بخش 6
محاسبه ضریب انتقال حرارت
داده خروجی
نتایج این استاندارد، ضریب انتقال گرمای هدایت است که در جدول ۲ نشان داده شده است.
توضیحات | نماد | واحد | مدول مقصد | بازه زمانی معتبر | متغیر |
|---|---|---|---|---|---|
ضریب انتقال حرارت پنجره | M2-2 , M2-3, M2-4 | ۰ تا | ندارد | ||
ضریب انتقال حرارت در | M2-2 , M2-3, M2-4 | ۰ تا | ندارد | ||
ضریب انتقال حرارت پنجره با کرکره بسته یا آفتابگیر کرکرهای خارجی | M2-2 , M2-3, M2-4 | ۰ تا | ندارد |
بازههای زمانی محاسبه
داده ورودی، روش و داده خروجی برای شرایط حالت پایدار است و فرض میشود مستقل از شرایط واقعی، مانند دمای داخل و خارج و یا اثر باد و تابش خورشید است.
دادههای ورودی
مشخصههای هندسی
کلیات
جدول ۳ مشخصههای هندسی لازم را نشان میدهد.
نام | نماد | واحد | محدوده | مدول اصلی ᵃ | متغیر |
|---|---|---|---|---|---|
مساحت پنجره | ۰ تا | محصول یا همگذاری پنجره یا در | ندارد | ||
مساحت در | ۰ تا | محصول یا همگذاری پنجره یا در | ندارد | ||
مساحت نورگذر | ۰ تا | محصول یا همگذاری پنجره یا در | ندارد | ||
مساحت چهارچوب | ۰ تا | محصول یا همگذاری پنجره یا در | ندارد | ||
مساحت صفحه کدر | ۰ تا | محصول یا همگذاری پنجره یا در | ندارد | ||
کل محیط نورگذر | ۰ تا | محصول یا همگذاری پنجره یا در | ندارد | ||
کل محیط صفحه | ۰ تا | محصول یا همگذاری پنجره یا در | ندارد | ||
کل محیط نگهدارنده نورگذر | ۰ تا | محصول یا همگذاری پنجره یا در | ندارد | ||
a طبق مشخصات داده شده در زیربند ۶–۳–۱–۲ تا زیربند ۶–۳–۱–۵ | |||||
مساحت نورگذر، مساحت صفحه کدر
مساحت نورگذر، ، یا مساحت صفحه کدر، ، از یک در یا پنجره، کمترین مساحت قابل مشاهده در هر دو سمت است (به شکل ۲ مراجعه کنید). هرگونه روی هم افتادگی نوارهای درزبند ¹ نادیده گرفته میشود.
1 - Gasket
کل محیط قابل مشاهده نورگذر
کل محیط قابل مشاهده نورگذر (یا صفحه کدر )، مجموع محیط قابل مشاهده چهارچوبهای نورگذر (یا صفحههای کدر) در یا پنجره است. اگر محیطها در هر سمت چهارچوب یا صفحه متفاوت باشند، از محیط بزرگتر استفاده میشود (به شکل ۱ مراجعه کنید).

۱: نمایش مساحت شیشهخور و محیط اطراف آن
، ، ، ۱
راهنما:
۱ شیشه
مساحتهای چهارچوب
برای تعریف مساحتهای مورد نیاز، به شکل ۲ مراجعه کنید:
مساحت تصویر شده بخش داخلی چهارچوب:
مساحت تصویر شده بخش داخلی چهارچوب، مساحت تصویر چهارچوب داخلی است شامل پنجرههای کشویی در صورت وجود که روی یک صفحه موازی با سطح نورگذر است.
مساحت تصویر شده بخش خارجی چهارچوب:
مساحت تصویر شده بخش خارجی چهارچوب، مساحت تصویر چهارچوب خارجی است از جمله پنجرههای کشویی در صورت وجود، روی یک صفحه موازی با سطح نورگذر است.
مساحت چهارچوب:
مساحت چهارچوب، بزرگترین مساحت از دو مساحت تصویر شده قابل مشاهده از هر دو سمت است.
