بخش 4

فرایندهای مورد استفاده در فولادسازی و تولید ورق‌های با پوشش الکترولیتی روی (ورق سرد نوردیده و ورق گرم نوردیده)، به صلاح دید تولیدکننده انجام می‌شود. در صورت تقاضا، خریدار باید از فرایند مورد استفاده در فولادسازی آگاه شود.

ترکیب شیمیایی (ترکیب شیمیایی مذاب) نباید از مقادیر نشان داده شده در جداول ۱، ۲ و ۳ بیشتر شود.

1-Coil breaks
2-Fluting
3-Interstitial
4-Grade substitution

مقادیر برحسب درصد وزنی

مقادیر برحسب درصد وزنی

(۱) تیتانیوم می‌تواند به‌طور کلی و یا جزئی با نیوبیوم یا وانادیم جایگزین شود. کربن و نیتروژن باید کاملا تثبیت شوند.
(۲) اگر فولاد بدون عناصر بین‌نشین (فولاد IF) برای سفارش CR2,CR3 و CR4 به‌کار رود، مقادیر حداکثر ۰/۱۵٪ تیتانیوم و حداکثر ۰/۱۰٪ برای Nb و V برای اطمینان از تثبیت کامل کربن و نیتروژن مورد قبول می‌باشد.
(۳) در صورت توافق، حداکثر مقادیر منگنز، فسفر و گوگرد می‌تواند اصلاح گردد.

در صورت انتخاب شرایط مناسب جوشکاری، این محصول برای جوشکاری مناسب است.

به‌طور معمول مطلوب است که ورق‌های فولادی با پوشش الکترولیتی روی، با نام آن قطعه یا کاربرد مورد نظر معرفی شود. ورق فولادی با کیفیت کششی HR2,HR3,HR4 و CR2,CR3,CR4,CR5 می‌تواند برای ساخت قطعه شناخته شده‌ای که قبلا بین سازنده و خریدار توافق گردیده است، تولید شود. در این حالت نام قطعه، جزئیات ساخت و الزامات ویژه (مانند سطح نمایان و غیر نمایان، روباز و یا غیر روباز، بدون کشیدگی‌های کرنشی یا شیارزدگی و ویژگی‌های پوشش) نیز باید مشخص شود، در این مورد، خواص مکانیکی جداول ۷ یا ۸ کاربرد ندارد.

به جز در مواقع سفارش شده در مورد یک قطعه معین، مطابق با بند ۶-۴، خواص مکانیکی فولاد، در زمان فولادسازی و قبل از ارسال، باید مطابق جداول ۷ و ۸ این استاندارد باشند. خواص باید بر روی آزمونه‌هایی که بر اساس الزامات بند ۶ آماده شده‌اند، تعیین گردد. نگهداری درازمدت ورق می‌تواند باعث تغییر در خواص مکانیکی شود که منجر به کاهش قابلیت کششی می‌شود. برای به حداقل رساندن این اثر کیفیت CR4 یا CR5 باید مشخص گردد. خواص مندرج در جدول ۸ مربوط به محصول بعد از نورد پوسته‌ای است.

ورق‌های فولادی با پوشش الکترولیتی روی (بجز CR4 و CR5) تمایل به پیرکرنشی دارند که ممکن است باعث موارد زیر شود:
الف) اثرات پوسته‌ای ناشی از کشیدگی‌های کرنشی و یا شیارزدگی در هنگام شکل دادن فولاد؛
ب) کاهش انعطاف‌پذیری.

ورق‌های فولاد کربنی کاهش ضخامت سرد یافته با پوشش الکترولیتی روی و کیفیت CR4 که نورد پوسته‌ای شده‌اند تحت شرایط خاص ممکن است دچار پیرکرنشی گردند.

پیرکرنشی می‌تواند در اثر نفوذ اتم‌های کربن و نیتروژن موجود در محلول جامد فوق اشباع به محل‌های نابجایی‌ها همراه با تاثیر دما و زمان روی دهد. اضافه نمودن آلومینیوم به مقدار کافی باعث حذف نیتروژن از

1- Strain ageing

محلول جامد به‌صورت ترکیب نیترید آلومینیوم می‌شود. این ترکیب پیری مرتبط با نیتروژن را در دمای اتاق به حداقل می‌رساند و نتایج کلی نشان می‌دهد که فولادهای سرد نوردیده که به‌وسیله آلومینیوم آرام شده‌اند عاری از پیری که اساسا مربوط به CR4 است می‌باشند. به هر حال کربنی که معمولا در محلول جامد محصولی که آهسته سرد شده باقی نمی‌ماند در فرایندهای بازپخت مداوم می‌تواند باقی بماند. اگر فرایند بازپخت و ترکیب شیمیایی به‌طور مناسبی کنترل نشود، مواد با کربن باقی‌مانده در محلول جامد بعد از بازپخت مداوم ممکن است در دمای اتاق واکنش دهد و ایجاد پیری کند و مشکل اشاره شده را به‌وجود آورد.

