ویژگیها
زمان تقریبی مطالعه: 5 دقیقه
ویژگیها
مشخصات فیزیکی
ابعاد، اندازهها و مقادیر ایستایی
ابعاد، اندازهها و مقادیر ایستایی در جدول ۱ درج شده اند.
رواداریها
ارتفاع (h)
رواداری ارتفاع اسمی مقطع تیرآهن که بر روی خط مرکزی ضخامت جان اندازهگیری میشود، باید مطابق جدول۲ باشد.
عرض بال (b)
رواداری عرض اسمی بال باید مطابق جدول۲ باشد.
ضخامت جان(s)
رواداری ضخامت جان که در نقطه مرکزی بعد h اندازهگیری میشود، باید مطابق جدول۲ باشد.
ضخامت بال(t)
رواداری ضخامت بال که در نقطه یک چهارم عرض بال از لبه اندازهگیری میشود، مطابق جدول۲ باشد.
رواداری وزن
میزان رواداری وزن هر شاخه تیرآهن باید حداکثر ±۶٪ وزن اسمی آن و به صورت مجموعه (بسته یا محموله) حداکثر±۴٪ وزن کل مجموعه باشد.
درصد انحراف وزن عبارت از اختلاف بین وزن واقعی بسته یا قطعه و وزن محاسبه شده می باشد.
وزن مشخص شده در جدول شماره۱ براساس مقدار جرم حجمی فولاد یعنی ۷/۸۵ کیلوگرم بر دسیمتر مکعب محاسبه شده است.
نمره تیرآهن | ابعاد (میلیمتر) | عرض بال | ضخامت جان | ضخامت بال | شعاع گوشه | سطح مقطع | وزن واحد طول | مساحت سطح خارجی | مقادیر ایستایی | محور y-y | ممان درجه یک نیم مقطع | فاصله بین مرکزفشار و مرکز کشش | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
ممان اینرسی | مدول مقطع | شعاع ژیراسیون | ممان اینرسی | مدول مقطع | شعاع ژیراسیون | |||||||||||
۸ | ۸۰ | ۴۶ | ۳/۸ | ۵/۲ | ۵ | ۷.۶۴ | ۶.۰ | ۰.۳۲۸ | ۸۰.۱ | ۲۰ | ۳.۲۴ | ۸.۴۹ | ۳.۶۹ | ۱.۰۵ | ۱۱.۶ | ۶.۹۰ |
۱۰ | ۱۰۰ | ۵۵ | ۴/۱ | ۵/۷ | ۷ | ۱۰.۳ | ۸.۱ | ۰.۴۰۰ | ۱۷۱ | ۳۴.۲ | ۴.۰۷ | ۱۵.۹ | ۵.۷۹ | ۱.۲۴ | ۱۹.۷ | ۸.۶۸ |
۱۲ | ۱۲۰ | ۶۴ | ۴/۴ | ۶/۳ | ۷ | ۱۳.۲ | ۱۰.۴ | ۰.۴۷۵ | ۳۱۸ | ۵۳.۰ | ۴.۹۰ | ۲۷.۷ | ۸.۶۵ | ۱.۴۵ | ۳۰.۴ | ۱۰.۵ |
۱۴ | ۱۴۰ | ۷۳ | ۴/۷ | ۶/۹ | ۷ | ۱۶.۴ | ۱۲.۹ | ۰.۵۵۱ | ۵۴۱ | ۷۷.۳ | ۵.۷۴ | ۴۴.۹ | ۱۲.۳ | ۱.۶۵ | ۴۴.۲ | ۱۲.۳ |
۱۶ | ۱۶۰ | ۸۲ | ۵.۰ | ۷/۴ | ۹ | ۲۰.۱ | ۱۵.۸ | ۰.۶۲۳ | ۸۶۹ | ۱۰۹ | ۶.۵۸ | ۶۸.۳ | ۱۶.۷ | ۱.۸۴ | ۶۱.۹ | ۱۴ |
