بخش A7

این روش آزمون، توانایی اتاقک اصلی یا میله ورودی برای مقاومت به نیروی بیرونی بلندمدت عمود بر محور خود در امتداد طول را، با در نظر گرفتن تهاجم محیطی، تعیین می کند. این آزمون برای اتاقک اصلی یا میله ورودی با هر اندازه اسمی کاربرد دارد.

از این روش آزمون برای تعیین استحکام خردشوندگی بلندمدت اتاقک اصلی یا میله ورودی پس از ۵۰ سال تحمل نیرو، از طریق برون یابی نتایج مجموعه ای از آزمون های بلند مدت حداقل ۱۰۰۰ ساعته، استفاده می شود. به منظور لحاظ کردن تأثیر تهاجم محیطی مطابق با بند چ-۵ و شکل چ-۱، قسمت پشت آزمونه باید در معرض یکی از محلول های آزمون، قرار گیرد.

یادآوری – از این روش می توان برای در نظر گرفتن اثر هرگونه محلول خاص روی استحکام خردشوندگی بلندمدت اتاقک اصلی یا میله ورودی استفاده کرد.

نیروهای وارد بر آزمونه ها باید طوری انتخاب شوند که زمان های ایجاد نقص مطابق با بند چ-۶، در محدوده زمانی آزمون، توزیع شوند.

استحکام خردشوندگی کوتاه مدت اتاقک اصلی یا میله ورودی که مطابق با پیوست الف تعیین شده، به عنوان مبنا برای انتخاب نیرو و نیز تعیین ضریب کاهنده لازم است.

در صورتی که هیچ مقداری برای استحکام خردشوندگی کوتاه مدت اتاقک اصلی یا میله ورودی مورد آزمون وجود نداشته باشد، قبل از انجام مجموعه آزمون ها، اتاقک اصلی یا میله ورودی باید مطابق با روش توصیف شده در پیوست الف تا زمان ایجاد نقص تحت آزمون قرار گیرد.

سطوح در تماس با آزمونه باید سخت، تخت، صاف و تمیز باشند.

اجزاء دستگاه آزمون باید آنقدر صلب باشند که از هرگونه تغییر شکل مشهود حین آزمونه جلوگیری شود.

چ-۳-۱ دستگاه با توانایی اعمال نیروی فشاری، به صورت دائمی به آزمونه. آزمونه باید مقطعی از اتاقک اصلی یا میله ورودی با حداقل طول قید شده در بند ۵-۴-۱-۱، باشد. نیروی فشاری تا زمانی بیش از ۱۰۰۰ ساعت بدون ایجاد نقص در آزمونه یا تا زمان ایجاد نقص در آزمونه ادامه می یابد.

چ-۳-۲ دستگاه حاوی تیر صلب، موازی با کف زمین، بازوی صلب کاری برای وارد کردن نیرو همراه با ابزاری به منظور الصاق وزنه ها در یک انتها، تیر صلب حامل موازی با کف زمین، تیرهای صلب تکیه گاهی، در صورت لزوم محفظه برای نگهداری محلول آزمون، وزنه ها و حفاظ برای سقوط وزنه ها است.

نمونه ای از آرایش دستگاه آزمون در شکل چ-۱ نشان داده شده است.

الف) مقطع طولی
ب) مقطع عرضی
راهنما:
1 آویز متحرک وزنه
2 وزنه ها
3 حفاظ برای سقوط وزنه
4 تکیه گاه ها
5 محلول آزمون
6 تیر اعمال فشردگی
7 بازوی کاری
8 تیر صلب
9 آزمونه
10 (در صورت لزوم) محفظه
11 صفحه حامل
12 نقطه اتکا

$a$ جرم وزنه ها
$b$ حداقل عمق مایع آزمون در قسمت پشت، ۲۵ میلی متر
$l_a$ بازوی اهرم
$l_f$ فاصله بین نقاط اتکا
$P$ نیروی وارد بر آزمونه

شکل چ-۱ – نمونه ای از آرایش آزمون برای آزمون استحکام خردشوندگی بلندمدت

آزمونه های هر مجموعه آزمون باید از اتاقک های اصلی یا میله های ورودی از همان اندازه اسمی و رده استحکامی باشند.

آزمونه ها باید مقاطعی از اتاقک اصلی یا میله ورودی با طولی بیش از مقدار قید شده در بند ۵-۴-۱-۲ باشند.

دو انتهای آزمونه باید صاف برش خورده و عمود بر محور آن باشد.

دو خط مستقیم طولی، به عنوان خطوط مرجع، روی سطح داخلی یا بیرونی اتاقک اصلی یا میله ورودی با زاویه ۱۸۰ درجه نسبت به هم رسم می شوند.

حداقل ۱۸ آزمونه برای یک مجموعه آزمون لازم است.

