فروشگاه ابزارک‌ها
ابزارهای کمکی

راهنمای تصویری علائم نقشه و جوش

کاربرد و روش استفاده

علائم نقشه را با نام فارسی یا انگلیسی جستجو و بر اساس موضوع مرور کنید. شکل، معنی و مرجع هر علامت کنار هم نمایش داده می‌شود تا خواندن نقشه و مقایسه با راهنمای علائم پروژه آسان‌تر شود.

۱۱۵ علامت در ۷ گروه، همراه شکل، معنی، نکته خواندن و منبع. نام فارسی، انگلیسی، اختصار یا قرارداد نقشه را جستجو کنید.

۱۱۵ نتیجه · نمایش ۲۴ مورد

شکل‌ها ترسیم ساده آموزشی و بدون مقیاس‌اند. اندازه، وضعیت تجهیز و ویرایش استاندارد از نقشه و مشخصات همان پروژه خوانده شوند. علامت‌های مشابه در رشته‌های مختلف می‌توانند معنی متفاوت داشته باشند.

در لولایی یک‌لنگه

معماری و نقشه‌خوانی
Single swing door
در لولایی یک‌لنگه

خط، لنگه در و کمان، مسیر بازشدن آن را نشان می‌دهد.

نکته خواندن: محل لولا در مرکز کمان است؛ عرض مفید و جهت بازشو را با جدول در تطبیق دهید.

نمونه آموزشی NIMI نسخه ۲۰۲۲؛ عنوان کارت، پلان یا نما را مشخص می‌کند. نوع و ابعاد بازشو از جدول در و پنجره خوانده می‌شوند.
NIMI / DGT — Civil Engineering Assistant (2022) ↗تمرین ۱.۲.۱۴، شکل ۱، صفحه ۳۷؛ PDF صفحه ۵۹، در و پنجره

در لولایی دولنگه

معماری و نقشه‌خوانی
Double swing door
در لولایی دولنگه

دو لنگه و دو کمان، بازشدن دو لنگه را در پلان نمایش می‌دهند.

نکته خواندن: قوس‌ها جهت حرکت هر لنگه‌اند؛ لنگه فعال و یراق از جدول در مشخص می‌شود.

نمونه آموزشی NIMI نسخه ۲۰۲۲؛ عنوان کارت، پلان یا نما را مشخص می‌کند. نوع و ابعاد بازشو از جدول در و پنجره خوانده می‌شوند.
NIMI / DGT — Civil Engineering Assistant (2022) ↗تمرین ۱.۲.۱۴، شکل ۱، صفحه ۳۷؛ PDF صفحه ۵۹، در و پنجره

در کشویی

معماری و نقشه‌خوانی
Sliding door
در کشویی

لنگه‌های موازی با جابه‌جایی روی مسیر، بازشوی کشویی را نشان می‌دهند.

نکته خواندن: از تعداد خطوط به تنهایی، تعداد ریل یا جزئیات نصب را نتیجه نگیرید.

نمونه آموزشی NIMI نسخه ۲۰۲۲؛ عنوان کارت، پلان یا نما را مشخص می‌کند. نوع و ابعاد بازشو از جدول در و پنجره خوانده می‌شوند.
NIMI / DGT — Civil Engineering Assistant (2022) ↗تمرین ۱.۲.۱۴، شکل ۱، صفحه ۳۷؛ PDF صفحه ۵۹، در و پنجره

پنجره در پلان

معماری و نقشه‌خوانی
Window in plan
پنجره در پلان

خطوط باریک در بازشوی دیوار، نمایش ساده محل پنجره در پلان هستند.

نکته خواندن: این کارت نمایش کلی محل پنجره است؛ نوع بازشدن از علائم نمای پنجره و جدول آن خوانده می‌شود.

