بخش 5
نمونه برداری
نمونه برداری از معدن: خاک را به تعدادی از زیربخش تقریبا هم وزن (مطابق جدول شماره ۱) بوسیله خط کشی مناسبی روی سطح زمین تقسیم کنید.
صفحه 7
بند 1، صفحه 7
سطح خاک را قبل از نمونه برداری باید تراز کنید. سپس به روش حفره‌ای یا روزنه‌ای نمونه برداری کنید (طبق بند ۲-۲).
بند 2، صفحه 7
ردیف | وزن بخش برحسب تن | تعداد زیر بخش |
|---|---|---|
۱ | تا ۱۵۰۰ | ۲ |
۲ | ۱۵۰۱ تا ۳۰۰۰ | ۴ |
۳ | ۳۰۰۱ تا ۶۰۰۰ | ۵ |
۴ | ۶۰۰۱ تا ۱۰۰۰۰ و بیشتر | ۶ |
بند 3، صفحه 7
کلیه برداشت‌هایی که از یک بخش گرفته می‌شود باید برای تهیه نمونه کل با هم مخلوط گردد.
نمونه برداری حفره‌ای: تعداد نمونه‌هایی که از یک زیربخش گرفته می‌شود باید طبق جدول شماره ۲ متناسب با مقدار خاک موجود در زیربخش باشد. برای گرفتن این نمونه‌ها باید تعدادی نقاط هم فاصله روی خط طولی مرکزی سطح زیربخش درنظر بگیرید و از هر یک از نقاط انتخابی باید نمونه‌ای بقطر ۳۰ سانتیمتر از بالا تا کف بخش بگیرید. برای انجام این عمل ابتدا تا عمق ۵۰ سانتیمتری از سطح بخش نمونه بردارید، کف حفره‌ای که پایین ترتیب ایجاد می‌شود را با یک صفحه بپوشانید سپس خاک‌های اطراف این حفره را کنار زده، بطوریکه در هنگام گرفتن نمونه مجدد از کف حفره سنگ و کلوخه داخل حفره نریزد. این عملیات را تا رسیدن بکف زیربخش ادامه دهید. تعداد برداشت‌ها طبق جدول شماره ۳ باشد.
نمونه برداری روزنه‌ای: تعداد برداشت‌هایی که باید از زیربخش گرفته شود باید مطابق جدول شماره ۲ باشد.
صفحه 7
بند 1، صفحه 7
مقادیری مطابق جدول شماره ۳ از تعداد نقاط هم فاصله بشرط آن که:
بند 2، صفحه 7
الف– فاصله ۱/۵ متر از هم دیگر بر روی خطوط طولی و
بند 3، صفحه 7
ب– بفاصله ۱ متر از همدیگر بر روی خطوط عرضی قرار گرفته‌اند، باید از زیربخش برداشته شود. این نقاط طوری قرار گیرند تا حتی المقدور روی کلیه خطوط بخش شده باشد. روی هر یک از این نقاط روزنه‌ای بعمق ۴۰ سانتیمتر باید ایجاد شود سپس آن برداشت‌هایی با بیلچه انجام دهید. باید دقت کرد تا خاک روی لبه‌های بیلچه نریزد. متوسط دانه بندی نمونه برداشت شده باید حتی الامکان نزدیک به ترکیب خاک نمونه برداری باشد. وقتی که در هنگام نمونه برداری به قطعاتی یا کلوخه‌هایی با قطر بزرگتر از ۲۵۰ میلیمتر برخورد می‌شود، باید آن کلوخه‌ها بهمان صورت برداشته شود.
بند 4، صفحه 7
وزن زیر بخش برحسب تن | تعداد نمونه‌های گرفته شده در نمونه برداری حفره‌ای | تعداد برداشت‌های گرفته شده در نمونه برداری روزنه‌ای |
|---|---|---|
خاک خرد و الک شده با دانه‌های کوچکتر از ۵۰ میلیمتر | خاک خرد و الک شده با دانه‌های کوچکتر از ۵۰ میلیمتر | |
۱ تا ۱۰۰ | ۱ | ۱۰ |
۱۰۱ تا ۲۰۰ | ۱ | ۲۰ |
۲۰۱ تا ۳۰۰ | ۱ | ۳۰ |
۳۰۱ تا ۴۰۰ | ۲ | ۴۰ |
۴۰۱ تا ۵۰۰ | ۲ | ۴۸ |
۵۰۱ تا ۶۰۰ | ۳ | ۶۰ |
۶۰۱ تا ۷۰۰ | ۳ | ۷۲ |
۷۰۱ تا ۸۰۰ | ۴ | ۸۴ |
۸۰۱ تا ۹۰۰ | ۴ | ۹۶ |
۹۰۱ تا ۱۰۰۰ | ۵ | ۹۶ |
۱۰۰۱ تا ۱۲۰۰ | ۵ | ۱۲۰ |
۱۲۰۱ تا ۱۴۰۰ | ۷ | ۱۶۰ |
۱۴۰۱ تا ۱۷۰۰ | ۸ | ۱۸۰ |
۱۷۰۱ تا ۲۰۰۰ | ۱۰ | ۲۱۰ |
صفحه 8
بند 1، صفحه 8
برای زیربخش‌هایی که ارتفاع آن کمتر و یا بیشتر از یک متر است اعداد مربوط به جدول شماره ۲ را در ضریب زیر ضرب کنید. سپس عدد حاصله را تا نزدیکترین عدد صحیح گرد کنید.
