روشهای آزمون
زمان تقریبی مطالعه: 10 دقیقه
روشهای آزمون
آزمون شناسایی خاصیت اسیدی
مقداری از نمونه را به نسبت ۱ به ۱۰ با آبمقطر رقیق کرده و اسیدی بودن (pH) آن را پایش کنید، حتی در رقت بالا هم نمونه خاصیت اسیدی خواهد داشت.
آزمون شناسایی فسفات
مواد لازم
۱-۱-۲-۵ سدیم هیدروکسید یک نرمال (N)
۲-۱-۲-۵ پودر مولیبدیک اسید (۸۵٪)
۳-۱-۲-۵ آمونیاک غلیظ (۲۵٪)
۴-۱-۲-۵ نیتریک اسید غلیظ (۷۰٪)
سدیم فسفات رقیق (۱۲٪)
محلول ۱۲٪ بلوری شفاف سدیم فسفات دی بازیک (Na₂HPO₄.7H₂O) را در آبمقطر تهیه کنید.
نیتریک اسید رقیق (۱۰٪ w/v)
بهدقت ۱۰۵ ml از نیتریک اسید (۷۰٪) را درون بالن حجمی ۱۰۰۰ ml ریخته و با آبمقطر بهحجم ۱۰۰۰ ml برسانید.
آمونیوم مولیبدات رقیق
بهدقت ۶/۵ g از پودر بسیار نرم مولیبدیک اسید (۸۵٪) را توزین کرده و در مخلوطی از ۱۴ ml آبمقطر و ۱۴/۵ ml آمونیاک غلیظ (۲۵٪) حل کنید. اجازه دهید این محلول خنک شود. سپس بهآهستگی و در حال همزدن، آن را به مخلوطی از ۳۲ ml نیتریک اسید و ۴۰ ml آب اضافه کنید. محلول را بهمدت ۴۸ h در محیط آزمایشگاه قرار دهید و سپس آن را با استفاده از پشم شیشه صاف کنید. این محلول تا زمانی که در اثر افزودن ۲ ml سدیم فسفات رقیق به ۵ ml از این محلول در حالت عادی و یا طی گرم کردن، رسوب زرد رنگ تولید نکند، قابلیت مصرف دارد. محلول تهیه شده را در محل تاریک نگهداری کنید. اگر طی نگهداری محلول، رسوب تشکیل شد باید از محلول شفاف رویی استفاده کنید.
آمونیاک رقیق (محلول تقریبا ۶ N)
این محلول حاوی ۹/۵٪ تا ۱۰/۵٪ آمونیاک میباشد. برای تهیه آن، ۴۰۰ ml آمونیوم هیدروکسید (۲۸٪) را در مقداری آب حل کرده و بهحجم ۱۰۰۰ ml برسانید.
نیترات نقره ۰/۱ N
وسایل لازم
۱-۲-۲-۵ ترازوی الکتریکی
۲-۲-۲-۵ شیشهآلات معمول آزمایشگاهی
روش آزمون
چند میلی لیتر از فسفریک اسید را با محلول نیترات نقره ۰/۱ N خنثی کرده و به آن نیتریک اسید رقیق شده اضافه کنید. سپس بهاندازه هم حجم آن، محلول آمونیوم مولیبدات اضافه و سپس گرم کنید، رنگ زرد قناری درخشانی تشکیل میشود که در محلول آمونیاک رقیق قابل حل است.
آزمون اندازهگیری نیتراتها
مواد لازم
سدیم کلراید
محلول ایندیگوکارمین
بهدقت ۰/۱۸ g ایندیگوکارمین (سدیم ایندیگوتین دیسولفونات) (C₁₆H₈O₈N₂S₂Na₂) را توزین کرده و با آبمقطر بهحجم ۱۰۰ ml برسانید. این محلول تا ۶۰ روز پس از آمادهسازی، قابلیت مصرف دارد.
سولفوریک اسید غلیظ
وسایل لازم
۱-۲-۳-۵ ترازوی الکتریکی
۲-۲-۳-۵ شیشهآلات معمول آزمایشگاهی
روش آزمون
بهدقت ۳/۴۸ g از نمونه را بهحجم ۱۰ ml برسانید، سپس ۵ mg سدیم کلراید، ۰/۱ ml محلول ایندیگوکارمین و ۱۰ ml سولفوریک اسید غلیظ به آن اضافه کنید. رنگ آبی ایجاد شده نباید طی مدت ۵ min از بین برود.
