بخش 3

نوعی از امولسیون که در آن عامل امولسیون‌ساز مشخص، بار منفی غالبی را بر روی فاز ناپیوسته ایجاد می‌کند.

ماده‌ای چسبنده به رنگ قهوه‌ای تیره تا سیاه که قسمت عمده آن قیرهایی است که در طبیعت وجود دارد یا از مراحل پالایش نفت حاصل می‌شود.

قیری روان یا غیرروان که بدلیل افزایش قوام و کیفیت برای تولید مخلوط آسفالت مصرفی در روسازی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. درجه نفوذ این قیر در دمای ۲۵ درجه سلسیوس و تحت بار ۱۰۰ گرم در مدت پنج ثانیه بین پنج تا ۵۰۰ است.

یک برش هیدروکربنی با وزن ملکولی زیاد است که از قیر با یک حلال نفتای پارافینی و با نسبت مشخصی از حلال - قیر استخراج می‌شود.

یادآوری- نسبت آسفالتن باید به وسیله نسبت حلال و حلال - آسفالتن تعیین شود.

سازندهای سنگی طبیعی هستند که معمولاً شامل سنگ آهک یا ماسه سنگ می‌باشند و در لایه‌های آنها مقادیر جزئی مواد قیری وجود دارد.

مخلوطی از قیر خالص، تایرهای لاستیکی مستعمل و افزودنی‌های دیگر که مقدار لاستیک آن حداقل ۱۵ درصد وزن کل توده می‌باشد و در اثر واکنش با قیر خالص گرم ذرات لاستیکی متورم می‌شوند.

ترکیبی سیاه یا تیره (جامد، نیمه‌جامد یا کندروان¹)، از مواد چسبنده طبیعی یا مصنوعی که عمدتاً از هیدروکربن‌هایی با وزن ملکولی زیاد ساخته شده است و قیرهای معدنی، طبیعی و قطران از انواع آن می‌باشند.

به هر جسمی که دارای قیر بوده و یا با قیر مخلوط شده باشد، اطلاق می‌شود. به‌عنوان مثال بتن آسفالتی، الیاف یا پارچه‌های قیراندود، روسازی‌های قیری.

سوسپانسیونی که دارای ذرات‌ریزی از مواد قیری در آب یا محلول‌های آبی باشد. یا سوسپانسیونی از ذرات ریز آب یا محلول‌های آبی در مایعات قیری.

نوعی از امولسیون که در آن یک عامل امولسیون‌ساز مشخص، بارهای مثبت غالبی را روی فاز ناپیوسته ایجاد می‌کند.

ماده‌ای چسبنده به رنگ قهوه‌ای تیره تا سیاه که از تقطیر تخریبی² زغال سنگ قیری به‌دست می‌آید.

1 -Viscous
2 -Destructive

قطران زغال‌سنگی است که بعنوان محصول جانبی در کوره‌های کک‌سازی از زغال‌سنگ قیری به‌دست می‌آید.

ترکیب پسماند نفتی (قیر) با محصولات حاصل از تقطیر نفت.

یادآوری- قیر محلول دیرگیر ممکن است بطور مستقیم از تقطیر به‌دست آید که تحت عنوان "روغن‌های راه" شناسایی می‌شود.

ترکیب پسماندهای نفتی یا قطران با محصولات حاصل از تقطیر.

ماده‌ای قیری است که به‌صورت مایع برای روان کردن سایر مواد قیری استفاده می‌شود.

برش هیدروکربنی حاصل از رسوب‌گذاری قطران رقیق‌شده توسط دی سولفید کربن یا بنزن.

قطران زغال‌سنگ حاصل از برگشت گاز خانگی که در صنایع تولید گاز روشنایی از زغال‌سنگ قیری به‌دست می‌آید.

