بخش A7

این روش آزمون، توانایی لوله برای مقاومت به نیروی بیرونی بلندمدت عمود بر محور خود درامتداد طول را، با درنظر گرفتن تهاجم محیطی، تعیین می‌کند. این آزمون برای لوله با هر اندازه اسمی و مقطع دایره‌ای، تخم‌مرغی و بادبادکی شکل کاربرد دارد.

مطابق با بند ۵-۴-۱، درصورتی که دستگاه مناسب موجود نباشد، آزمون روی آزمونه‌های بریده شده مطابق با پیوست ب انجام شود.

از این روش آزمون برای تعیین استحکام خردشوندگی بلندمدت لوله پس از ۵۰ سال تحمل نیرو، از طریق برون‌یابی نتایج مجموعه‌ای از آزمون‌های بلند مدت حداقل ۱۰۰۰۰ ساعته، استفاده می‌شود. به‌منظور لحاظ کردن تأثیر تهاجم محیط، مطابق با بند چ-۵ و شکل چ-۱، قسمت پشت لوله باید درمعرض یکی از محلول‌های آزمون، قرار گیرد.

یادآوری – از این روش می‌توان برای درنظر گرفتن اثر هرگونه محلول خاص روی استحکام خردشوندگی بلندمدت لوله استفاده کرد.

نیروهای وارد بر آزمونه‌ها باید طوری انتخاب شوند که زمان‌های ایجاد نقص مطابق با بند چ-۶، در محدوده زمانی آزمون، توزیع شوند.

استحکام خردشوندگی کوتاه مدت لوله که مطابق با پیوست الف تعیین شده، به عنوان مبنا برای انتخاب نیرو و نیز تعیین ضریب کاهنده لازم است.

درصورتی که هیچ مقداری برای استحکام خردشوندگی کوتاه مدت لوله مورد آزمون وجود نداشته باشد، قبل از انجام مجموعه آزمون‌ها، لوله باید مطابق با روش توصیف شده در پیوست الف تا زمان ایجاد نقص تحت آزمون قرار گیرد.

دستگاهی است که توانایی اعمال نیروی فشاری به آزمونه را به‌صورت دائمی داشته باشد. آزمونه باید مقطعی از لوله با حداقل طول قید شده در بند ۵-۴-۱-۲، باشد. نیروی فشاری تا زمانی بیش از ۱۰۰۰۰ ساعت بدون ایجاد نقص در آزمونه یا تا زمان ایجاد نقص در آزمونه ادامه می‌یابد.

نمونه‌ای از آرایش دستگاه آزمون در شکل چ-۱ نشان داده شده است. دستگاه شامل تیر صلب موازی با کف زمین، بازوی صلب کاری برای وارد کردن نیرو همراه با ابزاری به‌منظور الصاق وزنه‌ها در یک انتها، تیر صلب حامل موازی با کف زمین، تیرهای صلب تکیه‌گاهی، درصورت لزوم محفظه‌ای برای نگهداری محلول آزمون، وزنه‌ها و حفاظی برای سقوط وزنه‌ها است.

سطوح در تماس با آزمونه باید سخت، تخت، صاف و تمیز باشند.

اجزاء دستگاه آزمون باید آنقدر صلب باشند که از هرگونه تغییر شکل مشهود حین آزمون جلوگیری شود.

آزمونه‌های هر مجموعه آزمون باید از لوله‌هایی از همان نوع، اندازه اسمی و رده استحکامی باشند.

آزمونه‌ها باید مقاطعی از لوله با طولی بیش از مقدار قید شده در بند ۵-۴-۱-۲ باشند. دو انتهای آزمونه باید صاف برش خورده و عمود بر محور لوله باشند.

دو خط مستقیم طولی، به عنوان خطوط مرجع، روی سطح داخلی یا بیرونی لوله با زاویه ۱۸۰ درجه نسبت به هم رسم می‌شوند.

حداقل ۱۸ آزمونه برای یک مجموعه آزمون لازم است.

محلول اسیدی آزمون باید محلول اسید سولفوریک (H₂SO₄) با غلظت ۰/۵ mol/l باشد. این محلول از طریق افزودن ۲۸/۵ میلی‌لیتر از اسید سولفوریک غلیظ (۱/۸ g/ml) به ۹۷۱/۵ میلی‌لیتر آب مقطر برای تولید ۱۰۰۰ میلی‌لیتر محلول آزمون، تهیه می‌شود.

