بخش 7.2
کل روی (Zn)
صفحه 14
بند 1، صفحه 14
در این استاندارد دو روش متفاوت برای اندازهگیری روی (zn) ارائه شده است. در هر دو روش، کل روی اندازهگیری شده و بر حسب اکسید روی محاسبه و گزارش میشود.
روش اول - اندازهگیری روی به وسیله تیتراسیون با پتاسیم فروسیانید [k₄Fe(CN)₆]
مواد لازم
صفحه 15
بند 1، صفحه 15
کلیه مواد مورد استفاده باید دارای خلوص تجزیهای¹ باشند و ویژگیهای آب مورد مصرف باید مطابق ویژگیهای آب درجه۳ استاندارد بند(۱-۳) باشند.
سولفوریک اسید غلیظ، با چگالی۱/۸۴گرم بر میلیلیتر
هیدروکلریک اسید غلیظ، با چگالی۱/۱۹گرم بر میلیلیتر
آمونیوم هیدروکساید، با چگالی۰/۹گرم بر میلیلیتر
محلول شناساگر دی فنیل آمین، با غلظت۱۰گرم در لیتر
صفحه 15
بند 1، صفحه 15
یک گرم دی فنیل آمین را در۱۰۰میلیلیتر سولفوریک اسید (بند۱-۱-۱-۲-۷) حل کنید.
محلول سولفوریک اسید (۱+۲)
صفحه 15
بند 1، صفحه 15
به آرامی و با احتیاط، در حال هم زدن حجم مشخصی از سولفوریک اسید (بند۱-۱-۱-۲-۷) را به دو برابر آن حجم آب، اضافه کنید.
پودر روی
محلول پتاسیم فروسیانید (یک میلیلیتر معادل۰/۰۰۸گرمZn)
صفحه 15
بند 1، صفحه 15
۳۵گرم پتاسیم فروسیانید سه آبه ([k₄Fe(CN)₆].3H₂O) را در آب حل کرده و به حجم یک لیتر برسانید. سپس۰/۳گرم پتاسیم فری سیانید ([k₃Fe(cN)₆]) به آن اضافه کنید و هم بزنید.
این محلول را به روش بند(۱-۷-۱-۱-۲-۷) استاندارد کنید.
استاندارد کردن محلول پتاسیم فروسیانید
صفحه 15
بند 1، صفحه 15
۳۲۰ تا۳۴۰میلیگرم پودر روی (بند۶-۱-۱-۲-۷) را با دقت۰/۱میلیگرم وزن کنید. طبق بند(۷-۲-۱-۳-۲) عمل کنید و حجم محلول پتاسیم فروسیانید مصرفی را به دست آورید.(V₁)
بند 2، صفحه 15
1- Analytical grade
صفحه 16
بند 1، صفحه 16
یک تیتراسیون شاهد با استفاده از کلیه مواد، با همان مقادیر و بدون استفاده از پودر روی، طبق روش بند(۲-۳-۱-۲-۷) انجام دهید و حجم محلول پتاسیم فروسیانید مصرفی را به دست آورید.(V₂)
محاسبه روی معادل یک میلی لیتر محلول پتاسیم فروسیانید
صفحه 16
بند 1، صفحه 16
با استفاده از معادله یک، مقدار روی معادل یک میلی لیتر محلول پتاسیم فروسیانید را به دست آورید:
بند 2، صفحه 16
بند 3، صفحه 16
که در آن:
بند 4، صفحه 16
z | روی معادل محلول پتاسیم فروسیانید، به گرم بر میلیلیتر |
|---|---|
W | جرم پودر روی، به گرم |
V₁ | حجم محلول پتاسیم فروسیانید برای تیتراسیون پودر روی، به میلی لیتر |
V₂ | حجم محلول پتاسیم فروسیانید برای تیتراسیون شاهد، به میلی لیتر |
بند 5، صفحه 16
است.
وسایل لازم
صفحه 16
بند 1، صفحه 16
وسایل معمول آزمایشگاهی
روش اجرای آزمون
تهیه آزمونه
صفحه 16
بند 1، صفحه 16
۰/۴گرم از نمونه (بند۱-۷) را با دقت۰/۱میلیگرم وزن کنید و به یک ارلن۵۰۰میلیلیتری منتقل کنید.