مخلوطی از هیدروکربن‌های نفتنی و آروماتیک که یکبار در حین مراحل تصفیه توسط حلال‌های پارافینی جذب سطحی شده‌اند و سپس توسط یکسری حلال‌های آروماتیک شبیه تولوئن دوباره واجذب¹ می‌شوند.

یادآوری- نسبت نفتن - آروماتیک‌ها باید به‌وسیله نسبت حلال، حلال - آسفالت و ماده واسط جاذب تعیین شود.

قیری که به‌صورت طبیعی یافت می‌شود.

قطرانی که از شکست بخارهای نفتی در دماهای زیاد از صنایع تولید گاز نفتی به‌دست می‌آید.

1- Desorbed

ماده‌ای جامد و چسبنده به رنگ قهوه‌ای تیره یا سیاه که در صورت قرار گرفتن در معرض حرارت به آرامی روان می‌شود. این ماده از پسماند تبخیر جزئی و یا تقطیر جزء به جزء قطران به‌دست می‌آید.

برشی از هیدروکربن آروماتیک قطبی است که در حین مراحل تصفیه توسط جاذب‌های واسط از حلال‌های پارافینیک جذب شده و سپس با استفاده از حلال هیدروکربنی کلرینه شده مانند تری‌کلرید اتیلن مجدداً واجذب می‌شود.

یادآوری- نسبت آروماتیک‌های قطبی باید به‌وسیله نسبت حلال، حلال - آسفالت و ماده واسط جاذب تعیین شود.

مخلوطی از هیدروکربن‌ها، با یا بدون مقدار کمی از سایر مواد که برای اصلاح یا بهبود خواص قیر "پیر" شده در عملیات بازیافت روسازی‌های آسفالتی استفاده می‌شود.

قطران عاری از آب، حاصل از عملیات تقطیر یا تبخیر قطران تا رسیدن به قوام مورد نظر می‌باشد و یا توسط تقطیر قطران و روانسازی باقیمانده تقطیر حاصل می‌شود.

مخلوطی از هیدروکربن‌های نفتی و پارافینی محلول در حلال پارافینی که روی سطح جاذب واسطه جذب نمی‌شوند، بقیه اجزاء شامل مواد نفتنی و آروماتیک‌های قطبی جذب شده، بنابراین منجر به عمل تفکیک برش اشباع می‌گردد.

یادآوری- کسر مواد اشباع باید به وسیله نسبت حلال، حلال - آسفالت و ماده واسط جاذب تعیین شود.

به زفتی گفته می‌شود که در فرآیند اولیه تقطیر بدون افزودن روان‌کننده‌های ثانویه به قوام مورد نظر رسیده باشد.

ماده قیری سیاه یا قهوه‌ای که از نظر قوام به‌صورت مایع و یا نیمه جامد هستند و اجزاء اصلی آن حاصل میعان در فرآیند تقطیر تخریبی موادی چون زغال سنگ، نفت، شیل‌های نفتی، چوب و یا سایر مواد آلی و یا موادی که پس از تقطیر، قسمت عمده آن زفت است، می‌باشد.

مواد قیری که برای پر و آب‌بندی کردن ترک‌ها در روسازی‌های موجود استفاده می‌شود.

مقدار کمی از مواد قیری که برای تثبیت سریع سطح راه‌های خاکی و جلوگیری از گرد و غبار به‌کار می‌رود.

مقدار کمی از مواد قیری که برای آب‌بندی و جلوگیری از شن‌زدگی یا هر دو در روسازی‌های موجود استفاده می‌شود. بطور معمول از امولسیون‌های قیری کندشکن و دیرشکن استفاده می‌شود که ممکن است با آب رقیق شده باشند.

مخلوطی از مواد قیری و مصالح سنگی که در دمای محیط برای پرکردن چاله‌ها و قسمت‌های آسیب دیده در روسازی‌های موجود استفاده می‌شود.