نمونه آموزشی NIMI نسخه ۲۰۲۲؛ عنوان کارت، پلان یا نما را مشخص می‌کند. نوع و ابعاد بازشو از جدول در و پنجره خوانده می‌شوند.
NIMI / DGT — Civil Engineering Assistant (2022) ↗تمرین ۱.۲.۱۴، شکل ۱، صفحه ۳۷؛ PDF صفحه ۵۹، در و پنجره

در گردان

معماری و نقشه‌خوانی
Revolving door
در گردان

دایره و لنگه‌های شعاعی، در گردان را در پلان نشان می‌دهند.

نکته خواندن: اندازه دایره، قطر واقعی نیست؛ قطر و تعداد لنگه‌ها از جدول در خوانده می‌شوند.

نمونه آموزشی NIMI نسخه ۲۰۲۲؛ عنوان کارت، پلان یا نما را مشخص می‌کند. نوع و ابعاد بازشو از جدول در و پنجره خوانده می‌شوند.
NIMI / DGT — Civil Engineering Assistant (2022) ↗تمرین ۱.۲.۱۴، شکل ۱، صفحه ۳۷؛ PDF صفحه ۵۹، در و پنجره

در تاشو

معماری و نقشه‌خوانی
Folding door
در تاشو

خطوط شکسته لنگه‌ها در بازشو، در تاشو را در پلان نمایش می‌دهند.

نکته خواندن: جهت جمع شدن و تعداد پنل‌ها باید با جدول در و جزئیات ریل تطبیق داده شوند.

نمونه آموزشی NIMI نسخه ۲۰۲۲؛ عنوان کارت، پلان یا نما را مشخص می‌کند. نوع و ابعاد بازشو از جدول در و پنجره خوانده می‌شوند.
NIMI / DGT — Civil Engineering Assistant (2022) ↗تمرین ۱.۲.۱۴، شکل ۱، صفحه ۳۷؛ PDF صفحه ۵۹، در و پنجره

در کرکره‌ای

معماری و نقشه‌خوانی
Rolling shutter door
در کرکره‌ای

خط بسته‌شدن در دهانه، کرکره جمع‌شونده را در پلان نمایش می‌دهد.

نکته خواندن: نحوه جمع شدن، جعبه و جهت نصب از نما و جزئیات خوانده می‌شوند؛ این کارت نمونه نصب داخلی است.

نمونه آموزشی NIMI نسخه ۲۰۲۲؛ عنوان کارت، پلان یا نما را مشخص می‌کند. نوع و ابعاد بازشو از جدول در و پنجره خوانده می‌شوند.
NIMI / DGT — Civil Engineering Assistant (2022) ↗تمرین ۱.۲.۱۴، شکل ۱، صفحه ۳۷؛ PDF صفحه ۵۹، در و پنجره

پنجره لولایی از بالا در نما

معماری و نقشه‌خوانی
Top hung window elevation
پنجره لولایی از بالا در نما

دو خط مورب با راس در بالای قاب، بازشوی لولایی از بالا را در این مرجع نشان می‌دهند.

نکته خواندن: این علامت در نماست؛ با در لولایی در پلان مقایسه نشود. جهت داخل یا خارج بازشدن با قرارداد خطوط نقشه کنترل شود.

نمونه آموزشی NIMI نسخه ۲۰۲۲؛ عنوان کارت، پلان یا نما را مشخص می‌کند. نوع و ابعاد بازشو از جدول در و پنجره خوانده می‌شوند.
NIMI / DGT — Civil Engineering Assistant (2022) ↗تمرین ۱.۲.۱۴، شکل ۱، صفحه ۳۷؛ PDF صفحه ۵۹، در و پنجره

پنجره لولایی از پایین در نما

معماری و نقشه‌خوانی
Bottom hung window elevation
پنجره لولایی از پایین در نما

دو خط مورب با راس در پایین قاب، بازشوی لولایی از پایین را در این مرجع نشان می‌دهند.

