بخش 7

تبدیل ارزش عددی به سیستم بین المللی یکاها (SI) باید توسط رابطه زیر انجام پذیرد:

نمونه های آزمونی را باید از مرکز تخته نمونه برداری نمود. در موارد خاص نمونه برداری از پیرامون تخته انجام می گیرد. در جدول ۲۱ تعداد و ابعاد نمونه های آزمونی ارائه گردیده است.

در مورد تخته های تزئینی که شیاردار هستند، نمونه آزمون باید از قسمتی بریده شود که دارای شیار باشد. برای آزمون چسبندگی به فیلم، نیازی به این نحوه نمونه برداری نمی باشد.

آزمونه ها ابتدا باید مشروط سازی شده و سپس مورد آزمون قرار گیرند. مشروط سازی به دو صورت انجام میپذیرد، یا آزمونه را در هوای آزاد خشک می کنند بدین صورت که آنها را به مدت هفت روز در داخل اتاق قرار میدهند که تهویه هوا در آنجا به خوبی انجام میشود و یا آنها را تحت شرایط دمایی $20\pm2$ درجه سلسیوس و رطوبت $65\pm5$ درصد قرار میدهند تا به وزن ثابت برسند. وزن ثابت هنگامی حاصل می شود که پس از گذشت هر ۲۴ ساعت توزین متوالی نمونه ها، تغییر وزن حداکثر ۰/۱ درصد و یا کمتر باشد. برای آزمون جذب آب باید از آزمونه هایی استفاده کرد که تحت شرایط دمایی و رطوبت نسبی مشروط سازی شده اند.

زیرنویس ۱– طول نمونه استحکام خمشی و استحکام خمشی تر از رابطه زیر محاسبه میگردد:

L: طول نمونه (چنانچه طول نمونه بر اساس فرمول فوق کمتر از ۱۵۰ میلیمتر گردد، حداقل طول باید ۱۵۰ میلیمتر در نظر گرفته شود)

t: ضخامت اسمی نمونه

زیرنویس ۲– برای محصولات طرح دار باید سه نمونه تهیه گردد.

اندازه گیری ابعاد و گونیا باید به شرح زیر صورت گیرد:

نقاط و نحوه اندازه گیری طول، عرض و ضخامت نمونه برای آزمون چگالی در شکل ۵ نشان داده شده است. میانگین اندازه گیری های طول، عرض و ضخامت برای محاسبه حجم (V) مورد استفاده قرار میگیرند. در اندازه گیری ضخامت، عرض و طول دقت وسیله اندازه گیری باید بترتیب ۰/۰۵، ۰/۱ و ۰/۱ میلیمتر باشد. سپس وزن نمونه (m) را باید با دقت ۰/۱ گرم اندازه گیری نمود. چگالی با استفاده از فرمول زیر و با دقت ۰/۰۱ گرم بر سانتی متر مکعب اندازه گیری میشود.

m: جرم نمونه (گرم)، V: حجم نمونه (سانتی متر مکعب)

۲۵
۵۰
۲۵
۱۰۰
۲۵
۵۰
۲۵
۱۰۰

شکل ۵– نقاط اندازه گیری ابعاد برای آزمون چگالی (ابعاد بر حسب میلیمتر)

ابتدا نمونه ها را باید با وسیله اندازه گیری با دقت ۰/۰۱ گرم وزن نموده ( $m_1$) و سپس آنها را تا رسیدن به جرم ثابت (مطابق بند ۷-۲) در داخل گرمخانه آزمایشگاهی با شرایط دمایی $103\pm2$ درجه سلسیوس قرار داد. پس از اینکه نمونه ها به جرم ثابت رسیدند، باید آنها را مجدداً وزن نمود ( $m_2$). درصد رطوبت از رابطه زیر محاسبه میگردد:

$m_1$: جرم نمونه قبل از خشک شدن (گرم)، $m_2$: جرم نمونه پس از خشک شدن (گرم)

نیروی شکست با نمونه های آزمون اشاره شده در استاندارد بند ۲-۲ مراجع الزامی انجام میپذیرد. نیروی شکست با استفاده از میانگین اندازه گیری های طولی و عرضی محاسبه می گردد.

