بخش 5

۱-۵ مدیریت محیط‌های کاری نانو که در آنها ذرات نانومقیاس مهندسی شده ساخت، تولید، استفاده یا فرآوری می‌شوند مکلفند با استناد به معیارها، تعاریف و آزمون‌های معرفی شده در بند۴-۳، بخش۲، گروه متناسب با نانومواد در حال ساخت، تولید، استفاده و فرآوری خود و همچنین گروه بسته‌بندی مناسب و سازگار را مشخص و به مراجع قانونی و ناظر اعلام نماید.

۱-۱-۵ اگر نانوماده‌ای مطابق معیارها و آزمون‌های اشاره شده در بند۱-۵ در یکی از گروه‌های نه‌گانه دسته‌بندی شود، باید مطابق الزامات بند۴-۳، بخش۳ و الزامات استانداردهای ملی ایران۲۹۲۴ و۲۹۲۵ بسته‌بندی و حمل و نقل شود.

مثال: نانوذرات آهن⁴ در گروه۴-۱ (گروه جامدات قابل اشتعال، مواد خودواکنشی⁵ و جامدات قابل انفجار⁶) قرار می‌گیرند.

1- Maximum Capacity
2 - Maximum Net Mass
3 - Total Gross Mass
4 - Zero-valent Iron Nanoparticles
5 - Self-Reactive Substances
6 - Solid Desensitized Explosives

۲-۵ چنانچه در مقطعی از زمان، به دلایلی مانند: ملاحظات فنی، امکان تحقق بند۱-۵ وجود نداشته باشد، هر یک از نانومواد و پسماندهای آلوده به آنها باید جزء مواد خطرناک محسوب شده و در گروه بسته‌بندیI بسته‌بندی شوند. حداکثر ظرفیت، حداکثر جرم خالص و نوع بسته‌بندی‌های داخلی و خارجی در جداول۱ و۲ این استاندارد نوشته شده است. بنابراین، برای بسته‌بندی و حمل‌ونقل نانومواد علاوه بر استاندارد ملی ایران شماره۲۹۲۵، ضوابط این استاندارد نیز باید رعایت شود.

۳-۵ جهت شناخت انواع بسته‌بندی‌ها و کدهای مربوط به آنها به استاندارد ملی ایران شماره۲۹۲۴ مراجعه شود.

۴-۵ نانوموادی که اسامی غیرنانویی آنها در جدول کالاهای خطرناک در بند۴-۳، فصل۳-۲ قرار دارند و مطابق ستون۵ این جدول، گروه بسته‌بندی توصیه شده برای آنها گروه بسته‌بندیI است، باید مطابق دستورالعمل مندرج در ستون۸ این جدول بسته‌بندی شوند.

۵-۵ نانوموادی که اسامی غیرنانویی آنها در جدول کالاهای خطرناک قرار ندارند باید برای بسته‌بندی و حمل‌ونقل آنها مطابق بند۲-۵ عمل شود.

۶-۵ چنانچه برای حمل نانومواد از هواپیما و کشتی استفاده شود، آن دسته از نانوموادی که مصداق تعریف کالاهای خطرناک (بند۳-۴) هستند باید مطابق مقررات سازمان بین‌المللی هوانوردی¹(ICAO) و سازمان بین‌المللی دریانوردی²(IMO) بسته‌بندی، علامت‌گذاری، برچسب‌زنی و حمل شوند.

۷-۵ بسته‌بندی‌های گروهI دارای دو بسته‌بندی خارجی و داخلی هستند که باید مشخصات تعریف شده برای این گروه را برآورده نمایند (به استاندارد ملی ایران شماره۲۹۲۵ و بند۴-۳، فصل‌های۱-۶ و۴-۱-۱ مراجعه شود). بسته‌بندی داخلی گروهI جهت پیشگیری از نشت نانومواد به بیرون باید کاملا پلمپ باشد. جهت اطمینان بیشتر و پیشگیری از باز شدن ناگهانی بسته، در مراحل حمل‌ونقل، بسته‌بندی‌های داخلی باید با استفاده از یک نوار یا سیم بطور دوبله پلمپ شوند. اما بسته‌بندی خارجی باید از مواد جاذب ضربه پر شود تا بتواند:

الف-بسته‌بندی داخلی را هنگام حمل‌ونقل در برابر شکستن، سوراخ شدن و نشت حفاظت کند (گازهای خنثی، لایه‌هایی از نمک‌ها یا پلیمرهای مختلف نیز از جمله موادی هستند که بسته‌بندی داخلی را در برابر اکسیداسیون و حریق و انفجار حفاظت می‌کنند).