۱۸ | ۱۸۰ | ۹۱ | ۵/۳ | ۸.۰ | ۹ | ۲۳.۹ | ۱۸.۸ | ۰.۶۹۸ | ۱۳۲۰ | ۱۴۶ | ۷.۴۲ | ۱۰۱ | ۲۲.۲ | ۲.۰۵ | ۸۳.۲ | ۱۵.۸ |
۲۰ | ۲۰۰ | ۱۰۰ | ۵/۶ | ۸/۵ | ۱۲ | ۲۸.۵ | ۲۲.۴ | ۰.۷۶۸ | ۱۹۴۰ | ۱۹۴ | ۸.۲۶ | ۱۴۲ | ۲۸.۵ | ۲.۲۴ | ۱۱۰ | ۱۷.۶ |
۲۲ | ۲۲۰ | ۱۱۰ | ۵/۹ | ۹/۲ | ۱۲ | ۳۳.۴ | ۲۶.۲ | ۰.۸۴۸ | ۲۷۷۰ | ۲۵۲ | ۹.۱۱ | ۲۰۵ | ۳۷.۳ | ۲.۴۸ | ۱۴۳ | ۱۹.۴ |
۲۴ | ۲۴۰ | ۱۲۰ | ۶/۲ | ۹/۸ | ۱۵ | ۳۹.۱ | ۳۰.۷ | ۰.۹۲۲ | ۳۸۹۰ | ۳۲۴ | ۹.۹۷ | ۲۸۴ | ۴۷.۳ | ۲.۶۹ | ۱۸۳ | ۲۱.۲ |
۲۷ | ۲۷۰ | ۱۳۵ | ۶/۶ | ۱۰/۲ | ۱۵ | ۴۵.۹ | ۳۶.۱ | ۱.۰۴ | ۵۷۹۰ | ۴۲۹ | ۱۱.۲ | ۴۲۰ | ۶۲.۲ | ۳.۰۲ | ۲۴۲ | ۲۳.۹ |
۳۰ | ۳۰۰ | ۱۵۰ | ۷/۱ | ۱۰/۷ | ۱۵ | ۵۳.۸ | ۴۲.۲ | ۱.۱۶ | ۸۳۶۰ | ۵۵۷ | ۱۲.۵ | ۶۰۴ | ۸۰.۵ | ۳.۳۵ | ۳۱۴ | ۲۶.۶ |
۳۳ | ۳۳۰ | ۱۶۰ | ۷/۵ | ۱۱/۵ | ۱۸ | ۶۲.۶ | ۴۹.۱ | ۱.۲۵ | ۱۱۷۷۰ | ۷۱۳ | ۱۳.۷ | ۷۸۸ | ۹۸.۵ | ۳.۵۵ | ۴۰۲ | ۲۹.۳ |
۳۶ | ۳۶۰ | ۱۷۰ | ۸.۰ | ۱۲/۷ | ۱۸ | ۷۲.۷ | ۵۷.۱ | ۱.۳۵ | ۱۶۲۷۰ | ۹۰۴ | ۱۵.۰ | ۱۰۴۰ | ۱۲۳ | ۳.۷۹ | ۵۱۰ | ۳۱.۹ |
۴۰ | ۴۰۰ | ۱۸۰ | ۸/۶ | ۱۳.۵ | ۲۱ | ۸۴.۵ | ۶۶.۳ | ۱.۴۷ | ۲۳۱۳۰ | ۱۱۶۰ | ۱۶.۵ | ۱۳۲۰ | ۱۴۶ | ۳.۹۵ | ۶۵۴ | ۳۵.۴ |
۴۵ | ۴۵۰ | ۱۹۰ | ۹/۴ | ۱۴.۶ | ۲۱ | ۹۸.۸ | ۷۷.۶ | ۱.۶۱ | ۳۳۷۴۰ | ۱۵۰۰ | ۱۸.۵ | ۱۶۸۰ | ۱۷۶ | ۴.۱۲ | ۸۵۱ | ۳۹.۷ |
۵۰ | ۵۰۰ | ۲۰۰ | ۱۰/۲ | ۱۶.۰ | ۲۱ | ۱۱۶ | ۹۰.۷ | ۱.۷۴ | ۴۸۲۰۰ | ۱۹۳۰ | ۲۰.۴ | ۲۱۴۰ | ۲۱۴ | ۴.۳۱ | ۱۱۰۰ | ۴۳.۹ |
۵۵ | ۵۵۰ | ۲۱۰ | ۱۱.۱ | ۱۷.۲ | ۲۴ | ۱۳۴ | ۱۰۶ | ۱.۸۸ | ۶۷۱۲۰ | ۲۴۴۰ | ۲۲.۳ | ۲۶۷۰ | ۲۵۴ | ۴.۴۵ | ۱۳۹۰ | ۴۸.۲ |
۶۰ | ۶۰۰ | ۲۲۰ | ۱۲.۰ | ۱۹.۰ | ۲۴ | ۱۵۶ | ۱۲۲ | ۲.۰۱ | ۹۲۰۸۰ | ۳۰۷۰ | ۲۴.۳ | ۳۳۹۰ | ۳۰۸ | ۴.۶۶ | ۱۷۶۰ | ۵۲.۴ |
است برابر است با فاصله بین مرکز فشار و مرکز تنش
جدول۲– رواداری ابعاد
ابعاد بر حسب میلیمتر

Y
b
X
X
h
b/4
s
t
Y
ضخامت بال | ضخامت جان | عرض بال | ارتفاع مقطع | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