آزمون استحکام خمشی با استفاده از تجهیزات نشان داده شده در شکل ۶ انجام میگیرد. سرعت بارگذاری برای تخته سخت برابر ۵ میلیمتر در دقیقه و برای تخته فیبر با چگالی متوسط و تخته عایق برابر ۱۰ میلیمتر بر دقیقه می باشد. حداکثر نیروی اعمال شده تا شکست نمونه (p) اندازه گیری می شود و سپس با استفاده از فرمول زیر، استحکام خمشی مورد محاسبه قرار می گیرد.

P: حداکثر نیرو (N) {kgf}
L: طول دهانه (mm) {Cm} b: عرض نمونه (mm) {Cm}
t: ضخامت نمونه (mm) {Cm}

شعاع رأسی بار دهنده حدود ۱۰، شعاع تکیه گاه حدود ۱۰، شعاع تکیه گاه حدود ۱۰، ۲۵، ۲۵، $t$، $\frac{L}{2}$، $\frac{L}{2}$، $L\ge150$

شکل ۶– آزمون استحکام خمشی (ابعاد بر حسب میلیمتر)

آزمون استحکام خمشی تر باید به شرح زیر انجام پذیرد:

ابتدا باید جرم نمونه ها با وسیله اندازه گیری با دقت ۰/۰۱ گرم اندازه گیری شده ( $m_1$) و سپس آنها را به مدت ۲۴ ساعت بصورت عمودی در داخل ظرف آب با دمای $20\pm1$ درجه سلسیوس قرار داد بطوریکه حدود ۲ سانتیمتر آب روی نمونه ها را بگیرد. توصیه میگردد که pH آب مورد استفاده $7\pm1$ باشد. پس از ۲۴ ساعت نمونه ها را باید از آب خارج نموده و آنها را در مرکز کاغذ خشک کن به مساحت ۱۲۰ میلیمتر مربع و گرماژ ۲۰۰ گرم بر متر مربع قرار داد تا آب اضافی متصل به سطح نمونه ها خشک شود. پس از آن باید وزنه ای ۳ کیلو گرمی با همان سطح را برای مدت ۳۰ ثانیه از طرف دیگر روی نمونه ها قرار داد. پس از گذشت حدود ۱۰ دقیقه مجدداً جرم نمونه ها ( $m_2$) را اندازه گیری مینماییم.

جذب آب از رابطه زیر محاسبه می گردد:

$M_1$: جرم نمونه آزمون قبل از غوطه وری (گرم)
$M_2$: جرم نمونه آزمون پس از غوطه وری (گرم)

در ابتدا باید ضخامت نمونه ها را در مرکز با دقت ۰/۰۵ میلیمتر اندازه گیری نمود. سپس آنها را بصورت عمودی در داخل ظرف آب با دمای $20\pm1$ درجه سلسیوس قرار داد بطوریکه حدود ۲ سانتی متر آب روی آنها را بگیرد. توصیه میگردد که pH آب مورد استفاده $7\pm1$ باشد. پس از طی ۲ ساعت برای تخته عایق و ۲۴ ساعت برای تخته فیبر با چگالی متوسط، نمونه های آزمون باید از آب خارج شده و با استفاده از فرمول زیر واکشیدگی ضخامت محاسبه گردد.

$t_1$: ضخامت نمونه آزمون قبل از غوطه وری در آب (میلیمتر)
$t_2$: ضخامت نمونه آزمون پس از غوطه وری در آب (میلیمتر)

روی نمونه آزمون فاصله مقیاس به اندازه ۱۶۰ میلیمتر مطابق شکل ۷ را اندازه گذاری نموده، آن را $L_1$ مینامیم. دقت اندازه گذاری باید یکصدم میلیمتر باشد. سپس نمونه را مطابق بند ۷-۱۰ به مدت ۲۴ ساعت در داخل آب قرار داده و پس از طی این مدت نمونه را از آب خارج و آب موجود روی سطح آنها را پاک و مجدداً طول مقیاس را اندازه گیری نموده و آنرا $L_2$ مینامیم. همانگونه که در شکل ۸ نشان داده شده است میتوانیم طول اولیه و طول ثانویه را از روی طول کل نمونه و با استفاده از تجهیزات مناسب با دقت یکصدم میلیمتر یا دقیق تر اندازه گیری نمود. تغییر طول پس از غوطه وری در آب از فرمول زیر محاسبه میگردد:

$L_1$: طول نمونه قبل از غوطه وری در آب (میلیمتر)
$L_2$: طول نمونه پس از غوطه وری در آب (میلیمتر)

در گزارش نهایی، حداکثر تغییر بدست آمده در جهات عرضی و طولی گزارش میگردد.