مساحت گسترده بخش داخلی چهارچوب:
مساحت گسترده بخش داخلی چهارچوب، مساحت چهارچوب است شامل پنجرههای کشویی در صورت وجود، که در تماس با هوای داخل است (به شکل ۲ مراجعه کنید).
مساحت گسترده بخش خارجی چهارچوب:
مساحت گسترده بخش خارجی چهارچوب، مساحت چهارچوب است شامل پنجرههای کشویی در صورت وجود، که در تماس با هوای خارج است (به شکل ۲ مراجعه کنید).

۲: مساحت گسترده داخلی و خارجی
، ۱، ۲، a، b،
راهنما:
۱ چهارچوب
۲ نورگذر
a داخل
b خارج
مساحت پنجره و در
مساحت پنجره، ، یا مساحت در، ، مجموع مساحت چهارچوب و مساحت نورگذر (یا مساحت صفحه ) است.
مساحت چهارچوب و مساحت نورگذر از لبه چهارچوب تعریف میشوند، بهطوری که برای تعیین مساحتها، نوارهای درزبند در نظر گرفته نمیشوند.
باید ابعاد پنجره یا در (ارتفاع، عرض، عرض و ضخامت چهارچوب) با دقت mm تعیین شوند.

۳: نمایش سطحهای مختلف
، ، a، ، ، ، ، ۱، ۲، ، ، b، ، ، ،
راهنما:
۱ پنجره متحرک (کشویی)
۲ چهارچوب (ثابت)
a داخل
b خارج
یادآوری ۱– مساحت چهارچوب، ، شامل مساحت چهارچوب ثابت همراه با هر لنگه پنجره لولایی ¹ یا پنجره کشویی است.
یادآوری ۲– شیبهای آبچکان ² و برآمدگیهای ³ مشابه جزو مساحت گسترده در نظر گرفته نمیشوند.
1- Casement
2- Drip trays
3- Protuberance
مشخصههای حرارتی
کلیات
جدول ۴ مشخصههای حرارتی لازم اجزای پنجره/در را برای محاسبه ضریب انتقال حرارت از پنجره یا در مشخص میکند.
نام | نماد | واحد | محدوده | منبع | متغیر |
|---|---|---|---|---|---|
ضریب انتقال حرارت از چهارچوب | ۰ تا | استاندارد ISO 10072-2 یا استاندارد EN 12412-2 یا پیوست ج | ندارد | ||
ضریب انتقال حرارت از نورگذر | ۰ تا | استاندارد ISO 10291 برای مقدار اندازهگیری شده (GHP) ¹ ، مطابق استاندارد ISO 10292 برای مقدار محاسبه شده یا مطابق استاندارد ISO 10293 برای مقدار اندازهگیری شده (HFM) ² (ردیف ۱، ۲ و ۳ در جدول پ–۱). | ندارد | ||
ضریب انتقال حرارت خطی ناشی از اثر ترکیبی نورگذر، جداکننده و قاب | ۰ تا | پیوست چ یا استاندارد ISO 10077-2 | ندارد | ||
ضریب انتقال حرارت از صفحه کدر | ۰ تا | استاندارد ISO 6946 یا استاندارد ISO 10211 یا استاندارد EN 12664 یا EN 12667 | ندارد | ||
ضریب انتقال حرارت خطی ناشی از اثر ترکیبی صفحه، جداکننده و قاب | ۰ تا | استاندارد ISO 10077-2 | ندارد | ||
ضریب انتقال حرارت خطی ناشی از اثر ترکیبی نورگذر و نوار نگهدارنده نورگذر | ۰ تا | پیوست چ یا استاندارد ISO 10077-2 | ندارد | ||
¹ Guarded hot plate | |||||
چهارچوب
ضریب انتقال حرارت چهارچوب، ، باید با اندازهگیری محفظه گرم ¹ مطابق استاندارد EN 12412-2 یا محاسبه عددی مطابق استاندارد ISO 10077-2 باشد.
برای پنجرههای سقفی، باید:
– بر اساس استاندارد ISO 10077-2 محاسبه شود یا ؛
1 - Hot box
– بر اساس استاندارد EN 12412-2 با نمونههایی که در داخل صفحه محفظه نصب شدهاند با طرف سرد مطابق استاندارد ISO 12567-2 اندازهگیری شوند.
