بخش 6
اتصالات
کلیات
نامگذاری خمها و انشعابها
صفحه 35
بند 1، صفحه 35
خمها و انشعابها باید مطابق با بند ۵-۲ و جدول ۱ با توجه به موارد زیر نامگذاری شوند:
بند 2، صفحه 35
الف) مطابق با روش نصب، یعنی کارگذاری بهصورت ترانشه باز (O)؛
ب) شکل مقطع، یعنی دایرهای (C)، تخممرغی (E) یا بادبادکی (K)؛
پ) اندازه اسمی، یعنی DN یا WN/HN.
روش کارگذاری و نصب
صفحه 36
بند 1، صفحه 36
روش کارگذاری و نصب خمها و انشعابها در این استاندارد، بهصورت ترانشه باز (O) است.
شکل مقطع
صفحه 36
بند 1، صفحه 36
شکل مقطع (C، E یا K) اتصال باید با شکل مقطع لولهای که در سامانه لولهگذاری به آن متصل میشود یکسان بوده و یکی از شکلهای مشخص شده در بند ۵-۱-۳ باشد.
اندازه اسمی DN یا WN/HN
صفحه 36
بند 1، صفحه 36
اندازه اسمی DN یا WN/HN اتصالات باید با اندازه اسمی لولهای که در سامانه لولهگذاری به آن متصل میشود یکسان بوده و یکی از اندازههای اسمی مشخص شده در بند ۵-۳ باشد.
خمها
مشخصات هندسی
کلیات
صفحه 36
بند 1، صفحه 36
پس از اندازهگیری مطابق با بند ۴-۳-۴، ابعاد باید مطابق با مقادیر و رواداریهای مربوط در بند ۶-۲-۱ باشند. ابعاد ، و و رواداریهای آنها باید توسط تولیدکننده در مستندات هنگام درخواست و/یا تحویل مشخص شود.
قطر
صفحه 36
بند 1، صفحه 36
رواداری قطر خم در محلهای نری باید مطابق با الزامات مربوط در بند ۵-۳ باشد.
زاویه اسمی اتصال (αn)
صفحه 36
بند 1، صفحه 36
زاویه اسمی اتصال نشانگر تغییر زاویه در جهت محور خم است (شکل ۸) و باید یکی از مقادیر ترجیحی ۱۵°، ۳۰°، ۴۵°، ۶۰° یا ۹۰° باشد. انحراف زاویه واقعی خم نسبت به زاویه اسمی آن، نباید بیش از یک درجه باشد.
بند 2، صفحه 36
زوایای خم به غیر از این مقادیر میتوانند بین تولیدکننده و خریدار مورد توافق قرار گیرند.
شعاع انحنا (r)
صفحه 36
بند 1، صفحه 36
خمهای دستساز ساخته شده از لوله (شکل ۸) برای هر تکه از خم نباید بیش از ۳۰° تغییر زاویهای ایجاد کنند. پایه هر تکه از خم باید طول کافی درمجاورت هر محل اتصال داشته باشد تا از تطبیق لفافهپیچی¹ بیرونی با مواد اتصال دهنده اطمینان، حاصل شود. شعاع انحنا نباید کمتر از اندازه اسمی (DN یا WN برحسب میلیمتر) لوله باشد.
بند 2، صفحه 36
ابعاد مشخص شده خمها در این استاندارد برمبنای شعاع انحنای ] یا ] برحسب میلیمتر است.
بند 3، صفحه 36
یادآوری – شعاع انحناء به غیر از آنچه در بالا مشخص شده باید مورد توافق تولیدکننده و خریدار قرار گیرد.
بند 4، صفحه 36
1- Wrapping
صفحه 37
بند 1، صفحه 37

بند 2، صفحه 37
راهنما:
αn زاویه اتصال
L طول استقرار
LB طول بدنه
Li عمق ورود نری
r شعاع انحنا
بند 3، صفحه 37
شکل ۸– نمونهای از خم دستساز
طولها
کلیات
صفحه 37
بند 1، صفحه 37
یادآوری – طولهای خمهای خاص تابع زاویه نامگذاری شده اتصال، شعاع انحنا، و طول هرگونه ملحقات خطی فراهم شده برای اتصالدهی یا سایر مقاصد است.
طول استقرار
صفحه 37
بند 1، صفحه 37
طول استقرار خم مطابق با تعریف ارائه شده در بند ۳-۱-۷ است.
بند 2، صفحه 37
برای انتهایی از خم که شامل نری است، طول استقرار برابر با طول بدنه بهاضافه عمق ورود نری داخل محل اتصال است (شکل ۸).
بند 3، صفحه 37
انحرافهای مجاز از ابعاد تعیین یا اعلام شده برای طول استقرار باید باشند.
