بخش P1

الکترود روتیلی1 دارای روپوش متوسط یا ضخیم بوده و مقدار زیادی روتیل با ترکیباتی مشتق از اکسید تیتانیوم در روپوش آن وجود دارد سرباره مذاب این نوع الکترود متراکم و نسبتاً غلیظ است. ثبات قوس آن، هنگام جوشکاری خوب به طور عادی پاشیدگی خیلی کمی دارد. این الکترود برای جوشکاری در تمام حالات مناسب است و میتوان آن را هم با جریان مستقیم و هم با جریان متناوب به کار برد. تمایل به گرم ترک شدن (ترک خوردن در حالت گرم) مخصوصاً در جوشهای عمودی در حدود الکترودهای نوع اسیدی است به طوری که باید همان احتیاطات لازم را بر حسب ترکیب قطعه کار رعایت نمود.

خواص مکانیکی جنس جوش خوبست و این نوع الکترود برای اکثر کارهای ساختمانی به کار میرود.

روپوش الکترود نوع روتیلی2 معمولا دارای ضخامت متوسط شبیه نوع روتیلی1 بوده ولی سرباره‌های سیال و با تراکم کمتر تولید میکند این الکترود مخصوصاً برای جوشکاری در حالات قائم و بالای سر مناسب است و در جوشهای گوشه‌ای کاوی (مقعر) گرده جوش آن کمتر از نوع روتیلی1 میباشد این الکترود را میتوان هم با جریان مستقیم و هم با جریان متناوب (حتی با ولتاژ نسبتاً کم مدار باز) به کار برد.

تمایل به گرم ترک شدن جوش شبیه نوع اول است.

خواص مکانیکی جنس جوش خوب است و در بعضی موارد کمی بهتر از خواص مکانیکی جوشی است که با الکترودهای نوع رتیلی1 به دست میاید.

الکترود نوع اسیدی دارای روپوش ضخیم یا متوسط بوده و تولید سرباره اسیدی مرکب از اکسید آهن، اکسید منگنز و سیلیس مینماید. روپوش علاوه بر اکسیدهای آهن یا منگنز شامل درصد نسبتاً زیادی فرومنگنز یا سایر مواد اکسیژن‌زا است. سرباره جوش به صورت متخلخل جامد شده و به راحتی پاک میشود. این نوع الکترود معمولا سرعت ذوب زیاد داشته و با حد نهائی شدت جریانهای توصیه شده قابل کار است مخصوصاً اگر روپوش ضخیم باشد نفوذ جوش قابل ملاحظه خواهد بود. این الکترود اغلب برای جوشکاری در حالت مسطح مناسب است ولی میتوان آن را در سایر حالات هم به کار برد همچنین از جریان متناوب و یا جریان مستقیم استفاده نمود. در صورت استفاده از این نوع الکترود قطعه کار باید قابلیت جوشگیری مناسبی داشته باشد در غیر اینصورت احتمال گرم ترک شدن نیز وجود دارد. تمایل به گرم ترک شدن مخصوصاً در جوشهای گوشه‌ای افقی و قائم، هنگامی که مقدار کربن در فولادهای کشته⁴ متجاوز از0/2 درصد و در فولادهای نیمه آرام⁵ متجاوز از0/25 درصد و هنگامی که مقدار گوگرد در فولادهای کشته بیش از0/05 درصد و در فولادهای نیمه آرام بیش از0/06 درصد باشد، قابل توجه خواهد بود. خواص مکانیکی آن خوب است و این نوع الکترود مخصوصاً برای جوشهائی که در معرض آزمایشات رادیوگرافی قرار میگیرند مناسب است.

الکترود نوع اکسیدی دارای روپوش ضخیم است قسمت عمده این روپوش از اکسیدهای آهن با و یا بدون اکسیدهای منگنز تشکیل شده است. چون این الکترود سرباره‌های اکسیدی تشکیل میدهد بنابراین فلز منتقل شده دارای مقدار کمی کربن و منگنز خواهد بود سرباره آن سنگین و فشرده است و اغلب خود به خود کنده میشود.

