بخش A4

این روش آزمون، استحکام فشاری مواد PRC مورد استفاده در تولید لوله‌های منطبق بر این استاندارد را تعیین می‌کند. این آزمون برای لوله با هر اندازه اسمی و مقطع بیرونی دایره‌ای، تخم‌مرغی و بادبادکی شکل کاربرد دارد. همچنین، شامل الزامات مربوط به آزمونه‌های مکعبی شکل نیز می‌شود.

آزمونه‌های مکعبی‌شکل مطابق با روش ارائه شده در این پیوست خرد می‌شوند؛ و سپس با آگاهی از حداکثر نیروی اعمالی، برحسب نیوتن (N)، و ابعاد آزمونه، برحسب میلی‌متر (mm)، استحکام فشاری برحسب نیوتن بر میلی‌متر مربع (N/mm²) محاسبه می‌شود. از این خاصیت برای نشان دادن انطباق با حداقل الزامات ارائه شده در بند ۵-۴-۳ و محاسبه ظرفیت لوله برای مقاومت به نیروهای طولی در روش‌های کارگذاری از قبیل لوله‌رانی توسط جک، استفاده می‌شود.

اره با قابلیت برش آزمونه‌های PRC به شکل و درستی مورد نیاز.

دستگاهی با قابلیت تعیین ابعاد و شکل آزمونه‌ها با درستی مورد نیاز روش آزمون.

دستگاه باید به‌اندازه‌ای صلب باشد که توزیع نیرو تحت تأثیر تغییرشکل یا تسلیم هیچ‌یک از اجزاء قرار نگیرد؛ و باید نیرو را به‌صورت یکنواخت به آزمونه منتقل کند. دستگاه باید توانایی اعمال نیروی فشاری را با نرخ کنترل شده و بدون شوک به آزمونه داشته باشد.

دستگاه باید مجهز به وسایل اندازه‌گیری، نشانگر و ثبت نیروی حداکثر نیروی وارد بر آزمونه با دقتی در محدوده ±۱ درصد نیروی وارده باشد.

صفحات از فولاد با ضخامت حداقل ۲۵ میلی‌متر ساخته می‌شود؛ به نحوی که نیرو از طریق آن‌ها به سطوح آزمونه اعمال شود. سطوح اعمال نیرو باید صاف بوده و اندازه آن‌ها آنقدر باشد که اعمال نیرو به سطوح بالایی و پایینی آزمونه یکنواخت باشد. ابعاد صفحات باید ۸۰ mm × ۸۰ mm باشد.

آزمونه‌ها باید از طریق برش در امتداد صفحات موازی یا عمود بر محور طولی لوله تهیه شوند. عرض، ارتفاع و طول آزمونه باید برابر با T_cube در قسمت الف از شکل ت-۱ باشند. سطوحی از آزمونه که تحت نیرو قرار می‌گیرند باید موازی و مسطح در محدوده ۰/۲ میلی‌متر باشند. اگر ضخامت دیواره لوله طوری است که ابعاد T_cube بیش از ۸۰ mm باشد، دراینصورت برش آزمونه‌ها به شکل مکعب‌های ۸۰ میلی‌متری مجاز است.

قبل از برش آزمونه‌ها، لوله PRC مورد بازرسی قرار گرفته تا اطمینان حاصل شود که عاری از آسیب است.

یادآوری – آزمونه می‌تواند به‌صورت کوپن‌های مکعبی‌شکل با همان فرمول‌بندی و شرایط تولید لوله باشد.

2 وجه تحت نیروی آزمونه
T_cube ارتفاع، عرض و طول آزمونه
3 وجه عمودی موازی با محور طولی

شکل ت-۱– جزئیات آزمونه مکعبی شکل

اطمینان حاصل شود که تمام سطوح حامل دستگاه و سطوح آزمونه تمیز باشد. سطوح اعمال نیرو در دستگاه باید بزرگ‌تر یا مساوی با سطح تحت نیرو در آزمونه باشد. جفت صفحه اعمال نیرو مطابق با بند ت-۳-۴ به صورت مرکزی در دستگاه قرار داده شود. آزمونه در مرکز دستگاه قرار داده شود (شکل ت-۲).

نیرو بدون شوک و با نرخی بین ۱۰ N/mm² بر دقیقه و ۲۰ N/mm² بر دقیقه اعمال شود. اعمال نیرو تا وقوع نقص ادامه یافته و حداکثر نیروی وارد شده به آزمونه ثبت شود. آزمونه مورد بازرسی قرار گرفته و به ماهیت هرگونه حالت نقص غیرعادی توجه شود.

استحکام فشاری از طریق تقسیم کردن "حداکثر نیروی وارد شده بر آزمونه، برحسب نیوتن (N)" بر "مساحت سطح مقطع تحت نیرو، برحسب میلی‌متر مربع (mm²)"، محاسبه شود. نتایج با دقت ۰/۵ N/mm² به نزدیک‌ترین عدد گرد شود.

گزارش آزمون باید شامل اطلاعات زیر باشد:

الف) ارجاع به این استاندارد ملی و این پیوست؛

ب) مشخصات کامل لوله مورد آزمون، شامل شکل مقطع (یعنی C، E یا K)؛

پ) تاریخ، زمان و مکان نمونه‌برداری؛

ت) تعداد آزمونه‌های ساخته شده و آزمون شده و ارقام یا کدهای شناسایی آن‌ها؛

ث) ابعاد هر آزمونه و درصورت کاربرد، وزن و چگالی محاسبه شده برای هر آزمونه؛

ج) گزارش نقص یا عدم نقص برای هر آزمونه؛

چ) مساحت تحت نیرو، حداکثر نیرو در زمان ایجاد نقص و استحکام فشاری محاسبه شده؛

ح) وضعیت ظاهری آزمونه پس از انجام آزمون؛

خ) جزئیات دستگاه؛

د) دما حین آزمون؛

ذ) هر عاملی که می‌تواند بر نتایج تأثیر گذارد، از قبیل هرگونه رویداد یا جزئیات عملیاتی که در این استاندارد به آن اشاره نشده است؛

ر) تاریخ، زمان و مکان آزمون.