انحلال و تیتراسیون
صفحه 17
بند 1، صفحه 17
حدود۲۰میلیلیتر آب و۱۵میلیلیتر هیدروکلریک اسید (بند۲-۱-۱-۲-۷) به آزمونه (بند۱-۳-۱-۲-۷) اضافه کنید تا حل شود. به وسیله آمونیوم هیدروکساید (بند۳-۱-۱-۲-۷) آن را در حضور شناساگر لیتموس خنثی کنید.۱۵میلیلیتر محلول سولفوریک اسید (بند۵-۱-۱-۲-۷) اضافه کنید و تا حجم۲۰۰میلیلیتر رقیق کنید.
بند 2، صفحه 17
محلول را تا دمای حدود۶۰درجه سلسیوس گرم کنید. سپس با افزودن دو قطره محلول شناساگر دی فنیل آمین (بند۴-۱-۱-۲-۷) آن را با محلول پتاسیم فروسیانید (بند۷-۱-۱-۲-۷) تا تغییر رنگ، از بنفش به سبز متمایل به زرد تیتر کنید.
بند 3، صفحه 17
یادآوری-در ابتدای تیتراسیون، پس از افزودن چند میلیلیتر از محلول پتاسیم فروسیانید، رنگ محلول آبی پررنگ میشود. حدود۰/۵ تا یک میلیلیتر قبل از نقطه پایان تیتراسیون، رنگ محلول از آبی به بنفش تغییر میکند. پس از ظهور رنگ بنفش، تیتراسیون باید با دقت بیشتری انجام شود و محلول تیتر کننده (پتاسیم فروسیانید) قطره، قطره و به آرامی اضافه شود تا رنگ سبز متمایل به زرد ایجاد شود.
محاسبه
صفحه 17
بند 1، صفحه 17
مقدار کل روی را بر حسب درصد جرمی اکسید روی (ZnO) با استفاده از معادله دو محاسبه کنید.
بند 2، صفحه 17
بند 3، صفحه 17
که در آن:
بند 4، صفحه 17
v | حجم محلول پتاسیم فروسیانید مصرفی برای تیتراسیون آزمونه، به میلیلیتر |
|---|---|
z | روی معادل محلول پتاسیم فروسیانید، به گرم بر میلیلیتر (بند۲-۷-۱-۱-۲-۷) |
m | جرم آزمونه، به گرم |
صفحه 18
بند 1، صفحه 18
۱/۲۴۵ نسبت جرم مولکولیZnO(۸۱/۳۸گرم) بهzn(۶۵/۳۸گرم)
روش دوم – اندازهگیری روی به وسیله تیتراسیون با EDTA
مواد لازم
صفحه 18
بند 1، صفحه 18
کلیه مواد مورد استفاده باید دارای خلوص تجزیهای باشند و ویژگیهای آب مورد مصرف باید مطابق با ویژگیهای آب درجه۳ استاندارد بند(۱-۳) باشد.
نیتریک اسید غلیظ، با چگالی۱/۴گرم بر میلیلیتر
هیدروکلریک اسید غلیظ، با چگالی۱/۱۹گرم بر میلیلیتر
آمونیوم هیدروکساید، با چگالی۰/۹۱گرم بر میلیلیتر
محلول هیدروکلریک اسید (۱+۱)
صفحه 18
بند 1، صفحه 18
حجم مشخصی از هیدروکلریک اسید (بند۲-۱-۲-۲-۷) را با همان حجم آب مخلوط کنید.
هیدروژن پراکساید، محلول۳درصد
صفحه 18
بند 1، صفحه 18
۱۰میلیلیتر هیدروژن پراکساید۳۰درصد را با آب تا حجم۱۰۰میلیلیتر رقیق کنید.
محلول نیتریک اسید (۱+۱)
صفحه 18
بند 1، صفحه 18
حجم مشخصی از نیتریک اسید (بند۱-۱-۲-۲-۷) را با همان حجم آب مخلوط کنید.
محلول آهن (III)
صفحه 18
بند 1، صفحه 18
۸۶گرم آمونیم آهن (III) سولفات (NH₄Fe(SO₄)₂) را در آب حل کرده و به حجم یک لیتر برسانید.