طول بدنه
صفحه 38
بند 1، صفحه 38
طول بدنه خم، فاصله از محل تقاطع دو محور خم تا نقطهای روی هر محور، برابر با طول استقرار منهای عمق ورود است. طولهای اسمی بدنه باید مطابق با جدول ۱۳ باشند. مقادیر ارائه شده در جدول ۱۳ حداقل طول بوده که از طریق هندسه اتصال کنترل میشوند. درصورت نیاز میتوان این مقادیر را افزایش داد تا طول کافی برای همپوشانی در فارسیبُرها و محلهای اتصال فراهم شود.
بند 2، صفحه 38
ابعادی به غیر از آنچه که در جدول ۱۳ ارائه شده با توافق تولیدکننده و خریدار میتواند استفاده شود.
بند 3، صفحه 38
اندازه اسمی | زاویه اسمی اتصال، | |||
|---|---|---|---|---|
۹۰° | ۶۰° | ۴۵° | کوچکتر یا مساوی با ۳۰° | |
طول اسمی بدنه⁽¹⁾، (mm) | ||||
۱۵۰ | ۲۳۰ | ۱۳۵ | ۹۵ | ۶۵ |
۲۰۰ | ۴۴۰ | ۳۹۰ | ۳۹۰ | ۳۸۰ |
۲۵۰ | ۷۱۰ | ۴۰۰ | ۳۸۰ | ۳۸۰ |
۳۰۰ | ۶۹۰ | ۳۸۰ | ۳۸۰ | ۳۸۰ |
۴۰۰ | ۷۲۰ | ۶۳۰ | ۲۵۵ | ۳۸۰ |
۵۰۰ | ۱۰۰۰ | ۶۳۰ | ۶۱۰ | ۳۸۰ |
۶۰۰ | ۱۰۰۰ | ۶۱۰ | ۵۹۰ | ۳۸۰ |
۷۰۰ | ۱۰۳۰ | ۶۲۰ | ۵۹۰ | ۳۸۰ |
۸۰۰ | ۱۵۹۰ | ۶۲۰ | ۵۹۰ | ۳۸۰ |
۹۰۰ | ۱۵۹۰ | ۸۸۰ | ۶۰۰ | ۳۸۰ |
۱۰۰۰ | ۱۶۱۰ | ۸۸۰ | ۶۰۰ | ۳۸۰ |
۱) طول اسمی بدنه برابر با حداقل طول بدنه است. | ||||
قطر
صفحه 39
بند 1، صفحه 39
رواداری قطر لوله اصلی یا انشعاب در محلهای نری باید مطابق با الزامات مربوط در بند ۵-۳ باشد.
مشخصات مکانیکی
صفحه 38
بند 1، صفحه 38
خمها باید مطابق با آییننامههای طراحی مناسب طراحی و تولید شوند تا پس از نصب در سامانه لولهگذاری (و درصورت لزوم تقویت توسط قطعات یا محفظههای مهاری)، کارایی مکانیکی برابر یا بیشتر از لولهای با همان اندازه اسمی داشته باشند.
بند 2، صفحه 38
تولیدکننده خم باید طرح آن و روش تولید را مستندسازی کند.
عدم نشتی خمهای کارگذاری شده
صفحه 38
بند 1، صفحه 38
درصورتی که آزمون خاصی برای کارگذاری و نصب توسط خریدار اعلام شده یا بین تولیدکننده و خریدار مورد توافق قرار گیرد، خم و محلهای اتصال آن باید توانایی تحمل آن آزمون را پس از نصب داشته باشند.
بند 2، صفحه 38
یادآوری – درصورت انجام چنین آزمونهایی، باید دقت کرد که خمها کاملا مهار شده باشند تا از حرکت آنها جلوگیری شود.
انشعابها
مشخصات هندسی
کلیات
صفحه 39
بند 1، صفحه 39
پس از اندازهگیری مطابق با بند ۴-۳-۴، ابعاد باید مطابق با مقادیر و رواداریهای مربوط در بند ۶-۳-۱ باشند. ابعاد ، و و رواداریهای آنها باید توسط تولیدکننده در مستندات هنگام درخواست و/یا تحویل مشخص شود.
زاویه اسمی اتصال (αn)
صفحه 39
بند 1، صفحه 39
زاویه اسمی اتصال (شکل ۹) باید یکی از مقادیر ترجیحی ۴۵° یا ۹۰° باشد. انحراف زاویه واقعی یک انشعاب از زاویه اسمی آن نباید بیش از ۱° باشد.
بند 2، صفحه 39
زوایای اتصال به غیر از این مقادیر میتوانند بین تولیدکننده و خریدار مورد توافق قرار گیرند.
بند 3، صفحه 39

بند 4، صفحه 39
راهنما:
αn زاویه اتصال
1 لوله اصلی
2 لوله انشعاب
B طول استقرار لوله انشعاب
BB طول اسمی لوله انشعاب
Bi عمق ورود نری لوله انشعاب
L طول استقرار
LB طول بدنه
Li عمق ورود نری
بند 5، صفحه 39
شکل ۹– نمونههایی از انشعاب
طول
کلیات
صفحه 40
بند 1، صفحه 40
یادآوری ۱– در این استاندارد، الزامات ابعادی فقط برای سهراهیهای انشعاب ارائه شده است.
