روشهای آزمون
زمان تقریبی مطالعه: 11 دقیقه
روشهای آزمون
شرایط عمومی آزمون
شرایط محیطی در هنگام اعمال پوشرنگ، حین خشک شدن آزمونهها و در هنگام انجام آزمونها باید دمای (۲۳±۲) °C و رطوبت نسبی (۵۰±۵) % باشد.
آمادهسازی صفحات (زیرآیند¹) آزمون
صفحات سیمانی
صفحات سیمانی آزمون را از مخلوط سه قسمت وزنی شن و ماسه دولومیت و یک قسمت وزنی سیمان پرتلند (استاندارد ملی ایران شماره ۳۸۹) تهیه کنید. سپس به طور کامل با مقدار کافی آب مخلوط نمایید تا قوام مالهای بهدست آید و درون قالبهایی با ابعاد تقریبی ۱/۲ cm × ۱۵/۲ cm × ۷/۶ cm قرار دهید. سطح رویی قالبها را با استفاده از ماله استیل به آرامی مالهکشی کنید. ۳/۵ h الی ۴ h بعد که سطح مالهکشی شده کاملا صاف شد، اجازه دهید قالبها به مدت ۲۴ h در معرض هوا قرار داده شوند و سپس به مدت ۱۴ روز در آب عملآوری² گردند. صفحات باید قبل از استفاده کاملا در هوا خشک شوند و یا میتوانند از قبل
1-Substrate
2-Cure
تهیه شده و آماده استفاده باشند. قبل از استفاده از صفحات، لعاب سطح را با کاغذ سنباده شماره ۱ بردارید و همچنین هرگونه روغن، کثیفی و چربی را از روی سطح آن بزدایید. بعد از اینکه صفحات خشک شدند، با روشی که در ادامه اشاره میشود اسید اچ¹ (حکاکاری) کنید. بدین صورت که محلول ۱۰ درصد اسید کلریدریک بر روی سطح ریخته و با قلممو مسواک کنید. وقتی اثر اسید بر روی سطح متوقف شد، پس از حدود پنج دقیقه سطح را با آب تمیز مورد شستشو قرار دهید. در ادامه، سطح صفحه را با محلول تری سدیم فسفات (حاوی ۲۳۰ گرم تری سدیم فسفات مخلوط شده با چهار لیتر آب گرم) به شدت شسته و پس از آن با آب تمیز به خوبی شستشو دهید.
صفحات فولادی
صفحات فولادی کاملا تخت که تمیز و فسفاته شدهاند و سطح آن عاری از زنگزدگی است را با ضخامت ۰/۶mm تا ۰/۹ mm و با ابعاد پیشنهادی ۱۵ cm × ۵ cm تهیه نمایید. سطح صفحات را با الکل (اتانول) و/یا استن شستشو داده و خشک کنید.
صفحات شیشهای
صفحات شیشهای با سطح صاف و به ابعاد ۱۰ cm × ۱۵ cm و ۱۰ cm × ۱۰ cm را با الکل (اتانول) و/یا استن به خوبی تمیز نمایید.
صفحات پلاستیکی سیاه
صفحات پلاستیکی جهت انجام آزمون شستشو را مطابق استاندارد BS EN ISO 11998 تهیه نمایید.
مقاومت در برابر رویهبستن
وسایل لازم
ظرف دردار
گرمخانه، با قابلیت تنظیم دما در ۴۰ °C
روش انجام آزمون
تقریبا سه چهارم ظرف خالی را با پوشرنگ مورد آزمون پرنموده و در آن را محکم ببندید و سپس آن را به مدت ۴۸ h در آون و در دمای (۴۰±۲) °C قرار دهید. بعد از گذشت این مدت، پوشرنگ درون قوطی نباید رویه بسته باشد و وضعیت ظاهری آن مطابق با ویژگیهای مندرج در زیربند ۴-۱-۴ باشد.
1-Acid etched
سازگاری با مواد رقیقکننده
چهار قسمت حجمی از پوشرنگ را با یک قسمت حجمی از رقیقکننده مناسب برای پایه رزین مورد استفاده در پوشرنگ استخری رقیق نموده و به خوبی هم بزنید. سپس پوشرنگ رقیق شده را به مدت ۴ h در شرایط محیطی آزمون قرار دهید. پس از این مدت آثاری از عدم سازگاری پوشرنگ با مواد رقیقکننده از قبیل دوفازشدگی و ژلشدگی نباید مشاهده گردد و وضعیت ظاهری آن مطابق با ویژگیهای مندرج در زیربند ۵-۱-۴ باشد.
