بخش A1

ضربه‌زن (که طراحی مخصوص آن در شکل الف-۲ نشان داده شده است) باید دارای ویژگی زیر باشد.

این دستگاه شامل میز مستطیلی سخت می‌باشد که با دو بازوی سبک به محوری در فاصله۸۰۰mm از مرکز میز، متصل شده است.

میز باید در مرکز سطح پایینی آن به بالشتک با سطح گرد متصل شود. باید بین پایین‌ترین بالشتک با صفحه بالایی، مانع کوچکی گذاشته شود. در حالت سکون، نقطه مشترک تماسی بین بالشتک و مانع باید به صورت عمودی باشد. زمانی که بالشتک روی مانع بنشیند، بالای میز باید افقی باشد به‌گونه‌ای که سطح هر چهار گوشه از سطح میانی بیش‌تر از۱/۰mm انحراف نداشته باشد.

میز باید دارای ابعادی معادل و یا بیش‌تر از پایه قالب باشد و یک صفحه ماشین‌کاری‌شده بالای سطح میز باشد و گیره‌ها به‌طور محکم به قالب میز متصل شوند.

وزن کلی میز، به همراه بازوها، قالب خالی، قیف و گیره‌ها باید(۲۰±۰/۵)kg باشد.

بازوهای متصل به میز که به محور نصب می‌شوند باید سخت بوده و باید ساختار لوله‌گذاری با قطر بیرونی در محدوده۱۷mm تا۲۲mm مطابق استانداردISO 4200 انتخاب شود.

وزن کلی دو بازو، شامل مهاربند مثلثی، باید(۰/۲۵±۰/۲۵)kg باشد. یاتاقان محور باید از نوع توپی یا غلطکی بوده و از ورود هرگونه شن و گرد و خاک به داخل آن محافظت شود. جابه‌جایی افقی مرکز میز، زمانی که محور حرکت می‌کند، نباید بیش‌تر از۱/۰mm باشد.

قالب و گیره¹ باید از جنس فولاد آب‌دیده با کمینه مقدار سختی ویکرز²۵۰۰HV باشد. خمیدگی قالب باید حدود۰/۰۱mm باشد.

در حین فرآیند، میز به وسیله بادامک³ بالا آمده و اجازه می‌دهد آزادانه از ارتفاع(۱۵/۰±۰/۳)mm پیش از ضربه قالب، سقوط کند.

بادامک باید از جنس فولاد با کمینه سختی ویکرز۴۰۰HV باشد و محور آن باید در یاتاقان‌های توپی چنان نصب شود که الزامات سقوط آزاد(۱۵/۰±۰/۳)mm رعایت شود.
بادامک باید چنان ساختاری داشته باشد که مطمئن باشید خوردگی بادامک کمینه می‌شود.

بادامک باید به وسیله موتور الکتریکی۲۵۰W از طریق دنده با سرعت یکنواخت یک دور بر ثانیه بچرخد. باید از ماشین کنترل و شمارنده استفاده کرد تا مطمئن شد که یک دوره ضربه به‌طور صحیح شامل۶۰ضربه باشد.

1-Lug and stop
2-Vickers hardness
3-Cam

جای پیستون قالب روی میز باید به‌گونه‌ای باشد که ابعاد طولی قسمت‌های آن در جهت بازوها بوده و بر محور چرخش بادامک عمود باشد. علائم مرجع مناسبی باید تهیه شود تا قالب را بتوان به‌گونه‌ای نصب کرد که کانون قسمت مرکزی مستقیما بالای نقطه تماس باشد.

دستگاه باید به‌طور محکم روی یک بلوک بتونی¹ نصب شود. این بلوک باید در حدود۶۰۰kg وزن، حدود۰/۲۵m³ حجم و ابعاد آن ارتفاع کاری مناسبی را برای قالب فراهم کند. پایه بلوک سیمانی باید به‌طور کامل روی یک ورق الاستیک (به عنوان مثال کائوچوی طبیعی) قرار گیرد که دارای یک بازده جداسازی مناسب برای جلوگیری از ارتعاشات خارجی موثر بر تراکم باشد. پایه دستگاه باید به‌وسیله پیچ‌های تکیه‌گاه به بلوک بتونی نصب شود. جهت اطمینان از تماس بدون لرزش، لایه نازکی از روان‌ملات ساروج باید بین پایه دستگاه و پایه بتونی ریخته شود.

دستگاه آزمون مقاومت خمشی باید قادر به اعمال نیرو تا۱۰kN با دقت±۱/۰درصد نیروی ثبت شده در بیش از چهار پنجم محدوده نیروی به کار رفته و سرعت بارگذاری(۵۰±۱۰)N/s باشد.