آزمون اندازهگیری اسیدهای فرار
مواد لازم
آب مقطر تازه جوشیده سرد شده
شناساگر فنل فتالئین
بهدقت ۰/۲ g فنل فتالئین (C₂₀H₁₄O₄) را توزین کرده، در ۶۰ ml اتانل ۹۰٪ حل کنید و با آب مقطر بهحجم ۱۰۰ ml برسانید.
سدیم هیدروکسید ۰/۱ N
اتانل ۹۰٪
وسایل لازم
۱-۲-۴-۵ دستگاه تقطیر
۲-۲-۴-۵ ترازوی الکتریکی
۳-۲-۴-۵ شیشهآلات معمول آزمایشگاهی
روش آزمون
بهدقت ۶۰/۰۵ g از نمونه را توزین کرده و درون بالن تقطیر متصل به ظرف جمعآوری محلول بریزید و با ۷۵ ml آبمقطر تازه جوشیده خنک شده رقیق کنید. بالن تقطیر را حرارت داده تا ۵۰ ml محلول جمعآوری شود. به محلول جمعآوری شده چند قطره محلول فنلفتالئین اضافه کرده و با سدیم هیدروکسید ۰/۱ N تیتر کنید.
برای خنثیسازی محلول جمعآوری شده نباید بیشتر از ۰/۱ ml سدیم هیدروکسید ۰/۱ N استفاده شود.
آزمون اندازهگیری کلرایدها
مواد لازم
۱-۱-۵-۵ هیدروکلریک اسید ۰/۱ N
۲-۱-۵-۵ آبمقطر
نیتریک اسید رقیق (محلول ۱۰٪ w/v از HNO₃)
بهدقت ۱۰۵ ml از نیتریک اسید ۷۰٪ را برداشته و با آبمقطر بهحجم ۱۰۰۰ ml برسانید.
نیترات نقره رقیق
بهدقت ۱۵ g نیترات نقره را توزین و در ۵۰ ml آبمقطر حل کرده، سپس ۴۰۰ ml اتانل و چند قطره نیتریک اسید غلیظ به آن اضافه کنید. با استفاده از روش ولهارد این محلول را در برابر آمونیوم تیوسیانات ۰/۰۵ N استاندارد کنید. این محلول بسیار ثابت است.
آمونیوم تیوسیانات ۰/۰۵ N
بهدقت ۰/۴ g آمونیوم تیوسیانات (NH₄SCN) را توزین کنید، آن را در مقداری آب حل کرده و بهحجم ۱۰۰ ml برسانید.
وسایل لازم
۱-۲-۵-۵ شیشهآلات معمول آزمایشگاهی
۲-۲-۵-۵ ترازوی الکتریکی
۳-۲-۵-۵ لوله نسلر¹
روش آزمون
بهدقت ۱/۷۸ g از نمونه را توزین کرده و به یک لوله نسلر تمیز و خشک منتقل کنید. نمونه را در حدود ۳۰ ml آبمقطر حل کرده و در صورتی که محلول قلیایی است با نیتریک اسید رقیق خنثی کنید. سپس ۶ ml نیتریک اسید رقیق به آن اضافه کرده و تا حجم ۵۰ ml با آبمقطر رقیق کنید.
1- Nessler
در یک لوله نسلر تمیز و خشک دیگر، ۱ ml محلول هیدروکلریک اسید ۰/۰۱ N بهعنوان محلول استاندارد بریزید و به آن ۶ ml نیتریک اسید رقیق اضافه کرده و تا حجم ۵۰ ml با آبمقطر رقیق کنید.
در صورتی که محلول حاوی نمونه شفاف نیست، هر دو محلول نمونه و محلول استاندارد را در شرایط یکسان صاف کنید. بههر یک از لولههای محتوی محلولهای نمونه و استاندارد، ۱ ml محلول نیترات نقره رقیق اضافه کرده و کامل مخلوط کنید. در شرایط دور از نور مستقیم آفتاب، بهمدت ۵ min در محیط آزمایشگاه قرار دهید و سپس با بررسی اطراف و دهانه لوله روی یک سطح تیره، کدورت هر دو لوله نسلر را با هم مقایسه کنید. کدورت ایجاد شده در لوله نسلر حاوی محلول نمونه نباید از کدورت لوله نسلر حاوی محلول استاندارد بیشتر باشد.