نکته خواندن: راس در این قرارداد سمت لولاست؛ قرارداد پروژه، یراق و جهت بازشدن را از جدول پنجره بخوانید.

نمونه آموزشی NIMI نسخه ۲۰۲۲؛ عنوان کارت، پلان یا نما را مشخص می‌کند. نوع و ابعاد بازشو از جدول در و پنجره خوانده می‌شوند.
NIMI / DGT — Civil Engineering Assistant (2022) ↗تمرین ۱.۲.۱۴، شکل ۱، صفحه ۳۷؛ PDF صفحه ۵۹، در و پنجره

مقاومت

برق و مدار
Resistor
مقاومت

جزء مقاومتی مدار؛ این نمونه با خط شکسته رسم شده است.

نکته خواندن: مقدار مقاومت و توان از نوشته کنار قطعه خوانده می‌شود؛ نماد مستطیلی نیز در قراردادهای دیگر رایج است.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/2-93 (1993) ↗ماژول ۴، شکل ۱، صفحه ۳؛ PDF صفحه ۲۱

خازن بدون قطب

برق و مدار
Non-polarized capacitor
خازن بدون قطب

دو صفحه موازی برای خازن بدون علامت قطبیت.

نکته خواندن: ظرفیت و ولتاژ نامی از مشخصات قطعه خوانده می‌شود؛ این شکل، خازن قطبی را مشخص نمی‌کند.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/2-93 (1993) ↗ماژول ۴، شکل ۱، صفحه ۳؛ PDF صفحه ۲۱

سلف

برق و مدار
Inductor coil
سلف

حلقه‌های متوالی، سیم‌پیچ القایی را نمایش می‌دهند.

نکته خواندن: هسته، اندوکتانس و مشخصات از علائم تکمیلی و نوشته قطعه تعیین می‌شوند.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/2-93 (1993) ↗ماژول ۴، شکل ۱، صفحه ۳؛ PDF صفحه ۲۱

باتری

برق و مدار
Battery
باتری+

جفت خط بلند و کوتاه، سلول یا باتری را نشان می‌دهد.

نکته خواندن: خط بلند قطب مثبت و خط کوتاه قطب منفی است؛ تعداد جفت‌ها لزوما تعداد واقعی سلول نیست.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/1-93 ↗ماژول ۳، شکل‌های ۷ و ۸

زمین یا مرجع مشترک مدار

برق و مدار
Circuit ground
زمین یا مرجع مشترک مدار

سه خط افقی با طول کاهشی، مرجع مشترک مدار را در این قرارداد نمایش می‌دهند.

نکته خواندن: اتصال واقعی به زمین حفاظتی باید از مدارک مدار مشخص شود؛ نماد مرجع، به تنهایی وجود الکترود زمین را تایید نمی‌کند.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/1-93 ↗ماژول ۳، شکل‌های ۷ و ۸

کلید باز

برق و مدار
Open switch SPST
کلید باز

کنتاکت باز در مسیر مدار، قطع اتصال را نشان می‌دهد.

نکته خواندن: این شکل وضعیت ترسیم‌شده را نشان می‌دهد؛ حالت عادی تجهیز را از یادداشت نقشه بخوانید.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/1-93 ↗ماژول ۳، شکل‌های ۷ و ۸

موتور الکتریکی

برق و مدار
Electric motor
موتور الکتریکیM

دایره با حرف M، موتور را در شماتیک مشخص می‌کند.

نکته خواندن: نوع تغذیه، فاز، توان و حفاظت از علائم یا جدول تجهیزات خوانده می‌شود.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/1-93 ↗ماژول ۳، شکل‌های ۷ و ۸

ژنراتور

برق و مدار
Generator
ژنراتورG

دایره با حرف G، مولد الکتریکی را مشخص می‌کند.