۷۰
۱۶۰
۲۰۰

شکل ۷– نمونه آزمون تغییر طول پس از غوطه وری در آب (ابعاد بر حسب میلیمتر)

شکل ۸– نوعی وسیله اندازه گیری برای آزمون تغییر طول پس از غوطه وری در آب

مطابق شکل ۹، نمونه آزمون به فک آلومینیومی چسبانده شده و نیروی کششی عمود بر سطح اعمال میگردد. نیروی حداکثر (P) پس از شکست نمونه ثبت شده و با استفاده از فرمول زیر، مقاومت چسبندگی داخلی محاسبه میگردد.

P: نیروی حداکثر تا لحظه شکست نمونه (N) {kgf}
b: عرض نمونه (mm) {cm}
L: طول نمونه (mm) {cm}

سرعت بارگذاری در این آزمون برابر ۲ میلیمتر در دقیقه میباشد.

نمای (A)، نمای (A′)، نمای جلو (B)، نمای پهلو (C)، نمای جلو (B′)، نمای پهلو (C′)، فک آلومینیومی یا فولادی، نمونه آزمون، پیچ M9، ۵۰، ۵۰، ۲۵، ۷، ۵۲، ۶۴، ۱۳، ۳۸، ۱۳، ۷، ۷، ۵۰

شکل ۹– تجهیزات آزمون مقاومت چسبندگی داخلی (ابعاد بر حسب میلیمتر)

در این آزمون باید از پیچ مخصوص چوب که طول قسمت رزوه شده آن حدود ۱۱ میلیمتر، قطر اسمی پیچ برابر ۲/۷ میلیمتر و طول کل پیچ ۱۶ میلیمتر باشد استفاده نمود. محل های پیچاندن پیچ در نمونه در شکل ۱۰ نشان داده شده است. پس از ثابت نمودن نمونه، پیچ باید بصورت عمودی از نمونه خارج گردد. نیروی حداکثر برای خارج نمودن پیچ برای هر دو نقطه اندازه گیری شده و میانگین دو اندازه گیری بعنوان قدرت نگهداری پیچ گزارش میگردد. توصیه میگردد قبل از چسباندن پیچ، سوراخی به عمق ۳ میلیمتر با مته به قطر ۲ میلیمتر در نمونه ایجاد گردد. سرعت بارگذاری در این آزمون باید ۲ میلیمتر در دقیقه باشد.

۲۵، ۲۵، ۲۵، ۲۵، ۵۰، ۱۰۰، نمونه آزمون، نقاط پیچاندن پیچ

شکل ۱۰– نمونه آزمون قدرت نگهداری پیچ (ابعاد بر حسب میلیمتر)

مقدار آزاد شدن فرم آلدئید به شرح زیر اندازه گیری می شود:

در آزمون عایق بندی حرارتی، مقاومت حرارتی باید مطابق با استاندارد بند ۲-۴ مراجع الزامی بدست آید در حالیکه دمای میانگین $30\pm3$ درجه سلسیوس در جهت جریان گرما به سمت بالا اندازه گیری می گردد.

در این آزمون، وسیله اتصال دارای سطح چهار گوش با اضلاع ۲۰ میلیمتر و یا سطح گرد به مساحت ۴۰۰ میلیمتر مربع را باید در مرکز سطح نمونه چسبانده و پس از اینکه چسب سفت گردید، در پیرامون محل اتصال، شیار ایجاد نمود تا به سطح تخته مبنا برسد. سپس مطابق شکل ۱۲ تجهیزات آزمون را آماده نموده و کشش با سرعت ۲ میلیمتر در دقیقه و عمود بر سطح چسب خورده اعمال میگردد. نیروی حداکثر (P) را باید حین جدایی یادداشت نمود. استحکام کشش عمود بر سطح از فرمول زیر محاسبه میگردد:

P: نیروی حداکثر شکست (N) {kgf}

نمونه آزمون، ۲۵، ۳۰، ۲۴، ۲۰، ۶، ۵۳، ۱۰، φ۲۵، ۲۵، ۲۰، ۳۰، ۲۰، ۳۴، ۵۰، ۲۵، ۲۰

شکل ۱۲– نمونه آزمون و ملحقات آن برای آزمون کشش عمود بر سطح (ابعاد بر حسب میلیمتر)

در آزمون مقاومت به ضربه تخته سخت تزئینی جهت دکوراسیون داخلی، باید وزنه ای کروی ساخته شده از فولاد را مطابق جدول ۲۲، در حالیکه سطح نمایی نمونه طبق بند ۳-۱ استاندارد ذکر شده در بند ۲-۴ مراجع الزامی بطرف بالاست، از ارتفاع معین بر مرکز سطح آن انداخت و ترکها و شکستگی های بوجود آمده را بصورت چشمی مورد مطالعه قرار داده و قطر فرورفتگی روی نمونه را نیز اندازه گیری نمود.

در آزمون مقاومت به ضربه تخته سخت تزئینی برای دکوراسیون خارجی، نمونه آزمون باید بر روی چهار چوب نگهدارنده صلب و سخت مطابق شکل ۱۳، در حالیکه سطح تزئینی به سمت بالاست، از چهار طرف کاملاً سفت گردد. وزنه تخم مرغی شکل نشان داده شده در شکل ۱۴ ( $W_1\text{-}1000$) از ارتفاع ۶۰ سانتی متری در مرکز نمونه انداخته می شود، و سطح تزئینی مورد مشاهده قرار می گیرد.

۴۰۰، ۳۰، ۴۰۰، ۳۰، ۴۶۰

شکل ۱۳– چهار چوب نگهدارنده برای آزمون مقاومت به ضربه تخته سخت تزئینی برای دکوراسیون خارجی (ابعاد بر حسب میلیمتر)

یاد آوری ۱– هنگامیکه نگهدارنده از فولاد ساخته می شود ابعاد آن برابر ۶۰×۳۰×۱/۶ می باشد.

یاد آوری ۲– هنگامیکه نگهدارنده از چوب ساخته می شود ابعاد آن برابر ۶۰×۳۰ می باشد.

φ۲۶، ۷۸، R۲۶، φ۵۲

شکل ۱۴– شکل وزنه (ابعاد بر حسب میلیمتر)

به جز اعدادی که داخل مستطیل قرار گرفته اند، الباقی اعداد ابعاد استاندارد می باشند.

در آزمون مقاومت به اسید، نمونه آزمون را باید بصورت افقی روی سطح صافی قرار داده و سپس چند قطره محلول اسید استیک پنج درصد را روی سطح آن چکاند و بر روی آن شیشه محافظ قرار داد. پس از ۲ ساعت، شیشه محافظ را برداشته و بلافاصله نمونه را شسته و آنرا به مدت ۲۴ ساعت در هوای اطاق قرار میدهیم. پس از طی زمان ۲۴ ساعت باید شرایط سطحی را بصورت چشمی مشاهده نمود.

یادآوری– محلول پنج درصد اسید استیک را باید طبق استاندارد بند ۲-۷ مراجع الزامی برای اسید استیک و یا استاندارد بند ۲-۱۰ مراجع الزامی برای استیک انیدرید تهیه نمود.

در آزمون مقاومت به باز، نمونه آزمون را باید بصورت افقی روی سطح صافی قرار داده و سپس چند قطره محلول کربنات سدیم یک درصد را روی سطح آن چکاند و بر روی آن شیشه محافظ قرار داد. پس از ۲ ساعت، شیشه محافظ را برداشته و بلافاصله نمونه را شسته و آنرا به مدت ۲۴ ساعت در هوای اطاق قرار میدهیم. پس از طی زمان ۲۴ ساعت باید شرایط سطحی را بصورت چشمی مشاهده نمود.

