بخش 5.1

۱–۱–۵ نمونه باید در صورت لزوم خشک شود، به‌نحوی که تغییر جرم آن در دمای (۱۱۰±۵) درجه سلسیوس بیشتر از ۰/۱ درصد نشود (دقت وزن کردن). جرم کل سنگدانه‌ها در مخلوط آسفالتی گرم مورد آزمون برابر با مجموع جرم سنگدانه‌های خشک شده و مواد معدنی موجود در قیر استخراج شده می‌باشد. مواد معدنی موجود حاصل جمع جرم خاکستر قیر استخراج شده و افزایش جرم فیلتر است که مطابق استاندارد بند ۱–۲ تعیین می‌شود.

۲–۱–۵ جرم نمونه را تا نزدیک ۰/۱ گرم تعیین و یادداشت کنید. این جرم باید مطابق جرم مصالح باقی‌مانده بعد از احتراق (W_A از استاندارد بند ۶–۲) در ۰/۱ درصد W_A برای نمونه مصالح به‌دست آمده از آزمون استاندارد بند ۶–۲ باشد. اگر اختلاف بیشتر از ۰/۱ درصد شود، نتایج این آزمون نباید برای پذیرش استفاده شود. آزمونه باید در یک ظرف قرار گرفته و با آب پوشیده شود. میزان کافی از عامل جداکننده به آن اضافه کنید تا مطمئن شوید که جداشدگی کلی مصالح ریزتر از الک ۷۵ میکرونی (شماره ۲۰۰) از ذرات درشت‌تر صورت گرفته است. محتوای ظرف باید به شدت به هم زده شده، بلافاصله بر روی دو الک ۲/۰۰ میلی‌متری (شماره ۱۰) یا الک ۱/۱۸ میلی‌متری (شماره ۱۶) و الک ۷۵ میکرونی (شماره ۲۰۰) ریخته و آب شسته شود. استفاده از یک قاشق بزرگ برای حرکت و به هم زدن سنگدانه‌ها در آب شستشو مفید می‌باشد.

یادآوری- باید جدا کننده به اندازه‌ای باشد که بتواند مقدار کمی کف صابون در حین به‌هم زدن نمونه ایجاد کند میزان آن به سختی آب و کیفیت مواد شستشو دهنده بستگی دارد. کف‌های اضافی ممکن است از الک‌ها سر ریز شده، برخی مواد را با خود خارج کنند.

۳–۵ به‌هم زدن باید به حدی باشد که باعث جداشدگی کامل تمام ذرات ریزتر از الک ۷۵ میکرونی (شماره ۲۰۰) از ذرات درشت‌تر شده، آن‌ها را به صورت معلق درآورد، به‌طوری که بتوان آن‌ها را با ریختن آرام آب شستشو، جدا کرد. تا حد امکان باید دقت کرد تا آهسته خالی کردن باعث جدا شدن ذرات درشت‌دانه از نمونه نشود. این عمل تا زمانی تکرار می‌شود که آب شستشو تمیز شود.

۴–۵ تمامی سنگدانه‌های باقی‌مانده روی الک به ظرف بازگردانده می‌شوند. سنگدانه شسته شده در ظرف باید تا رسیدن به جرم ثابت (مطابق استاندارد بند ۴–۲) خشک شده، تا نزدیک ۰/۱ درصد وزن شود.

۵–۵ سپس سنگدانه باید با الک‌هایی که اندازه آن‌ها براساس مشخصات مخلوط تعیین و شامل الک ۷۵ میکرونی (شماره ۲۰۰) می‌باشد، الک شوند. سری الک‌ها براساس کاهش اندازه از بالا به پایین مرتب شده، نمونه روی الک بالایی ریخته شود. الک‌ها را به کمک لرزاننده مکانیکی به مدت کافی تکان دهید. صحت الک کردن را با تعیین مقدار آزمونه واقعی، طبق بند ۷–۵ بررسی و قضاوت کنید.

۶–۵ میزان مواد بر روی الک‌ها باید محدود باشد، به طوری که تمام ذرات شانس رسیدن به چشمه الک‌ها در طی زمان‌های الک کردن را داشته باشند. برای الک‌های با اندازه کوچکتر از ۴/۷۵ میلی‌متر (شماره ۴)، جرم باقی مانده بر روی هر الک در پایان الک کردن نباید از ۶ Kg/m² سطح الک کردن بیشتر باشد. برای الک‌های با اندازه ۴/۷۵ میلی‌متر (شماره ۴) و بزرگتر، جرم برحسب کیلوگرم باید مطابق معادله زیر باشد:

که در آن:

A اندازه چشمه الک برحسب میلی‌متر؛

B مساحت سطح الک برحسب مترمربع است.

در هیچ موردی نباید جرم زیاد نمونه باعث تغییر شکل ماندگار پارچه الک شود.

یادآوری- مقدار ۶ Kg/m² برای الک با قطر متعارف ۲۰۳ میلی‌متری، دویست گرم می‌باشد. میزان مواد باقی مانده بر روی الک ممکن است در موارد زیر تصحیح شود:

۱- قراردادن یک الک با اندازه بزرگتر بلافاصله بالای الک مشخص شده (معلوم).

۲- آزمون کردن نمونه به تعداد افزونه‌ها.

۷–۵ الک کردن را تا زمانی ادامه دهید که در خاتمه، طی ۶۰ ثانیه الک کردن مستمر با دست، کمتر از ۰/۵ درصد جرم کل آزمونه از الک عبور کند. روش الک کردن دستی به صورت زیر انجام می‌شود:

هر الک را جداگانه نگه دارید، یک زیر الک و درب، در یک دست به صورت کمی شیب‌دار آماده کنید. به اطراف الک ضربه تند زده و یک حرکت به طرف بالا مخالف دست دیگر با سرعت تقریبا ۱۵۰ بار بر دقیقه داشته باشد. هر ۲۵ ضربه الک را به اندازه یک ششم محیط آن بچرخانید. در تعیین الک کردن مناسب برای اندازه‌های بزرگتر از الک ۴/۷۵ میلی‌متری (شماره ۴) مصالح روی الک را به یک لایه از ذرات محدود کنید. اگر حرکت الک‌های توصیف شده عملی نباشد، از الک به قطر ۲۰۳ میلی‌متری برای بهینه کردن الک کردن استفاده کنید.