محلول آمونیوم کلراید
صفحه 18
بند 1، صفحه 18
۲۵۰گرم آمونیوم کلراید (NH₄Cl) را در آب حل کرده و به حجم یک لیتر برسانید.
محلول پوشاننده¹
صفحه 19
بند 1، صفحه 19
۳۰گرم آمونیوم فلوراید (NH₄F)،۱۰۰گرم آمونیوم تیوسولفات (NH₄S₂O₃) و۲۵۰گرم آمونیم استات (NH₄CH₃COO) را در آب حل کرده و به حجم یک لیتر برسانید.
محلول شناساگر بروموتیمول بلو
صفحه 19
بند 1، صفحه 19
۰/۱گرم بروموتیمول بلو را در۱۰۰میلیلیتر اتانول حل کنید.
محلول شناساگر گزیلنول اورانژ
صفحه 19
بند 1، صفحه 19
۰/۲گرم نمک تترا سدیک گزیلنول اورانژ را در۱۰۰میلیلیتر آب حل کنید.
پودر روی
محلول EDTA،۰/۱مول در لیتر
صفحه 19
بند 1، صفحه 19
۳۷/۲۲۵گرم نمک دی سدیک اتیلن دی آمین تترا استیک اسید (Na₂EDTA) را در آب حل کرده، در بالن حجمی یک لیتری به حجم برسانید و خوب هم بزنید.
محلول را به روش ذکر شده در بند(۱-۱۳-۱-۲-۲-۷) استاندارد کنید.
بند 2، صفحه 19
یادآوری-در صورت استفاده از محلول استاندارد آماده (تیترازول) EDTA، طبق روش بند(۱-۱۳-۱-۲-۲-۷) عمل کنید.
استاندارد کردن محلول EDTA
صفحه 19
بند 1، صفحه 19
۲۰گرم پودر روی (بند۱۲-۱-۲-۲-۷) را با دقت۰/۰۱گرم وزن کرده و به یک بشر منتقل کنید.
به آن۴۰میلیلیتر محلول نیتریک اسید (بند۶-۱-۲-۲-۷) اضافه کنید و حرارت دهید تا حل شود.
بعد از خنک شدن محلول، آن را در یک بالن حجمی۵۰۰میلیلیتری به حجم برسانید. سپس طبق بند(۲-۳-۲-۲-۷) عمل کنید و حجم محلولEDTAمصرفی را به دست آورید.(V₃)
بند 2، صفحه 19
1- Masking Solution
صفحه 20
بند 1، صفحه 20
یک تیتراسیون شاهد با استفاده از کلیه مواد، با همان مقادیر و بدون استفاده از پودر روی طبق روش بند(۲-۳-۲-۲-۷) انجام دهید و حجم محلولEDTAمصرفی را به دست آورید.(V₄)
محاسبه روی معادل یک میلی لیتر محلول EDTA
صفحه 20
بند 1، صفحه 20
با استفاده از معادله۳، مقدار روی معادل یک میلی لیتر محلولEDTA را به دست آورید:
بند 2، صفحه 20
بند 3، صفحه 20
که در آن:
بند 4، صفحه 20
z′ | روی معادل محلول استانداردEDTA، به گرم بر میلیلیتر |
|---|---|
w′ | جرم پودر روی، به گرم |
v₃ | حجم محلولEDTA برای تیتراسیون پودر روی، به میلیلیتر |
v₄ | حجم محلولEDTA برای تیتراسیون شاهد، به میلیلیتر |
بند 5، صفحه 20
است.
وسایل لازم
صفحه 20
بند 1، صفحه 20
وسایل معمول آزمایشگاهی
روش اجرای آزمون
تهیه آزمونه
صفحه 20
بند 1، صفحه 20
۲۰گرم از نمونه آماده شده (بند۱-۷) را با دقت۰/۰۱گرم وزن کنید و به یک بشر یک لیتری منتقل کنید. پس از افزودن۱۰۰میلیلیتر آب،۹۰میلیلیتر نیتریک اسید (بند۱-۱-۲-۲-۷) را با دقت و به آرامی به آن اضافه کنید تا حل شود. محلول را برای مدت کوتاهی بجوشانید و پس از خنک کردن در یک بالن حجمی۵۰۰میلیلیتری به حجم رسانده و به هم بزنید.