یادآوری: محلول یک درصد سدیم کربنات را باید طبق استاندارد بند ۲-۸ مراجع الزامی برای کربنات سدیم (۱۰ هیدراته) و یا استاندارد بند ۲-۹ مراجع الزامی برای کربنات سدیم تهیه نمود.

در آزمون مقاومت به لکه دار شدن، نمونه آزمون باید بصورت افقی ثابت شده و صفحه ای که دارای سوراخی به قطر ۲×۴ سانتی متر است را روی سطح آن قرار داد. سپس با مداد شمعی قرمز همانگونه که در استاندارد بند ۲-۱۳ مراجع الزامی توصیف شده است آنقدر روی سطح تزئینی می کشیم تا کاملاً آغشته به مداد شمعی شده و آنرا به مدت دو ساعت به حال خود رها میکنیم. پس از آن باید مداد شمعی را بوسیله پارچه یا نایلون آغشته به بنزین مطابق استاندارد بند ۲-۸ مراجع الزامی پاک نمود. در این حالت نباید لایه تزئینی آسیبی دیده باشد و سطح نمونه باید توسط معیار سنجش خاکستری شرح داده شده در استاندارد بند ۲-۱۲ مراجع الزامی مشاهده گردد.

در آزمون مقاومت به تغییر رنگ، باید دستگاه آزمون مطابق استاندارد بند ۲-۵ مراجع الزامی مورد استفاده قرار گرفته و پس از پرتو افکنی به مدت ۴۸ ساعت طبق روش ارائه شده در همان استاندارد، باید ترکها، تورم و موارد مشابه روی سطح نمونه را مشاهده نمود. سپس، نمونه را باید در محیط تاریک در اطاق تقریباً خشک قرار داد.

نمونه شاهد را باید بدواً در داخل این اطاق و بدون تابش دهی قرار داد.

نمونه آزمون را باید پس از دو ساعت تابش دهی در داخل اطاق، از آنجا خارج نموده و تغییر رنگ باید با استفاده از معیار سنجش خاکستری معین شده در استاندارد بند ۲-۱۱ مراجع الزامی اندازه گیری شود. برای نمونه هایی که دارای طرح چوب یا طرح های دیگر هستند، تغییر رنگ را باید از روی میانگین ارزش اختلاف سه رنگ قضاوت نمود.

یادآوری– هنگامی که نور قوس کربن محفوظ و تجهیزات ظهور آبی و یا نور قوس کربن با تابش نور خورشید و تجهیزات ظهور آبی مورد استفاده قرار می گیرد، پس از تابش دهی به مدت ۴۸ ساعت با نور قوس کربن محفوظ، صحت تجهیزات ظهور باید مورد بررسی قرار گیرد.

در آزمون مقاومت به خراشیدگی، دستگاه خراش دهنده با قطر گوی ۳ میلیمتر باید مورد استفاده قرار گیرد. نیروی دستگاه خراش دهنده باید ۰/۵ نیوتن (۵۰۰ gf) باشد، و باید نمونه آزمون در جهت طولی و عرضی به طول ۳۰ میلیمتر خراش داده شود. این خراش ها باید در سه نقطه در جهات طولی و عرضی ایجاد شده و نمونه آزمون باید بصورت چشمی از فاصله ۶۰ سانتی متری مورد آزمون قرار گیرد.

در آزمون چسبندگی به فیلم، تجهیزات نشان داده شده در شکل ۱۶ مورد استفاده قرار میگیرند که دارای سطحی مربعی به اضلاع ۲۰ میلیمتر بوده و باید توسط ماده چسباننده به مرکز نمونه آزمون چسبانده شود. پس از سخت شدن ماده چسباننده، شکاف در اطراف فک آزمون ایجاد میشود تا لایه تزئینی کاملاً برش خورده و شکاف به سطح تخته برسد. فک آزمون در داخل نگهدارنده باید مطابق شکل ۱۵ ثابت شده و کشش با سرعت ۲ میلیمتر در دقیقه در جهت عمود به سطح نمونه اعمال گردد. سپس باید سطح شکسته شده مورد مشاهده قرار گیرد. کمترین مقدار نتیجه آزمون بعنوان چسبندگی به فیلم گزارش میگردد.