بند 2، صفحه 8
بند 3، صفحه 8
ضریب =
۱ ارتفاع زیر بخش (برحسب متر)
────────
[ناخوانا: مخرج سفید است؛ رقم ۱ در کنار صورت چاپ شده]
بند 4، صفحه 8
ردیف | دسته بندی خاک‌ها | وزن برداشت به کیلوگرم |
|---|---|---|
۱ | خاک استخراجی در هم (حداکثر اندازه دانه‌ها تا ۲۵۰ میلیمتر) | ۲۵ |
۲ | خاک خرد شده و الک شده (اندازه دانه‌ها ۵۰ تا ۱۵۰ میلیمتر) | ۱۰ |
۳ | خاک خرد شده و الک شده (اندازه دانه‌های کوچکتر از ۵۰ میلیمتر) | ۵ |
نمونه برداری از کامیون
صفحه 8
بند 1، صفحه 8
نمونه برداری از خاک را ممکن است هم در طول بارگیری و یا در حین حمل و نقل و یا در هنگام تخلیه انجام داد.
بند 2، صفحه 8
در هنگام نمونه برداری از کامیون سطح خاک در آن باید صاف و تراز گردد. نمونه برداری باید یا به روش حفره‌ای و یا به روش روزنه‌ای انجام گیرد.
کاهش نمونه جهت آزمون
ابتدا ۵۰ کیلوگرم، خاک با ابعاد ریزتر از ۵۰ میلیمتر را بطور جداگانه و بروش چهار بخش کردن و یا با استفاده از مقسم تهیه کنید.
کل نمونه ۵۰ کیلوگرمی را ساییده و از الک ۱۰ میلیمتر عبور دهید و آن را به روش چهار بخش کردن و یا با استفاده از مقسم به ۲۵ کیلوگرم کاهش دهید.
کل نمونه ۲۵ کیلوگرمی حاصل از بند ۵-۳-۲ را از الک ۵ میلیمتر عبور دهید و به روش چهار بخش کردن و یا با استفاده از مقسم به ۱۲/۵ کیلوگرم کاهش دهید.
کل نمونه ۱۲/۵ کیلوگرمی حاصل از بند ۵-۳-۳ را از الک ۳/۳۵ میلیمتر عبور دهید و به روش چهار بخش کردن و یا با استفاده از مقسم به دو تا ۶ کیلوگرم کاهش دهید که یک ۶ کیلوگرم برای آزمون‌های فیزیکی و ۶ کیلوگرم دیگر را برای مراحل بعدی انتخاب کنید.
کل نمونه ۶ کیلوگرمی حاصل بند ۵-۳-۴ را از الک ۱/۷۰ میلیمتر عبور دهید و به روش چهار بخش کردن و یا با استفاده از مقسم به ۳ کیلوگرم کاهش دهید.
کل نمونه ۳ کیلوگرمی حاصل بند ۵-۳-۵ را از الک ۸۵۰ میکرومتر عبور دهید و به روش چهار بخش کردن و یا با استفاده از مقسم به ۱/۵ کیلوگرم کاهش دهید.
کل نمونه ۱/۵ کیلوگرمی حاصل از بند ۵-۳-۶ را از الک ۱۵۰ میکرومتر (۱۰۰ مش) عبور دهید و به روش چهار بخش کردن و یا با استفاده از مقسم به ۶۰۰ گرم نمونه کاهش دهید که این مقدار را برای آزمون‌های شیمیایی انتخاب کنید.
گفت‌وگوی عمومی انجمن درباره بخش 5
نظر شما درباره این بند با نام شما در انجمن عمومی منتشر می‌شود و دیگران می‌توانند آن را بخوانند و پاسخ بدهند.