بخش 5

یک لامپ و عدسی‌های متمرکز کننده با بزرگ‌نمایی کافی به منظور تاباندن باریکه نور مناسب روی صفحه‌ای به فاصله حدود پنج متر از منبع نور. نمونه آزمون باید از حرارت ناشی از منبع نور مصون باشد و جریان هوا در اطراف نمونه کنترل شود. قرار دادن یک شیشه یا پلاستیک شفاف بین منبع نور و نمونه آزمون، ممکن است مفید واقع شود.

یک گوی کروی از یک ماده غیر جاذب با چگالی (۵۵±۵) درصد چگالی مخلوط سیمانی تحت آزمون، با قطر شش میلیمتر تا ۱۶ میلیمتر و تشکیل شده از موادی که در طول آزمون با مخلوط سیمانی واکنش نداشته باشند (مثلا یک گوی راهنما از پلاستیک نایلونی با قطر ۱۱ میلیمتر).

لازم به ذکر است چگالی گوی تقریبا معادل ۱۲۰۰ kg/m³ برای اغلب کاربردهای این روش مناسب تشخیص داده شده است. چگالی مخلوط سیمانی را می‌توان از روش‌های تعیین چگالی در استانداردهای مربوطه محاسبه نمود (بند ۳-۷).

یک دستگاه عدسی درشت نما که تصویر گوی راهنما را که توسط منبع نور ایجاد شده، روی یک صفحه راهنما در فاصله پنج متری، تا صد و ده برابر بزرگ‌نمایی می‌کند. این سیستم نباید با نمونه درحین آزمون تماس داشته باشد. برای نمونه‌هایی که هم زمان تحت آزمون قرار می‌گیرند، باید دستگاه‌های عدسی‌های درشت نمای جداگانه در نظر گرفته شود.

یک دستگاه عدسی درشت نمای قابل قبول از دو عدسی تشکیل شده است؛ به طوری که عدسی نمایش دهنده تصویر و عدسی تقویت کننده (رله) هر دو در یک لوله قرار گرفته‌اند. در این دستگاه عدسی تقویت کننده به نمونه آزمون نزدیک‌تر بوده و فاصله کانونی آن ۵۰/۸ میلیمتر است و تقریبا در فاصله کانونی ۱۱۵ میلیمتری از گوی راهنما قرار گرفته است. عدسی نمایش تصویر دارای فاصله کانونی ۴۱ میلیمتر است که نسبت قطر عدسی به فاصله کانونی آن یک به شش بوده و در فاصله ۱۳۳/۱ میلیمتر از عدسی تقویت کننده (رله) قرار گرفته‌اند.

که از یک جنس محکم به بلندی حدود ۶۰۰ میلیمتر و پهنای ۲۵۰ میلیمتر، با سطح سفید تشکیل شده است؛ به طوری که یک خط سیاه عمودی به پهنای دو میلیمتر و یک خط سیاه افقی به پهنای یک میلیمتر به ترتیب صفحه راهنما را در تمام طول و عرض به دو قسمت مساوی تقسیم کرده‌اند. خط افقی خط صفر یا خط شروع محسوب می‌شود. خط عمودی در تمام بالا و پایین خط صفر، با فواصل دو میلیمتری درجه بندی شده است. این صفحه به شکل محکمی روی دیوار یا پایه ثابت نصب شده است.

قالب‌های آزمون نمونه باید محکم، نفوذ ناپذیر و دارای سطح داخلی صاف بوده، از جنس فولاد، چدن یا سایر موادی باشند که مخلوط‌های سیمانی را جذب نکنند و با آن‌ها واکنش نداشته باشند. قالب‌ها باید استوانه‌ای شکل بوده و بلندی آن‌ها دو برابر قطر داخلی آن‌ها باشد. در این سه روش قالب با اندازه ارتفاع‌های ۱۰۰ میلیمتری، ۱۵۰ میلیمتر و ۳۰۰ میلیمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

منبع نور تابشی
گوی راهنما
دستگاه عدسی بزرگ کننده
صفحه راهنما

دو میله راست فولادی (کوبه)، یکی با قطر ۱۰ میلیمتر و طول تقریبی ۳۰۰ میلیمتر و دیگری با قطر ۱۶ میلیمتر و طول تقریبی ۶۰۰ میلیمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد که میله ۱۰ میلیمتری برای خمیر سیمان، گروت و ملات، میله ۱۶ میلیمتری برای بتن می‌باشد.