قابلیت اعمال با قلممو
پوشرنگ را با قلمموی دارای ویژگیهای منطبق با استاندارد ملی ایران شماره ۲۰۶۷ بر روی صفحات زیربند ۱-۲-۶ اعمال نموده و اجازه دهید تا به مدت ۲۴ h خشک شود. پس از سپری شدن زمان مذکور کل سطح خشک پوشرنگ را با ویژگیهای مندرج در زیربند ۱-۲-۴ مورد ارزیابی قرار دهید.
قابلیت اعمال با غلتک
پوشرنگ را بر روی صفحات زیربند ۱-۲-۶ اعمال نموده و اجازه دهید تا به مدت ۲۴ h خشک شود. پس از گذشت زمان مذکور، کل سطح خشک پوشرنگ را با ویژگیهای مندرج در زیربند ۳-۲-۴ مورد ارزیابی قرار دهید.
زمان خشک شدن
خشک شدن سطحی
یکی از صفحات آزمون زیربند ۳-۲-۶ را که فیلم خیسی از پوشرنگ حلالپایه با ضخامت (۵۰ ± ۲) μm یا پوشرنگ آبپایه با ضخامت (۱۰۰±۵) μm بر روی آن اعمال شده است را برداشته و پس از سپری شدن مدت زمان لازم طبق جدول ۱، زمان خشک شدن سطحی را مطابق با استاندارد ملی ایران شماره ۱۳۹۰۷-۳ مورد ارزیابی قرار دهید.
خشک شدن عمقی
یکی از صفحات آزمون زیربند ۳-۲-۶ را که فیلم خیسی از پوشرنگ حلالپایه با ضخامت (۵۰ ± ۲) μm یا پوشرنگ آبپایه با ضخامت (۱۰۰±۵) μm بر روی آن اعمال شده است را برداشته و پس از سپری شدن مدت زمان لازم طبق جدول ۱، زمان خشک شدن عمقی را مطابق با استاندارد ملی ایران به شماره ۱۳۹۰۷-۱ با استفاده از وزنه ۱۵۰۰ g مورد ارزیابی قرار دهید.
مقدار مواد غیرفرار
مقدار ماده غیرفرار پوشرنگ را مطابق با استاندارد ملی ایران شماره ۵۹۰۷ اندازهگیری کنید.
گرانروی
گرانروی پوشرنگ را مطابق استاندارد ASTM D 562 اندازهگیری کنید.
اندازه ذرات
اندازه ذرات پوشرنگ را مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۶۴۶۰ اندازهگیری کنید.
قدرت پوشش
قدرت پوشش پوشرنگ خیس را مطابق یکی از روشهای زیربند ۱-۱۱-۶ و یا ۲-۱۱-۶ اندازهگیری کرده و بر حسب m²/l گزارش کنید.
اندازهگیری توسط دستگاه گریندوپک
لوازم
دستگاه گریندوپک مشابه دستگاه گریندومتر میباشد با این تفاوت که در سطح فوقانی دستگاه یک صفحه سیاه و سفید تعبیه شده و درجهبندی آن برحسب میکرون است.
اصول آزمون
این آزمون جهت تعیین قدرت پوشش فیلم خیس پوشرنگ بوسیله دستگاه گریندوپک میباشد.
روش انجام آزمون
دستگاه را روی سطح صاف و غیر لغزنده قرار دهید و درست قبل از انجام آزمون آن را به خوبی پاک کنید سپس رنگ مورد آزمون را در قسمت عمق بیشتر شیار دستگاه بریزید و مانند آزمون نرمی ذرات به کمک تیغه دستگاه، رنگ را در امتداد شیار با سرعت یکنواخت و در مدت ۱ s تا ۲ s بکشید. در کوتاهترین زمان ممکن در حد چند ثانیه بعد از کشیدن تیغه؛ در حالی که پوشرنگ هنوز خیس است، زیر نور مناسب؛ طوری که نمونه در شیار کاملا قابل رویت باشد، دستگاه را از زاویهای که خط دید عمود بر طول شیار است در مقابل چشم بگیرید به طوری که به خوبی اختلاف بین دو رنگ سیاه و سفید را تشخیص دهید. درجهبندی موقعیتی از دستگاه که اختلاف دو رنگ سیاه و سفید قابل رویت نیست را بخوانید و با استفاده از معادله ۱، قدرت پوشش فیلم خیس رنگ را پس از سه بار تکرار آزمون محاسبه کنید:
اندازهگیری توسط دستگاه کریپتومتر فاند
لوازم
کریپتومتر متشکل از یک صفحه پایه سفید و سیاه با سطحی صیقلی و بین یک تا چهار صفحه شیشهای پایهدار میباشد.
