روشهای انجام آزمون
زمان تقریبی مطالعه: 11 دقیقه
روشهای انجام آزمون
بخش محلول در آب
روش آزمون
۱۰ گرم از نمونه پوزولان خشک شده (در آون در دمای (۱۰۵ تا ۱۱۰) درجه سلسیوس تا رسیدن به وزن ثابت خشک شود) را در ارلن مایر ۲۰۰ میلیلیتری قرار دهید، ۱۰۰ میلیلیتر آب مقطر با دمای (۲۳ ± ۲) درجه سلسیوس به آن اضافه کنید. با دست بخوبی آن را تکان دهید تا هیچ گونه کلوخهای مشاهده نشود سپس با لرزاننده مکانیکی یا همزن در دمای آزمایشگاه برای مدت زمان یک ساعت آن را به هم بزنید. مواد را به داخل یک بوته گوچ¹ یا بوته شیشهای صافیدار توزین شده خالی کنید و مواد باقی مانده در بوته را چندین بار با آب مقطر بشوئید تا عاری از محلول چسبیده به آن شود، سپس بوته را تا رسیدن به وزن ثابت در گرمخانه در دمای ۱۰۵ درجه سلسیوس خشک کنید.
محاسبه
درصد بخش محلول در آب را با ضرب کردن مقدار وزن کاهش یافته بر حسب گرم در عدد ۱۰ محاسبه کنید.
نرمه
1-Gooch
نرمه را مطابق با روش آزمون استاندارد بند ۲-۶ مورد آزمون قرار دهید به استثنای اینکه نمونه باید ۱۰۰ گرم پوزولان خشک شده باشد.
توسعه مقاومت پوزولان - آهک
پوزولان را مطابق با استاندارد بند ۲-۵، استاندارد بند ۲-۱۰ و نکات زیر آزمون کنید:
دستگاهها
گرمخانه بخار
مواد
آهک هیدراته
در صورت امکان آهک باید از همان نوع مورد مصرف در کار باشد یا مطابق با الزامات نوع N، تعیین شده در استاندارد بند ۲-۷ باشد.
ماسه
ماسه باید از نوع ماسه استاندارد دانهبندی شده مطابق با استاندارد بند ۲-۵ باشد.
تعداد آزمونههای مورد آزمون
سه آزمونه برای هر مرحله که در آن آزمایش مقاومت مورد نیاز است باید تهیه شود.
نسبت، غلظت و مخلوط کردن
بهرها¹ باید دارای اندازه کافی برای شش آزمونه و از نسبتهای خشک به شرح زیر تشکیل شده باشند:
- آهک هیدراته: ۱۸۰ گرم
- پوزولان خشک: ۳۶۰ گرم
- ماسه استاندارد دانهبندی شده: ۱۴۸۰ گرم
مقدار آب اختلاط اندازهگیری شده بر حسب میلیلیتر باید چنان باشد که جریان ۶۵ تا ۷۵ (طبق بند ۶-۳-۶) ایجاد کند و باید بصورت درصد وزنی آهک و پوزولان ترکیب شده گزارش شود. آهک و پوزولان باید در یک ظرف دربسته مخلوط شوند. مخلوط کردن باید مطابق با استاندارد بند ۲-۸ باشد، با این تفاوت که مخلوط پوزولان-آهک را به آب اضافه کنید و به مدت یک دقیقه بگذارید بماند سپس دستگاه مخلوطکن را روشن کنید و به مدت ۳۰ ثانیه با سرعت کم (۱۴۰ ± ۵) دور در دقیقه مخلوط کنید.