تثبیت ترکیب شیمیایی، مانند CR5، همین‌طور کاربرد فرایند مناسب برای CR4، می‌تواند مانع به‌وجود آمدن مشکل گردد.

صرفنظر از این عوامل، ضرورت دارد که دوره زمانی بین آخرین مرحله تولید و مصرف آن به حداقل برسد.

گردش انبار به‌طوری‌که مواد قدیمی زودتر استفاده گردند بسیار مهم می‌باشد. از نگهداری چنین فولادهایی برای دوره‌های زمانی طولانی باید پرهیز شود.

Rₘ استحکام کششی
A درصد ازدیاد طول بعد از شکست
L₀ طول مبنای اولیه آزمونه
S₀ سطح مقطع اولیه طول مبنا
e ضخامت ورق برحسب میلی‌متر
1MPa = 1N/mm²

(۱) حداقل استحکام کششی برای کیفیت‌های HR2,HR3 و HR4 معمولا انتظار می‌رود ۲۷۰ N/mm² باشد. تمام مقادیر کششی با تقریب ۱۰ N/mm² می‌باشد.
(۲) آزمونه غیرتناسبی با طول مبنای ثابت (۵۰mm) و یا بیش از ۶mm ضخامت ورق می‌تواند مطابق با جداول تبدیل به‌کار رود. در غیر این‌صورت به هر حال تنها نتایج به‌دست آمده از آزمونه‌های تناسبی برای مواد با ضخامت ۳mm و بیشتر از آن معتبر خواهد بود.

Rₑ تنش تسلیم
Rₘ استحکام کششی
A درصد ازدیاد طول بعد از شکست
L₀ طول مبنای آزمونه اولیه
r̄ نسبت کرنش پلاستیک
n̄ توان سختی کرنش کششی
1MPa=1N/mm²

(۱) معمولا انتظار می‌رود که حداقل استحکام کششی برای کیفیت‌های HR2,HR3 و HR4 معادل ۲۷۰ N/mm² باشد. تمام مقادیر کششی با تقریب ۱۰ N/mm² می‌باشد. برای اهداف طراحی حد پایینی برای Re را می‌توان برای درجه‌های CR1,CR2,CR3 و CR4، 140 MPa و برای درجه CR5، 120 MPa در نظر گرفت.
(۲) برای مواد با ضخامت تا و شامل ۰/۶ میلی‌متر، مقادیر ازدیاد طول جدول باید یک واحد کاهش یابد.
(۳) مقادیر r و n تنها برای ضخامت‌های ≥۰/۵ mm کاربرد دارد. برای ضخامت‌های ۲ mm > مقدار r تا ۰/۲ واحد کاهش می‌یابد.
(۴) r̄ می‌تواند به‌صورت r بار و n̄ به‌صورت n بار نوشته شود.
(۵) r نمایه قابلیت کشش محصول است.
(۶) n نمایه قابلیت پهن‌شدگی¹ می‌باشد.
(۷) برای درجه‌های R3,CR4 و CR5 مقادیر r̄ و n̄ می‌تواند بر اساس توافق بین تولیدکننده و سفارش‌دهنده اصلاح و یا از مشخصات حذف شود.
(۸) خواص مکانیکی معمولا بر روی کیفیت معمولی اعمال نمی‌شود و مقادیر این جدول فقط برای اطلاع می‌باشد.

نورد پوسته‌ای به‌منظور حذف کشیدگی‌های کرنشی، درست قبل از مصرف روش مناسبی است. حذف این کشیدگی‌های کرنشی برای یک دوره شش ماهه می‌تواند توسط نورد پوسته‌ای فولاد پیرنشده حاصل شود. انواع

1- Stretch ability

CR4 و CR5 برای مواردی که باندهای لودر قابل قبول نبوده و نورد پوسته‌ای نیز ممکن نباشد استفاده می‌شوند.

با روغن‌اندود نمودن ورق فولادی با پوشش گالوانیزه، می‌توان خطر شوره (سفیدک) را در حین نگهداری کاهش داد. در صورتی که بر روی ورق با پوشش گالوانیزه عملیات غیرفعال کردن انجام گرفته باشد، روغن‌اندودن می‌تواند احتمال ایجاد شوره (سفیدک) را کاهش دهد.

ورق فولادی با پوشش گالوانیزه پایه مناسبی برای رنگ می‌باشد، اما عملیات ابتدایی ممکن است با آنچه برای ورق فولادی با کربن متوسط به‌کار می‌رود متفاوت باشد. زیررنگ‌ها و آسترها، پوشش‌های تبدیلی شیمیایی (کروماته، فسفاته یا اکسید) و برخی از رنگ‌ها با ترکیب ویژه، برای کاربرد مستقیم (بدون واسطه) بر روی سطوح روی به عنوان عملیات اولیه برای ورق فولادی با پوشش گالوانیزه مناسب می‌باشد.

در تهیه یا تنظیم جدولی برای رنگ‌کاری باید به این نکته توجه شود که آیا ورق با پوشش گالوانیزه به‌صورت غیرفعال شده سفارش داده می‌شود یا خیر.