بخش 6
روشهای آزمون
کلیات
هر وان باید جوابگوی تمام آزمون‌ها باشد ولی بنا به دلایل کاربردی انجام آزمون‌ها بر روی وان‌های مختلف با طراحی یکسان مجاز می‌باشد.
یادآوری– برای اندازه‌گیری ابعاد باید از ابزار و وسایل متناسب با مقادیر و رواداری‌های ذکر شده استفاده شود.
تعیین مقاومت سایشی
ناحیه‌ای در درون وان را برای آزمون انتخاب کنید و یکنواختی آن را با ناحیه مجاور بررسی کنید. از پودر معدنی با اندازه دانه‌هایی که از الک۲۵۰ میکرومتر عبور می‌کند (مطابق استانداردهای بند۲-۱ و۲-۲) ولی بر روی الک۲۱۲ میکرومتر (مطابق استانداردهای بند۲-۲ و۲-۳) باقی می‌ماند، استفاده کنید. پودر آزمون را بر روی ناحیه‌ای به مساحت تقریبی۴۰mm² بپاشید و روی آن را با قطعه کوچکی از چرم بز¹ بپوشانید. وزنه‌ای یک کیلوگرمی با سطح مقطع دایره‌ای به مساحت۶۵۰mm² بر روی چرم بز قرار دهید. وزنه و چرم را بر روی پودر به سمت جلو و عقب به‌گونه‌ای حرکت دهید که بدون اعمال فشار اضافه مجموعه به میزان۱۳ میلی‌متر بر روی سطح لعابدار حرکت کند و این عمل را۱۲ بار تکرار نمائید.
سطح خراش را با کمک میکروسکوپ نوری با بزرگنمایی۸ مورد بررسی قرار دهید. نباید هیچ‌گونه خراشی از طریق میکروسکوپ قابل مشاهده باشد.
تعیین مقاومت قلیایی
محلول ده درصد سدیم کربنات بدون آب در آب مقطر (که دمای آن۱۸ درجه سیلیسیوس باشد) را به مدت۲۰ دقیقه بر کاسه وان اعمال کنید. در پایان این زمان مقدار کمی گرافیت کلوئیدی² یا منیزیم اکسید (IV) را به‌وسیله یک پارچه نرم تمیز، چرم بز یا مخمل، بر روی سطح لعابدار خشک بمالید. سطح قلیایی شده را در نور مناسب، بررسی کنید. نباید هیچ‌گونه لکه رنگ در ناحیه قلیایی شده مشاهده شود.
تعیین مقاومت به آب داغ
یک آزمونه مطابق با استاندارد بند۲-۳ تهیه کنید و آن را در آب مقطر در حال جوش به مدت دو ساعت غوطه‌ور کنید. نمونه را از آب خارج کرده و خشک کنید. نباید هیچ‌گونه نشانه‌ای از آسیب‌دیدگی در آن مشاهده شود.
تعیین انحرافات ابعادی
تجهیزات
۶-۵-۱-۱ صفحه مرجع که محدوده رواداری صافی سطح آن۰/۵ میلی‌متر باشد.
۶-۵-۱-۲ گونیای ثابت با ضخامت۷۵ میلی‌متر که بر روی سطح صفحه مرجع ثابت می‌شود. به‌طوری‌که یک بازوی آن مینیمم۳۰۰ میلی‌متر از طول وان بزرگ‌تر باشد و بازوی دیگر مینیمم به بلندی عرض وان باشد.
۶-۵-۱-۳ گونیای متحرک با ضخامت۷۵ میلی‌متر بطوری‌که یک طرف آن۳۰۰ میلی‌متر و طرف دیگر آن مینیمم به بلندی عرض وان باشد.
۶-۵-۱-۴ غلتک‌های فاصله‌انداز:
1- Chamois leather
۲- در لعاب‌های تیره یا مشکی، به جای گرافیت باید از تیتانیوم اکسید استفاده کرد.
گونیا بودن
وان را برگردانید کناره‌های 'AB' و 'AD' آن را مطابق شکل۳ در مقابل گونیای ثابت (۶-۵-۱-۲) قرار دهید. غلتک‌های فاصله‌انداز (۶-۵-۱-۴) را در فاصله (r+۱۵) میلی‌متر از گوشه‌های وان قرار داده (r = شعاع گوشه وان) و میزان انحراف زاویه 'A' از حالت قائم را با گونیا اندازه‌گیری کنید. سپس گونیای متحرک را در امتداد 'BC' قرار دهید بطوری‌که غلتک‌های فاصله‌انداز در فاصله (r+۱۵) میلی‌متر از گوشه داخلی قرار می‌گیرند. زاویه 'B' را اندازه‌گیری کنید. زاویه‌های 'C' و 'D' را با چرخاندن وان به مقدار۱۸۰ درجه اندازه‌گیری کنید. در این حالت زاویه‌های 'C' و 'D' به ترتیب به جای زاویه 'A' و 'B' در شکل قرار می‌گیرند.