اندازهگیری جریان
مقدار جریان را اندازهگیری کنید با این تفاوت که تعداد ضربات میز جریان باید ۱۰ ضربه در ۶ ثانیه به جای ۲۵ ضربه در ۱۵ ثانیه باشد. اگر جریان کمتر از حد مجاز مشخص شده باشد ماده مورد استفاده برای آزمون جریان باید به کاسه مخلوطکن برگردانده شود و آب زیادتری به آن افزوده شود. بهر حاصل را ۱/۵ دقیقه
1- Batch
مخلوط کنید و جریان جدید را اندازهگیری کنید. این عملیات باید تکرار شود تا جریانی در محدوده مشخص شده بدست آید. چنانچه جریان بیشتر از محدوده مشخص شده باشد بهر را دور بریزید و بهری جدید تهیه کرده و مجدداً آزمون کنید تا جریانی در محدوده مشخص شده بدست آید.
قالبگیری آزمونههای آزمایشی
بلافاصله بعد از اتمام آزمون میز جریان آزمونهها را قالبگیری کنید.
نگهداری آزمونههای مورد آزمون
بعد از اتمام قالبگیری، قالب پرشده را بلافاصله در دمای (۵۴ ± ۲) درجه سلسیوس در آون بخار دهید، بطوری که سطح بالایی قالب از چکیده شدن قطرات آب محفوظ بماند. بگذارید آزمونهها در قالب در بخار برای ۷ روز بماند، سپس آنها را از بخار خارج کرده تا دمای (۲۳ ± ۲) درجه سلسیوس در محفظه رطوبت خنک کنید. به طوریکه هیچ خشکشدگی در مدت خنک شدن اتفاق نیفتد. وقتی آزمونهها خنک شدند آنها را از قالب خارج کنید و در دمای (۲۳ ± ۲) درجه سلسیوس و رطوبت نسبی (۹۵ تا ۱۰۰) درصد تا زمان انجام آزمون مقاومت فشاری نگهدارید.
توسعه مقاومت فشاری و پایداری در برابر یخ زدن - آب شدن مخلوطهای غیرخمیری
مواد
آهک هیدراته
در صورت امکان آهک باید همان آهکی باشد که در کار مورد استفاده قرار میگیرد یا مطابق با الزامات استاندارد بند ۲-۷ آهک از نوع N باشد. قبل از استفاده، آهک باید در ظروفی که درب آنها محکم بسته است، نگهداری شود تا از کربناته شدن آن جلوگیری شود.
پوزولان
پوزولان استفاده شده در این استاندارد باید همان پوزولان مورد مصرف در کار باشد.
سنگدانه¹
در صورت امکان سنگدانه مورد استفاده در آزمون باید همان سنگدانه مورد مصرف در کار باشد. هنگام استفاده از سنگدانه مورد مصرف در کار در صورت وجود مواد مانده روی الک ۱۹ میلیمتری آن را دور بریزید. اگر بخش سنگدانه بین الک ۴/۷۵ میلیمتری و ۱۹ میلیمتری فاقد رطوبت سطحی آزاد باشد، آن بخش سنگدانه باید برای مدت زمان ۲۴ ساعت خیسانده سپس با حوله خشک شود تا شرایط اشباع با سطح خشک بدست آید. اگر سنگدانه مورد مصرف در کار در دسترس نباشد باید از ماسه استاندارد دانهبندی شده بصورت مشخص شده در روش آزمون استاندارد بند ۲-۵ استفاده نمود.
1-Aggregate
تعداد آزمونهها
سه آزمونه برای آزمون مقاومت فشاری و سه آزمونه برای آزمون یخ زدن - آب شدن لازم است
نسبت اختلاط
نسبت وزنی مواد خشک باید در صورت امکان همان نسبت مورد مصرف در کار باشد. اگر ماسه استاندارد دانهبندی شده بعنوان سنگدانه بهکار رود نسبت وزنی مواد خشک باید بصورت زیر باشد:
- آهک هیدراته: ۴ درصد
- پوزولان: ۲۴ درصد
- ماسه استاندارد دانهبندی شده: ۷۲ درصد
مقدار آب اختلاط باید به مقدار رطوبت بهینه که به کمک روش c استاندارد بند ۲-۱۲ اندازهگیری میشود باشد، به جز آنکه تعداد لایهها بجای ۵ لایه، ۳ لایه است و یادآوری بند ۲-۴ مورد استفاده نخواهد بود.
در تعیین نسبت چگالی - رطوبت، مواد خشک را در مخلوطکن مکانیکی یا معادل آن برای یک دقیقه یا تا زمانی که رنگ و بافت مخلوط یکنواخت شود مخلوط کنید. علاوه بر این بعد از افزودن آب برای بدست آوردن اولین نقطه بر روی منحنی چگالی – رطوبت سه دقیقه دیگر آنها را مخلوط کنید.
نمونه اصلی را میتوان برای آزمونهای بعدی مجدداً استفاده نمود. بهر باید بعد از افزودن آب برای آزمون بعدی یک دقیقه دیگر مخلوط شود.
مخلوط کردن و قالبگیری آزمونههای مورد آزمون
بعد از آنکه مقدار رطوبت بهینه طبق روش شرح داده شده در بند ۳-۱۰ بدست آمد بهری به اندازه کافی بزرگ جهت ساخت سه استوانه (۱۰۲ × ۱۱۷) میلیمتری (با وزن تقریبی ۷ کیلوگرم) باید به روش زیر مخلوط شود:
مواد خشک را در یک مخلوطکن مکانیکی یا معادل آن به مدت زمان یک دقیقه مخلوط کنید تا رنگ و بافت مخلوط یکنواخت شود سپس مقداری آب به آن اضافه کنید تا مقدار رطوبت بهینه بدست آید، ۳ دقیقه دیگر هم مخلوط کنید. آزمونهها را بلافاصله طبق روش c استاندارد بند ۲-۱۲ قالبگیری کنید به جز مواردی که قبلا اشاره شد، در هر لایه باید شکافی به عمق ۶ میلیمتر قبل از فشرده شدن لایه بعدی ایجاد کرد تا پیوستگی خوبی بین لایهها بدست آید. یک نمونه نماینده از مخلوط را با به کار بردن ظرف دربستهای برای اطمینان از اینکه در حین اندازهگیری وزن، نمونه هیچ رطوبتی از دست ندهد وزن کنید، تا رسیدن به وزن ثابت آن را خشک و مقدار رطوبت واقعی نمونه را محاسبه کنید. پس از قالبگیری برای تعیین یکنواختی وزن آزمونههای قالبگیری شده، هر نمونه را در قالب وزن کنید. سپس آن را با دقت به کمک جک یا اهرم از قالب در آورید.
عملآوری آزمونههای مورد آزمون
بلافاصله بعد از آنکه آزمونهها از قالب خارج شد، آنها را دوباره وزن کنید و در ظرف (۲ یا ۴ لیتری) که در آن محکم بسته شود برای از دست ندادن رطوبت قرار دهید، آزمونهها را با دقت در ظرفی دربسته قرارداده، یا در محفظهای با جریان هوای مصنوعی و دمای (۳۸ ± ۲) درجه سلسیوس به مدت ۷ روز قرار دهید. پس از این دوره آزمونهها را از ظرف خارج کرده وزن نموده و بگذارید تا دمای اتاق خنک شود.
آزمونهها را برای آزمون مقاومت فشاری برای مدت ۴ ساعت در آب غوطهور کنید. آنها را از آب خارج کرده و اجازه دهید روی سطح غیر جذابی آب آن خارج شود، آن را کلاهکگذاری¹ کرده و در کمتر از یک ساعت پس از خروج از آب آزمون کنید.
تعداد آزمونههای مورد آزمون
سه آزمونه باید مطابق با روش استاندارد بند ۲-۲ مورد آزمون قرار گیرد. به جز آنکه در محاسبه مقاومت فشاری نباید تصحیح L/d در نظر گرفته شود.
سه آزمونه پس از آنکه مطابق بند ۱۰-۵ عملآوری شد (بدون ۴ ساعت خیساندن) به کمک روش آزمون مقاومت اشباع خلاء (شرح داده شده بند ۱۰) باید مورد آزمایش مقاومت در برابر یخ زدن - آب شدن، قرار گیرد.
روش آزمون مقاومت اشباع خلاء
وسایل
محفظه اشباع خلا
محفظه اشباع خلا دارای مقطع استوانهای از فولاد زنگنزن با ارتفاع ۳۰۵ میلیمتر و قطر داخلی ۳۰۵ میلیمتر است که به صفحه پایه فولاد زنگنزن به قطر ۳۵۶ میلیمتر و ضخامت ۱۲/۷ میلیمتر جوش داده شده است. ضخامت دیواره مقطع استوانهای ۹/۵ میلیمتر میباشد. درپوش محفظه اشباع خلاء از جنس پلی - متیلمتاآکریلیت (PMMA)² میباشد که صفحهای است با ضخامت ۱۳ میلیمتر و قطر ۳۵۶ میلیمتر، درپوش PMMA و قسمت بالائی استوانه خلاء هر دو برای واشر دایرهای ۶/۴ میلیمتری با قطر داخلی ۳۰۸ میلیمتر شیاردار شدهاند. درپوش به محفظه بهوسیله ۶ میله ۶/۴ میلیمتری که در ۶ فاصله مساوی قرار گرفته است و از قسمت خارجی دیواره مقطع استوانهای عبور کرده و به صفحه پایه بسته شده، محکم میشود.
1-Capping
1- Poly methyl methacrylate
نمائی از محفظه اشباع خلا در شکل ۱ نشان داده شده است. محفظه اشباع خلا با اندازه و ظرفیت معادل تحت این ویژگیها مجاز میباشد. خشکانه مجهز به خلا را میتوان برای این منظور بهکار برد.
اتصال لوله خلاء ۶/۴ میلیمتری، در ۱۳ میلیمتری زیر قسمت بالایی محفظه خلاء قرار دارد و اتصال لوله جریان آب ۹/۵ میلیمتری با شیر کنترل در پایه محفظه خلاء جای دارد. لوله خلاء به پمپ خلاء، لوله آب به مخزن آب مورد نظر وصل میشود. خلاء توسط شیر فشار در پمپ خلاء کنترل میشود.
صفحه نگهدارنده آزمونه داخل محفظه از PMMA به ضخامت ۱۲/۷ میلیمتر با قطر ۲۹۲ میلیمتر ساخته شده است. صفحه نگهدارنده متصل به سه پایه دارای طول ۳۸/۱ میلیمتر است که آن را بالای کف محفظه نگه میدارد. صفحه نگهدارنده آزمونه سوراخدار شده است (تقریبا ۱۰ سوراخ به قطر ۳/۲ میلیمتر در هر ۶۴۵ میلیمتر مربع) به طوری که آب، دسترسی کامل به آزمونه در طی اشباع داشته باشد. برای محفظه اشباع خلا با اندازه معادل، صفحه نگهدارنده آزمونه مشابه آنچه در بالا شرح داده شد باید تهیه شود.
محفظه اشباع خلا باید دارای اندازه کافی برای نگهداشتن تعداد آزمونههای با اندازه قالب تراکم¹ مورد آزمون اشباع خلا و تعداد آزمونههای مورد آزمون مقاومت فشاری باشد.
سامانه خلا
سامانهای قادر به ایجاد خلاء ۱۱/۸ پاسکال به مدت حداقل ۳۰ دقیقه، مورد نیاز است.
2-Proctor

1: شکل ۱- شمائی از دستگاه اشباع خلاء
راهنما:
۱ رابط منبع خلا
۲ محفظه خلا با قطر داخلی ۳۰۵ میلیمتر و ارتفاع ۳۰۵ میلیمتر (آلومینیومی، PMMA یا سایر مواد مناسب)
۳ رابط به مخزن آب
۴ صفحه نگهدارنده آزمونه هماندازه قسمت داخلی خلا، صفحه برای امکانپذیر ساختن دسترسی آب به نمونه سوراخدار شده است (تقریبا ۱۰ سوراخ به قطر ۳/۲ میلیمتر در هر ۶۴۵ میلیمتر مربع)
۵ صفحه درپوش PMMA با واشر دایرهای درزبند
شکل ۱- شمائی از دستگاه اشباع خلاء
روش انجام آزمون
در پایان دوره عملآوری آزمونهها را از اتاق عملآوری خارج کرده بگذارید تقریبا ۲ ساعت بمانند تا با دمای اتاق به تعادل برسند. آزمونهها باید در طی ۲ ساعت دوره تعادل در ظروفی که درب آن محکم بسته شده باشد بمانند تا مانع از دست دادن رطوبت شود.
۶-۵-۲-۲ آزمونههای عملآوری شده را در حالت ایستاده بر روی صفحه نگهدارنده آزمونه در محفظه خلاء قرار دهید. درپوش را بر روی محفظه خلا گذاشته و با خروج هوا خلائی به میزان ۱۱/۸ پاسکال به تدریج در دورهای که کمتر از ۴۵ ثانیه نباشد ایجاد کنید و بگذارید خلا برای ۳۰ دقیقه به منظور خارج شدن هوا از فضاهای خالی نمونه باقی بماند و بعد از دوره هواگیری ۳۰ دقیقهای آب را در دمای اتاق به داخل محفظه خلاء وارد کنید تا آزمونهها در آب غوطهور شود، سپس شیر پمپ خلا را ببندید و بگذارید آزمونهها در داخل آب برای ۱ ساعت در فشار اتمسفر بمانند.
در پایان دوره خیساندن، آزمونهها را از آب خارج کرده و بگذارید به مدت تقریبا ۲ دقیقه، روی یک سطح غیر جاذب بمانند. بعد از آنکه آب سطحی آزاد آزمونهها چکیده شد بلافاصله مقاومت فشاری آزمونهها را طبق استاندارد بند ۲-۲ اندازهگیری کنید.
گزارش آزمون
گزارش نتایج آزمونهای مقاومت فشاری و مقاومت اشباع خلا باید شامل موارد زیر باشد:
ارجاع به این استاندارد ملی ایران؛
مشخصات هر یک از مواد استفاده شده در تهیه آزمونهها؛
درصد وزنی خشک هر یک از تشکیلدهندهها؛
مقدار درصد واقعی رطوبت مخلوط؛
واحد وزن واقعی خشک هر آزمونه بر حسب گرم بر سانتیمتر مکعب؛
حداکثر درصد واحد وزن خشک هر آزمونه؛
سطح مقطع هر آزمونه، بر حسب سانتیمتر مربع؛
حداکثر بار شکست هر آزمونه، برحسب نیوتن؛
مقاومت فشاری هر آزمونه، با تقریب ۵۰ کیلوپاسکال و؛
مقاومت اشباع خلا هر آزمونه، با تقریب ۵۰ کیلوپاسکال.
میانگین مقاومت فشاری سه آزمونه مورد آزمون باید بعنوان نتیجه آزمون برای ارزیابی توسط این ویژگی تعیین شود. میانگین مقاومت اشباع خلا سه آزمونه مورد آزمون باید بعنوان نتیجه آزمون برای ارزیابی توسط این ویژگی تعیین شود.
مصالح مرتبط با بند
روشهای انجام آزمون
گفتوگوی عمومی انجمن درباره بخش 6
نظر شما درباره این بند با نام شما در انجمن عمومی منتشر میشود و دیگران میتوانند آن را بخوانند و پاسخ بدهند.