اندازهگیری
صفحه 21
بند 1، صفحه 21
به وسیله پیپت حجمی،۵۰میلیلیتر از آزمونه (بند۱-۳-۲-۲-۷) را به یک بالن حجمی۲۵۰میلیلیتری منتقل کنید،۱۰میلیلیتر محلول آهن(III) (بند۷-۱-۲-۲-۷) به آن اضافه کنید و به هم بزنید. سپس به ترتیب۵میلیلیتر محلول هیدروژن پراکساید (بند۵-۱-۲-۲-۷)،۶۰میلیلیتر محلول آمونیوم کلراید (بند۸-۱-۲-۲-۷) و۳۰میلیلیتر آمونیوم هیدروکساید (بند۳-۱-۲-۲-۷) اضافه کنید و پس از هم زدن و خنک کردن، به حجم برسانید. آن را به کمک کاغذ صافی خشک با منافذ متوسط درون یک ارلن۵۰۰میلیلیتری خشک، صاف کنید. به وسیله پیپت حجمی،۵۰میلیلیتر از محلول زیر صافی را به یک بشر۶۰۰میلیلیتری منتقل کنید و با آب تا حدود۳۰۰میلیلیتر رقیق کنید. چهار قطره از محلول شناساگر بروموتیمول بلو (بند۱۰-۱-۲-۲-۷) به آن اضافه کنید و با محلول هیدروکلریک اسید (بند۴-۱-۲-۲-۷) آن را خنثی کنید. (تغییر رنگ از آبی به زرد کم رنگ). دو قطره دیگر اسید اضافه کنید. پس از افزودن۲۰میلیلیتر محلول پوشاننده (بند۹-۱-۲-۲-۷) و۷قطره محلول شناساگر گزیلنول اورانژ (بند۱۱-۱-۲-۲-۷)، آن را با محلولEDTA (بند۱۳-۱-۲-۲-۷) تا تغییر رنگ از قرمز متمایل به ارغوانی به زرد متمایل به نارنجی، تیتر کنید.
بند 2، صفحه 21
در ادامه تیتراسیون، با اضافه کردن۰/۵ تا یک میلیلیتر دیگر از محلول تیتر کننده (EDTA)، رنگ محلول به وضوح به سبز متمایل به زرد روشن تغییر میکند. حجمEDTAکل را یادداشت کنید.
محاسبه
صفحه 21
بند 1، صفحه 21
مقدار کل روی را بر حسب درصد جرمی اکسید روی (zno) با استفاده از معادله۴ محاسبه کنید.
بند 2، صفحه 21
بند 3، صفحه 21
که در آن:
بند 4، صفحه 21
z′ | روی معادل محلولEDTA، به گرم بر میلیلیتر (بند۲-۱۳-۱-۲-۲-۷) |
|---|---|
v′ | حجم محلولEDTAمصرفی برای تیتراسیون آزمونه، به میلیلیتر |
m′ | جرم آزمونه، به گرم |
۱/۲۴۵ | نسبت جرم مولکولیZnO(۸۱/۳۸گرم) بهZn(۶۵/۳۸گرم) |
۵۰ | ضریب مربوط به رقیق سازی |
صفحه 22
بند 1، صفحه 22
است.
مزاحمتها
صفحه 22
بند 1، صفحه 22
سرب و آهن، با افزودن آمونیم هیدروکساید به صورت هیدروکساید رسوب میکنند. مس به وسیله آمونیم تیوسولفات و آلومینیوم به وسیله آمونیم فلوراید، پوشانده میشوند. کادمیم همراه روی، تیتر میشود ولی به دلیل اینکه غلظت آن در اکسید روی، معمولا کمتر از۰/۱درصد جرمی است، این خطا قابل چشم پوشی است.
گفتوگوی عمومی انجمن درباره بخش 7.2
نظر شما درباره این بند با نام شما در انجمن عمومی منتشر میشود و دیگران میتوانند آن را بخوانند و پاسخ بدهند.