این نوع الکترود دارای نفوذ کم و حوضچه مذاب سیال بوده و به ویژه برای خط جوشهای نازک مناسب است این الکترود را میتوان هم با جریان مستقیم و هم با جریان متناوب به کار برد و معمولا کاربرد آن به جوشهای گوشه‌ای گوشه‌ای در حالات افقی و مسطح محدود میشود. مقاومت مکانیکی جنس جوش این الکترود نسبت به سایر الکترودها کمی پائین است. این الکترود اساساً برای جوش فولادهای نرم هنگامی که ظاهر جوش از مقاومتهای مکانیکی مهمتر باشد به کار میرود.

الکترود نوع قلیائی در همه حالات قابل جوشکاری است. مقاومت مکانیکی جنس جوش بالاتر از انواع دیگر میباشد و به ویژه برای جوشکاری قطعات ضخیم و قطعات ثابت و جوشکاری فولادهای مذکور در قسمت1-2-3 مناسب است چون روپوش آن جاذب رطوبت است باید به انبار کردن آن در محل خشک توجه داشت. روپوش دارای مقدار زیادی کربنات کلسیم و یا سایر کربناتها با فلئوریت میباشد رنگ مشخص سرباره آن قهوه‌ای سوخته است و مانند سایر سرباره‌ها به آسانی جدا میگردد.

گرده جوش کمی برجسته است. جوشکاری انواع زیادی از این الکترودها با جریان مستقیم (قطب مثبت) ترجیح داده میشود به هر حال انواعی از این الکترود را نیز میتوان با جریان متناوب جوشکاری کرد به ویژه در مواردی که ترانسفورماتور جوشکاری با ولتاژ بالا در دسترس باشد.

قابلیت جوشکاری این الکترود در همه حالات خوب است و قابلیت پل زنی خوب دارد. جنس جوش تا حد زیادی عاری از ذرات سرباره است و به این جهت در حالت گرم و یا سرد ترک نمیخورد این الکترود به ویژه برای جوشکاری فولادهای کم عیار و فولادهای پر کربن⁶ مناسب است. به علاوه این الکترود را برای فولادهائی که دارای مقدار زیادی فسفر یا گوگرد و یا ازت میباشند و فولادهای مذکور در بند3-2-2 میتوان به کار برد. مقاومت مکانیکی جنس جوش و مقاومت آن در برابر خستگی و حرارتهای زیر صفر خیلی خوب است چنانچه این الکترودها در اثر بدی انبار کردن رطوبت کشیده باشند باید قبل از استعمال حداقل به مدت نیم ساعت در حرارت250 درجه سانتیگراد خشک شوند.

الکترود نوع سلولزی در تمام حالات حتی در موارد جور نبودن لبه‌های قطعات قابل جوشکاری است و سرباره خیلی کمی دارد. در روپوش این الکترود مقدار زیادی مواد آلی قابل احتراق موجود است و به این علت هنگام جوشکاری زیاد دود میکند.

این الکترود بیشتر دارای روپوش متوسط میباشد. انتقال جنس به صورت قطرات متوسط بوده و پاشیدگی قطرات جوش آنها خیلی زیاد است گرده جوش کمی برجسته، سطح خارجی آن خشن، درشت زنجیرهای و نامنظم است. الکترود سلولزی با جریان مستقیم (قطب مثبت) و جریان متناوب قابل جوشکاری و برای همه حالات مناسب میباشد قابلیت پل زنی خوب و نفوذ زیاد جنس جوش آنها قابل توجه است.