یادآوری- روش‌های مناسب دستی و مکانیکی برای تراکم در محل مخلوط به‌کار می‌روند. این مخلوط‌ها ممکن است برای استفاده سریع و یا استفاده خارج از انبار در زمان‌های بعدی بدون نیاز به فرآیندهای بیشتر، طراحی شده باشند.

رویه یا اساس قیری که از مخلوط کردن مصالح سنگی و قیر محلول، امولسیون قیری و یا قطران در محل انجام پروژه تولید می‌شود. تهیه این مخلوط می‌تواند توسط دستگاه‌های سیار، گریدر، درگ و یا تجهیزات خاص مخلوط‌کننده در راه انجام شود. در ترکیب این مخلوط ممکن است از مصالح سنگی با دانه‌بندی باز و یا پیوسته، ماسه و یا خاک ماسه‌ای استفاده شود.

پاشیدن مواد قیری برای تثبیت موقت مناطقی که به تازگی بذرپاشی شده‌اند. همچنین این مواد قیری را می‌توان به‌عنوان اتصال‌دهنده خاک، خاشاک، کاه یا نی به‌کار برد.

لایه روسازی که لزوماً شامل مصالح درشت‌دانه هم‌اندازه است، که فضای خالی بین آنها با مقدار زیادی مواد قیری پر می‌شود، در ادامه با مصالح سنگی درشت‌دانه ریزتر پوشیده و کوبیده می‌شود. ممکن است از چندین لایه مصالح ریزتر استفاده شود.

مخلوطی از قیر محلول، امولسیون قیری و یا قطران با مصالح سنگی که در کارخانه مرکزی تهیه می‌شود. در دمای محل پروژه یا نزدیک به آن بر روی سطح راه پخش و کوبیده می‌شوند.

مخلوطی از نامیزه و مصالح سنگی گرم شده که معمولاً در کارخانه‌های مقطع یا پیوسته تهیه می‌شود. در دمای بیشتر از دمای محل پروژه پخش و کوبیده می‌شوند.

استفاده از مواد قیری با گرانروی کم روی سطح شنی که برای نفوذ، اتصال و تثبیت سطح موجود طراحی شده و به منظور بهبود چسبندگی مابین سطح شنی و لایه آسفالتی به‌کار می‌رود.

قشر آسفالتی یا مخلوط روسازی که از محل بمنظور کاربرد در مخلوط بازیافتی تراشیده می‌شود.

مخلوطی از خرده آسفالت که می‌تواند شامل قیر خالص، قیرابه (امولسیون‌های قیر)، قیر محلول، عامل بازیافتی، مصالح سنگی و فیلر معدنی باشد.

مخلوط روانی از امولسیون‌های قیری، مصالح سنگی ریزدانه، فیلر معدنی و آب که در روسازی‌های موجود کاربرد دارد.

به‌کارگیری مواد قیری که به‌دنبال آن از یک لایه مصالح سنگی معدنی استفاده می‌شود؛ که ممکن است از چند نوع ماده معدنی یا قیر استفاده گردد.

به‌کارگیری مواد قیری بر روی یک سطح نسبتاً غیرقابل نفوذ که به‌عنوان یک اتصال‌دهنده بین سطح قدیمی و جدید عمل می‌کند.

مخلوط کارخانه‌ای طراحی شده شامل قیر قطرانی با درجه گرانروی متوسط و مصالح سنگی دانه‌بندی شده، که سریعاً پس از مخلوط شدن زمانی که دمای مخلوط آسفالتی به دمای محیط یا نزدیک به آن برسد روی سطح راه پخش می‌شود.

مخلوط کارخانه‌ای طراحی شده شامل قیرقطرانی با درجه گرانروی زیاد و مصالح سنگی دانه‌بندی شده با چگالی زیاد که در حداکثر دمای اختلاط (یا تقریباً نزدیک آن) روی سطح راه پخش می‌شود.