اندازه اسمی | رواداری | اندازه اسمی | رواداری | اندازه اسمی | رواداری | اندازه اسمی | رواداری |
t<۶/۵ | +۱/۵ | s<۷ | ±۰/۷ | b≤۱۱۰ | +۴/۰ | h≤۱۸۰ | +۳/۰ |
۶/۵≤t<۱۰ | +۲/۰ | ۷≤s<۱۰ | ±۱/۰ | ۱۱۰<b≤۲۱۰ | +۴/۰ | ۱۸۰<h≤۴۰۰ | +۴/۰ |
۱۰≤t<۲۰ | +۲/۵ | ۱۰≤s<۲۰ | ±۱/۵ | ۲۱۰<b≤۳۲۵ | ±۴/۰ | ۴۰۰<h≤۷۰۰ | +۵/۰ |
۲۰≤⁽ᵃ⁾t<۳۰ | +۲/۵ | ۲۰≤⁽ᵃ⁾s<۴۰ | ±۲/۰ | ⁽ᵃ⁾b>۳۲۵ | +۶/۰ | ⁽ᵃ⁾h>۷۰۰ | ±۵/۰ |
۳۰≤⁽ᵃ⁾t<۴۰ | ±۲/۵ | ۴۰≤⁽ᵃ⁾s<۶۰ | ±۲/۵ | – | – | – | – |
۴۰≤⁽ᵃ⁾t<۶۰ | ±۳/۰ | ⁽ᵃ⁾s≥۶۰ | ±۳/۰ | – | – | – | – |
⁽ᵃ⁾t≥۶۰ | ±۴/۰ | – | – | – | – | – | – |
a- بعضی از ابعاد و اندازههای آورده شده در این جدول و سایر جدول این استاندارد خارج از محدوده مندرج در جدول۱ است و برای سایر استانداردهای ملی مرتبط کاربرد دارد.
یادآوری: این جدول از استاندارد EN 10034 استخراج شده است.
رواداری طول
مقاطع باید در طولهای مورد سفارش با یکی از رواداریهای مندرج در جدول۳ بریده شوند.
نوع تولیدات | طول(میلیمتر) | رواداری (میلیمتر) | |
|---|---|---|---|
تولیدات عادی | با طول ثابت | ۴۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ | ±۵۰ |
با طولهای مختلف | ۴۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ | –– | |
تولیدات سفارشیᵃ | با طول معین | تا ۱۵۰۰۰ | −۰ / +۱۰۰ |
با طول معین و دقیق | تا ۱۵۰۰۰ | براساس توافق بین سازنده و خریدار | |
a- منظور، سفارش مصرفکننده نهایی است و این مقادیر برای توزیع عمومی در بازار کاربرد ندارند.
یادآوری: این جدول برگرفته از استاندارد EN 10034 ونظرات کارشناسان و متخصصین کشور تهیه شده است.
L بیانگر بیشترین طول قابل استفاده مقطع در حالت برش مقطع بصورت گونیا می باشد (شکل۲ را ببینید).

l
l max.
شکل۲– اندازهگیری طول L
راهنما:
L: طول کامل
قائم بودن برشی عرضی
سطح برش عرضی باید بر محور طولی عمود باشد. انحراف از قائم بودن(کجی) برش عرضی براساس شکل۳ نسبت به ارتفاع یا بال (بسته به نوع کجی برش) سنجیده میشود و انحراف مجاز آن طبق جدول۴ می باشد.

h
E
b
E
شکل۳– انحراف از قائم بودن برشی عرضی
نوع کجی برش | حداکثر انحراف مجاز کجی برش |
|---|---|
نسبت به ارتفاع | ۱/۶ درصد ارتفاع |
نسبت به بال | ۱/۰ درصد عرض بال |
یادآوری– مقادیر جدول برگرفته از نظرات کارشناسان و متخصصان کشور می باشد
انحراف بال (k+k₁)
بالها باید بر جان تیرآهن عمود باشند. انحراف بال مقطع نباید از مقادیر مندرج در جدول۵ تجاوز کند. اندازهگیری انحراف هر بال از وضعیت عمود نسبت به جان تیرآهن باید مطابق شکل۴ صورت گیرد.
عدم تقارن بالها نسبت به جان(e)
بالها باید نسبت به جان متقارن باشند(شکل۴ را ببینید). در غیر اینصورت مقدار عدم تقارن بالها نسبت به محور عبور کننده از مرکز جان تیرآهن نباید از مقادیر مندرج در جدول۵ بیشتر باشد.

h
b
k₁
k
h
b
k₁
k
b₁
b₂
b
شکل۴– روش اندازهگیری انحراف هر بال از وضعیت عمود و عدم تقارن بالها
عدم تقارن | انحراف بال | ||
|---|---|---|---|
عرض بال (b) | رواداری | عرض بال (b) | رواداری |
در حالتی که: t<۴۰ | ۲/۵ | b≤۱۱۰ | ۱/۵ |
در حالتی که: t≥۴۰ | ۵/۰ | b>۱۱۰ | ۲٪ عرض بال |
(a) e با استفاده از رابطه
محاسبه میشود.
یادآوری– بعضی از ابعاد و اندازههای آورده شده در این جدول و سایر جدول این استاندارد خارج از محدوده مندرج در جدول۱ است و برای سایر استانداردهای ملی مرتبط کاربرد دارد.
راست بودن¹ (qxx یا qyy)
راست بودن باید مطابق الزامات مندرج در جدول۶ باشد.
1 -straightness
اندازهگیری راست بودن به کمک یک لبه راست مرجع نسبت به محل اندازهگیری انحرافات از راست بودن، انجام میشود(شکل۵ را ببینید).
یک سیم یا ریسمان کشیده شده صاف به عنوان یک لبه راست برای اندازهگیری انحرافات در صفحه افقی قابل قبول است.

qₓₓ
qᵧᵧ
شکل۵– اندازهگیری راست بودن تیرآهن
اندازهگیری راست بودن بصورت زیر انجام میشود:
برای qₓₓ:
تیرآهن را در موقعیت H مطابق شکل۵ قرار داده و با استفاده از یک ریسمان یا سطح صاف انحراف از راست بودن را بین دو انتهای محدود شده اندازهگیری نمایید.
برای qᵧᵧ:
تیرآهن را در موقعیت I مطابق شکل۵ قرار داده و با استفاده از یک ریسمان یا سطح صاف انحراف از راست بودن را بین دو انتهای محدود شده اندازهگیری نمایید.
ارتفاع مقطع h | رواداری عدم راست بودن نسبت به محور qₓₓ وqᵧᵧ (میلیمتر) |
|---|---|
۸۰≤h≤۱۸۰ | ۰/۰۰۳۰ L |
۱۸۰<h≤۳۶۰ | ۰/۰۰۱۵ L |
h>۳۶۰ | ۰/۰۰۱ L |
یادآوری: مقادیر جدول فوق از استاندارد EN 10034 گرفته شده است.
خمیدگی جان
میزان خمیدگی جان تیرآهن که با f نشان داده می شود، نباید از مقادیر مندرج در جدول۷ بیشتر باشد.
اندازهگیری خمیدگی تیرآهن مطابق شکل۶ انجام می شود.

f
شکل۶– اندازهگیری خمیدگی تیرآهن
ارتفاع مقطع h | حداکثر خمیدگی (f) |
|---|---|
۸۰≤h≤۱۲۰ | ۱/۰ |
۱۴۰≤h≤۳۶۰ | ۱/۵ |
۴۰۰≤h≤۶۰۰ | ۲/۰ |
یادآوری: مقادیر جدول فوق از استاندارد EN 10025 گرفته شده است.