نکته خواندن: مشخصات خروجی و نوع اتصال را از تک‌خطی و جدول تجهیزات بخوانید.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/1-93 ↗ماژول ۳، شکل‌های ۷ و ۸

ترانسفورماتور

برق و مدار
Transformer
ترانسفورماتور

دو سیم‌پیچ روبه‌رو، انتقال القایی میان مدارها را نشان می‌دهند.

نکته خواندن: خطوط میانی در این نمونه هسته را نشان می‌دهند؛ نسبت تبدیل و قطبیت به اطلاعات تکمیلی نیاز دارد.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/1-93 ↗ماژول ۳، شکل‌های ۷ و ۸

اتصال هادی‌ها

برق و مدار
Connected conductors junction
اتصال هادی‌ها

نقطه پر در محل تلاقی هادی‌ها، اتصال الکتریکی را مشخص می‌کند.

نکته خواندن: تقاطع بدون نقطه می‌تواند قرارداد دیگری داشته باشد؛ راهنمای همان نقشه را کنترل کنید.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/1-93 ↗ماژول ۳، شکل‌های ۷ و ۸

شیر کشویی

لوله‌کشی و ابزار دقیق
Gate valve
شیر کشویی

دو مثلث روبه‌رو، نماد متداول شیر کشویی در P&ID است.

نکته خواندن: در بعضی نقشه‌ها شیر بشقابی همین نماد را دارد؛ تگ و راهنمای علائم را بررسی کنید.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/1-93 ↗ماژول ۲، شکل ۱، علائم شیر

شیر بشقابی

لوله‌کشی و ابزار دقیق
Globe valve
شیر بشقابی

نماد شیر با دایره پر مرکزی، یکی از قراردادهای نمایش شیر بشقابی است.

نکته خواندن: نام تجهیز را از تگ تایید کنید؛ این علامت به تنهایی وضعیت باز یا بسته را تعیین نمی‌کند.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/1-93 ↗ماژول ۲، شکل ۱، علائم شیر

شیر توپی

لوله‌کشی و ابزار دقیق
Ball valve
شیر توپی

دایره میان دو خط انتهایی، یکی از نمادهای متداول شیر توپی است.

نکته خواندن: وضعیت واقعی و نوع عملگر باید از علائم تکمیلی و جدول شیرها خوانده شود.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/1-93 ↗ماژول ۲، شکل ۱، علائم شیر

شیر پروانه‌ای

لوله‌کشی و ابزار دقیق
Butterfly valve
شیر پروانه‌ای

خط دیسک در نماد خط لوله، شیر پروانه‌ای را نمایش می‌دهد.

نکته خواندن: جهت نماد شماتیک، اندازه یا زاویه واقعی دیسک را مشخص نمی‌کند.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/1-93 ↗ماژول ۲، شکل ۱، علائم شیر

جهت جریان

لوله‌کشی و ابزار دقیق
Flow direction
جهت جریان

پیکان روی خط، جهت جریان مشخص‌شده در نقشه را نشان می‌دهد.

نکته خواندن: جهت مربوط به شرایط توضیح‌داده‌شده در نقشه است؛ از شکل، شیب یا ارتفاع لوله برداشت نکنید.

نمونه آموزشی DOE، قرارداد متداول نقشه‌های آمریکایی؛ راهنمای علائم همان نقشه اولویت دارد.
DOE-HDBK-1016/1-93 ↗ماژول ۲، شکل ۱۶، علائم تکمیلی

منابع و محدودیت‌ها

نوع ابزار
جستجو و جدول مرجع
مرجع
راهنمای نقشه‌خوانی DOE، NIMI، USGS و نمودار علائم AWS
آخرین بازبینی
۱۹ اکتبر ۲۰۲۶

محدودیت‌ها

  • قرارداد ترسیم علائم ممکن است بین استانداردها و پروژه‌ها متفاوت باشد؛ راهنمای علائم همان نقشه ملاک است.

امتیازها و دیدگاه‌ها

در حال دریافت امتیازها و دیدگاه‌ها…

ابزارهای مرتبط