1 - International Civil Aviation Organization (ICAO) Technical Instructions for the Safe Transport of Dangerous
Goods by Air
2 - International Maritime Organization (IMO), International Maritime Dangerous Goods (IMDG) Code

ب-در صورت نشت مایعات از بسته‌بندی داخلی، در مراحل حمل‌ونقل، مواد جاذب باید قادر باشند تمام مایع داخل بسته‌بندی داخلی را جذب کنند.
ج-مواد جاذب ضربه یا جاذب مایع (به عنوان بسته‌بندی میانی) باید تمام سطح بسته‌بندی داخلی را در برگیرند.

۸-۵ روی بسته‌بندی داخلی برچسب شکل۱ را نصب کنید:

احتیاط
بسته حاوی نانومواد است
مشخصات ماده:
(اطلاعات فنی ماده مانند: ترکیب شیمیایی آنرا در این قسمت وارد کنید)
نام فرد مسئول:
شماره فرد مسئول:
در صورت شکستن یا پاره شدن بسته‌بندی مطابق زیر عمل کنید:
(اقدامات اضطراری لازم را در این قسمت بنویسید)
نانوذرات می‌توانند واکنش‌پذیری و سمیت غیرمعمولی از خود نشان دهند. از استنشاق، تماس پوستی و بلع این ذرات اجتناب کنید.

۹-۵ کلیه بسته‌بندی‌های معرفی شده در این استاندارد (به غیر از بسته‌بندی در مقادیر سفارشی) باید مطابق آزمون‌های اعلام شده در استاندارد ملی ایران شماره۲۹۲۸ و بند۴-۳، فصل۱-۶ مورد آزمون قرار گرفته و تایید شوند.

یادآوری-جهت آزمون بسته‌بندی‌های سفارشی به بند۳-۹ این استاندارد مراجعه شود.

۱۰-۵ دستورالعمل‌های بسته‌بندی، به طور معمول در خصوص سازگاری¹ مواد با ظروف، راهنمایی‌های کافی ارائه نمی‌کنند. به همین دلیل، استفاده‌کنندگان از این ظروف باید از سازگاری جنس بسته‌بندی با نانومواد اطمینان یابند.

مثال: اکثر فلورایدها برای محفظه‌های (کپسول‌های) داخلی نامناسب هستند.

1 - Compatibility

جدول۱: دستور بسته‌بندی نانومواد (مایع)

استفاده از بسته‌بندی‌های زیر با رعایت الزامات استاندارد ملی ایران شماره۲۹۲۵ و بندهای۱۰-۵ و۱۱-۵ این استاندارد مجاز می‌باشد.

حداکثر ظرفیت/حداکثر جرم خالص
بسته‌بندی گروهI
بسته‌بندی‌های مرکب

1 - Fibreboard

1 - Wickerwork Hamper
* تنها برای مواد با ویسکوزیته بیش از۲۰۰mm²/s مجاز می‌باشد.
2 - Single Packaging

جدول۱ – (ادامه)

جدول۲ – دستور بسته‌بندی نانومواد (جامدات)

استفاده از بسته‌بندی‌های زیر با رعایت الزامات استاندارد ملی ایران شماره۲۹۲۵ و بندهای۱۰-۵ و۱۱-۵ این استاندارد مجاز می‌باشد.

حداکثر جرم خالص
بسته‌بندی گروهI
بسته‌بندی‌های مرکب

۱-این بسته‌بندی‌های داخلی باید غیرقابل نفوذ باشند.
۲-چوب طبیعی با دیواره‌های غیرقابل نفوذ در برابر مواد خشک مانند: ذرات جامد بسیارریزی که هنگام حمل‌ونقل تولید می‌شوند.

جدول۲: (ادامه)

جدول۲ – (ادامه)

۱۱-۵ چنانچه در زمان حمل‌ونقل امکان تغییر شکل نانومواد از جامد به مایع وجود داشته باشد از بسته‌بندی‌های جدول۳ نباید استفاده شود.

۱۲-۵ نانوموادی که ممکن است در اثر تماس با هم سبب واکنش‌های خطرناک زیر شوند نباید در یک بسته‌بندی خارجی قرارداده شوند:
-احتراق و یا تولید حرارت قابل ملاحظه -تولید گازهای قابل اشتعال، سمی یا خفه‌کننده¹
-تشکیل مواد خورنده
-تشکیل مواد ناپایدار