به مواد دانه‌ای یا ترکیبات معدنی، مانند ماسه، شن، پوسته، سرباره کوره ذوب فلزات یا سنگ‌های خردشده که با یک ماده چسبنده تشکیل ملات یا بتن را می‌دهد و یا به تنهایی بعنوان لایه اساس، بالاست راه‌آهن و... به‌کار می‌رود.

شنی که در نهشته‌های طبیعی یافت می‌شود و کم و بیش با مواد ریزدانه مانند رس و ماسه یا ترکیبی از آنها مخلوط شده است. رس‌شن‌دار¹، ماسه‌شن‌دار²، شن‌رس‌دار³ و شن‌ماسه‌دار⁴ نشان دهنده نسبت‌های مختلف مواد در مخلوط می‌باشند.

محصولات غیر‌فلزی که الزاماً شامل سیلیکات‌ها و آلومینوسیلیکات‌های آهکی و عناصر پایه دیگر است و بطور همزمان با آهن در کوره جمع می‌شود.

محصول جانبی ذوب‌شده یا نیمه‌ذوب‌شده‌ای است که از احتراق زغال‌سنگ به‌دست می‌آید، و همچنین شامل گدازه و کلینکر سیمان پرتلند، و تا حدودی آجر و سرباره شیشه‌ای می‌باشد.

(۱) سنگدانه‌ای که قسمت عمده آن بر روی الک ۴/۷۵ میلی‌متر (شماره ۴) باقی‌مانده است، یا (۲) آن بخشی از سنگدانه که بر روی الک ۴/۷۵ میلی‌متر (شماره ۴) باقی‌مانده باشد.

یادآوری- این تعاریف گزینه‌هایی هستند که در شرایط متفاوت به‌کار می‌روند. تعریف (۱) برای کل مصالح ریزدانه چه در شرایط طبیعی و چه پس از شکستن به‌کار می‌رود. تعریف (۲) برای بخشی از مصالح ریزدانه به‌کار می‌رود. شرایط لازم خصوصیات و دانه‌بندی باید در مشخصات ذکر شود.

به کل محصول سرند نشده از یک سنگ‌شکن گفته می‌شود.

سنگدانه‌هایی که توزیع اندازه ذرات آن به‌گونه‌ای است که پس از تراکم، فضای خالی ایجاد شده بین ذرات سنگدانه‌ای آنها که به صورت درصدی از فضای کل است، نسبتاً کم می‌باشد.

(۱) سنگدانه‌های عبوری از الک ۹/۵ میلی‌متری که تقریباً بطور کامل از الک ۴/۷۵ میلی‌متری (شماره ۴) عبور کرده و قسمت عمده آن برروی الک ۷۵ میکرون (شماره ۲۰۰) باقی‌ماند. یا (۲) بخشی از

1- Gravelly clay
2 -Gravelly sand
3 -Clayey gravel
4- Sandy gravel

سنگدانه‌هایی که از الک ۴/۷۵ میلی‌متر (شماره ۴) عبور کرده و بر روی الک ۷۵ میکرون (شماره ۲۰۰) باقی می‌ماند.

یادآوری- این تعاریف گزینه‌هایی هستند که در شرایط متفاوت به‌کار می‌روند. تعریف (۱) برای کل مصالح ریزدانه چه در شرایط طبیعی و چه پس از شکستن به‌کار می‌رود. تعریف (۲) برای بخشی از مصالح ریزدانه به‌کار می‌رود. شرایط لازم خصوصیات و دانه‌بندی باید در مشخصات ذکر شود.

سطح زاویه‌دار، زبر یا شکسته ذرات سنگدانه که به‌وسیله عمل خردکردن به‌صورت مصنوعی یا طبیعی ایجاد می‌شود.

لایه روسازی، الزاماً شامل سنگدانه‌های درشت هم اندازه که توسط ماسه و ذرات الک‌شده در محل پر می‌شوند، برای ماکادام‌های تر مصالح پرکننده همراه با آب استفاده می‌شوند، ماکادام باید به صورت چند لایه اجرا شود.