غلتک‌های فاصله‌انداز
گونیای ثابت
گونیای متحرک
وان
A
B
C
D
شکل۲– گونیا بودن
میزان همواری اضلاع وان (شکل۴)
وان را برگردانده و غلتک‌های فاصله‌انداز (۶-۵-۱-۴) را بین دیواره گونیای ثابت (۶-۵-۱-۲) و وان به فاصله (r+۱۵) میلی‌متر از گوشه آن جاگذاری کنید. سپس فاصله بین دیواره گونیای ثابت و لبه وان 'a' را در امتداد طول وان اندازه‌گیری کنید و ماکسیمم انحراف را در جهت تقعر و تحدب محاسبه کنید. این روش را برای هر طرف وان تکرار نمایید.
غلتک‌های فاصله‌انداز
گونیای ثابت
a
وان
شکل۳– میزان همواری اضلاع وان
یکنواخت بودن لبه‌های برگشته وان (شکل۵)
وان را برگردانده و دو ضلع آن را در مقابل گونیای ثابت (۶-۵-۱-۲) قرار دهید. انحراف از یکنواختی لبه برگشته وان 'b' را در حالتی که سطح مرجع لبه بالایی گونیای ثابت می‌باشد، اندازه‌گیری کنید.
ضخامت سنج
گونیای ثابت
۷۵ میلی‌متر
b
وان
صفحه مرجع
شکل۴– یکنواخت بودن لبه‌های برگشته وان
اختلاف تراز لبه‌های وان (شکل۶)
وان را برگردانده و روی سطح مرجع (۶-۵-۱-۱) قرار دهید و بدون اعمال نیروی اضافه به وان اختلاف تراز 'c' را اندازه‌گیری کنید. سطح مبنا سطح صفحه مرجع می‌باشد.
وان
c
صفحه مرجع
شکل۵–اختلاف تراز لبه‌های وان
تعیین مقدار صلبیت پس از شبیه‌سازی نصب مطابق با دستورالعمل سازنده
مقدمه
این آزمون‌ها و تصاویر۷ تا۱۲ برای وان‌های طرح چهارگوش تعریف شده‌اند. استفاده از این روش برای وان‌های حمام که شکل‌های دیگری دارند درصورتی‌که مطابق با ابعاد جدول۱ باشند، با اعمال نیروها و قرارگیری سنجه‌ها در نزدیک‌ترین محل‌های مشابه، مجاز می‌باشد.
آزمون‌های۱،۲،۳ و۴ باید بر روی کلیه وان‌ها انجام گیرد.
آزمون۵ باید تنها بر روی وان‌های نوع۱ انجام گیرد.
آزمون۶ درمواردی که دستگیره برای وان تعبیه شده است، باید انجام گیرد.
وسایل
۶-۶-۲-۱ شش کیسه پارچه‌ای با ابعاد (۵۰۰×۲۰۰) میلی‌متر، پر شده با ساچمه‌های سربی، آهنی یا شن به وزن هرکدام۲۵ کیلوگرم یا۱۲ کیسه۱۲/۵ کیلوگرمی که همان مقدار سطح را پوشش دهند.
۶-۶-۲-۲ پنج ساعت اندازه‌گیری با توانایی خواندن با دقت۰/۱ میلی‌متر.
۶-۶-۲-۳ وسیله‌ای برای اعمال نیروی فشاری۲۵۰ نیوتن در جهت افقی.
1- Rigidity
۶-۶-۲-۴ وسیله‌ای برای اعمال نیروی کششی۲۵۰ نیوتن در جهت افقی.
۶-۶-۲-۵ یک لایی نرم نمدی، با قطر مینیمم ده میلی‌متر و ضخامت ده میلی‌متر.
زمین آزمون
وقتی ده بار به‌صورت پی‌درپی تحت بار حاصل از مجموع وزن وان و بار آزمون، بر روی سطح با ابعاد پیش‌بینی شده وان، میزان خمیدگی زمین آزمون نباید بیشتر از۰/۰۱ میلی‌متر باشد.
