تعیین هوای ملات
زمان تقریبی مطالعه: 6 دقیقه
تعیین هوای ملات
کلیات
دو روش آزمون برای تعیین هوای ملات در این استاندارد ارائه شده است. روش اعمال فشار(مطابق زیربند۷–۲) به عنوان روش مرجع و روش الکل(مطابق زیربند۷–۳) یک روش اختیاری است. همچنین روشهای دیگر را میتوان مورد استفاده قرار داد، مشروط بر آن که پیش از استفاده از آنها، اطمینان حاصل شود که نتایج مشابهی با روش مرجع به دست میدهند.
این آزمون باید روی ملات تازه با روانی استاندارد که مطابق زیربند۵–۲–۲ تهیه میشود، انجام شود.
روش اعمال فشار (روش مرجع)
اصول آزمون
مقدار هوای ملات تازه از کاهش حجم آن در اثر اعمال فشار تعیین میشود.
دستگاه
دستگاه آزمون(مطابق شکل۳) متشکل از یک استوانه فلزی(محفظه نمونه)، با ظرفیت(۰/۷۵±۰/۰۵)لیتر یا(۱/۰۰±۰/۰۵)لیتر است. مطابق شکل۳، محفظه نمونه(۱) و درپوش(۲) از طریق گیره(۳) هوابندی میشود. شیر(۷) برای پر کردن آب و خروج هوا مورد استفاده قرار میگیرد. هوا از طریق یک پمپ(۴) متراکم میشود.
وسیله اندازهگیری فشار(۸) دارای یک خطکش مدرج برای اندازهگیری هوای ملات با دقت حداکثر۰/۵ درصد است.
واسنجی
واسنجی باید مطابق روشهای زیر یا دستورالعمل تولید کننده انجام شود:
الف– وزن کل دستگاه اندازهگیری هوای ملات(بهصورت خشک) را اندازهگیری و ثبت کنید.
ب– دستگاه اندازهگیری هوای ملات را به طور کامل با آب پرکنید، دریچه را ببندید و عدد خوانده شده را به عنوان صفر برای هوای ملات واسنجی کنید.
پ– وزن کل دستگاه اندازهگیری هوای ملات پر شده از آب(بند ب) را اندازهگیری و ثبت کنید.
ت– اختلاف وزن بندهای الف و پ را محاسبه کنید،(d).
ث– واسنجی دستگاه را در پنج فاصله تقریباً مساوی برای محدوده پنج درصد تا۲۵درصد هوای ملات با استفاده از اختلاف وزن محاسبه شدهd انجام دهید.
مقادیر آزمون واسنجی بهدست آمده باید به همراه خوانشهای فشارسنج برای برقراری یک رابطه مورد استفاده قرار گیرد. از این رابطه میتوان برای تصحیح مقادیری که از فشارسنج خوانش میشود، استفاده کرد(مطابق زیربند۷–۲–۴).
روش اجرای آزمون
وزن ظرف خالی را یادداشت کنید(a).
بلافاصله پس از کامل شدن عمل اختلاط، ملات را به داخل ظرف نمونه در دو لایه تقریباً مساوی بریزید. لایه نهایی ملات باید کمی بالاتر از ظرف نمونه قرار گیرد. برای خارج کردن حبابهای هوا به آرامی ده ضربه کوبه (شکل۲) وارد کنید تا ملات در داخل ظرف به طور یکنواخت پخش شود. ملات اضافی را از روی ظرف مطابق زیربند۶–۴ بردارید. کنارههای ظرف را با استفاده از یک پارچه مرطوب یا یک اسفنج، تمیز و خشک کنید.
وزن ظرف پر شده با نمونه را یادداشت کنید(b).
هوای ملات باید بین پنج دقیقه و ده دقیقه پس از اختلاط ملات، تعیین شود.
درپوش(۲) را روی ظرف قرار دهید. با بستن گیره(۳) به درپوش و ظرف، آن را هوابندی کنید.
هر دو شیر(۵) و(۷) را باز نگهدارید.
با استفاده از محفظه فشار، آب را به داخل شیر(۷) وارد کنید تا همه هوایی که هنوز در ملات باقیمانده است از طریق شیر تخلیه(۵) خارج شود. آبی که از طریق دریچه(۵) خارج میشود باید بدون هوا باشد.
پمپ هوا را روشن کنید تا عقربه فشارسنج به سطح اولیه موردنظر برسد.
پس از چند ثانیه، فشار کمی افت میکند. با پمپ کردن مجدد، فشار را زیاد کنید تا عقربه فشارسنج به نشانه مورد نظر برسد. چنانچه عقربه فشارسنج از نشانه فراتر رود، با کمی باز کردن شیر تنظیم(۶)، فشار مورد نظر باید تصحیح شود و عقربه فشارسنج دقیقاً به نشانه مورد نظر برسد.
هر دو شیر(۵) و(۷) را ببندید. شیر تنظیم(۶) را باز کنید تا فشار به تعادل برسد. به آرامی روی فشارسنج ضربه بزنید تا عقربه آن دیگر تغییری نکند و مقدار هوای ملات را در این حالت بخوانید. این خوانش را با استفاده از رابطه واسنجی که مطابق زیربند۷–۲–۳ بهدست آمده است، تصحیح کنید.
