بخش intro.u4.2

ساختمان پدیده یا محصولی مرکب و تلفیقی است که حاصل فعالیت و دخالت تخصصهای متنوع علمی و اجرایی در رده های مختلف تصمیم گیری، طراحی و ساخت می باشد. به بیان روشنتر، ارزیابی، مقایسه، طراحی، انتخاب یا رده بندی سیستمهای ساختمان می بایست توسط یک گروه متشکل از تخصصهای اصلی ساختمان یعنی معماری، سازه، تاسیسات مکانیکی و برق صورت پذیرد. این امر به ویژه در هنگام آغاز برنامه ریزی و طراحی اجرایی برای یک پروژه احداث مسکن انبوه بسیار اهمیت دارد. بدینصورت که کلیه جوانب طراحی و اجرای سیستمهای ساختمان مورد نظر با توجه به امکانات و محدودیت های آن در موقعیت زمانی و مکانی مشخص توسط این گروه تخصصی مورد ارزیابی و مقابله قرار گرفته و به گونه ای آگاهانه سیستم ساختمان به صورت نسبتا کامل تعریف یا انتخاب می شود.

یکی دیگر از مهمترین قدم ها در روند ارزیابی آن است که مقام مسئول یا گروه ارزیابی کننده، دیدگاه خود را از کم و کیف ارزیابی مورد انتظار تعریف نماید. تعریف دیدگاهها به آنها کمک خواهد نمود تا علاوه بر گزینش معیارهای مناسب و کافی از بین فهرست کلی معیارها، اعتبار هر معیار را نیز نسبت به سایر معیارها تشخیص دهند.

فهرست ارزیابی، یکی از مهمترین ابزارها در این فرآیند است. این فهرست علاوه بر تعیین معیارهای مورد نظر، شیوه ارزیابی را نیز بر اساس گروه بندی یا رده بندی سیستمها در پاسخ به هر معیار مشخص می نماید. علاوه بر آن اعتبار هر معیار را در دیدگاه معین ارزیابی اعمال کرده و نهایتا جمع بندی بررسی های کارشناسی و فنی را هدایت می نماید. جهت تنظیم فهرست ارزیابی برای هر پروژه، ابتدا ضروری است فهرستی عمومی از کلیه معیارهای ارزیابی موجود باشد.

با توجه به انتظارات بیان شده در مورد ارزیابی سیستمهای ساختمان و با در نظر گرفتن سوابق موضوع در ایران و سایر کشورها، می توان فهرستی کلی از معیارهای ارزیابی را در چند گروه تعیین نمود. عناوین زیر که در چهار گروه کلی تعریف شده اند، معیارهای مهمی محسوب می شوند که هر یک ممکن است بسته به شرایط پروژه های عمرانی مورد نظر به معیارهای خردتر تقسیم شوند.

پس از تنظیم فهرست ارزیابی، مرحله بررسی های فنی، اقتصادی و اجرایی آغاز شده و مقام مسئول ارزیابی کننده اقدام به تعیین رتبه هر یک از سیستمهای ساختمان یا روشهای اجرایی مورد نظر بر هر معیار می نماید. به عبارت دیگر با انطباق یا نزدیکی وضعیت هر سیستم ساختمان با یکی از پاسخهای ثبت شده امتیاز اولیه یا خام آن سیستم در برابر معیار یاد شده تعیین می شود.

آنچه که در فرآیند این مرحله از ارزیابی اهمیت دارد، ارزش و اعتبار مدارک و مستنداتی است که فرد مسئول بر اساس آنها رتبه های فوق را تعیین می‌نماید. ازاینرو در وهله نخست می بایست مستندات معتبر در مورد هر سیستم ساختمانی که حاوی اطلاعات لازم جهت پاسخگویی به فهرست ارزیابی باشد، جمع آوری شوند. این مستندات در اولین قدم با درخواست از ارائه دهندگان سیستمهای مورد نظر (درصورتی که پیشنهاد دهنده مشخص وجود داشته باشد) و سپس از طریق جستجوی علمی در مدارک و منابع معتبر و علمی به دست می آیند.