برای پنجرههای دیگر، باید:
– بر اساس استاندارد ISO 10077-2 محاسبه شود یا ؛
– بر اساس استاندارد EN 12412-2 اندازهگیری شود یا؛
– طبق پیوست ج به دست آید.
سطوح نورگذر
نورگذر تک جداره
ضریب انتقال حرارت از یک سطوح نورگذر یا از یک سطح نورگذر تکجداره، ، باید با استفاده از فرمول (۱) محاسبه گردد.
که در آن:
مقاومت سطح خارجی؛
ضریب هدایت حرارت شیشه یا ماده لایه jام؛
ضخامت قاب شیشه یا ماده لایه jام؛
مقاومت سطح داخلی؛
در نبود اطلاعات خاص برای نورگذر مورد نظر، باید در نظر گرفته شود.
سطحهای نورگذر چندجداره
ضریب انتقال حرارت سطوح نورگذر چندجداره، ، باید مطابق استاندارد ISO 10291 برای مقدار اندازهگیری شده (GHP)، مطابق استاندارد ISO 10292 برای مقدار محاسبه شده یا مطابق استاندارد ISO 10293 برای مقدار اندازهگیری شده (HFM) تعیین شود (ردیف ۱، ۲ و ۳ در جدول پ–۱).
لایههای در/صفحه
ضریب انتقال حرارت صفحات یا لایههای در کدر به استثنای چهارچوب و بدون ناهمگونی (با لایههای مختلف فقط عمود بر جهت جریان گرما) را میتوان در دستگاه گرماسنج مطابق استاندارد ISO 8301 یا در دستگاه لوح گرم ¹ محافظت شده، مطابق استاندارد ISO 8302 اندازهگیری کرد. به همین ترتیب میتوان از استاندارد EN 12664 یا استاندارد EN 12667 استفاده کرد. فرمول (۸) برای محاسبه ضریب انتقال گرمایی مجموعه درها، با استفاده میشود.
به همین ترتیب، ضریب انتقال حرارت لایههای در را میتوان مطابق استاندارد ISO 6946 محاسبه کرد که نسبت هدایت حرارتی دو ماده مختلف در نباید از یک به پنج بیشتر باشد (پیچ، گل میخ و مانند آنها را شامل نمیشود)؛ این روش شامل محاسبه بیشینه خطای نسبی است که باید کمتر از ۱۰ ٪ باشد.
اگر بیشینه خطای نسبی بیشتر از ۱۰ ٪ باشد یا نسبت هدایت حرارتی مواد مختلف بیش از یک به پنج باشد، باید یک محاسبه عددی استاندارد ISO 10077-2 و/یا ISO 10211 انجام شود.
ضریب انتقال حرارت خطی
و تعامل حرارتی بین چهارچوب و نورگذر (یا صفحه کدر) را شامل نمیشود که در انتقال حرارت خطی، و/یا در نظر گرفته میشود، ولو اینکه در این استاندارد جدولبندی شده یا با استفاده از محاسبات عددی مطابق استاندارد ISO 10077-2 به دست میآید.
انتقال حرارت خطی را مطابق از اثر ترکیبی نورگذر و نوار نگهدارنده نورگذر را در نظر نمیگیرد. (به زیربند ۶–۴–۲–۲ مراجعه شود).
در سطح نورگذر تکجداره، چون فاصلهانداز وجود ندارد، ضریب انتقال حرارت خطی نورگذر، ، باید صفر در نظر گرفته شود.
اگر دو شرط زیر برقرار باشند میتواند صفر در نظر گرفته شود:
– پوشش داخلی و خارجی صفحه از موادی با هدایت گرمایی کمتر از باشد؛
– هدایت حرارتی هر ماده اتصالدهنده در لبههای صفحه کمتر از باشد؛
در غیر این صورت باید مطابق استاندارد ISO 10077-2 محاسبه شود.
سایر موضوعات
اگر دادههای محاسبه شده یا اندازهگیری شده در دسترس نباشند، میتوان از مقادیر پیوست ت تا ح استفاده کرد.
