بخش 5
اجزاء آدم روها و اتاقک های بازدید
رده بندی
کلیات
صفحه 20
بند 1، صفحه 20
اجزاء ساخته شده مطابق با این استاندارد باید به صورت زیر رده بندی شوند:
الف) بر اساس نوع سازه مورد استفاده در سامانه فاضلاب یا زهکشی، یعنی آدم رو یا اتاقک بازدید؛
ب) بر اساس نوع اجزاء، یعنی اتاقک اصلی یا میله ورودی، بخش پایه، دال کاهنده، دال پوشاننده یا مخروطی.
کاربرد مورد انتظار سازه
صفحه 20
بند 1، صفحه 20
اجزائی که قرار است برای آدم روها استفاده شوند، با استفاده از حرف M در نام گذاری رده بندی می شوند.
بند 2، صفحه 20
اجزائی که قرار است برای اتاقک های بازدید استفاده شوند، با استفاده از حروف IC در نام گذاری رده بندی می شوند.
نوع اجزاء
صفحه 21
بند 1، صفحه 21
اتاقک های اصلی یا میله های ورودی، با استفاده از حرف R در نام گذاری رده بندی می شوند.
بخش های پایه، با استفاده از حروف BU در نام گذاری رده بندی می شوند.
دال های کاهنده، با استفاده از حروف RS در نام گذاری رده بندی می شوند.
دال های پوشاننده، با استفاده از حروف CS در نام گذاری رده بندی می شوند.
مخروطی ها، با استفاده از حرف T در در نام گذاری رده بندی می شوند.
نام گذاری
صفحه 21
بند 1، صفحه 21
آدم رو یا اتاقک بازدید ساخته شده مطابق با این استاندارد باید با افزودن حروف مناسب از بندهای ۵-۱-۲ و ۵-۱-۳ به حروف PRC نام گذاری شود. در این روش، نام هایی مطابق با جدول ۱ تولید می شود.
بند 2، صفحه 21
برای اتاقک های اصلی، میله های ورودی و بخش های پایه یکپارچه با اتاقک اصلی، اندازه اسمی (بند ۳-۱-۱۶) و رده استحکامی (بند ۳-۱-۲۳) نیز باید نام گذاری شود. رده استحکامی باید از جدول ۵ با توجه به اندازه اسمی (DN) اتاقک اصلی یا میله ورودی و نام گذاری (جدول ۱)، انتخاب شود.
بند 3، صفحه 21
برای دال ها و مخروطی ها، اندازه اسمی اتاقک اصلی یا میله ورودی در زیر آن ها، اندازه اسمی دهانه دسترسی و استحکام خردشوندگی عمودی نیز باید نام گذاری شود.
بند 4، صفحه 21
نوع اجزاء | نام گذاری | ||
|---|---|---|---|
نام | علامت اختصاری | آدم رو (M) | اتاقک بازدید (IC) |
اتاقک اصلی یا میله ورودی | R | PRC-M-R | PRC-IC-R |
بخش پایه | BU | PRC-M-BU | PRC-IC-BU |
دال کاهنده | RS | PRC-M-RS | کاربرد ندارد |
دال پوشاننده | CS | PRC-M-CS | PRC-IC-CS |
مخروطی | T | PRC-M-T | کاربرد ندارد |
مشخصات هندسی
اتاقک های اصلی و میله های ورودی
کلیات
صفحه 21
بند 1، صفحه 21
پس از اندازه گیری مطابق با بند ۴-۳-۴، ابعاد ، و (شکل ۲) باید مطابق با مقادیر و رواداری های مربوط در جدول ۲ باشند. ابعاد ، و و رواداری های آن ها باید توسط تولیدکننده در مستندات هنگام درخواست و/ یا تحویل مشخص شود. همچنین، نیز باید مطابق با الزامات داده شده در بند ۵-۳-۲-۱ باشد.