فک اتصال به نمونه، گیره نگهدارنده، نمونه آزمون، نمونه آزمون، لایه تزئینی

شکل ۱۵– نمونه آزمون برای چسبندگی به فیلم و ملحقات آن

در آزمون شستشوپذیری، در حالیکه لایه تزئینی نمونه آزمون به سمت بالاست، همانگونه که در شکل ۱۶ نشان داده شده است، نمونه را باید داخل دستگاه آزمون¹ ثابت نمود. سپس باید با برس² پیش تیمار شده³، سایش را توسط دستگاه آزمون و با اعمال نیروی ۴/۴۱ نیوتن {حدود ۴۵۰ گرم} روی سطح تزئینی شروع نمود. در طول آزمایش باید سطحی که مورد سایش قرار می گیرد بطور دائم به آب و صابون آغشته شده و پس از آنکه عمل رفت و برگشت برس ۵۰۰ دفعه انجام پذیرفت، باید نمونه آزمون را از داخل دستگاه خارج و با آب شستشو داد و سپس قسمت مرکزی نمونه به طول ۱۰۰ میلیمتر را که توسط برس سائیده شده را در نور معمولی مورد مشاهده قرار داد.

یادآوری ۱– دستگاه آزمون شستشو پذیری را باید بگونه ای ساخته شود که برس دستگاه بر روی نمونه دارای حرکت متناوب باشد. برس دستگاه باید در هر دقیقه حدود ۳۷ بار در فاصله حدود ۳۰۰ میلیمتری حرکت متناوب رفت و برگشت داشته باشد در حالیکه سرعت آن در فاصله حدود ۱۰۰ میلیمتری مرکزی یکسان باشد.

یادآوری ۲– ۶۰ سوراخ به قطر ۳ میلیمتر را باید در برس به ابعاد ۳۸×۹۰ میلیمتر بوجود آورده و باید موی اسب را کاملاً یکنواخت در داخل حفره ها فرو نشاند. سپس نوک موها را کوتاه کرده تا طول موها به ۱۹ میلیمتر برسد و سطح یکنواخت صافی از آنها بدست آید. پایه محل قرار گرفتن موها را باید از چوب پهن برگ به ضخامت حدود ۲۵ میلیمتر یا آلومینیوم به ضخامت حدود ۱۳ میلیمتر ساخت.

یادآوری ۳– نوک موهای برس را باید تا عمق ۱۲ میلیمتر در آب با دمای ۲۰ درجه سانتی گراد به مدت ۳۰ دقیقه فرو برد، سپس آب را با تکان شدید برس از روی آن بر طرف نموده و برس را باید پس از فرو بردن در آب صابون بگونه ای که در آن کاملاً نفوذ کند، مورد استفاده قرار داد.

ON
OFF
۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸
۳۰۰ mm
۴۵۰ mm
۱ کلید روشن و خاموش
۲ صفحه نمایش تعداد رفت و برگشت
۳ تسمه
۴ موتور دستگاه
۵ میله استوانه ای چرخنده
۶ صفحه در تماس با نمونه
۷ پایه نگهدارنده برس
۸ سیم مفتول

شکل ۱۶– ماشین آزمون شستشوپذیری (ابعاد بر حسب میلیمتر)

در آزمون مقاومت به هوادیدگی، نمونه آزمون را باید داخل نگهدارنده مخصوص مطابق روش ارائه شده در استاندارد بند ۲-۳ مراجع الزامی قرار داد. آنگاه آنرا در داخل دستگاه تسریع کننده شرایط هوایی قرار داده و سپس تابش دهی را شروع نمود. هنگامیکه زمان کل تابش دهی به ۵۰۰ ساعت برای نوع WV و ۲۵۰ ساعت برای نوع WS رسید، نمونه آزمون را باید بیرون آورده و پس از یک ساعت مورد مشاهده قرار داده و ویژگی های سطحی را با نمونه ای که در معرض شرایط هوایی نبوده مقایسه نمود. این نمونه، نمونه ای است که در معرض تابش خورشید قرار نگرفته است. نتیجه آزمون نمونه ای که نازلترین نتیجه را داشته است گزارش می گردد.

آزمون احتراق ناپذیری باید مطابق با استاندارد بند یک مراجع الزامی انجام پذیرد.