این دستگاه باید دارای وسیله متصل به دو غلطک نگهدارنده فولادی به قطر(۱۰±۰/۵)mm و با فاصله(۱۰۰/۰±۰/۵)mm از همدیگر و غلطک بارگذاری فولادی ثالث با همان قطر (که در مرکز دوتای دیگر قرار گرفته است)، باشد. طول این غلطک‌ها باید بین۴۵mm و۵۰mm باشد. ترتیب این بارگذاری در شکل الف-۳ نشان داده شده است.

سه صفحه عمودی که از وسط سه غلطک گذشته است، باید به موازات هم بوده و به صورت موازی باقی بماند و با آزمونه در یک فاصله موازی باشند. یکی از غلطک‌های نگهدارنده و غلطک بارگذاری باید قادر به واژگون کردن جزئی باشد تا اجازه توزیع یکنواخت نیرو را در عرض نمونه بدون ایجاد تنش پیچشی بدهد.

یادآوری-تعیین مقاومت خمشی ممکن است در دستگاه آزمون مقاومت فشاری انجام گیرد. در این حالت، باید از وسیله‌ای با ویژگی‌های ارائه شده در این بند، استفاده شود.

الف-۳-۱ دستگاه اندازه‌گیری مقاومت فشاری باید دارای ظرفیت مناسبی برای آزمون باشد (مطابق یادآوری۱ همین بند).
الف-۳-۲ این دستگاه باید دارای دقت±۱/۰درصد نیروی ثبت شده در بیش از چهار پنجم محدوده مورد استفاده نیرو، باشد و سرعت بارگذاری(۲۴۰۰±۲۰۰)N/s را تامین کند.
الف-۳-۳ این دستگاه باید دارای وسیله نشانگر باشد تا مقدار فشار را بعد از شکست نمونه، پس از اعمال فشار را نشان دهد. این موضوع می‌تواند با استفاده از یک نشانگر حداکثر بر روی گیج فشار یا یک حافظه روی صفحه دیجیتالی انجام شود.

1-Concrete block

الف-۳-۴ دستگاه‌های آزمون دستی باید دارای وسیله‌ای باشند تا بتوان افزایش فشار را کنترل کرد.

محورهای عمودی بازو باید منطبق بر محورهای عمودی ماشین باشند و در طول بارگذاری، جهت حرکت بازو در طول محور عمودی دستگاه باشد. علاوه بر این، برآیند نیروها باید از مرکز نمونه عبور کند. سطح فک پایینی دستگاه باید عمود بر محور دستگاه بوده و در طول بارگذاری عمود بر آن باقی بماند.

مرکز نشیمن‌گاه کروی فک دستگاه پایینی باید در نقطه تلاقی محورهای عمودی دستگاه با صفحه پایینی فک دستگاه بالایی با رواداری±۱mm باشد. فک دستگاه بالایی باید در تماس با نمونه، بدون تراز باشد ولی در طول بارگذاری، باید وضعیت نسبی فک دستگاه‌های بالایی و پایینی، ثابت باقی بمانند.

دستگاه‌های آزمون باید دارای فک‌هایی از جنس فولاد آب‌دیده، با سختی ویکرز حداقل۶۰۰HV یا ترجیحا از کربید تنگستن باشند. این فک‌ها باید حداقل۱۰mm ضخامت،(۴۰/۰±۰/۱)mm عرض و(۴۰/۰±۰/۱)mm طول داشته باشند. رواداری پهنا، مطابق بند۱۴-۲ استانداردISO 1101، پیش از تماس کامل با نمونه، باید۰/۰۱mm باشد. ترکیب سطح، مطابق استانداردISO 1302، نباید نرم‌تر ازN3 و زبرتر ازN6 باشد.

دو صفحه کمکی از جنس فولاد آب‌دیده یا ترجیحا از کربید تنگستن با کمینه ضخامت۱۰mm و سازگار با الزامات فک دستگاه‌ها، استفاده می‌شود (باید صفحه‌های کمکی در مرکز محور بارگذاری با دقت±۰/۵mm قرار گیرند).

در جایی که نشیمن‌گاه کروی در دستگاه آزمون نباشد یا در جایی که نشیمن‌گاه کروی مسدود شود، یا در جایی که قطر نشیمن‌گاه کروی بیش‌تر از۱۲۰mm باشد، باید وسیله‌ای مخصوص بندالف-۴ به کار رود.

یادآوری۱-ممکن است دستگاه آزمون با دو یا چند محدوده فشار به کار رود. بیش‌ترین مقدار محدوده پایین باید در حدود۱/۵برابر بیش‌ترین مقدار محدوده بالای دیگری باشد.