اگر نتایج برای مقایسه عملکرد پنجرههای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد، منابع مقادیر عددی هر یک از پارامترها برای هر در یا پنجرهای که مقایسه میشوند باید یکسان باشد.
1 - Hot-plate
روش محاسبه
بازه زمانی کاربردی
ضریب انتقال حرارت در یا پنجره که مطابق این استاندارد تعیین شده است، برای حالت پایداری است که میتواند به عنوان ورودی برای محاسبات دینامیکی ساختمان هم (به عنوان مثال ساعتی) استفاده شود، زیرا زمان ثابت المانهای این نوع سازهها در مقایسه با بسیاری از المانهای کدر ناچیز است.
با این حال، بسته به نوع محصول یا مجموعه، بعضی از ویژگیها و در نتیجه ضریب انتقال حرارت ممکن است در شرایط مرزی قرار گیرد. فرآیند در نظر گرفتن و چگونگی مشمولیت آن در استانداردهایی آمده که از خروجی این استاندارد به عنوان ورودی استفاده میکنند.
همچنین، برخی محصولات یا مجموعهها میتوانند در حالتهای مختلف عملیات استفاده شوند: قسمتهایی که باز، حرکت کرده، یا به عنوان عملکرد زمانی یا موقعیتی برداشته شدهاند. خروجی میتواند در هر حالت عملیاتی مختلف باشد.
یادآوری– استاندارد ISO 52016-1 شامل روشهایی برای بررسی اجزاء ساختمان با حالتهای مختلف عملکرد (اجزا ساختمانی شفاف دینامیکی) در محاسبه انرژی مورد نیاز برای گرم کردن و سرد کردن و دمای داخلی ساختمان است.
محاسبه ضریب انتقال حرارت
پنجرهها
پنجرههای تک
در شکل ۴ یک پنجره تک نشان داده شده است.

۴: نمایش پنجره تک
۱، ۲، ۳
راهنما:
۱ چهارچوب (ثابت)
۲ پنجره کشویی (متحرک)
۳ نورگذر (تک یا چندجداره)
ضریب انتقال حرارت پنجره تک، ، باید با استفاده از فرمول (۲) محاسبه گردد.
ضریب انتقال حرارت سطح نورگذر، مطابق با استاندارد ISO 10291 برای مقدار اندازهگیری شده طبق روش صفحه گرم حفاظت شده (GHP)، مطابق استاندارد ISO 10292 برای مقدار محاسبه شده یا مطابق استاندارد ISO 10293 برای مقدار اندازهگیری شده طبق روش اندازهگیری جریان گرما (HFM) تعیین شود (ردیف ۱، ۲ و ۳ در جدول پ–۱).
که در آن:
ضریب انتقال حرارت چهارچوب، مطابق زیربند ۶–۳–۲–۲ بهدست آمده است؛
ضریب انتقال حرارت خطی ناشی از اثرات حرارتی مشترک سطح نورگذر، فاصلهانداز و چهارچوب است که مطابق زیربند ۶–۳–۲ به دست آمده است؛
ضریب انتقال حرارت خطی ناشی از اثرات حرارتی مشترک نورگذر و نوار نگهدارنده نورگذر است که مطابق زیربند ۶–۳–۲ به دست آمده است.
و سایر نمادها در زیربند ۶–۳ تعریف شده است. علامت سیگما در فرمول (۲) برای قسمتهای مختلف نورگذر یا چهارچوب بهکار رفته است، مثلاً وقتی مقادیر مختلف به آستانه ¹ ، پیشانی ² ، لغز ³ و تقسیمکنندهها ⁴ اعمال میشود، مقادیر مختلف نیز مورد نیاز است.
وقتی که هم صفحه کدر و هم نورگذر مورد استفاده قرار میگیرد، با استفاده از فرمول (۳) محاسبه میشود.