پیش‌بار
قبل از انجام آزمون‌ها، وان را به وسیله کیسه‌ها و به روش ذکر شده در بند۶-۶-۴ به مدت۳۰ دقیقه تحت بار قرار دهید. سپس کیسه‌ها را بردارید و۱۵ دقیقه صبر کنید پس آزمون‌ها را مطابق بند۶-۶-۴ تا۶-۶-۹ بر روی زمین آزمون انجام دهید.
آزمون۱– خمیدگی لبه ناشی از اعمال بار بر کف وان
وان را به‌صورت نشان داده شده در شکل۷ و به همراه نگهدارنده‌های مطمئن مطابق با دستورالعمل سازنده نصب کنید.
پنج ساعت اندازه‌گیری (۶-۶-۲-۲) را بر روی وان در نقاط نشان داده شده در شکل۷، قرار دهید. عدد نشان داده شده توسط ساعت‌ها را یادداشت کنید.
کیسه‌ها (۶ یا۱۲ عدد مطابق بند۶-۶-۲-۱) را در یک ردیف در طول کف وان قرار دهید، بعد از۱۵ دقیقه، عدد نشان داده شده بر روی ساعت‌ها را یادداشت کنید.
ابعاد برحسب میلی‌متر
۲۰±۲
۲۰±۲
X-X
Y-Y
[ناخوانا]
[ناخوانا]
[ناخوانا]
[ناخوانا]
شش کیسه هر یک به وزن۲۵ کیلوگرم (یا دوازده کیسه هر یک به وزن۱۲۵ کیلوگرم)
شکل۷– آزمون۱
آزمون۲– خمیدگی بدنه وان ناشی از اعمال بار بر روی کف وان
وان را به‌صورت نشان داده شده در شکل۸ و به همراه نگهدارنده‌های مطمئن مطابق با دستورالعمل سازنده نصب کنید.
پنج ساعت اندازه‌گیری (۶-۶-۲-۲) را بر روی وان و در نقاط نشان داده شده در شکل۸ نصب کنید. عدد نشان داده شده توسط ساعت‌ها را یادداشت کنید. شش کیسه (۶-۶-۲-۱) را بر روی یک ستون در مرکز کف وان روی هم بچینید بطوری‌که محور اصلی کیسه‌ها بر روی محور فرعی کف وان به‌صورت نشان داده شده در شکل۸، منطبق شود. بعد از۱۵ دقیقه، عدد نشان داده شده بر روی ساعت‌ها را یادداشت کنید.
ابعاد برحسب میلی‌متر
۲۰±۲
۲۰±۲
X-X
Y-Y
[ناخوانا]
[ناخوانا]
[ناخوانا]
[ناخوانا]
شش کیسه هر یک به وزن۲۵ کیلوگرم (یا دوازده کیسه هر یک به وزن۱۲۵ کیلوگرم)
شکل۸– آزمون۲
آزمون۳– خمیدگی لبه ناشی ازاعمال بار بر روی لبه (در جهت طولی)
وان را به‌صورت نشان داده شده در شکل۹ و به همراه نگهدارنده‌های مطمئن مطابق با دستورالعمل سازنده نصب کنید.
یک ساعت اندازه‌گیری را بر زیر لبه وان در نقطه نشان داده شده در شکل۹ نصب کنید. عدد نشان داده شده توسط ساعت را یادداشت کنید. چهار کیسه۲۵ کیلویی را بر روی همدیگر به‌صورت نشان داده شده در شکل۹ بچینید بطوری‌که محور اصلی هر کیسه بر روی محور طولی لبه منطبق باشد. پس از۱۵ دقیقه عدد نشان داده شده بر روی ساعت را یادداشت کنید. سپس کیسه‌ها را بردارید و پس از۱۰ دقیقه عدد روی سنجه را یادداشت کنید.
Y
Y
X-X
Y-Y
X
X
=
=
چهار کیسه هر یک به وزن۲۵ کیلوگرم (یا هشت کیسه هر یک به وزن۱۲/۵ کیلوگرم)
شکل۹– آزمون۳
آزمون۴– خمیدگی لبه ناشی از اعمال بار بر روی لبه (سرهای وان)
وان را به‌صورت نشان داده شده در شکل۱۰ و به همراه نگهدارنده‌های مطمئن مطابق با دستورالعمل سازنده نصب کنید.
یک ساعت اندازه‌گیری را به زیر لبه وان در نقطه نشان داده شده در شکل۱۰ نصب کنید عدد نشان داده شده توسط ساعت را یادداشت کنید. چهار کیسه۲۵ کیلوگرمی را بر روی همدیگر به‌صورت نشان داده شده در شکل۱۰ بچینید بطوری‌که محور اصلی هر کیسه برروی محور طولی لبه منطبق باشد. پس از۱۵ دقیقه عدد نشان داده شده بر روی ساعت را یادداشت کنید سپس کیسه‌ها را بردارید و پس از۱۰ دقیقه عدد روی ساعت را یادداشت کنید.