یادآوری۲-توصیه می‌شود دستگاه آزمون با روش خودکار برای تنظیم سرعت بارگذاری با وسایلی برای ثبت نتایج، تهیه شود.

یادآوری۳-نشیمن‌گاه کروی دستگاه ممکن است برای تسهیل تماس با نمونه، روغن‌کاری شود ولی باید مقدار روغن‌کاری به‌گونه‌ای باشد که فک دستگاه در طول بارگذاری، حرکت نکند. روغن‌کاری در شرایط فشار بالا، مناسب نمی‌باشد.

یادآوری۴-عبارات "عمودی"، "بالایی" و "پایینی" در مورد دستگاه‌های آزمون متداول به کار می‌رود. بنابراین، دستگاه‌هایی که محور آن‌ها عمودی نمی‌باشد، باید الزامات بندالف-۳ را رعایت کنند.

در مواقعی که بندالف-۳ نیاز به وسیله مخصوص دارد (طبق شکل الف-۴)، باید آن را بین فک‌های دستگاه قرار داد تا نیروی دستگاه را به سطوح فشاری نمونه‌های روان‌ملات ساروج انتقال دهد.
یک صفحه پایینی باید در این وسیله به کار برده شود و بتواند به فک پایینی دستگاه متصل شود.
فک بالایی دستگاه، نیرو را از فک پایینی و از طریق یک نشیمن‌گاه کروی دریافت می‌کند. این نشیمن‌گاه، قسمتی از یک مجموعه را تشکیل می‌دهد که باید قادر به لغزیدن عمودی بدون اصطکاک محسوس در حرکت این وسیله باشد.

وسیله مذکور باید تمیز شده و نشیمن‌گاه کروی بدون چرخش باشد تا فک دستگاه با شکل اولیه نمونه، تطبیق داده شود و سپس در طول آزمون، ثابت باقی بماند. زمانی که از این وسیله استفاده می‌شود، تمام الزامات ارائه شده در بندالف-۳ به‌طور یکسان اعمال می‌شوند.

یادآوری۱-نشیمن‌گاه کروی وسیله مذکور ممکن است برای تسهیل تماس با نمونه، روغن‌کاری شود ولی باید مقدار روغن‌کاری به‌گونه‌ای باشد که در طول بارگذاری فک دستگاه حرکت نکند. روغن‌کاری در شرایط فشار بالا، مناسب نمی‌باشد.

یادآوری۲-بهتر است مجموعه دستگاه، پس از شکستن نمونه، به‌طور خودکار به حالت اولیه برگردد.

راهنما:
۱ قالب
۲ بادامک
۳ وسیله توقف
۴ پیرو بادامک

شکل الف۲-ضربه‌زن (ابعاد بر حسب میلی‌متر)

یادآوری-قالب‌ها و ضربه‌زن‌هایی که از کارخانه‌های مختلف تهیه می‌شوند، ممکن است از نظر ابعاد و وزن مناسب نباشند، بنابراین لازم است خریدار از سازگاری آن‌ها اطمینان حاصل کند.

شکل الف۳-ترتیب بارگذاری برای تعیین مقاومت خمشی (ابعاد بر حسب میلی‌متر)

راهنما:
۱ یاتاقان توپی
۲ مجموعه سرخوردگی
۳ فنر برگشتی
۴ نشیمن‌گاه کروی دستگاه
۵ فک بالایی دستگاه
۶ نشیمن‌گاه کروی وسیله مخصوص
۷ فک بالایی وسیله مخصوص
۸ نمونه
۹ صفحه پایینی
۱۰ فک پایینی وسیله مخصوص
۱۱ فک پایینی دستگاه مقاومت فشاری

شکل الف۴-وسیله مخصوص برای آزمون مقاومت فشاری

راهنما:
۱ پیچ تنظیم
۲ تکیه‌گاه
۳ ستون اندازه‌گیری
۴ میله
۵ نمونه
۶ نگهدارنده
۷ پیچ تنظیم

شکل الف۵-وسیله اندازه‌گیری انقباض (نوع الف)

راهنما:
۱ وسیله توقف
۲ نگهدارنده

شکل الف۶-دستگاه اندازه‌گیری انقباض (نوع ب)

راهنما:
۱ محور اندازه‌گیری
۲ افقی
۳ نوردگاه ۱
۴ نوردگاه ۲
a سطح اندازه‌گیری

شکل الف۷-دستگاه اندازه‌گیری انقباض (نوع پ)

راهنما:
۱ نمونه
۲ ماسه درشت آلومینا
۳ چرخ فولادی زنگ نزن

شکل الف۸-نمودار شماتیک وسیله ساینده عمقی

راهنما:
α زاویه بر حسب درجه در مرکز صفحه چرخان
L طول وتر

شکل الف۹-تعریف وتر