بخش 3

(Nanoscale)

محدوده اندازه تقریبی۱ nm تا۱۰۰ nm است.

یادآوری۱– خواصی را که لزوما از اندازه بزرگ‌تر به کوچک‌تر نمی‌توان برونیابی کرد و برای چنین خواصی این محدوده اندازه تقریبی است.

یادآوری۲– حد پایینی در این تعریف (تقریبا۱ nm) مطرح شده است تا به تک اتم یا گروه‌های کوچک از اتم‌ها عنوان نانو شیء یا عناصر نانوساختار داده نشود که در نبود حد پایینی چنین برداشتی می‌شد.

[تعریف۲–۱، ISO/TS 80004-1: 2010]

(Nano-object)

ماده‌ای که یک، دو یا سه بعد خارجی آن نانومقیاس است (۳–۱).

یادآوری– اصطلاحی عمومی برای اشیای نانومقیاس مجزا است.
[تعریف۲–۵، ISO/TS80004-1: 2010]

(Nanomaterial)

ماده‌ای که هر بعد خارجی آن نانومقیاس است (۳–۱) یا ساختار داخلی یا ساختار سطحی آن نانومقیاس است.

یادآوری– این اصطلاح عمومی شامل نانوشیء (۳–۲) و ماده نانوساختاریافته (۳–۱۱) است.

(Nanoparticle)

نانوشیء (۳–۲) که هر سه بعد خارجی آن نانومقیاس است (۳–۱).

یادآوری– چنانچه نسبت طول بلندترین محور به کوتاه‌ترین محور نانو شیء تفاوت زیادی (نوعا بیش از سه برابر) داشته باشد، اصطلاح نانولیف (۳–۵) یا نانوصفحه (۳–۶) به جای نانوذره باید بکار رود.
[تعریف۲–۲۰، استاندارد ملی ایران،۱۲۰۹۸]

(Nanofibre)

نانوشیء (۳–۲) که دو بعد خارجی نانومقیاس و مشابه است و بعد سوم بسیار بزرگ‌تر از دو بعد خارجی دیگر است.

یادآوری– از استاندارد ملی ایران،۱۲۰۹۸ تعریف۲–۴۱ گرفته شده است.

(Nanoplate)

نانوشیء (۳–۲) که یک بعد خارجی آن نانومقیاس (۳–۱) و دو بعد خارجی دیگر آن بسیار بزرگ‌تر است.

یادآوری۱– کوچک‌ترین بعد خارجی ضخامت نانوصفحه است.
یادآوری۲– دو بعد بسیار بزرگ‌تر نسبت به بعد نانومقیاس با تفاوتی بیش از سه برابر در نظر گرفته می‌شود.
یادآوری۳– ابعاد خارجی بزرگ‌تر لزوما نانو مقیاس نیستند.
[تعریف۲–۲۷، استاندارد ملی ایران،۱۲۰۹۸]

(Aggregate)

ذره‌ای شامل ذرات جوش خورد یا پیوند شده قوی که مساحت سطح خارجی حاصل آن می‌تواند بطور چشمگیری از مجموع مساحت‌های سطح محاسبه شده برای تک تک اجزا کوچک‌تر باشد.

یادآوری۱– نیروهای که یک انبوهه را یکپارچه نگه می‌دارد نیروهای قوی‌اند، مانند پیوند اشتراکی یا نیروهای ناشی از تف جوشی یا گره خوردگی فیزیکی پیچیده.
یادآوری۲– انبوهه را ذرات ثانویه و ذرات منشا اصلی آن را ذرات اولیه نیز می‌نامند.
[تعریف۲–۱، استاندارد ملی ایران،۱۲۰۹۸]

(Agglomerate)

مجموعه‌ای از ذرات با اتصال سست یا انبوهه‌ها یا مخلوط‌های دوتایی که مساحت سطح خارجی منتجه آن مشابه مجموع مساحت‌های سطح تک تک اجزاست.

یادآوری۱– نیروهایی که کلوخه را یکپارچه نگه می‌دارد نیروهای ضعیف‌اند، مانند نیروهای وان در والس و همین‌طور گره خوردگی فیزیکی ساده.
یادآوری۲– کلوخه‌ها را ذرات ثانویه و ذرات منشا اصلی آن را ذرات اولیه می‌نامند.
[تعریف۲–۷، استاندارد ملی ایران،۱۲۰۹۸]

(Nanostructure)

ساختاری شامل بخش‌های سازنده مرتبط با هم که یک یا چند بخش آن در ناحیه نانومقیاس (۳–۱) است.
یادآوری– محدوده‌ای با مرزی که نشانه یک ناپیوستگی در خواص است، تعریف می‌شود.
[تعریف۲–۶، ISO 80004-1: 2010]

(Nanostructured)

نوعی ساختار داخلی یا سطحی نانومقیاس (۳–۱) است.

یادآوری– چنانچه ابعاد خارجی نانومقیاس باشد، اصطلاح نانوشیء (۳–۲) توصیه می‌شود.

(Nanostructured materials)

موادی که ساختار داخلی یا سطحی آن‌ها نانومقیاس است (۳–۱).

یادآوری۱– چنانچه ابعاد خارجی نانومقیاس باشد، اصطلاح نانوشیء (۳–۲) توصیه می‌شود.
یادآوری۲– از تعریف۲–۷، ISO 80004-1: 2010 گرفته شده است.

(Nanophase)

ناحیه‌ای متمایز از نظر فیزیکی یا شیمیایی است یا اصطلاحی جمعی است برای محدوده هم‌جنس در یک ماده که از لحاظ فیزیکی متمایزند و نواحی متمایز دارای یک، دو یا سه بعد نانومقیاس‌اند (۲–۱).

یادآوری– نانواشیایی (۳–۲) که در فاز دیگر وارد شده است یک نانو فاز را می‌سازد.

(Nanopore)

حفره‌ای با دست کم یک بعد نانومقیاس (۲–۱) که دارای یک گاز یا مایع است.

یادآوری۱– شکل و محتوای حفره تغییر می‌کند. مفهوم نانوتخلخل با میکروتخلخل (تخلخل با عرض حدود۲ nm یا کمتر)، مزوتخلخل (تخلخل با عرض بین حدود۲ nm تا۵۰ nm) و ماکروتخلخل (تخلخل با عرض بیشتر از۵۰ nm) همپوشانی دارد. به استاندارد ISO/15901-3: 2007 مراجعه شود.
یادآوری۲– هرگاه نانو تخلخل‌ها ارتباط داخلی مناسبی داشته باشند انتقال مواد از میان آن‌ها ممکن می‌شود (تراوایی).

(Nanodispersion)

ماده‌ای که در آن نانواشیا (۳–۲) یا یک نانوفاز (۳–۱۲) در یک فاز پیوسته با ترکیب متفاوت پراکنده شده‌است.

(Nanofoam)

ماتریس مایع یا جامد که با فاز گازی دومی پر شده که نوعا نتیجه آن ماده‌ای با چگالی بسیار کمتر دارای ماتریسی نانوساختاریافته (۳–۱۰) می‌شود، مثلا دارای دیواره و جدارهای نانومقیاس (۳–۱)، یا یک نانوفاز گازی (۳–۱۲) شامل حباب‌های (نانو کف بسته) نانومقیاس یا هر دو.