صفحه 22
بند 1، صفحه 22

بند 2، صفحه 22
۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶
راهنما:
1 ضخامت دیواره ( )
2 قطر داخلی ( )
3 قطر خارجی ( )
4 طول ( )
5 انحراف از مستقیم بودن ( )
6 رواداری گونیانبودن قطری ( )
بند 3، صفحه 22
شکل ۲– ابعاد مشخص شده برای اتاقک های اصلی و میله های ورودی
بند 4، صفحه 22
اندازه اسمی | قطر داخلی | حداکثر انحراف از مستقیم بودن | حداکثر رواداری گونیانبودن قطری | |
|---|---|---|---|---|
| رواداری | |||
۶۰۰ | ۶۰۰ | ±۶ | ۷ | ۵ |
۸۰۰ | ۸۰۰ | |||
۱۰۰۰ | ۱۰۰۰ | |||
۱۲۰۰ | ۱۲۰۰ | ±۱۰ | ۸ | ۶ |
۱۵۰۰ | ۱۵۰۰ | |||
۱۶۰۰ | ۱۶۰۰ | |||
۱۸۰۰ | ۱۸۰۰ | ±۱۲ | ۷ | |
۲۰۰۰ | ۲۰۰۰ | |||
۲۲۰۰ | ۲۲۰۰ | |||
۲۴۰۰ | ۲۴۰۰ | |||
۲۶۰۰ | ۲۶۰۰ | |||
۲۸۰۰ | ۲۸۰۰ | |||
۳۰۰۰ | ۳۰۰۰ | |||
۱) برای سایر اندازه های اسمی، ابعاد مربوط باید بین نزدیک ترین مقادیر در این جدول درون یابی شوند. | ||||
طول
صفحه 23
بند 1، صفحه 23
حداکثر طول ( ) نباید بیش از مقادیر زیر باشد:
الف) برای ، برابر با ؛
ب) برای ، برابر با .
بند 2، صفحه 23
یادآوری– طول های کمتر از این مقادیر می تواند با توافق بین تولیدکننده و کاربر نهایی با همان رواداری قید شده در بالا تهیه شوند.
دال ها و مخروطی ها
صفحه 23
بند 1، صفحه 23
پس از اندازه گیری مطابق با بند ۴-۳-۴، ابعاد نشان داده شده در شکل های ۳ و ۴، به ترتیب، باید مطابق با مقادیر و رواداری های مربوط اعلام شده توسط تولیدکننده باشند؛ و در مستندات هنگام درخواست و/ یا تحویل مشخص شود.
بند 2، صفحه 23

بند 3، صفحه 23
1، 2، 3، 4
الف) دال کاهنده
ب) دال پوشاننده
راهنما:
1 قطر خارجی دال
2 قطر داخلی مادگی جفت شونده با اتاقک اصلی یا میله ورودی
3 قطر داخلی دهانه دسترسی
4 ضخامت دال
بند 4، صفحه 23
شکل ۳– ابعاد دال های کاهنده و پوشاننده
صفحه 24
بند 1، صفحه 24

بند 2، صفحه 24
A، A-A، 1، 2، 3، 4، 5
راهنما:
1 قطر داخلی نشیمن گاه جفت شونده با میله ورودی یا جزء تنظیم کننده و/ یا دریچه و قاب
2 قطر داخلی دهانه دسترسی
3 قطر داخلی برای جفت شدن با اتاقک اصلی یا میله ورودی
4 ارتفاع ( )
5 ضخامت دیواره ( )
بند 3، صفحه 24
شکل ۴– ابعاد مخروطی ها
مکان یابی پلکان های نصب شده
صفحه 25
بند 1، صفحه 25
اگر اجزاء دارای پلکان باشند، پلکان ها باید مطابق با استاندارد ملی ۱۲۰۲۷ باشند. حداقل بیرون زدگی پلکان ها از سطح اجزاء ساخته شده از PRC، باید ۱۲۰ میلی متر باشد (شکل ۵). فاصله گذاری عمودی در آدم رو باید به ارتفاع داخلی اجزاء ارتباط داده شود و در تطابق با ابعاد و رواداری های اعلام شده توسط تولیدکننده بوده و در محدوده ۲۵۰ میلی متر تا ۳۵۰ میلی متر باشد. فاصله گذاری افقی باید ( ) mm باشد.
بند 2، صفحه 25
در صورت توافق بین تولیدکننده و کاربر نهایی، تهیه اجزاء بدون پلکان مورد استفاده در ساخت آدم روها، یا استفاده از نردبان به جای آن ها، مجاز است.
بند 3، صفحه 25

بند 4، صفحه 25
A، A-A، 1، 2، 3
راهنما:
1 فاصله گذاری افقی پلکان ها
2 بیرون زدگی
3 فاصله گذاری عمودی پلکان ها
بند 5، صفحه 25
شکل ۵– مکان پله نصب شده
اندازه دهانه ها در آدم روها
صفحه 25
بند 1، صفحه 25
دهانه های دسترسی انسان به آدم روها باید مطابق با استانداردها و آیین نامه های ملی و بین المللی باشند.
بند 2، صفحه 25
یادآوری– با توجه به الزامات ایمنی، قطر دهانه باید حداقل ۶۰۰ میلی متر باشد.
