وسایل
زمان تقریبی مطالعه: 6 دقیقه
وسایل
وسایل آزمایشگاهی و ظروف شیشهای معمول به همراه وسایل زیر مورد نیاز است:
صفحههای فلزی
صفحهها باید از فولاد صیقلی پرداخت شده با خاصیت ارتجاعی به طول (۴۱/۰۰±۰/۰۵) mm، عرض (۲۰/۰±۰/۰۲) mm و ضخامت (۰/۱۵±۰/۰۲) mm ساخته شوند. صفحهها باید به صورت تخت نگهداری و در صورت عدم استفاده، در مقابل خوردگی محافظت شوند. هر صفحه که به وضوح دچار خوردگی یا خمیدگی شود باید کنار گذاشته شود.
تجهیزات آمادهسازی صفحه فلزی
تجهیزات آمادهسازی صفحه فلزی برای نمونه ذوب شده شامل موارد زیر است:
قطعه آهنربایی¹
با سطح تخت و صیقلی (شکل ۱) که یک تا سه صفحه فلزی را بر روی خود نگه میدارد و درپوش مناسبی بر روی آن قرار دارد (شکل ۲).
پایه فلزی²
پایه فلزی که دارای دو بخش مجزا میباشد: یک بخش با دمای قابل تنظیم و کنترل و دیگری که با چرخش آب، سرد میشود. این پایه باید به طور افقی قرار گرفته و دارای تراز حباب و پیچهای تنظیم سطح برای تراز نمودن باشد.
دستگاه شکست فراس
مطابق شکل ۳ که شامل بخشهای تشریح شده در بندهای ۱-۳-۵ تا ۳-۳-۵ است.
یادآوری- دستگاههای دستی میتوانند با دستگاههای خودکار یا نیمه خودکار با شرایط یکسان ذکر شده جایگزین شوند.
ابزار خمش
مطابق شکل ۴ ابزار خمش شامل دو لوله است. این دو لوله بهگونهای سوار شدهاند که یکی میتواند در طول دیگری حرکت کند. فضای خالی بین دو لوله نباید بیشتر از ۱ mm باشد. لولهها باید از مادهای ساخته شوند که انبساط گرمایی کمی داشته (ضریب انبساط خطی کوچکتر از (۴۰×۱۰⁻⁶) 1/K) و هادی ضعیف گرما باشند (هدایت گرمایی کوچکتر از ۰/۳ W/K × m).
1- Magnet block
2- Metal support
ابعاد بر حسب میلیمتر
۴۰
۵۰
۸

1: شکل ۱– قطعه آهنربایی
ابعاد بر حسب میلیمتر
۶۰
۶۰
۲۰

2: شکل ۲– درپوش فلزی با ضخامت ۱/۵ میلیمتر
ابعاد بر حسب میلیمتر
φ۳۵
φ۵۷/۵±۲/۵
۲۰۰
۲۱۰

3: شکل ۳– نمونهای از دستگاه شکست فراس (ابعاد مشخصشده الزامی است)
۱ استوانه
۲ بستهای بالایی و پایینی
۳ لوله خارجی ابزار خمش
۴ لوله آزمون خارجی
۵ لوله آزمون داخلی
۶ چوبپنبه استوانه (۱)، نگهدارنده لوله آزمون خارجی (۴)
۷ چوبپنبه لوله آزمون خارجی (۴)، نگهدارنده لوله آزمون داخلی (۵)
۸ چوبپنبه لوله آزمون داخلی (۵)، نگهدارنده ابزار خمش
۹ سوراخ
۱۰ مخروط
۱۱ مجموعه پیچ کردن
۱۲ دماسنج
۱۳ اهرم دستی
صفحه بهوسیله دو بست فلزی مطابق شکل ۵ نگه داشته میشود. بست بالایی به انتهای پایینی لوله خارجی و بست پایینی توسط قطعه اتصالدهنده فلزی به لوله داخلی وصل شده است. بستها همصفحه و موازی محور لوله میباشند. بستها باید در برابر تاب برداشتن محافظت شوند. دماسنج باید بهگونهای نصب شود که قطعه اتصالدهنده فلزی مانعی بین حباب دماسنج و دمای محیط ایجاد نکند و مخزن دماسنج با فاصله مشابهی بین دیواره لوله داخلی و میانه صفحه آزمون از قبل خمشده در هنگام سکون باشد.
با چرخاندن اهرم دستی (شکل ۳ را ببینید) که مجهز به یک مخروط از جنس فلز سخت (شکل ۶) و یک پیچ تنظیم است، لوله داخلی نسبت به لوله خارجی بالا و پایین حرکت میکند. بازده چرخش اهرم باید فاصله اولیه بین گیره بالایی و پایینی را به صورت تدریجی از (۴۰/۰±۰/۱) mm به (۲/۵±۰/۱) mm کاهش دهد.
از یک میله فولادی برای تنظیم خمش اولیه صفحه فلزی آزمون میتوان استفاده کرد. ارتفاع میله به گونهای است که وقتی در جای خود قرار گیرد، فاصله اولیه بین بستهای بالایی و پایینی برابر (۴۰/۰±۰/۱) mm میباشد.
استفاده از ابزار خمش نیمه خودکار که در آن بالا و پایین آمدن لوله داخلی کنترل میشود، و یا استفاده از ابزار تمام خودکار، که در آن کاهش دما و نمایش نقطه شکست در اثر خمش صفحه، کنترل شده است، طبق شرایط آزمون مشخص شده در این استاندارد، مجاز میباشد.
ابزار خنککننده
ابزار خنککننده مطابق شکل ۳ شامل لوله آزمون داخلی (۵)، لوله آزمون خارجی (۴) و استوانه شیشهای (۱) میباشد. درپوشها (۶)، (۷) و (۸) باید از جنس پلاستیک یا چوبپنبهای باشند. از سوراخ (۹) درپوشها (۷) ممکن است برای افزودن دی اکسید کربن جامد استفاده شود. استوانه (۱) و لوله آزمون داخلی (۵) باید شامل مقدار کمی از ماده خشککن باشند. یک ظرف عایق شفاف با قطر داخلی (۷۵±۵) mm ممکن است جایگزین لوله آزمون خارجی (۴) و استوانه (۱) شود.
یادآوری ۱- باید اطمینان حاصل شود که تمام اجزای وسایل به حالت عمودی هستند.
یادآوری ۲- مایع حمام مناسب برای ظروف دوار¹، الکلهایی مثل اتانول، ۱- پروپانول یا ۲- پروپانول هستند.
دماسنجها
با ساقه سخت، مطابق مشخصات ذکر شده در پیوست الف.
وسایل دیگری جهت اندازهگیری دما به جای دماسنجهای جیوهای استفاده میشوند. اما دماسنجهای جیوهای، دماسنجهای مرجع میباشند. هر دماسنج دیگری که مورد استفاده قرار میگیرد باید واسنجی شده تا اعداد خوانده شده همانند دماسنج جیوهای باشند. البته باید توجه داشت که زمانهای پاسخ گرمایی در مقایسه با دماسنج جیوه تغییر کرده است.
یادآوری- در این روش آزمون که کاهش دما خوانده میشود، تصحیحات اساسی باید در نظر گرفته شده و سپس در مشاهدات اعمال شود.
1- Dewar
ابعاد بر حسب میلیمتر
۴۰±۰/۱