آزمون اندازهگیری سولفاتها
مواد لازم
سولفوریک اسید ۰/۰۱ N
بهدقت ۲/۸۵ ml سولفوریک اسید غلیظ را برداشته و در ۱۰۰ ml آبمقطر حل کنید.
آبمقطر
هیدروکلریک اسید رقیق (محلول ۱۰٪ w/v از HCl)
بهدقت ۲۶/۶ ml از هیدروکلریک اسید ۳۶٪ را برداشته و با آبمقطر بهحجم ۱۰۰ ml برسانید.
باریم کلرید ۱ N
به دقت ۱۲ g از باریم کلراید (BaCl₂.2H₂O) را توزین کرده و در ۱۰۰ ml آبمقطر حل کنید.
وسایل لازم
۱-۲-۶-۵ شیشهآلات معمول آزمایشگاهی
۲-۲-۶-۵ ترازوی الکتریکی
۳-۲-۶-۵ لوله نسلر
روش آزمون
بهدقت ۱۲/۵ g از نمونه را توزین کرده و به یک لوله نسلر تمیز و خشک منتقل کنید. آن را در حدود ۳۰ ml آبمقطر حل کرده و در صورتی که محلول قلیایی است با هیدروکلریک اسید رقیق خنثی کنید. سپس ۱ ml هیدروکلریک اسید رقیق به آن اضافه کرده و تا حجم ۵۰ ml با آبمقطر رقیق کنید.
در یک لوله نسلر تمیز و خشک دیگر، ۱ ml محلول سولفوریک اسید ۰/۰۱ N بهعنوان محلول استاندارد بریزید و به آن ۱ ml هیدروکلریک اسید رقیق اضافه کرده و تا حجم ۵۰ ml با آبمقطر رقیق کنید.
در صورتی که محلول نمونه شفاف نیست، هر دو محلول نمونه و محلول استاندارد را در شرایط یکسان صاف کنید. بههر یک از لولههای محتوی محلولهای نمونه و استاندارد، ۲ ml محلول باریم کلرید ۱ N اضافه کرده و کامل مخلوط کنید و بهمدت ۱۰ دقیقه در محیط آزمایشگاه قرار دهید، سپس با بررسی اطراف و دهانه لوله روی یک سطح تیره، کدورت هر دو لوله نسلر را با هم مقایسه کنید. کدورت ایجاد شده در لوله نسلر حاوی محلول نمونه نباید از کدورت لوله نسلر حاوی محلول استاندارد بیشتر باشد.
آزمون اندازهگیری فلوراید
مواد لازم
محلول استاندارد ذخیره سدیم فلوراید با غلظت ۵ ng/g
بهدقت ۲/۲۱۰ g از سدیم فلوراید را که قبلا بهمدت ۴ h در دمای ۲۰۰ °C خشک شده است را توزین کرده و درون یک بشر پلاستیکی ۴۰۰ ml خشک بریزید، به آن ۲۰۰ ml آبمقطر اضافه کرده، همبزنید تا کاملا حل شود. با کمک آبمقطر آن را بهتدریج به یک بالن حجمی ۱۰۰۰ ml منتقل کرده و با آبمقطر بهحجم برسانید. این محلول را در یک بطری پلاستیکی نگهداری کنید. یک روز قبل از استفاده، ۵ ml از این محلول استاندارد ذخیره را برداشته و به یک بالن حجمی ۱۰۰۰ ml منتقل کنید. آن را با آبمقطر بهحجم رسانده و خوب مخلوط کنید. برای تهیه محلولهای رسم منحنی استاندارد سدیم فلوراید، از این محلول استفاده گردد.
