وسایل
زمان تقریبی مطالعه: 7 دقیقه
وسایل
دستگاه نفوذ
هر دستگاهی که نگهدارنده سوزن (رقاصک)¹ آن در راستای قائم و با اصطکاک ناچیز حرکت کند و بتواند عمق نفوذ را تا نزدیکترین ۰/۱ mm نشان دهد، قابل قبول خواهد بود. وزن نگهدارنده سوزن باید (۴۷/۵±۰/۰۵) g بوده و وزن مجموعه سوزن و نگهدارنده باید (۵۰/۰±۰/۰۵) g باشد. با توجه به اینکه آزمون نفوذ در شرایط مختلف با وزنهای ۱۰۰ g و ۲۰۰ g انجام میشود، وزنههای (۵۰/۰±۰/۰۵) g و (۱۰۰±۰/۰۵) g نیز باید برای آن شرایط تهیه شود. سطحی که ظرف آزمونه روی آن قرار میگیرد، باید مسطح بوده و زاویه نگهدارنده سوزن با این سطح حدود ۹۰° باشد. بهتر است دستگاه دارای یک شاخص تراز کردن باشد. بهمنظور کنترل وزن نگهدارنده سوزن باید بتوان آن را به آسانی از دستگاه جدا کرد.
۱-۱-۶ صحت عملکرد شاخص تراز کردن دستگاه باید دستکم سالانه با یک تراز دستی تایید شود.
سوزن نفوذ
۱-۲-۶ سوزن باید از جنس فولاد زنگنزن سختکاری شده و تابکاری شده²، رده C-۴۴۰ یا معادل آن با سختی ۵۴ HRC تا ۶۰ HRC ساخته شود. طول سوزن استاندارد باید حدود ۵۰ mm و طول سوزنهای بلند
1- Spindle
2- Hardened and tempered
حدود ۶۰ mm بوده و قطر آنها باید ۱/۰۰ mm تا ۱/۰۲ mm باشد. انتهای سوزن باید به شکل مخروطی با زاویه حدود ۸/۷° تا ۹/۷° باریک شود. مخروط باید با محور سوزن همراستا بوده و کل انحراف خط تقاطع بین سطح قسمت مخروطی و سطح قسمت مستقیم، در راستای محور سوزن، نباید از ۰/۲ mm بیشتر باشد. نوک تراشیدهشده قسمت مخروطی سوزن باید دارای قطری در محدوده ۰/۱۴ mm تا ۰/۱۶ mm بوده و زاویه آن با محور سوزن در حدود ۹۰° باشد (به شکل شماره ۱ مراجعه شود). همه لبههای سطح تراشخورده نوک مخروط باید عاری از برآمدگی و تیزی باشد. مقدار میانگین حسابی مربوط به ارتفاع زبری سطح (Ra) مخروط تراشیدهشده سوزن، در صورت اندازهگیری بر اساس استاندارد ANSI B46.1 یا استاندارد ISO 468 باید در حدود ۰/۲ μm تا ۰/۳ μm باشد. ارتفاع زبری سطح (Ra) قسمت ساق سوزن نیز باید ۰/۰۲۵ μm تا ۰/۱۲۵ μm باشد. سوزن باید به یک سوزنگیر از جنس فلز مقاوم به خوردگی متصل شده باشد. قطر سوزنگیر باید (۳/۲±۰/۰۵) mm و طول آن باید (۳۸±۱) mm باشد. طول نمایانشده سوزن استاندارد باید در حدود ۴۰ mm تا ۴۵ mm و طول نمایانشده سوزن بلند در حدود ۵۰ mm تا ۵۵ mm باشد. سوزن باید به طور محکم به سوزنگیر متصل شده باشد. انحراف نوک سوزن (خوانش شاخص کل) و هر قسمتی از سوزن نسبت به محور سوزنگیر نباید بیش از ۱ mm باشد. وزن مجموعه سوزنگیر و سوزن باید (۲/۵۰±۰/۰۵) g باشد (برای تنظیم وزن میتوان یک سوراخ در انتهای سوزنگیر یا یک پخی در اطراف آن ایجاد کرد). علائم شناسه انحصاری باید بر روی سوزنگیر حک شود و یک شناسه واحد نباید توسط یک سازنده در یک دوره سه ساله مجددا استفاده شود.