Y
Y
X-X
Y-Y
X
X
=
=
چهار کیسه هر یک به وزن۲۵ کیلوگرم (یا هشت کیسه هر یک به وزن۱۲/۵ کیلوگرم)
شکل۱۰– آزمون۴
آزمون۵– خمیدگی لبه ناشی از نیروی یک طرفه که از کناره وان اعمال می‌شود
وان را به‌صورت نشان داده شده در شکل۱۱ و به همراه نگهدارنده‌های مطمئن مطابق با دستورالعمل سازنده نصب کنید. با ثابت کردن (نگه داشتن) کناره‌ای از وان که مقابل کناره مورد نظر جهت اعمال نیرو می‌باشد، از واژگون شدن وان جلوگیری کنید.
یک ساعت اندازه‌گیری را دقیقاً پایین لبه داخلی وان در نقطه نشان داده شده در شکل۱۱ نصب کنید، عدد نشان داده شده توسط ساعت را یادداشت کنید. نیروی فشاری افقی۲۵۰ نیوتن را از طریق لایی نرم نمدی بر لبه خارجی وان تحت آزمون و در جهت نشان داده شده در شکل۱۰ اعمال کنید.
پس از۱۵ دقیقه عدد نشان داده شده بر روی ساعت را یادداشت کنید.
ابعاد برحسب میلی‌متر
Y
Y
X-X
Y-Y
X
X
۷۵
۲۵۰ نیوتن
۲۵۰ نیوتن
لبه آزاد پس از نصب
شکل۱۱–آزمون۵
آزمون۶– خمیدگی لبه ناشی از نیروی یک طرفه که بر دستگیره اعمال می‌شود
وان دستگیره‌دار را به‌صورت نشان داده شده در شکل۱۲ و به همراه نگهدارنده‌های مطمئن مطابق با دستورالعمل سازنده نصب کنید. با ثابت کردن (نگه داشتن) کناره‌ای از وان که مقابل دستگیره می‌باشد، از واژگون شدن وان جلوگیری کنید.
یک ساعت اندازه‌گیری را دقیقاً پایین لبه داخلی وان در نقطه نشان داده شده در شکل۱۲ نصب کنید. عدد نشان داده شده توسط ساعت را یادداشت کنید. نیروی کششی افقی۲۵۰ نیوتن را از طریق لایی نمدی بر دستگیره، در جهت نشان داده شده در شکل۱۲ اعمال کنید.
پس از۱۵ دقیقه عدد نشان داده شده بر روی ساعت را یادداشت کنید.
در صورتی که وان دارای دستگیره دوم نیز می‌باشد، آزمون را بر روی دستگیره دوم تکرار کنید.
ابعاد برحسب میلی‌متر
Y
Y
X-X
Y-Y
X
X
۶۴
دسته
۲۵۰ نیوتن
۲۵۰ نیوتن
شکل۱۲– آزمون۶
تعیین مقاومت به ضربه
وسایل
۶-۷-۱-۱ گوی، با قطر۳۸ میلی‌متر و وزن۰/۲۲ کیلوگرم.
۶-۷-۱-۲ لوله راهنما، با قطر مینیمم۴۰ میلی‌متر.
۶-۷-۱-۳ خط‌کش، به طول۲ متر با تقسیمات۱۰۰ میلی‌متر.
روش آزمون
وان را مطابق دستورالعمل سازنده برپا کنید (سوار کنید)، ناحیه آزمون را از نقطه مرکزی مجرای فاضلاب (مجرای تخلیه) به طول۴۸۰ میلی‌متر بر روی خط مرکزی طولی وان به سمت انتهای وان، مشخص کنید. لوله راهنما را بر بالای ناحیه آزمون مشخص شده قرار دهید. گوی را در ارتفاع مشخص شده قراردهید (یک متر برای رده۱۶ و۱/۴ متر برای رده۲۲). اجازه دهید که گوی توسط نیروی جاذبه زمین بر روی سطح وان سقوط کند.
سطح وان و زیر آن را درنقطه ضربه، به صورت چشمی بررسی کنید. هیچ‌گونه آثار اعوجاج¹ یا خرابی‌های دیگر که بر عملکرد وان تأثیر گذارند نباید وجود داشته باشند.
گفت‌وگوی عمومی انجمن درباره بخش 6
نظر شما درباره این بند با نام شما در انجمن عمومی منتشر می‌شود و دیگران می‌توانند آن را بخوانند و پاسخ بدهند.