الکترود نوع ویژه شامل الکترودهای پر نفوذ و پر گرد آهن میباشد الکترود پر نفوذ (P پ) الکترودهائی جزو این دسته هستند که فقط در شرایط معینی طبق ویژگیهای تعیین شده از طرف سازنده میتوانند جوشکاریهای ذیل را انجام دهند:

الف– کند درز (لب به لب) که از هر دو طرف جوش داده شود (از هر طرف یکبار) ضخامت قطعات کار باید اقلا2 برابر قطر مغزی الکترود به اضافه2 میلیمتر باشد

و فاصله لبه‌های دو قطعه نباید از0/25 میلیمتر تجاوز کند (شکل2) در جوش دادن دو طرفه باید نفوذ دو طرف، یکدیگر را در وسط قطعات کار قطع کنند به طوری که یک درز بی عیب و نقص در وسط کار تشکیل شود.

آزمایش الکترود پر نفوذ با الکترودی به قطر4 میلیمتر انجام میگردد.

ب– درزهای گوشه‌ای که باید حداقل ضخامت هر یک از قطعات کار معادل2 برابر قطر مغزی الکترود باشد.

فاصله لبه‌های دو قطعه نباید از0/25 میلیمتر تجاوز کند و عمق نفوذ نباید کمتر از4 میلیمتر باشد (شکل1) الکترودهای پر نفوذ بسته به مشخصات روپوششان در انواع(R ر) تا(C س) جا میگیرند و علاوه بر نوع خودشان حرف(P پ) هم به آن اضافه میشود. چنانچه در این انواع قرار نداشته باشند حرف(V و) یعنی نوع ویژه را به خود میگیرند و با(PV پی و) مشخص میشوند.

e ضخامت ورق
e ضخامت ورق
s فاصله لبه ها
p ریشه جوش

شکل۱– درزگونی (گوشه‌ای)

الکترود پر گرد آهن (G گ)– این الکترودها مختصراً الکترودهای گرد آهن نامیده میشوند این علامت را فقط الکترودهائی به خود میگیرند که بازده آنها نسبت به وزن مغز ذوب شده الکترود بیش از120 درصد باشد.

آنهائی که میتوانند در انواع(R ر) تا(C س) قرار گیرند علاوه بر علامت نوع خود حرف(G گ) را نیز دارند و چنانچه در آن انواع نباشند حرف(VG گ و) خواهند داشت. نوع(V و) همچنین شامل الکترودهائی میشود که طبق نوع و مشخصات روپوش نتوانند در ردیف(R ر) تا(C س) قرار گیرند مثل الکترود جوش زیر آب و الکترودهای مخصوص برش.

s فاصله لبه ها
e ضخامت ورق

شکل۲– درز لب به لب

برای الکترودهای جوشکاری با قوس الکتریکی حرف(E) در ابتدای علائم شناسایی قرار میگیرد. این حرف از علائم متعاقب خود به وسیله یک تیره جدا میگردد و نماینده الکترود برای جوشکاری فولاد معمولی یا فولاد کم عیار میباشد.

برای الکترودهای جوشکاری پر نفوذ و ویژه به بند7-2-2 الکترودهای نوع ویژه مراجعه شود.

الف– آزمایشات روی جنس جوش خالص– برای حصول به یک سلسله علاماتی که مشخص کننده مقادیر آزمایش باشند بایستی آزمایشات مکانیکی جنس جوش خالص را انجام داد. (در این مورد به بخش2 این استاندارد، آزمایش الکترودهای روپوش دار جوشکاری با قوس الکتریکی برای فولادهای معمولی مراجعه شود.)

ب– تعیین علامت براساس نتیجه آزمایشها– از آزمایش جوشکاری با یک نوع الکترود با قطرهای مختلف مقادیر مکانیکی مختلفی به دست میاید. کمترین مقدار مکانیکی به دست آمده را در جداول زیر ملاحظه کرده علامت مقابل آن به عنوان علامت خواص مکانیکی الکترود انتخاب میگردد.

سومین گروه علامت گذاری شامل سه علامت است که نوع روپوش، حالات جوشکاری و شرایط دستگاه جوشکاری را مشخص مینماید.

±3 درصد قطر سیم مغزی تا حداکثر±0/1 میلیمتر

±2 میلیمتر