اصول آزمون
برای این کار باید چند قطره از پوشرنگ را روی خط مرزی بین دو صفحه مشکی و سفید بریزید. چنانچه فام پوشرنگ روشن (سفید، زرد و...) باشد، باید صفحه شیشهای را در حالی که دو پایه کوچک فلزی در زیر دست قرار دارد در جهت صفحه مشکی، در مورد رنگهای تیره در جهت صفحه سفید و در مورد رنگهای خنثی (خاکستری و ...) در هر دو جهت به سمت جلو حرکت دهید. در مورد فامهای خنثی نتیجه ضعیفتر باید گزارش شود.
به دلیل وجود دو پایه فولادی در زیر صفحه شیشهای، صفحه به صورت شیبدار در حرکت خواهد بود که در نتیجه آن، به مرور ضخامت پوشرنگ محبوس میان صفحه پایه و صفحه شیشهای افزایش مییابد.
روش انجام آزمون
چند قطره از پوشرنگ را روی خط مرزی سیاه و سفید بریزید. با اعمال کمی فشار بر صفحه شیشهای باعث پخش شدن قطرات رنگ بر صفحه پایه شده و آن را تا جایی به جلو و در راستای مشخص شده، حرکت دهید که خط مرزی بین دو صفحه سیاه و سفید با ضخیمتر شدن لایه پوشرنگ محبوس، محو شود و صفحه شیشهای را دیگر حرکت ندهید. برای آزمون دقیق و تشخیص صحیح محو شدن، با فاصله تقریبی ۳۰ سانتیمتر از بالا به طور عمود بر صفحه شیشهای نگاه کنید. برای دقت بیشتر میتوانید چند بار صفحه را به آرامی جلو و عقب ببرید تا به طور دقیق نقطه مورد نظر پیدا شود. عددی را که روی صفحه پایه هم راستا با لبه شیبدار صفحه شیشهای میباشد (درست در نقطه تماس صفحه شیشهای با صفحه پایه) بخوانید و یادداشت کنید. بر روی هر صفحه شیشهای عددی حک شده است (۰/۰۰۲، ۰/۰۰۳۵، ۰/۰۰۷، ۰/۰۰۸ و/یا ...) که در واقع تانژانت زاویهای است که صفحه شیشهای با صفحه پایه میسازد و با در نظر گرفتن آنها، قدرت پوشش با توجه به معادله زیربند ۱-۳-۲-۱۱-۶ بر حسب واحد m²/l قابل محاسبه خواهد بود. برای پوشرنگهای با قدرت پوشش زیادتر باید از شیشههای با عدد کوچکتر و برای پوشرنگهای با قدرت پوشش کوچکتر باید از شیشههای با عدد بزرگتر استفاده نمود.
یادآوری- در برخی دستگاهها اعداد حک شده بر روی صفحات شیشهای به صورت یک عدد صحیح و اعشاری میباشد که در اینصورت باید آن را در ضریب ۰/۰۰۱ ضرب نموده، سپس محاسبات را انجام داد.
محاسبات
قدرت پوشش را با استفاده از معادله ۲ محاسبه نمایید:
که در آن:
A قدرت پوشش فیلم خیس بر حسب m²/l؛
L عدد خوانده شده بر روی صفحه پایه کریپتومتر برحسب mm؛
K عدد درج شده بر روی صفحه شیشهای (تانژانت زاویهای که صفحه شیشهای با صفحه پایه میسازد) میباشد.
براقیت فیلم خشک
روی صفحه شیشهای به ابعاد پیشنهادی (۱۰ cm × ۱۰ cm) که مطابق زیربند ۳-۲-۶ آماده شده است، با فیلمکش¹ فیلمی به ضخامت (۱۰۰ ± ۵) μm اعمال نمایید. پس از سپری شدن مدت زمان ۲۴ h، براقیت پوشرنگ را با استفاده از براقیتسنج در زاویه ۶۰ درجه برای پوشرنگهای مات، نیمهبراق و براق مطابق استاندارد ملی ایران شماره ۶۴۵۵ اندازهگیری نمایید.
قابلیت خمش
یکی از صفحات فولادی آزمون زیربند ۲-۲-۶ را که فیلم خیسی از پوشرنگ استخری حلالپایه با ضخامت خیس (±۵۰ ۲) μm بر روی آن اعمال شده است بردارید. سپس صفحه مذکور را برای مدت ۲۴ h در مجاورت هوا قرار دهید و بعد از آن برای مدت زمان ۲۴ h در آون با دمای (۶۰±۲) °C قرار دهید. پس از رسیدن دمای نمونه به دمای محیط، آزمون خمش را با استوانهای به قطر ۶ mm مطابق با استاندارد ملی ایران شماره ۵۹۰۸ انجام دهید.