بخش های پایه حاوی اتصال دهنده های لوله ای شکل
صفحه 26
بند 1، صفحه 26
بخش های پایه می توانند حاوی اتصال دهنده هایی به شکل لوله از قبل نصب شده روی اجزاء (در محل کارخانه تولیدکننده) باشند. در صورتی که چنین اجزائی مورد نیاز باشد، آن ها باید با توافق بین تولیدکننده و کاربر نهایی تأمین شوند. تمام لوله های PRC فراهم شده در بخش پایه باید مطابق با الزامات کارایی داده شده در استاندارد ملی ایران شماره ۱۷۳۸۶-۱ باشند. اگر محل های اتصال با لوله های متصل کننده از موادی به غیر از PRC ساخته شوند، الزامات کارایی آن ها باید مطابق با استانداردهای ملی یا بین المللی مربوط باشد.
مشخصات مکانیکی
استحکام خردشوندگی اتاقک اصلی یا میله ورودی
الزامات
صفحه 26
بند 1، صفحه 26
اتاقک اصلی یا میله ورودی باید حداقل نیروی خردشوندگی ( ) (بند ۳-۱-۱۴) مربوط متناظر با اندازه اسمی را مطابق با جدول ۳، تحمل کند.
بند 2، صفحه 26
حداقل نیروی خردشوندگی ( ) باید مطابق با معادله ۱ تعیین شود:
بند 3، صفحه 26
بند 4، صفحه 26
و برحسب کیلونیوتن بر متر طول (kN/m) یا نیوتن بر میلی متر طول (N/mm) بیان شود.
بند 5، صفحه 26
اندازه اسمی | حداقل رده استحکامی ( ) | حداقل نیروی خردشوندگی ( ) |
|---|---|---|
۶۰۰ | ۲۵ | ۱۵ |
۸۰۰ | ۲۵ | ۲۰ |
۱۰۰۰ | ۲۵ | ۲۵ |
۱۲۰۰ | ۲۵ | ۳۰ |
۱۵۰۰ | ۲۵ | ۳۷/۵ |
۱۶۰۰ | ۲۵ | ۴۰ |
۱۸۰۰ | ۲۵ | ۴۵ |
۲۰۰۰ | ۲۵ | ۵۰ |
۲۲۰۰ | ۲۵ | ۵۵ |
۲۴۰۰ | ۲۵ | ۶۰ |
۲۶۰۰ | ۲۵ | ۶۵ |
۲۸۰۰ | ۲۵ | ۷۰ |
۳۰۰۰ | ۲۵ | ۷۵ |
بند 6، صفحه 26
اتاقک اصلی یا میله ورودی باید مطابق با پیوست الف یا، در صورت فراهم نبودن وسایل مناسب، مطابق با پیوست ب با استفاده از آزمونه های بریده شده از اتاقک اصلی یا میله ورودی آزمون شود.
بند 7، صفحه 26
یادآوری– برای آزمون های نوعی اولیه (ITT)، روش ترجیحی انجام آزمون مطابق با پیوست الف است.
آزمونه ها
صفحه 27
بند 1، صفحه 27
هنگام آزمون مطابق با پیوست الف، آزمونه طولی از اتاقک اصلی یا میله ورودی، با حداقل طولی مطابق با مقادیر مرتبط در جدول ۴ است. آزمونه می تواند به صورت قطعه ای با قطر و ضخامت برابر با اجزاء، با همان فرمول بندی و شرایط تولید اجزاء، با طول مورد نظر آزمون در همان قالب تولید شود.
بند 2، صفحه 27
هنگام آزمون مطابق با پیوست ب، آزمونه باید قطعه ای بریده شده یا شکسته شده از اتاقک اصلی یا میله ورودی باشد. آزمونه باید سطوح مرزی موازی داشته باشد. طول ( ) باید در جهت محیطی باید حدود پنج برابر ضخامت دیواره، و عرض ( ) آن در جهت طولی سه برابر ضخامت دیواره باشد. وجوه طولی آزمونه باید عمود بر سطح تولیدشده اتاقک اصلی یا میله ورودی باشد. سه آزمونه باید از اتاقک اصلی یا میله ورودی برداشته شده و میانگین نتایج این سه آزمونه، نتیجه آزمون است.