که در آن:
ضریب انتقال حرارت نورگذر، که مطابق با استاندارد ISO 10291 برای مقدار اندازهگیری شده (GHP)، مطابق استاندارد ISO 10292 برای مقدار محاسبه شده یا مطابق استاندارد ISO 10293 برای مقدار اندازهگیری شده (HFM) تعیین شود (ردیف ۱، ۲ و ۳ در جدول پ–۱)؛
1 - Sill
2 - Head
3- Jamb
4 - Divider
ضریب انتقال حرارت چهارچوب، که بر اساس زیربند ۶–۳–۲–۲ به دست آمده است؛
ضریب انتقال حرارت خطی ناشی از اثرات حرارتی مشترک نورگذر، فاصلهانداز و چهارچوب است که مطابق زیربند ۶–۳–۲ به دست آمده است؛
ضریب انتقال حرارت خطی ناشی از اثرات حرارتی مشترک صفحه کدر، فاصلهانداز و چهارچوب است که مطابق زیربند ۶–۳–۲ بهدست آمده است؛
انتقال حرارت خطی ناشی از ترکیب اثرات حرارتی نورگذر و نوار نگهدارنده نورگذر است که مطابق زیربند ۶–۳–۲ بهدست آمده است.
دو پنجرهایها
ضریب انتقال حرارت یک سامانه با دوپنجره جداگانه، باید با فرمول (۴) محاسبه شود:
که در آن:
و به ترتیب ضریب انتقال حرارت پنجره خارجی و داخلی است و بر اساس فرمول (۲) محاسبه میشود؛
مقاومت سطح داخلی پنجره خارجی است، وقتی که به تنهایی استفاده شود؛
مقاومت سطح خارجی پنجره خارجی است، وقتی که به تنهایی استفاده شود؛
مقاومت حرارتی فضای بین نورگذر در دوپنجره است.
یادآوری– مقادیر نوعی و در پیوست ت و مقادیر در پیوست ج داده شده است.
اگر اندازه هر یک از فواصل ¹ نشان داده شده در شکل ۵، بیشتر از ۳ mm باشد و تدابیری برای جلوگیری از مبادله بیش از حد هوا با هوای بیرون انجام نشود، این روش محاسبه مورد استفاده قرار نمیگیرد.
1 - Gap
ابعاد بر حسب میلی متر

۵: نمایش دوپنجرهای
۱، ۲، ۳، a، b، ، ، ، ، ، ، ،
راهنما:
۱ چهارچوب (ثابت)
۲ پنجره کشویی (متحرک)
۳ نورگذر (تک یا دوجداره)
a داخل
b بیرون
پنجرههای با لنگه دوتایی
ابعاد بر حسب میلی متر

۶: نمایش پنجره با لنگه دوتایی
۱، ۱، a، b،
راهنما:
۱ نورگذر (تک یا دوجداره)
a داخل
b بیرون
ضریب انتقال حرارت، ، یک سامانه شامل یک چهارچوب و دو لنگه جداگانه کشویی یا لولایی باید با استفاده از فرمول (۵) محاسبه شود. برای تعیین ضریب انتقال حرارت ، ترکیب سطوح نورگذر، فرمول (۵) مورد استفاده قرار میگیرد.
و به ترتیب ضریب انتقال حرارت سطح نورگذر خارجی و داخلیاند که مطابق با استاندارد ISO 10291 برای مقدار اندازهگیری شده (GHP)، مطابق استاندارد ISO 10292 برای مقدار محاسبه شده یا مطابق استاندارد ISO 10293 برای مقدار اندازهگیری شده (HFM) تعیین شود (ردیف ۱، ۲ و ۳ در جدول پ–۱).
مقاومت سطح داخلی پنجره خارجی است وقتی که به تنهایی مورد استفاده قرار میگیرد؛
مقاومت سطح خارجی پنجره داخلی است وقتی که به تنهایی مورد استفاده قرار میگیرد؛
مقاومت حرارتی فضای بین پنجره داخلی و خارجی است.
یادآوری– مقادیر نوعی و در پیوست ت و مقادیر در پیوست ج ارائه شده است.
اگر اندازه هریک از فواصل نشان داده شده در شکل ۶، بیشتر از ۳ mm باشد و تدابیری برای جلوگیری از مبادله بیش از حد هوا با هوای بیرون انجام نشود، این روش محاسبه مورد استفاده قرار نمیگیرد.