محلول اسیدی آزمون باید محلول اسید سولفوریک (H₂SO₄) با غلظت ۰/۵ mol/l باشد. این محلول از طریق افزودن ۲۸/۵ میلی لیتر از اسید سولفوریک غلیظ (۱/۸ g/ml) به ۹۷۱/۵ میلی لیتر آب مقطر برای تولید یک لیتر محلول آزمون، تهیه می شود.

محلول بازی آزمون باید محلول بافری از کربنات سدیم (Na₂CO₃) و بی کربنات سدیم (NaHCO₃) باشد. این محلول از طریق افزودن ۲/۶۴۰ گرم کربنات سدیم به ۲/۰۹۲ گرم بی کربنات سدیم در ۸۰۰ میلی لیتر آب مقطر برای تولید ۱۰۰۰ میلی لیتر محلول آزمون، تهیه می شود.

استحکام خردشوندگی کوتاه مدت اتاقک اصلی یا میله ورودی از همان اندازه اسمی و رده استحکامی، مطابق با پیوست الف تعیین شود.

آزمونه درون محفظه، که توسط تیرهای صلب حمایت می شود، قرار داده شود. محفظه با محلول آزمون به اندازه ای پر شود، که قسمت پشت آزمونه تا حداقل عمق ۲۵ میلی متر پوشانده شود.

غلظت محلول آزمون باید در سراسر آزمون حفظ شده و در صورت لزوم تصحیح شود.

آزمون باید در دمایی در محدوده °C (۲۳ ± ۵) که حین مدت آزمون حفظ می شود، انجام شود.

نیرو از طریق وزنه های بسته آویزان از بازوی کاری وسایل خاص، مطابق با شکل چ-۱، وارد می شود.

برای مجموعه ای از آزمون ها، به منظور ترسیم نمودار رگرسیون، حداقل ۱۸ نقطه ایجاد نقص لازم است. محدوده نیروها باید طوری انتخاب شود که زمان های ایجاد نقص بین ۰/۱ ساعت و بیش از ۱۰۰۰۰ ساعت توزیع شوند؛ به نحوی که توزیع این نقاط نقص مطابق با جدول چ-۱ باشد.

در تمام مدت آزمون، هر آزمونه حداقل در تواتر بیان شده در جدول چ-۲ بررسی شود.

فرض می شود که آزمون روی آزمونه ای خاص کامل شده است، در صورتی که:
۱) آزمونه دچار نقص شود؛ یا
۲) آزمون بیش از ۱۰۰۰۰ ساعت بدون ایجاد نقص، انجام شده باشد.

در صورت ایجاد نقص در آزمونه، نیروی اعمالی و زمان ایجاد نقص گزارش شود.

استحکام خردشوندگی بلندمدت اتاقک اصلی یا میله ورودی برای ۵۰ سال، از طریق برون یابی داده ها از مجموعه آزمون با استفاده از روش A در استاندارد EN 705، تعیین می شود. استحکام های خردشوندگی مورد استفاده در تحلیل باید به صورت درصدی از استحکام اولیه بیان شوند. آزمونه هایی که پس از ۱۰۰۰۰ ساعت دچار نقص نشده اند، به منظور ترسیم خط رگرسیون، می توانند به عنوان نقص در نظر گرفته شوند.

در صورت لزوم، مقادیر می توانند به صورت مختصات لگاریتم-لگاریتم به نحوی نشان داده شوند که زمان ایجاد نقص در محور X و استحکام خردشوندگی به صورت درصدی از استحکام اولیه در محور Y وارد شود.

گزارش آزمون باید شامل اطلاعات زیر باشد:

الف) ارجاع به این استاندارد ملی و این پیوست؛
ب) مشخصات کامل اتاقک اصلی یا میله ورودی مورد آزمون؛
پ) تعداد آزمونه ها؛ ت) ابعاد هر آزمونه؛
ث) طول بازوی اهرم ( $l_a$) و فاصله بین نقاط اتکا ( $l_f$)؛
ج) نیروی خردشوندگی و زمان ایجاد نقص برای هر آزمونه؛
چ) زمان های بازرسی برای هر آزمونه؛
چ) کنترل ترکیب درصد و غلظت محلول آزمون و روش مورد استفاده؛
ح) استحکام خردشوندگی کوتاه مدت، برای هر مجموعه آزمونه؛
خ) استحکام خردشوندگی بلندمدت برون یابی شده (۵۰ سال)، برای هر مجموعه آزمونه؛
د) جزئیات دستگاه؛
ذ) دما حین آزمون؛
ر) توصیف آزمونه پس از انجام آزمون؛
ز) هر عاملی که می تواند بر نتایج تأثیر گذارد، از قبیل هرگونه رویداد یا جزئیات عملیاتی که در این استاندارد به آن اشاره نشده است؛
ژ) تاریخ، زمان و مکان آزمون.