محلول بازی آزمون باید محلول بازی از کربنات سدیم (Na₂CO₃) و بی کربنات سدیم (NaHCO₃) باشد. این محلول از طریق افزودن ۲/۶۴۰ گرم کربنات سدیم به ۲/۰۹۲ گرم بی کربنات سدیم در ۸۰۰ میلی‌لیتر آب مقطر برای تولید یک لیتر محلول آزمون، تهیه می‌شود.

استحکام خردشوندگی کوتاه مدت لوله‌ای از همان اندازه اسمی و رده استحکامی، مطابق با پیوست الف تعیین شود.

آزمونه درون محفظه، که توسط تیرهای صلب حمایت می‌شود، قرار داده شود. محفظه با محلول آزمون به اندازه‌ای پر شود، که قسمت پشت آزمونه تا حداقل عمق ۲۵ میلی‌متر پوشانده شود.

غلظت محلول آزمون باید در سراسر آزمون حفظ شده و درصورت لزوم تصحیح شود.

آزمون باید در دمایی در محدوده (۲۳ ± ۵) °C، که حین مدت آزمون حفظ می‌شود، انجام شود.

نیرو از طریق وزنه‌های بتنی آویزان از بازوهای کاری وسایل خاص، مطابق با شکل چ-۱، وارد می‌شود.

برای مجموعه‌ای از آزمون‌ها، به‌منظور ترسیم نمودار رگرسیون، حداقل ۱۸ نقطه ایجاد نقص لازم است.

محدوده نیروها باید طوری انتخاب شود که زمان‌های ایجاد نقص بین ۰/۱ ساعت و بیش از ۱۰۰۰ ساعت توزیع شوند؛ به‌نحوی که توزیع این نقاط نقص مطابق با جدول چ-۱ باشد.

در تمام مدت آزمون، هر آزمونه حداقل در تواتر بیان شده در جدول چ-۲ بررسی شود.

فرض می‌شود که آزمون روی آزمونه‌ای خاص کامل شده است، درصورتی که:

۱) آزمونه دچار نقص شود؛ یا

۲) آزمون بیش از ۱۰۰۰۰ ساعت بدون ایجاد نقص، انجام شده باشد.

درصورت ایجاد نقص در آزمونه، نیروی اعمالی و زمان ایجاد نقص گزارش شود.

استحکام خردشوندگی بلندمدت لوله برای ۵۰ سال، از طریق برون‌یابی داده‌ها از مجموعه آزمون با استفاده از روش A در استاندارد EN 705 تعیین می‌شود. استحکام‌های خردشوندگی مورد استفاده در تحلیل باید به‌صورت درصدی از استحکام اولیه بیان شوند. آزمونه‌هایی که پس از ۱۰۰۰۰ ساعت دچار نقص نشده‌اند، به‌منظور ترسیم خط رگرسیون، می‌توانند به‌عنوان نقص درنظر گرفته شوند. درصورت لزوم، مقادیر می‌توانند به صورت مختصات لگاریتم-لگاریتم به‌نحوی نشان داده شود، که زمان ایجاد نقص در محور X و استحکام خردشوندگی به‌صورت درصدی از استحکام اولیه در محور Y وارد شود.

گزارش آزمون باید شامل اطلاعات زیر باشد:

الف) ارجاع به این استاندارد ملی و این پیوست؛

ب) مشخصات کامل لوله مورد آزمون، شامل شکل مقطع (یعنی C، E یا K)؛

پ) تعداد آزمونه‌ها؛

ت) ابعاد هر آزمونه؛

ث) طول بازوی اهرم (l_a) و فاصله بین نقاط اتکا (l_f)؛

ج) نیروی خردشوندگی و زمان ایجاد نقص برای هر آزمونه؛

چ) زمان‌های بازرسی برای هر آزمونه؛

چ) کنترل ترکیب درصد و غلظت محلول آزمون و روش مورد استفاده؛

ح) استحکام خردشوندگی کوتاه مدت، برای هر مجموعه آزمونه؛

خ) استحکام خردشوندگی بلندمدت برون‌یابی شده (۵۰ سال)، برای هر مجموعه آزمونه؛

د) جزئیات دستگاه؛

ذ) دما حین آزمون؛

ر) توصیف آزمونه پس از انجام آزمون؛

ز) هر عاملی که می‌تواند بر نتایج تأثیر گذارد، از قبیل هرگونه رویداد یا جزئیات عملیاتی که در این استاندارد به آن اشاره نشده است؛

ژ) تاریخ، زمان و مکان آزمون.