پس از آزمون، شیرهای(۵) و(۷) را به آرامی باز کنید تا فشار در ظرف نمونه(۱) کاهش یابد و سپس آزمون را تکرار کنید.
هنگامی که آزمون یکی از مجموعه آزمونهای بازرسی آماری نباشد و نتایج دو آزمون منفرد بیش از دو برابر انحراف معیار تکرارپذیری(۰/۵ درصد) تفاوت داشته باشد، آزمون را تکرار کنید. میانگین دو نتیجه نزدیکتر به هم را به دست آورید.
چگالی خمیری ملات از تقسیم کردن تفاوت وزن بین(a) و(b) بر حجم اسمی ظرف(طبق زیربند۷–۲–۲)، محاسبه میشود.
چگالی خمیری ملات را با دقت۱۰ کیلوگرم بر مترمکعب گزارش کنید.
مقدار هوای ملات را با دقت۰/۵ درصد گزارش کنید.
یادآوری– ممکن است با این روش، نتایج گوناگونی با استفاده از دستگاههای عرضه شده توسط تولیدکنندههای مختلف به دست آید. در اینصورت واسنجی باید مطابق زیربند۷–۲–۳ و براساس دستورالعملهای ارائه شده توسط تولید کننده انجام شود.
تکرارپذیری و تجدیدپذیری
انحراف معیار تکرارپذیری۰/۵ درصد است.
انحراف معیار تجدیدپذیری۱/۰ درصد است.
این دادههای دقت در عدم قطعیت اندازهگیری، درنظر گرفته میشود.

3: شکل۳– دستگاه اندازهگیری هوای ملات
راهنما:
۱ ظرف نمونه
۲ درپوش
۳ گیره
۴ پمپ
۵ شیر تخلیه
۶ شیر تنظیم
۷ شیر توپی
۸ فشارسنج
۹ محفظه فشار
روش استفاده از الکل (روش اختیاری)
اصول آزمون
مقدار هوای ملات تازه از کاهش حجم آن که ناشی از خارج شدن هوا توسط یک مایع است، تعیین میشود.
دستگاه
استوانه مدرج با قطر تقریبی۵۰میلیمتر و ظرفیت۵۰۰میلیلیتر با درجهبندی پنج میلیلیتری.
درپوش لاستیکی برای بستن بخش روباز استوانه مدرج.
قیف برای قرارگیری روی استوانه مدرج و مناسب برای پرکردن آن با ملات.
مخلوط آب و الکل (۶۰ درصد حجمی الکل اتانول و۴۰ درصد حجمی آب).
به جای الکل اتانول میتوان از مقدار کافی۲– اکتانول استفاده کرد.
روش اجرای آزمون
با استفاده از قیف، تقریباً۲۰۰میلیلیتر ملات را به داخل استوانه مدرج بریزید. دقت کنید که از ایجاد حفرات در ملات جلوگیری به عمل آید. با ضربه زدن به استوانه مدرج، سطح ملات را تراز و هوای محبوس شده در آن را خارج کنید. حجم ملات را با تقریب یک میلیلیتر ثبت کنید(Vₘ). مخلوط آب و الکل را با دقت به داخل استوانه مدرج تا نشانه۵۰۰میلیلیتر بریزید.
بخش روباز استوانه مدرج را با درپوش لاستیکی ببندید و آن را۲۰ بار برگردانید تا پخششدگی کامل ملات در مخلوط آب و الکل بهدست آید. سپس استوانه را به مدت(۵۰±۰/۵)دقیقه ساکن قرار دهید و سطح مایع را در این حالت با تقریب یک میلیلیتر بخوانید. این فرآیند را تکرار کنید تا دو خوانش متوالی، اختلافی بیش از یک میلیلیتر نداشته باشد. با این حجم به دست آمده(Vᵥ)، مقدار هوای هر نمونه ملات(A) را برحسب درصد حجم ملات اولیه، با تقریب۰/۱ درصد از معادله(۳) محاسبه کنید:
که در آن:
A هوای ملات برحسب درصد حجمی؛
Vₘ حجم ملات برحسب میلیلیتر؛
Vᵥ مجموع حجم ملات و مخلوط آب و الکل پس از تکان دادن، برحسب میلیلیتر.
مقدار میانگین را از مقادیر هوای به دست آمده از دو آزمون منفرد با تقریب۰/۵ درصد محاسبه کنید. چنانچه مقادیر به دست آمده از دو آزمون منفرد، بیش از ده درصد از مقدار میانگین آنها انحراف داشته باشد، با دو نمونه دیگر، آزمون را انجام دهید و یک مقدار میانگین جدید را محاسبه کنید. نتیجه را به عنوان مقدار هوای ملات با تقریب۰/۵ درصد گزارش کنید.
مصالح مرتبط با بند
تعیین هوای ملات
گفتوگوی عمومی انجمن درباره بخش 7
نظر شما درباره این بند با نام شما در انجمن عمومی منتشر میشود و دیگران میتوانند آن را بخوانند و پاسخ بدهند.