۲-۲-۶ سوزنهای مورد استفاده در آزمونهای کنترل کیفیت و بررسی مطابقت ویژگیهای قیر با مشخصات استاندارد، باید الزامات زیربند ۱-۲-۶ را برآورده سازند. سوزنها باید هر دو ماه بررسی شوند.
۱/۰۰ mm تا ۱/۰۲ mm
۰/۱۴ mm تا ۰/۱۶ mm
۸/۷° تا ۹/۷°
حدود ۶/۳۵ mm
طبق الزامات استاندارد

1: شکل ۱– سوزن برای آزمون نفوذ
ظرف آزمونه
یک ظرف استوانهای فلزی یا شیشهای تصاف با ابعاد بیانشده در جدول ۱ باید استفاده شود.
محدوده درجه نفوذ | قطر ظرف mm | ارتفاع داخلی ظرف mm |
|---|---|---|
کمتر از ۴۰ | ۳۳–۵۰ | ۸–۱۶ |
کمتر از ۲۰۰ | ۴۸–۵۶ | ۳۴–۴۰ |
بین ۲۰۰ و ۳۵۰ | ۵۵–۸۰ | ۴۵–۷۰ |
بین ۳۵۰ و ۵۰۰ | ۵۵–۷۰ | ۷۰–۸۰ |
یادآوری- ظروف فلزی به قطر ۳۳ mm و ارتفاع ۸ mm، قطر ۴۰ mm و ارتفاع ۱۵ mm، قطر ۵۵ mm و ارتفاع ۳۵ mm، قطر ۷۰ mm و ارتفاع ۴۵ mm، قطر ۸۰ mm و ارتفاع ۵۰ mm و قطر ۷۰ mm و ارتفاع ۸۰ mm عموما در بازار موجود هستند.
۱-۳-۶ در آزمونهای داوری، باید برای مواد قیری با درجه نفوذ کمتر از ۲۰۰ از ظرف آزمونه به قطر ۵۵ mm و ارتفاع ۳۵ mm، مواد قیری با درجه نفوذ بین ۲۰۰ و ۳۵۰ از ظرف آزمونه به قطر ۷۰ mm و ارتفاع ۴۵ mm و مواد قیری با درجه نفوذ بیشتر از ۳۵۰ از ظرف آزمونه به قطر ۷۰ mm و ارتفاع ۸۰ mm استفاده شود.
حمام آب
حمامی با قابلیت نگهداری دمای آب در (۲۵±۰/۱)°C یا هر دمای آزمون دیگری در محدوده ۰/۱°C استفاده میشود. حمام باید دارای یک طبقه مشبک باشد که محل قرارگیری آن حداقل ۵۰ mm بالاتر از کف و حداقل ۱۰۰ mm پایینتر از سطح مایع درون حمام باشد. اگر در نظر باشد که آزمون درجه نفوذ درون حمام انجام شود، باید یک طبقه اضافی با استحکام کافی برای نگهداری دستگاه نفوذسنج درون حمام تعبیه شود. برای تعیین درجه نفوذ در دماهای پایین میتوان درون حمام از آب شور استفاده کرد.
یادآوری- استفاده از آب مقطر برای حمام پیشنهاد میگردد. از آلودگی آب درون حمام با مواد فعال در سطح، مواد جداکننده یا سایر مواد شیمیایی جلوگیری کنید. این آلودگیها ممکن است در مقادیر درجه نفوذ بهدستآمده تاثیر بگذارد.
ظرف انتقال
در صورت استفاده، ظرف انتقال باید دارای گنجایش حداقل ۳۵۰ ml با عمق کافی آب برای پوشش ظرف بزرگ آزمونه باشد. این ظرف همچنین باید ابزار مناسبی برای قرارگیری محکم و جلوگیری از حرکت ظرف آزمونه داشته باشد. به این منظور یک سه پایه با سه نقطه اتکا برای ظرف آزمونه مناسب است.