پنجره با کرکره بسته یا آفتابگیر کرکرهای
وجود یک کرکره یا آفتابگیر کرکرهای در سمت خارجی پنجره، مقاومت حرارتی اضافی ایجاد میکند. این مقاومت حرارتی ناشی از محصور شدن هوا هم بین کرکرهها و پنجره و هم بین خود کرکرهها یا آفتابگیر کرکرهای خارجی است (به شکل ۷ مراجعه شود). ضریب انتقال حرارت یک پنجره با کرکره بسته یا آفتابگیر کرکرهای خارجی، ، از فرمول (۶) زیر بهدست میآید:
که در آن:
ضریب انتقال حرارت پنجره، که با استفاده از فرمولهای (۲)، (۳) یا (۴) و .... به دست میآید؛
مقاومت حرارتی اضافی ناشی از لایه هوای محصور شده بین کرکره و پنجره و مقاومت خود کرکره/آفتابگیر کرکرهای خارجی در حالت بسته/آفتابگیر کرکرهای خارجی است (به شکل ۷ مراجعه شود).

۷: پنجره با کرکره یا آفتابگیر کرکرهای خارجی
، ، ۱، a، b
راهنما:
۱ کرکره/آفتابگیر
a داخل
b خارج
به ویژگیهای انتقال حرارت کرکره/آفتابگیر کرکرهای خارجی و نفوذپذیری هوا در آن بستگی دارد. باید بر اساس ردیف ۴، ۵ یا ۶ جدول پ–۱ ارزیابی شود.
درها
درهای تمام نورگذر

۸: نمایش در با نورگذر
۱، ۲، ۳
راهنما:
۱ چهارچوب (ثابت)
۲ پنجره کشویی (متحرک)
۳ نورگذر (تک یا چند جداره)
ضریب انتقال حرارت، ، در با لنگه تمام نورگذر با استفاده از فرمول (۷) به دست میآید.
، و در زیربند ۶–۳–۱ تعریف شدهاند.
ضریب انتقال حرارت سطح نورگذر که از ردیف ۴، ۵ یا ۶ جدول پ–۱ به دست میآید.
ضریب انتقال حرارت از چهارچوب، که مطابق زیربند ۶–۳–۲ به دست میآید؛
ضریب انتقال حرارت خطی، ناشی از اثرات حرارتی ترکیبی فاصلهانداز و چهارچوب که مطابق زیربند ۶–۳–۲ به دست میآید؛
ضریب انتقال حرارت خطی، ناشی از اثرات حرارتی ترکیبی نورگذر و نوار نگهدارنده نورگذر که مطابق زیربند ۶–۳–۲ به دست میآید.
درهای دارای نورگذر و صفحه کدر

۹: نمایش طرحواره در با صفحه کدر
۱، ۲، ۳
راهنما:
۱ چهارچوب (ثابت)
۲ پنجره کشویی (متحرک)
۳ صفحه کدر
اگر در دارای چهارچوب، نورگذر و صفحات کدر باشد، فرمول (۸) باید مورد استفاده قرار گیرد:
که در آن:
، ، ، ، و در زیربند ۶–۳–۱ تعریف شده است؛
ضریب انتقال حرارت نورگذر، که از ردیف ۴، ۵ یا ۶ جدول پ–۱ بهدست میآید؛
ضریب انتقال حرارت از چهارچوب؛ که بر اساس زیربند ۶–۳–۲ بهدست میآید؛
ضریب انتقال حرارت از صفحه(های) کدر که بر اساس زیربند ۶–۳–۲ بهدست میآید؛
ضریب انتقال حرارت خطی ناشی از اثرات حرارتی ترکیبی فاصلهانداز و چهارچوب، که بر اساس زیربند ۶–۳–۲ بهدست میآید.
ضریب انتقال حرارت خطی ناشی از اثرات حرارتی ترکیبی صفحه کدر، فاصلهانداز و چهارچوب، که براساس زیربند ۶–۳–۲ بهدست میآید.
ضریب انتقال حرارت خطی ناشی از اثرات حرارتی ترکیبی نورگذر و نوار نگهدارنده نورگذر، که بر اساس زیربند ۶–۳–۲ بهدست میآید.
گفتوگوی عمومی انجمن درباره بخش 6
نظر شما درباره این بند با نام شما در انجمن عمومی منتشر میشود و دیگران میتوانند آن را بخوانند و پاسخ بدهند.