یکی از مشخصات معمول برای توصیف سنگدانه، کوچکترین چشمه الکی که تمام مقدار سنگدانه از آن باید عبور کند.

یادآوری- تعریف دیگری که فقط در مورد مصالح ریزدانه مورد استفاده در طراحی مخلوط‌های روسازی ویژه به‌کار می‌رود، در بردارنده مشخصات استاندارد بند ۲-۳ است.

یکی از مشخصات معمول برای توصیف سنگدانه، کوچکترین چشمه الکی که تمام مقدار سنگدانه از آن می‌تواند عبور کند.

یادآوری ۱- در مشخصات سنگدانه‌ها، بطور معمول چشمه الکی ذکر شده است که ممکن است تمام سنگدانه‌ها از آن عبور کنند، بنابراین بخشی از سنگدانه‌ها، که مقدار بیشینه آن مشخص است ممکن است روی سطح الک باقی بمانند. چشمه الکی که به این شکل تعیین شده است به عنوان "حداکثر اندازه اسمی" نامیده می‌شود.

یادآوری ۲- تعریف دیگری که فقط در مورد سنگدانه‌های مورد استفاده در طراحی مخلوط‌های روسازی به‌کار می‌رود، در بردارنده مشخصات استاندارد بند ۲-۳ است.

به سنگدانه‌هایی که توزیع اندازه ذرات آن به‌گونه‌ای است که پس از تراکم، فضای خالی ایجاد شده بین ذرات سنگدانه‌ای آنها که به صورت درصدی از فضای کل است، نسبتاً زیاد می‌باشد.

سنگ‌های ناصاف به شکل‌ها و اندازه‌های نامنظم که از یک توده بزرگتر به روش طبیعی توسط فرآیندهای زمین‌شناسی یا به روش مصنوعی در معادن استخراج سنگ، توسط برش، انفجار یا شکستن ایجاد می‌شوند.

مواد باقیمانده ناشی از شکستن مصنوعی سنگ‌ها، تخته سنگ‌ها، قلوه سنگ‌ها، شن، سرباره کوره‌ها و بتن‌های ساخته شده از سیمان. که تمام آنها از کوچکترین الک سنگ‌شکن عبور و اغلب آنها از الک ۲/۳۶ میلی‌متر (شماره ۸) عبور کنند.

به مخلوط طبیعی یا ترکیبی که غالباً شامل سنگ، شن یا ماسه که حاوی مقدار قابل توجهی مواد رسی و لای کوچک‌تر از الک ۷۵ میکرون (شماره ۲۰۰) باشد، گفته می‌شود.

محصول غیر‌فلزی کوره ذوب فلزات یا کوره الکتریکی است که باید دارای سیلیکات‌های کلسیم و ترکیبات آهن‌دار باشد، که همراه با اکسیدهای آلومینیوم، منیزیم، آهن، کلسیم و منگنز ممزوج و با هم در یک قاعده اکسیژن‌دار قرار گرفته‌اند.

خرده‌سنگ‌های زاویه‌دار کوچک بدون گردوغبار.

چشمه مربع شکل یک الک.

دمای در نظر گرفته شده برای بررسی خصوصیات فیزیکی مواد قیری در آزمایشگاه با ۲۵ درجه سلسیوس می‌باشد.

سنجش قوام طبیعی مواد قیری براساس طولی از یک سوزن استاندارد برحسب یک دهم میلی‌متر که بطور قائم در آزمونه قیر تحت شرایط مشخص بارگذاری، زمان و دما نفوذ می‌کند، بیان می‌شود.

یک وسیله با چشمه‌های دایره‌ای که برای جداسازی مواد براساس اندازه آنها در آزمایشگاه استفاده می‌شود.

یک وسیله با چشمه‌های مربعی که برای جداسازی مواد براساس اندازه آنها در آزمایشگاه استفاده می‌شود.

ICS: 01.040.93 ; 93.080.10