ابزار زمانسنجی
برای نفوذسنجهای دستی، استفاده از هرگونه ابزار زمانسنجی مناسب مانند زمانسنج الکتریکی، زمانسنج عقربهای¹، یا دیگر وسایل فعالشونده با فنر امکانپذیر است، به شرط آنکه ریزنگری ۰/۱ s یا کمتر داشته و درستی اندازهگیری آن برای یک مدت زمان ۶۰ s، در محدوده ±۰/۱ s باشد. یک ثانیهشمار صوتی با تنظیم یک ضربان در هر ۰/۵ s نیز میتواند استفاده شود. مدت زمان برای ۱۱ ضربان باید (۵±۰/۱) s طول بکشد. هر ابزار زمانسنجی خودکار که به دستگاه نفوذسنج متصل باشد، باید بهدقت واسنجی شود تا مدت زمان موردنظر برای آزمون را در محدوده ±۰/۱ s اعمال کند.
دماسنج
برای اندازهگیری دمای حمام آب بیان شده در زیربند ۲-۶ در حین انجام آزمون طبق بند ۹ این استاندارد از یک دماسنج مناسب استفاده میشود. این دماسنج باید یکی از موارد زیر باشد (به یادآوری زیربند ۶-۷-۶ مراجعه شود):
۱-۷-۶ یک دماسنج غوطهوری جزئی مایع در شیشه² با محدوده اندازهگیری مناسب و ریزنگری و حداکثر خطای مقیاس ۰/۱°C مطابق با الزامات استاندارد ASTM E1 باشد. این دماسنج را طبق یکی از روشهای استاندارد ASTM E77 واسنجی کنید یا واسنجی اولیه آن را در نقطه یخ طبق روش استاندارد ASTM E563 صحهگذاری کنید. اگر دماسنج مقدار (۰/۰±۰/۱)°C را در نقطه یخ نشان ندهد، باید دوباره واسنجی شود.
۱-۱-۷-۶ دماسنجهای مایع در شیشه مناسبی که به طور معمول استفاده میشوند، در جدول ۲ بیان شده است:
شماره ASTM | محدوده اندازهگیری °C |
|---|---|
17C | ۱۹ تا ۲۷ |
63C | −۸ تا +۳۲ |
64C | ۲۵ تا ۵۵ |
1- Stopwatch
2- A liquid-in-glass partial immersion thermometer
۲-۷-۶ دماسنج مقاومت پلاتینی (PRT)¹ با قابلیت خوانش تا نزدیکترین ۰/۱°C، با درجه تحمل Pt 100 رده AA، که دارای سه یا چهار خروجی سیم بوده و طول غلاف سرتاسری آن حداقل ۵۰ mm بزرگتر از عمق غوطهوری باشد. مجموعه دماسنج مقاومت پلاتینی (شامل پروب و نمایشگر دما) را طبق روشهای استاندارد ASTM E644 واسنجی کنید. در صورت نیاز باید اصلاحاتی انجام شود تا از اندازهگیری صحیح دما در محدوده ۰/۱°C اطمینان حاصل شود.
۳-۷-۶ دماسنج مقاومتی² با غلاف فلزی و توانایی خوانش تا نزدیکترین ۰/۱°C، که طول غلاف سرتاسری آن حداقل ۵۰ mm بزرگتر از عمق غوطهوری باشد. مجموعه دماسنج مقاومتی (شامل پروب و نمایشگر دما) را طبق روش استاندارد ASTM E644 واسنجی کنید. در صورت نیاز باید اصلاحاتی انجام شود تا از اندازهگیری صحیح دما در محدوده ۰/۱°C اطمینان حاصل شود.
یادآوری- راهنمایی بیشتر برای انتخاب گزینههای مناسب دماسنج الکتریکی، به عنوان جایگزین دماسنجهای جیوه در شیشه، در استاندارد ASTM D8055 بیان شده است.
مصالح مرتبط با بند
وسایل
گفتوگوی عمومی انجمن درباره بخش 6
نظر شما درباره این بند با نام شما در انجمن عمومی منتشر میشود و دیگران میتوانند آن را بخوانند و پاسخ بدهند.