اگر چند نکته زیر در کاربرد اطلاعات و مدارک فنی مختلف که عنوان شد می تواند اعتبار و دقت ارزیابی ها را افزایش دهد:

نخست: از اطلاعاتی با اعتبار همسان برای ارزیابی سیستمهای متفاوت استفاده شود زیرا در غیر اینصورت امکان مقایسه منصفانه و صحیح سیستم فراهم نخواهد بود.

دوم: درصورت وجود مدارک فنی رسمی، نباید آنها را نادیده گرفت و باید از سایر منابع استفاده کرد. البته استناد به مجموعه منابع درصورتی که امکان دسترسی به آنها برای تمام گزینه های مورد بررسی وجود داشته باشد، مفید است.

سوم: در ارزیابی و مقایسه سیستمهای ساختمان در شرایط موضعی یا منطقه ای خاص، به کار گرفتن مدارک فنی که ویژگیهای سیستم را در چنین شرایطی نشان دهند و یا استناد به نظریه های رسمی کارشناسی ضروری است. در این حالت توجه به وضعیت واقعی اجرا و اشکالات متداول حاصل از شرایط زمانی و مکانی، یا محدودیتهای ابزار و نیروی انسانی است، توصیه می شود.

پس از بررسی و ارزیابی سیستم‌های ساختمان یا روش‌های اجرایی بر اساس معیارهای ارزیابی انتخاب شده، امتیازات خام به دست آمده تنظیم می شوند اما لازم است ضریب ارزش یا اعتباری نیز برای هر معیار در هر یک از محورهای ارزیابی تعیین گردد. بدین ترتیب امتیاز نهایی متعلق به هر سیستم در برابر هر معیار، از اعمال ضریب اعتبار آن معیار در امتیاز خام به دست خواهد آمد که معمولا در جدولهایی به صورت منظم درج می گردد.

با مروری بر جمع امتیازات در محورهای مختلف رده بندی و تلفیق آنها با دیدگاههای کارشناسی، سیستمهای مناسب برای اجرای هر پروژه بسته به شرایط متفاوت معرفی و انتخاب می گردند.

بررسی های انجام شده بر روی جداول جمع بندی ارزیابی انجام شده در مجموع نشان می دهد که نتایج متفاوتی برای پروژه های مختلف ساختمانی حاصل می شود. به عبارت دیگر سیستمهای متفاوتی برای هر نوع ساختمان در موقعیتها و شرایط مختلف در اولویت قرار گرفته اند.

ارزیابی هر معیار، مباحث اجرایی و بهینه بودن فناوری نیز مورد توجه قرار گرفته است. بررسی و ارزیابی معیارهای تخصصی مذکور و تهیه الزامات مورد نیاز برای هر فناوری مورد تقاضا با عنوان تاییدیه فنی مطابق ماده ۲۶ آیین نامه اجرایی قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن صادر می شود.

تولید صنعتی ساختمان به عنوان یکی از مهمترین روش های حل مشکل مسکن در ایران محسوب می شود تا علاوه بر رعایت استانداردها و ضوابط مربوط به پایداری و پایایی ساختمانها در شرایط مختلف اقلیمی و لرزه خیزی کشور، سرعت اجرای پروژه های ساختمانی به ویژه در پروژه های انبوه سازی مسکن افزایش یابد. در این راستا دولت جمهوری اسلامی ایران در قالب اعطای تسهیلات موضوع فصل ششم آیین نامه اجرایی قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن، از انبوه سازان مسکن که از فناوریهای نوین و صنعتی در ساخت واحدهای ساختمانی بهره گیری نمایند، تولیدکنندگان صنعتی اجزای مدولار و همچنین تولیدکنندگان مصالح ساختمانی با فناوریهای نوین، حمایت می نماید. بر اساس این قانون، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن به عنوان مرجع تایید فناوریهای نوین و شیوه تولید صنعتی ساختمان معرفی شده است و کلیه تولیدکنندگان و واردکنندگان فناوریهای نوین ساختمانی ملزم به اخذ «تاییدیه فنی» از این مرکز هستند. شایان ذکر است پس از اتمام مراحل اخذ این تاییدیه، شرکتهای مذکور می توانند با مراجعه به سازمان مربوطه، برای استفاده از تسهیلات مالی اقدام کنند. بدیهی است بررسی کلیه سیستمها و فناوریهای ارجاع شده به این مرکز، منوط به ارائه مدارک و مستندات لازم متناسب با سیستم پیشنهادی است.