بخش 9

دستگاه ویکات (شکل۳) شامل یک بدنه(A) که بر روی آن میله متحرک(B) با جرمی در حدود300 گرم قرار دارد. در یک سر آن پیستون(C) با قطری معادل۱۰ میلی‌متر و طولی برابر۵۰ میلی‌متر و انتهای دیگر آن سوزن استیل متحرک(D) با قطری برابر۱ میلی‌متر و طول۵۰ میلی‌متر متصل است. میله(B) برگشت پذیر است و می‌تواند در هر موقعیت دلخواه توسط پیچ(E) نگه داشته شود و دارای یک نشانگر تنظیم پذیر(F) است که روی قسمت مدرج (درجه‌بندی شده برحسب میلی‌متر) که به بدنه(A) متصل است، حرکت می‌کند.

خمیر باید درون یک حلقه مخروطی شکل از جنس سخت(G) که روی صفحه شیشه‌ای(H) قرار دارد و مساحت آن تقریباً۱۰۰ میلی‌متر است ریخته شود. حلقه باید از مواد غیر خورنده و غیر جاذب ساخته شود و قطر داخلی آن در پایین۷۰ میلی‌متر و در بالا۶۰ میلی‌متر و ارتفاع آن۴۰ میلی‌متر باشد.

الف– وزن پیستون: (۳۰۰±۰/۰۵) گرم
ب– قطر انتهای بزرگ‌تر پیستون: (۱۰±۰/۰۵) میلی‌متر
پ– قطر سوزن: (۱±۰/۰۵) میلی‌متر
ت– قطر داخلی حلقه در پایین: (۷۰±۳) میلی‌متر
ث– قطر داخلی حلقه در بالا: (۶۰±۳) میلی‌متر
خ– ارتفاع حلقه: (۴۰±۱) میلی‌متر
ج– مقیاس مدرج: هنگامی که مقیاس مدرج با مقیاس استاندارد که دارای دقت۰/۱ میلی‌متر در همه نقاط است، مقایسه شوند نباید انحرافی را بیشتر از۰/۲۵ میلی‌متر در هر نقطه نشان دهد.

یادآوری– از دستگاه تعیین زمان گیرش خودکار (به صورت تجاری قابل دسترس است) می‌توان استفاده کرد، مشروط برآن‌که نتایج به‌دست آمده با آن مشابه نتایج یک دستگاه و روش معین باشد.

شروع زمان آزمون تقریباً از همان لحظه تماس مواد خشک با آب است(بند۵–۱ را ببینید). خمیر را به اندازه کافی درست کنید تا حلقه مخروطی پر شود. برای مقدار آب و جهت‌های مخلوط کردن، بند۸ را ببینید، ولی مواد کندگیر کننده اضافه نکنید. قالب حلقه مخروطی را بر روی صفحه زیرقالبی قرار دهید و آن را تا سطح بالای قالب از خمیر مربوط پر کنید. سوزن ویکات را درست در وضعیتی قرار دهید که نوک آن با سطح بالایی خمیر مماس شود و در همین حالت آن را به وسیله پیچ ثابت کنید. پیچ را آزاد کنید به گونه‌ای که سوزن آزادانه به درون خمیر سقوط کند. پس از هر نفوذ، سوزن را تمیز کنید و صفحه زیرقالبی را به همراه قالب حلقه‌ای کمی جابه‌جا کنید تا سوزن دوبار در یک محل فرود نیاید. نمونه را در فواصل زمانی ارائه شده در جدول۱، مورد آزمون قرار دهید. زمان گیرش زمانی کامل می‌شود که سوزن تا انتهای خمیر نفوذ نکند. هنگامی که زمان گیرش بیش از نیم ساعت به طول انجامد، آزمونه را در محفظه دما– رطوبتی(مطابق بند۱۰–۲–۵)، نگهداری کنید.

زمان گیرش گچ افزودنی را که با سه برابر وزنش با ماسه استاندارد مخلوط شده است، مورد آزمون قرار دهید (بند۱۲–۵ را ببینید). یک نمونه۱۰۰ گرمی گچ افزودنی و۳۰۰ گرم ماسه را به صورت خشک با هم مخلوط کنید و سپس به مخلوط خشک مقدار کافی آب براساس غلظت نرمال آن، اضافه کنید. برای مقدار آب لازم بند۵–۱ و برای نحوه مخلوط کردن دستورالعمل بخش۸ را ببینید، ولی از کندگیر کننده استفاده نکنید. مخلوط را به مدت یک دقیقه هم بزنید تا به صورت یکنواخت و عاری از کلوخه باشد. ملات را داخل قالب حلقه‌ای مخروطی بریزید و آزمون زمان گیرش را براساس بند۱۰–۳–۱ انجام دهید.

مواد مورد نظر را با توجه به برنامه ارائه شده در جدول زیر مورد آزمون قرار دهید: