بخش 5

استوانه مدرجی با ظرفیت۱۵۰ میلی لیتر انتخاب نموده روی یک سطح افقی قرار دهید. ۵۰ میلی لیتر از جلای مورد آزمون را در آن بریزید سپس به آهستگی۱۰۰ میلی لیتر از حلال مناسب به آن اضافه کنید و استوانه را بسته بشدت تکان دهید بعد از۲۴ ساعت ساکن ماندن جلای رقیق شده میبایست با بند۳–۳ مطابقت داشته باشد.

سه چهارم از یک ظرف نیم لیتری را از جلای مورد آزمون پر کرده و در آنرا بخوبی ببندید سپس آنرا بمدت۴۸ ساعت در دمای۲۵±۱ درجه سلسیوس نگهداری کنید پس از این مدت در آنرا باز کرده و با استفاده از یک میله شیشه‌ای جلا را از نظر رویه بستن بررسی کنید.

ابتدا یک نمونه جلا با ترکیبات زیر بعنوان شاهد تهیه نمائید.

رزین الکیدی که از روغن آفتاب گردان اصلاح شده و انیدریدفتالیک به مقدار۲۴ درصد (m/m) تهیه شده و طول روغن آن۶۵ درصد باشد.

حلالهای نفتی با درصد آروماتیک کم به مقداری که گرانروی جلا را با کاپ۴ دین به۵۰ ثانیه کاهش دهد.

درصد خشک کن‌های موجود در رزین خشک:
نفتانات سرب (برحسب Pb) ۰/۵ درصد
نفتانات کبالت (برحسب Co) ۰/۰۵ درصد
نفتانات کلسیم (برحسب Ca) ۰/۲۵ درصد

یکی از صفحات آماده شده در بند۴–۲ را که قشری از جلا به ضخامت۱۰۰ میکرون برروی آن اعمال کرده و زمان خشک شدن کامل آن سپری گردیده است بمدت۲۴ ساعت در داخل آب مقطر طوری غوطه ور نمائید که نیمی از صفحه مورد آزمون درون آب مقطر و نیمی دیگر در خارج آب قرار گیرد پس از این مدت زمان آنرا از آب خارج کرده و بمدت۴ ساعت در دمای معمولی نگهدارید سپس آنرا با مشخصات شرح داده شده در بند۳–۷ مطابقت دهید.

برای این آزمون به استاندارد ملی ایران شماره( )¹ تعیین رنگ رزین الکید مراجعه نمائید.

این آزمون بوسیله دستگاه کربس استورمر انجام شده و ابتدا مقدار مشخص از جلای مورد آزمون را داخل دستگاه کربس ریخته سپس آنرا به دمای۲۵ درجه سلسیوس رسانده و گرانروی آنرا تعیین کنید.

* جهت آشنایی با کاربرد دستگاه کربس استورمر به استاندارد ملی شماره۱۶۹۷ ایران مراجعه نمایید.

قشری بضخامت۱۰۰ میکرون برروی یکی از صفحات آهنی ذکر شده در بند۴–۲ اعمال کرده بگذارید مدت۴۸ ساعت در دمای۲۵±۱ درجه سلسیوس بماند سپس آنرا بوسیله دستگاه خراش با وزنه قید شده در جدول شماره یک مورد آزمون قرار دهید پس از آزمون نباید عمق خراش بوجود آمده طوری باشد که سطح فلز زیرین نمایان گردد.

قشری از جلای مورد آزمون به ضخامت۱۰۰ میکرون برروی یکی از صفحات آهنی مندرج در بند۴–۲ اعمال کرده و بمدت۴۸ ساعت در دمای محیط قرار دهید. سپس آزمونه را بمدت۲۴ ساعت در اتویی با دمای۷۰±۲ درجه سلسیوس قرار دهید. حال آزمونه را از اتو خارج کرده و اجازه دهید تا در دمای محیط سرد شود و سپس بوسیله دستگاه مندرل با سیلندری به قطر۴ میلیمتر طی زمان۵–۳ ثانیه و با زاویه۱۸۰ درجه آنرا خم نمائید. در این حالت نباید هیچگونه اثری از ترک یا کاهش چسبندگی مشاهده شود.

قشری بضخامت۱۰۰ میکرون از جلای مورد آزمون را برروی صفحه شیشه‌ای مشکی مات مندرج در بند۴–۲ اعمال کرده پس از گذشت۲۴ ساعت و خشک شدن کامل جلا صفحه آزمونه را روی دستگاه براقیت سنجی که قبلاً روی زاویه۲۰ درجه تنظیم و کالیبره شده قرار داده و براقیت جلای مورد نظر را اندازه‌گیری کنید. عدد حاصله را با عدد قید شده در جدول شماره یک مقایسه کنید.

مقدار معینی از جلای مورد آزمون (حدود یک گرم) روی یک شیشه ساعت ریخته و آنرا بوسیله ترازوی حساسی با حساسیت۰/۰۰۰۱ گرم وزن نمائید، نمونه را داخل اتویی با درجه حرارت۱۰۵ درجه سلسیوس بمدت یکساعت قرار دهید بعد از مدت مذکور نمونه را از اتو خارج کرده به دمای محیط برسانید و سپس توزین نمائید این عمل را تا رسیدن به وزن ثابت تکرار کنید سپس میزان مواد فرار موجود در جلا را از طریق فرمول ذیل محاسبه نمائید.

m₁ = وزن جلای خشک شده روی شیشه ساعت
m₂ = وزن اولیه جلا