ترکیب شیمیایی
عناصر متشکله مذاب
برای تعیین درصد عناصر اصلی باید از هر ذوب حداقل یک نمونه گرفته شود. درصد وزنی عناصر تعیین شده باید مطابق با جدول۸ باشد.
نوع فولاد | درصد وزنی عناصر | سیلیسیم | منگنز | فسفر | گوگرد | ازت | کربن معادلᵃ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
S235JR (فولاد۳۷) | ۰/۱۷ | ۰/۱۲–۰/۳۵ | ۰/۳۵–۱/۴۰ | ۰/۰۴۰ | ۰/۰۴۰ | ۰/۰۱۲ | ۰/۳۵ |
S275JR (فولاد۴۴) | ۰/۲۱ | ۰/۱۵–۰/۴۰ | ۰/۴۰–۱/۵۰ | ۰/۰۴۰ | ۰/۰۴۰ | ۰/۰۱۲ | ۰/۴۰ |
S355JR (فولاد۵۲) | ۰/۲۴ | ≤۰/۵۵ | ≤۱/۶۰ | ۰/۰۴۰ | ۰/۰۴۰ | ۰/۰۱۲ | ۰/۴۵ |
a- مقدار کربن معادل از رابطه
محاسبه میگردد.
یادآوری: مقادیر جدول فوق از استاندارد EN 10025 گرفته شده است.
عناصر متشکله محصول
درصد وزنی عناصر نمونه آزمون انتخاب شده از تیرآهن باید با ترکیب شیمیایی مذاب و با توجه به رواداریهای مربوطه در جدول۹ مطابقت نماید.
یادآوری۱– محدود کردن حد پایین سیلیسیم به منظور مشخص نمودن حالت آرام یا نیمه آرام بودن فولاد است. بنابراین در صورت دستیابی به حالت آرام فولاد به هر روش دیگر رعایت حد پایین سیلیسیم الزامی نمی باشد.
یادآوری۲– با توجه به درصد عناصر متشکله و رواداریهای داده شده، تیرآهنهای تولیدی از جوشپذیری خوبی برخوردار خواهند بود.
ردیف | نام عنصر | میزان رواداری |
|---|---|---|
۱ | کربنᵃ | +۰/۰۳ |
۲ | سیلیسیم | +۰/۰۵ |
۳ | منگنز | +۰/۱۰ |
۴ | فسفر | +۰/۰۱۰ |
۵ | گوگرد | +۰/۰۱۰ |
۶ | ازت | +۰/۰۰۲ |
a- رواداری عنصر کربن برای فولاد S235JR (فولاد۳۷) +۰/۰۲ می باشد.
خواص مکانیکی
تنش تسلیم، استحکام کششی و درصد ازدیاد طول نسبی تیرآهن باید با مندرجات جدول۱۰ مطابقت نماید. لازم به ذکر است که بر روی سطح خارجی نمونهای که بر طبق شرایط مندرج در جدول۱۰ تحت آزمون خمش قرار میگیرد، پس از آزمون نباید هیچ گونه ترک، شکستگی و سایر عیوب مشاهده شود.
نوع فولاد | آزمون کشش | شرایط آزمون خمش | ||
|---|---|---|---|---|
حداقل تنش تسلیم | استحکام کششی | حداقل درصد ازدیاد طول نسبی¹ | قطر فک خمش به ضخامت نمونه | |
S235JR (فولاد۳۷) | ۲۳۵ | ۳۶۰–۵۱۰ | ۲۶ | ۱ برابر |
S275JR (فولاد۴۴) | ۲۷۵ | ۴۱۰–۵۶۰ | ۲۳ | ۲/۵ برابر |
S355JR (فولاد۵۲) | ۳۵۵ | ۴۷۰–۶۳۰ | ۲۲ | ۲/۵ برابر |
۱- ازدیاد طول نسبی با توجه به طول سنجه براساس
بدست میآید(به استاندارد ملی ایران به شماره۱۰۲۷۲ مراجعه شود).
مصالح مرتبط با بند
ویژگیها
گفتوگوی عمومی انجمن درباره بخش 5
نظر شما درباره این بند با نام شما در انجمن عمومی منتشر میشود و دیگران میتوانند آن را بخوانند و پاسخ بدهند.