قابلیت پوشش مجدد
برای تعیین قابلیت پوشش مجدد، باید پوشرنگ در دو مرحله با قلممو و/یا غلتک بر روی صفحات آجر سیمانی استاندارد تهیه شده مطابق زیربند ۱-۲-۶ اعمال گردد. در هر مرحله از اعمال باید جریانپذیری پوشرنگ در حد معمول بوده و فاصله بین دو مرحله اعمال نیز کمتر از ۲۴ h نباشد.
اگر پس از اعمال مرحله اول پوشرنگ و یا پس از خشک شدن حاصل از اعمال مرحله دوم طی مدت زمان ۲۴ h بعد بینظمیهایی از قبیل ایجاد تاوله، هر نوع ترک و یا سوراخ سنجاقی در فیلم خشک پوشرنگ مشاهده شود، آزمونه مردود خواهد بود.
1- Applicator
مقاومت بر روی سطوح سیمانی داخل آب
برای این آزمایش از آجرهای سیمانی استاندارد تهیه شده طبق زیربند ۱-۲-۶ استفاده نمایید. بدین منظور یک قسمت حجمی حلال مصرفی مناسب با چهار قسمت حجمی از پوشرنگ مخلوط نموده و کاملا بهم بزنید تا یکنواخت گردد. سپس با قلممو یا غلتک بر روی سطح اعمال نموده و به مدت زمان ۲۴ h در شرایط آزمایشگاه نگهداری کنید تا کاملا خشک گردد. در مرحله دوم پس از اعمال پوشرنگ با قلممو/غلتک که هر لیتر آن باید حداقل ۵ m² از سطح را بپوشاند، درخصوص پوشرنگهای حلالپایه به مدت ۴۸ h و برای پوشرنگهای آبپایه به مدت یک هفته در شرایط استاندارد نگهداری نمایید. سپس آجرهای سیمانی رنگ شده را در آب حاوی کلر با غلظت ۳ μg/g تا ۵ μg/g فرو ببرید بطوری که یک سوم از سطح رنگ شده از آب خارج باشد و به همین حالت آن را به مدت حداقل ۱۰ روز زیر آب نگهداری کنید. سپس برای مدت ۴۸ h تمام آجرها را در آب فرو ببرید و پس از آن خارج ساخته و سطح آن را با ویژگیهای مندرج در زیربند ۳-۳-۴ بر اساس استاندارد ISO 105-A05 و یا ASTM D2244 مورد ارزیابی قرار دهید.
مقاومت در برابر مواد پاککننده
به منظور بررسی مقاومت پوشرنگ در برابر مواد پاککننده از صفحات پلاستیکی استاندارد تهیه شده طبق زیربند ۴-۲-۶ استفاده نمایید. یک فیلم خیس از پوشرنگ به ضخامت (۲۰۰ ± ۵) μm را بر روی آن اعمال نموده و پس از سپری شدن مدت زمان یک هفته در دستگاه آزمون شستشو با ۱۰۰۰۰ دور رفت و برگشت با استفاده از محلول ۲/۵ g/l نرمال-دودسیلبنزنسولفونات سدیم¹ در آب مقطر مطابق با روش آزمون ذکر شده در استاندارد BS EN ISO 11998 مورد آزمون قرار دهید. صفحه آزمونه که تحت شستشو قرار گرفته است، حداقل ۲۴h پس از خاتمه آزمون و اطمینان از خشک شدن کامل، توزین دوباره شده و میانگین میزان کاهش ضخامت پوشش را پس از دوبار تکرار آزمون برحسب μm گزارش نمایید.
مقاومت دربرابر ترک برداشتن سطحی
این آزمون باید در دمای ۲۰ °C تا ۳۰ °C انجام پذیرد. بدین منظور، صفحه شیشهای مطابق زیربند ۳-۲-۶ با ابعاد (۱۰ cm × ۱۵ cm) را تا فاصله تقریبی ۱۲ cm در داخل پوشرنگ فرو برده و بیرون بیاورید و آن را به صورت عمودی نگهدارید تا خشک شود. سپس فاصله ۱۰ cm بالای صفحه آزمایش را با ویژگیهای مندرج در زیربند ۵-۳-۴ مورد ارزیابی قرار دهید.
1-Sodium n-dodecylbenzenesulfonate
مصالح مرتبط با بند
روشهای آزمون
گفتوگوی عمومی انجمن درباره بخش 6
نظر شما درباره این بند با نام شما در انجمن عمومی منتشر میشود و دیگران میتوانند آن را بخوانند و پاسخ بدهند.