بند 2، صفحه 40
یادآوری ۲– ابعادی به غیر از آنچه در این استاندارد مشخص شده، میتواند با توافق بین تولیدکننده و خریدار استفاده شود.
طول استقرار (LB)
صفحه 40
بند 1، صفحه 40
برای لوله اصلی یک انشعاب، طول استقرار برابر با طول بدنه بهاضافه دو عمق ورود نری داخل محل اتصال است (شکل ۹).
بند 2، صفحه 40
طول استقرار لوله انشعاب ، فاصله از انتهای لوله انشعاب، بجز عمق ورود نری داخل انتهای مادگیدار، تا محل تقاطع محورهای لوله اصلی و لوله انشعاب است. طول استقرار لوله انشعاب برای سهراهیهای انشعاب برابر، باید ۵۰ درصد طول بدنه لوله اصلی باشد.
طول بدنه
صفحه 40
بند 1، صفحه 40
طول اسمی بدنه برای لوله اصلی انشعاب، برابر با طول استقرار ، منهای عمقهای ورود دو نری است.
بند 2، صفحه 40
برای سهراهیهای برابر، طول اسمی بدنه باید بهصورت زیر باشد:
بند 3، صفحه 40
الف) برای : ؛
ب) برای : ؛
پ) برای : .
طول لوله انشعاب
صفحه 40
بند 1، صفحه 40
طول اسمی لوله انشعاب برای لوله انشعاب برابر با طول استقرار منهای عمق ورود نری است (شکل ۹).
رواداریهای طول
صفحه 40
بند 1، صفحه 40
انحرافهای مجاز برای طولهای استقرار اعلام شده توسط تولیدکننده ( و ) انشعاب باید یا ±۱ درصد طول استقرار مربوط، هرکدام بزرگتر است، باشد.
مشخصات مکانیکی
صفحه 40
بند 1، صفحه 40
انشعابها باید مطابق با آییننامههای طراحی مناسب، طراحی و تولید شوند؛ تا پس از نصب در سامانه لولهگذاری (و درصورت لزوم تقویت توسط قطعات یا محفظههای مهاری)، کارایی مکانیکی برابر یا بیشتر از لولهای با همان اندازه اسمی داشته باشند.
بند 2، صفحه 40
تولیدکننده انشعاب باید طرح آن و روش تولید را مستندسازی کند.
عدم نشتی انشعابهای کارگذاری شده
صفحه 41
بند 1، صفحه 41
درصورتی که آزمون خاصی برای کارگذاری و نصب توسط خریدار اعلام شده یا بین تولیدکننده و خریدار مورد توافق قرار گیرد، انشعاب و محلهای اتصال آن باید توانایی تحمل آن آزمون را پس از نصب داشته باشند.
بند 2، صفحه 41
یادآوری – درصورت انجام چنین آزمونهایی، باید دقت کرد که انشعابها کاملا مهار شده باشند تا از حرکت آنها جلوگیری شود.
نشانهگذاری روی اتصالات
صفحه 41
بند 1، صفحه 41
نشانهگذاری باید دائمی و خوانا باشد، به طوری که پس از انبارش، قرار گرفتن در معرض شرایط جوی، حمل و نقل، و نصب، خوانا باقی بمانند. علاوه براین، نشانهگذاری نباید باعث آغاز ترک یا سایر نقایصی شود که بر تطابق با الزامات این استاندارد تأثیر منفی میگذارند. درصورت استفاده از چاپ، رنگ اطلاعات چاپ شده باید متفاوت از رنگ پایه اتصالات بوده و نشانهها بدون بزرگنمایی خوانا باشند.
بند 2، صفحه 41
حداقل نشانهگذاری باید به شامل موارد زیر باشد:
بند 3، صفحه 41
الف) شماره این استاندارد؛
ب) اندازه اسمی DN یا WN؛
پ) ردهبندی اتصال، یعنی: PRC-OC، PRC-OE یا PRC-OK؛
ت) طول استقرار؛
ث) زاویه اتصال؛
ج) نام تولیدکننده یا علامت تجاری؛
چ) تاریخ تولید، که امکان ردیابی بازه زمانی تولید را در محدوده سال، ماه و روز فراهم کند؛
بند 4، صفحه 41
یادآوری ۱– پس از اخذ پروانه کاربرد علامت استاندارد، درج علامت استاندارد ملی ایران الزامی است.
بند 5، صفحه 41
یادآوری ۲– لولههای مطابق با این استاندارد ملی، که توسط شخص ثالث مورد تأیید قرار میگیرند، میتوانند دارای نشانهگذاری اضافی باشند.
گفتوگوی عمومی انجمن درباره بخش 6
نظر شما درباره این بند با نام شما در انجمن عمومی منتشر میشود و دیگران میتوانند آن را بخوانند و پاسخ بدهند.