۲-۱-۷-۵ هیدروکلریک اسید ۱ N
۳-۱-۷-۵ سدیم سیترات ۱ M
۴-۱-۷-۵ دی سدیم EDTA، ۰/۲ M
وسایل لازم
۱-۲-۷-۵ شیشهآلات معمول آزمایشگاهی
۲-۲-۷-۵ ترازوی الکتریکی
۳-۲-۷-۵ دستگاه پتانسیومتر با الکترود انتخاب یونی مناسب
۴-۲-۷-۵ بشر پلاستیکی
رسم منحنی استاندارد سدیم فلوراید
۶ بشر پلاستیکی ۲۵۰ ml تمیز و خشک تهیه کنید. بهترتیب درون هر یک ۱، ۲، ۳، ۵، ۱۰، ۱۵ ml از محلول سدیم فلوراید استاندارد ذخیره (طبق زیر بند ۱-۱-۷-۵) بریزید. سپس بههر یک ۵۰ ml آبمقطر، ۵ ml هیدروکلریک اسید ۱ N، ۱۰ ml سدیم سیترات ۱ M و ۱۰ ml دی سدیم EDTA، ۰/۲ M اضافه کرده و بهطور کامل مخلوط کنید. از هر یک از محلولهای تهیه شده، ۵۰ ml برداشته و هر یک را درون یک بشر تمیز و خشک ۱۲۸ ml ریخته و پتانسیل هر یک را با استفاده از دستگاه پتانسیومتر با الکترود انتخاب یونی در مقایسه با یک الکترود مرجع مناسب اندازه بگیرید و سپس منحنی استاندارد را بر اساس غلظت سدیم فلوراید و پتانسیل بهدست آمده رسم کنید.
روش آزمون
بهدقت ۱۰/۰ g از نمونه را توزین کرده و به یک بشر شیشهای ۱۵۰ ml منتقل کنید، سپس ۱۰ ml آبمقطر به آن اضافه کرده و در حال همزدن، بهآهستگی ۲۰ ml هیدروکلریک اسید ۱ N به آن اضافه کنید. بهسرعت بهمدت ۱ min آن را بجوشانید و به یک بشر پلاستیکی ۲۵۰ ml انتقال داده و بهسرعت در آب و یخ سرد کنید. سپس ۱۵ ml سدیم سیترات ۱ M و ۱۰ ml دی سدیم EDTA، ۰/۲ M به آن اضافه کرده و بهطور کامل مخلوط کنید. در صورت نیاز، pH این محلول را با استفاده از هیدروکلریک اسید ۱ N و یا سدیم هیدروکسید ۱ M در حدود (۵/۵ ± ۰/۱) تنظیم کنید. سپس محلول را به بالن حجمی ۱۰۰ ml انتقال داده و با آبمقطر بهحجم رسانده بهطور کامل مخلوط کنید. ۵۰ ml از این محلول را درون یک بشر تمیز و خشک ۱۲۵ ml ریخته و پتانسیل آن را با استفاده از دستگاه پتانسیومتر با الکترود انتخاب یونی در مقایسه با یک الکترود مرجع مناسب اندازه بگیرید. با استفاده از منحنی استاندارد میزان فلوراید محتوی را بر حسب µg بهدست آورید.
آزمون اندازهگیری خلوص
مواد لازم
تیمول فتالئین
بهدقت ۱۰۰ mg تیمول فتالئین را توزین و در ۱۰۰ ml اتانل حل کرده و در صورت لزوم صاف کنید.
سدیم هیدروکسید ۱ N
وسایل لازم
۱-۲-۸-۵ شیشهآلات معمول آزمایشگاهی
۲-۲-۸-۵ ترازوی الکتریکی
روش آزمون
بهدقت ۱/۰ g از نمونه را توزین کرده و درون ارلنمایر دردار بریزید. سپس ۱۰۰ ml آبمقطر به آن اضافه کرده و بهطور کامل مخلوط کنید. این محلول را در حضور تیمولفتالئین با سدیم هیدروکسید ۱ N تیتر کنید. هر ml اسید سدیم هیدروکسید ۱ N معادل ۰/۰۴۹ g فسفریک اسید (H₃PO₄) میباشد.
آزمون اندازهگیری آرسنیک
اندازهگیری آرسنیک بر اساس استاندارد ملی ایران به شماره ۱۶۷۲۲، مواد غذایی- اندازهگیری عناصر کم مقدار- اندازهگیری آرسنیک کل با روش طیفسنجی جذب اتمی تولید هیدرید (HGAAS) پس از خاکسترسازی خشک انجام دهید.
آزمون اندازهگیری سرب
اندازهگیری سرب بر اساس استاندارد ملی ایران به شماره ۹۲۶۶، مواد غذایی- اندازهگیری مقدار سرب، کادمیم، مس، آهن و روی- روش طیفسنجی نوری جذب اتمی انجام دهید.
مصالح مرتبط با بند
روشهای آزمون
گفتوگوی عمومی انجمن درباره بخش 5
نظر شما درباره این بند با نام شما در انجمن عمومی منتشر میشود و دیگران میتوانند آن را بخوانند و پاسخ بدهند.