4: شکل ۴– بخش پایینی وسایل خمش با صفحه آزمون در موقعیت اولیه
۱ لوله داخلی ابزار خمش– قطر خارجی ۱۱/۵، قطر داخلی ۷/۵
۲ لوله خارجی ابزار خمش– قطر خارجی ۱۶/۵، قطر داخلی ۱۲/۵
ابعاد بر حسب میلیمتر
نمای از کنار با صفحه آزمون در موقعیت اولیه
نمای از روبرو بدون صفحه آزمون
۱۰° ماکسیمم
۴۰/۰±۰/۱
۱/۰±۰/۱
۱/۰±۰/۱
۲/۰±۰/۱
۲۰±۰/۱
۵±۰/۱
۲±۰/۱

5: شکل ۵– بستها
ابعاد بر حسب میلیمتر
φ۲
۱۰
۱۶±۱
M6
۹

6: شکل ۶– مخروط
پرس
پرس شامل یک صفحه پایه، یک چارچوب و دو فک فلزی با ابعاد (۱۰۰×۷۲×۲۵) mm میباشد (شکل ۷).
فک پایینی به صفحهای از جنس مادهای غیر رسانا (بند ۵-۵ را ببینید) که ابعاد آن مشابه فک فشار است، متصل میشود.
یک گودی با ابعاد (۷۲×۶۰×۰/۷) mm به سطح فشار فک پایینی متصل میشود. صفحه فلزی باید به راس فک بالایی بهوسیله یک ماده غیررسانا ثابت شود و آن را به دو قسمت، تقسیم کند. راس صفحه مجهز به میله گردانی است که با دستگیره میچرخد. شیار این میله گردان باید از میان چارچوب اتصال عبور کند. عمق شکاف باید بین ۰/۲ mm و ۰/۵ mm باشد.
اجزای گرمکن برقی باید بین فکهای فشار و ماده غیررسانا جفت شده (بند ۵-۵ را ببینید)، به دستگاه کنترل متصل شوند. بهوسیله این اجزاء دمای فکهای فشار تغییر میکند. داخل فکهای فشار، سوراخهایی قرار دارد که حسگرهای اندازهگیری دما در آنها جاسازی و تعبیه شدهاند.
ورقههای جدا کننده
ورقههای جدا کننده، عایق حرارت و از جنس هیدرات سلولز با ضخامت ۰/۰۵ mm یا ورقه پوشیده شده از سیلیکون میباشند.
انبرکها
انبرکها برای قرار دادن صفحههای آزمون بین گیرهها به کار میروند. انتهای دسته آنها نباید بیش از ۸ mm عرض داشته باشد. باید از یک قطعه برای جلوگیری از نزدیک شدن انتهای دستهها با فاصله کمتر از ۳۵ mm استفاده شود تا از خم شدن بیش از حد صفحههای آزمون در حین جایگذاری جلوگیری شود.
ترازو
با دقت ±۰/۰۰۵ گرم.

7: شکل ۷– پرس
۱ پایه
۲ چهارچوب
۳ میله با دسته
۴ فک بالایی
۵ فک پایینی
۶ صفحه میانی
۸ شیار
۹ سوراخهای اندازهگیری دما

8: شکل ۸– نمایی از پرس نمونه
۱ فک بالایی
۲ نمونه
۳ لایه جداکننده
۴ صفحه آزمون
۵ فک پایینی
مصالح مرتبط با بند
وسایل
گفتوگوی عمومی انجمن درباره بخش 5
نظر شما درباره این بند با نام شما در انجمن عمومی منتشر میشود و دیگران میتوانند آن را بخوانند و پاسخ بدهند.