بند 3، صفحه 27
اندازه اسمی | حداقل طول ( ) |
|---|---|
۳۰۰ | |
استحکام خردشوندگی عمودی دال ها و مخروطی ها
الزامات
صفحه 27
بند 1، صفحه 27
هنگام انجام آزمون مطابق با پیوست پ، دال یا مخروطی باید حداقل نیروی خردشوندگی عمودی را، بدون ترک زایی یا شکست (فروپاشی)، تحمل کند. برای دال ها و مخروطی هایی که در سازه آدم رو همراه با اتاقک اصلی یا میله ورودی با DN ۱۲۰۰ و کمتر، در نواحی تردد انواع خودروهای جاده ای، استفاده می شوند، حداقل نیروی خردشوندگی عمودی ( ) باید ۳۰۰ kN باشد. برای اندازه های اسمی بزرگ تر و برای سایر نواحی کارگذاری، حداقل نیروی خردشوندگی عمودی لازم باید مورد توافق بین تولیدکننده و کاربر نهایی قرار گیرد.
بند 2، صفحه 27
یادآوری– برای دال ها و مخروطی هایی که در سازه آدم رو همراه با اتاقک اصلی یا میله ورودی با اندازه اسمی بزرگ تر از DN ۱۲۰۰ استفاده می شوند، آرایش و ترتیب اعمال نیرو باید مورد توافق بین تولیدکننده و کاربر نهایی قرار گیرد.
آزمونه ها
صفحه 27
بند 1، صفحه 27
آزمونه باید یک جزء به صورت کامل باشد. یک آزمونه باید استفاده شود.
استحکام فشاری PRC
الزامات
صفحه 27
بند 1، صفحه 27
PRC مورد استفاده در تولید اجزاء ساخت آدم روها یا اتاقک های بازدید باید مطابق با پیوست ت آزمون شود.
بند 2، صفحه 27
پس از آزمون، مقاومت فشاری ( ) آزمونه های منطبق بر بند ۵-۴-۳-۲، باید بیش از باشد.
آزمونه ها
صفحه 28
بند 1، صفحه 28
آزمونه مکعبی از PRC بریده شده از اجزاء با ارتفاع، طول و عرضی برابر با است. اگر ضخامت اجزاء به اندازه ای باشد که ابعاد بزرگ تر از ۸۰ میلی متر شود، از مغزه ای با قطر ۷۵ میلی متر استفاده شود.
بند 2، صفحه 28
آزمونه می تواند به صورت کوپن های مکعبی شکل با همان فرمول بندی و شرایط تولید اجزاء باشد.
بند 3، صفحه 28
سه آزمونه باید استفاده شود. میانگین نتایج سه آزمون، به عنوان نتیجه آزمون گزارش می شود.
عدم نشتی آدم روها و اتاقک های بازدید و محل های اتصال آن ها
الزامات
صفحه 28
بند 1، صفحه 28
پس از آزمون مطابق با پیوست ج، آزمونه های منطبق بر بند ۵-۴-۴-۲ باید فشار داخلی ۱ bar را به مدت ۱۵ دقیقه بدون نشانه ای از نشتی، نم یا قطرات تحمل کنند. همچنین، باید فشار داخلی منفی ۰/۸- bar (۰/۰۸- MPa) را به مدت ۱۵ دقیقه بدون نشانه ای از آسیب دیدگی اجزاء آن تحمل کرده و تغییر فشار بیش از ۰/۰۸ bar/h (۰/۰۰۸ MPa/h) نباشد.
بند 2، صفحه 28
یادآوری– اگر حداکثر مقدار برای انحراف زاویه ای و/ یا جابجایی طولی برای محل اتصال انعطاف پذیر اعلام شود، حین کل مدت زمان آزمون مطابق با پیوست ج، محل اتصال باید تحت این مقادیر اعلام شده به عنوان حداقل قرار گیرد.
آزمونه ها
صفحه 28
بند 1، صفحه 28
هنگام انجام آزمون روی اجزاء همراه با محل های اتصال آن ها، آزمونه یا آدم رو (یا اتاقک بازدید) کامل همراه با محل های اتصال خود بوده یا شامل دو جزء از آدم رو (یا اتاقک بازدید) و یک محل اتصال است. هنگام انجام آزمون روی اجزاء عمودی (بند ۳-۱-۲۷) به صورت جداگانه، آزمونه باید به صورت کامل باشد. یک آزمونه باید استفاده شود.
استحکام خردشوندگی بلندمدت تحت تهاجم محیط
الزامات
صفحه 28
بند 1، صفحه 28
این آزمون برای تعیین درصد کاهش استحکام حین ۵۰ سال انجام می شود. تولیدکننده باید نتیجه حاصل از این آزمون نوعی بلند مدت را در مستندات هنگام درخواست و/ یا تحویل اعلام کند. پس از انجام آزمون مطابق با پیوست چ، استحکام خردشوندگی بلندمدت برون یابی شده برای اتاقک اصلی یا میله ورودی (پس از ۵۰ سال تحت نیرو)، به صورت درصدی از استحکام اولیه تعیین می شود. این مقدار نباید کمتر از ۵۰ درصد استحکام اولیه باشد. این مقدار برون یابی شده، تعیین کننده نیرویی است که اتاقک اصلی یا میله ورودی در معرض محلول اسیدی یا قلیایی مطابق با پیوست چ، می تواند به مدت ۵۰ سال بدون ایجاد شکست تحمل کند.
بند 2، صفحه 28
به منظور در نظر گرفتن اثر هر نوع محلول خاص روی استحکام خردشوندگی بلندمدت، روش ارائه شده در پیوست چ می تواند استفاده شود. در چنین حالاتی، مقدار درصد قابل پذیرش برای کاهش استحکام باید بین تولیدکننده اجزاء ساخته شده از PRC و کاربر نهایی مورد توافق قرار گیرد.
آزمونه ها
صفحه 29
بند 1، صفحه 29
آزمونه شامل مقطعی از اتاقک اصلی یا میله ورودی دارای حداقل طولی مطابق با الزامات مربوط در جدول ۴ است و دو انتهای آن باید صاف بوده و عمود بر محور طولی باشند.
بند 2، صفحه 29
برای انجام آزمون حداقل ۱۸ آزمونه باید استفاده شود.
آزمونه ها
صفحه 29
بند 1، صفحه 29
آزمونه شامل یک جزء از آدم رو و پلکان(های) نصب شده آن است. یک آزمونه باید استفاده شود.
ظرفیت تحمل نیرو برای پلکان های نصب شده
الزامات اعمال نیرو
صفحه 29
بند 1، صفحه 29
پلکان های نصب شده توسط تولیدکننده درون اجزاء باید الزامات مکانیکی داده شده در استاندارد ملی ۱۲۰۲۷ را برآورده سازند. پس از آزمون مطابق با پیوست ث، آن ها باید نیروی عمودی ( ) برابر با ۲ kN و نیروی افقی بیرون کشیدن ( ) برابر با ۵ kN را تحمل کنند.
بند 2، صفحه 29
هنگام آزمون با نیروی عمودی ( ) برابر با ۲ kN، تغییرشکل پلکان نباید بیش از ۵ میلی متر باشد.
بند 3، صفحه 29
همچنین، تغییرشکل ماندگار آن نباید بیش از یک میلی متر باشد.
نشانه گذاری روی اجزاء آدم روها و اتاقک های بازدید
صفحه 29
بند 1، صفحه 29
نشانه گذاری باید دائمی و خوانا باشد، به طوری که پس از انبارش، قرار گرفتن در معرض شرایط جوی، حمل و نقل و نصب خوانا باقی بماند. علاوه بر این، نشانه گذاری نباید باعث آغاز ترک یا سایر نقایصی شود که بر تطابق با الزامات این استاندارد تأثیر منفی می گذارند. در صورت استفاده از چاپ، رنگ اطلاعات چاپ شده باید متفاوت از رنگ پایه اجزاء بوده و نشانه ها بدون بزرگ نمایی خوانا باشند.
بند 2، صفحه 29
نشانه گذاری زیر باید روی روی سطح بیرونی یا داخلی انجام شود.
الف) شماره این استاندارد؛
ب) رده استحکامی؛
پ) اندازه اسمی DN و برای دال ها و مخروطی ها، برحسب کاربرد، اندازه اسمی دهانه دسترسی؛
ت) رده بندی اجزاء، یعنی: PRC-M-RS، PRC-IC-R و غیره؛
ث) طول اتاقک اصلی یا میله ورودی، ارتفاع مخروطی، ضخامت دال یا ارتفاع مؤثر بخش پایه، برحسب کاربرد؛
ج) نام تولیدکننده یا علامت تجاری؛
چ) تاریخ تولید، که امکان ردیابی بازه زمانی تولید را در محدوده سال، ماه و روز فراهم کند؛
بند 3، صفحه 29
یادآوری ۱– پس از اخذ پروانه کاربرد علامت استاندارد، درج علامت استاندارد ملی ایران الزامی است.
بند 4، صفحه 29
یادآوری ۲– اجزاء مطابق با این استاندارد ملی، که توسط شخص ثالث مورد تأیید قرار می گیرند، می توانند دارای نشانه گذاری اضافی باشند.
گفتوگوی عمومی انجمن درباره بخش 5
نظر شما درباره این بند با نام شما در انجمن عمومی منتشر میشود و دیگران میتوانند آن را بخوانند و پاسخ بدهند.