اصطلاحات و تعاریف

زمان تقریبی مطالعه: 10 دقیقه

برای دیدن معنی، یک واژه یا عبارت کوتاه را در متن انتخاب کنید.

اصطلاحات و تعاریف

در این استاندارد، اصطلاحات و تعاریف زیر به‌کار می‌روند:

آهک

lime

واژه عمومی شامل شکل‌های مختلف فیزیکی و شیمیایی آهک زنده، آهک آبدار و آهک هیدرولیکی است و می‌تواند پرکلسیم، منیزیمی یا دولومیتی باشد.

یادآوری– به‌غیراز سنگ‌آهک، ممکن است شکل‌هایی مانند اکسید کلسیم (CaO)، هیدروکسید کلسیم (Ca(OH)₂)، اکسید منیزیم (MgO)، یا هیدروکسید منیزیم (Mg(OH)₂)، به‌تنهایی یا در ترکیب با دیگر مواد به‌صورت محصول اصلی یا محصول جانبی تولید شوند. به‌عنوان‌مثال، در فرآیند تولید استیلن از کاربید کلسیم (CaC₂) و آب، رسوب هیدروکسید کلسیم تشکیل می‌شود.

آهک آبدار¹

hydrated lime

با اضافه کردن مقدار لازم آب به آهک زنده و تکمیل واکنش شیمیایی پودر خشکی به دست می‌آید که به آن آهک آبدار می‌گویند. آهک آبدار به‌طور اساسی شامل هیدروکسید کلسیم یا مخلوط هیدروکسید کلسیم و اکسیدمنیزیم یا مخلوط هیدروکسیدکلسیم و هیدروکسید منیزیم و یا ترکیبی از این دو مخلوط می‌باشد.

یادآوری– به‌غیراز سنگ‌آهک، ممکن است شکل‌هایی مانند اکسید کلسیم (CaO)، هیدروکسید کلسیم (Ca(OH)₂)، اکسید منیزیم (MgO)، یا هیدروکسید منیزیم (Mg(OH)₂)، به‌تنهایی یا در ترکیب با دیگر مواد به‌صورت محصول اصلی یا محصول جانبی تولید شوند. به‌عنوان‌مثال، در فرآیند تولید استیلن از کاربید کلسیم (CaC₂) و آب، رسوب هیدروکسید کلسیم تشکیل می‌شود.

آهک آبدار بنایی

masons hydrated lime

آهک آبداری که برای استفاده در بنایی مناسب است.

۱ – علاوه بر واژه آهک آبدار، واژه‌های آهک هیدراته و آهک مرده نیز به‌کاربرده می‌شود.

آهک آبدار پرداخت¹

finishing hydrated lime

آهک آبدار که برای استفاده در پرداخت گچ مناسب است.

آهک بادی

spray lime

آهک آبدار ریزدانه‌ای که حداقل مقدار ۹۵٪ آن از الک ۴۵μm (شماره ۳۲۵) عبور کند.

آهک دوآبه

di-hydrated lime
double hydrated lime

آهک دولومیتی که تحت‌فشاری بیش از فشار اتمسفر، آبدار شده و اکسیدهای بی‌آب آن کمتر از ۸٪ باشد.

آهک دیرگداز²

refractory lime

آهک (به‌طورمعمول آهک دولومیتی) که به‌سختی می‌سوزد و دارای تمایل بسیار کم یا بدون تمایل برای تبدیل اکسیدها به هیدروکسیدها می‌باشد.

آهک زنده

quicklime

سنگ‌آهک تکلیس شده که بخش عمده آن اکسید کلسیم یا اکسید کلسیم همراه با اکسید منیزیم می‌باشد و قابلیت شکفته شدن با آب را دارد.

۱ – علاوه بر واژه پرداخت، واژه‌های نماکاری و روکش هم به کار برده می‌شود.
۲ – علاوه بر واژه دیرگداز واژه نسوز هم به کار برده می‌شود.

یادآوری– به‌غیراز سنگ‌آهک، ممکن است شکل‌هایی مانند اکسید کلسیم (CaO)، هیدروکسید کلسیم (Ca(OH)₂)، اکسید منیزیم (MgO)، یا هیدروکسید منیزیم (Mg(OH)₂)، به‌تنهایی یا در ترکیب با دیگر مواد به‌صورت محصول اصلی یا محصول جانبی تولید شوند. به‌عنوان‌مثال، در فرآیند تولید استیلن از کاربید کلسیم (CaC2) و آب، رسوب هیدروکسید کلسیم تشکیل می‌شود.

آهک زنده بنایی

masons quicklime

آهک زنده‌ای که (بعد از شکفتن و تبدیل‌شدن به خمیر آهک) برای استفاده در بنایی مناسب است.

آهک زنده پرداخت

finishing quicklime

آهک زنده‌ای که (بعد از شکفته شدن و تشکیل خمیر آهک) برای استفاده در پوشش پرداخت گچ مناسب است.

آهک زنده خروجی کوره

run-of-kiln quicklime

آهک زنده‌ای که از کوره خارج می‌شود.

آهک ساختمانی

building lime
construction lime

آهکی که با توجه به مشخصات شیمیایی، فیزیکی و روش تولید، برای مصارف معمولی یا مصارف ویژه در ساختمان مناسب است.

آهک شکفته در هوا

air-slaked lime

محصولی شامل بخش‌های مختلف اکسیدها، هیدروکسیدها و کربنات‌های کلسیم و منیزیم است که پس از اینکه در معرض هوای کافی قرار گرفت، آهک زنده با بروز نشانه‌های فیزیکی آب‌پوشی¹ حاصل می‌شود. (تشخیص چشمی آن در آهک زنده پودری مشکل است)

آهک شیمیایی

chemical lime

آهک زنده یا آهک آبدار که با توجه به مشخصات شیمیایی و فیزیکی و روش فرآوری، برای استفاده در یک یا چند مصرف صنعتی مناسب است.

یادآوری– به‌غیراز سنگ‌آهک، ممکن است شکل‌هایی مانند اکسید کلسیم (CaO)، هیدروکسید کلسیم (Ca(OH)₂)، اکسید منیزیم (MgO)، یا هیدروکسید منیزیم (Mg(OH)₂)، به‌تنهایی یا در ترکیب با دیگر مواد به‌صورت محصول اصلی یا محصول جانبی تولید شوند. به‌عنوان‌مثال، در فرآیند تولید استیلن از کاربید کلسیم (CaC₂) و آب، رسوب هیدروکسید کلسیم تشکیل می‌شود.

آهک کشاورزی

agricultural lime

آهک زنده ریزدانه² یا آهک آبدار کلسیم و منیزیم آن توانایی خنثی کردن اسیدیته خاک را دارند.

آهک گدازآور³

fluxing lime

اصطلاحی که به آهک زنده مورداستفاده در ساخت فولاد یا شیشه به‌عنوان گدازآور گفته می‌شود.

1 – Hydration
2 - Ground
۳ – علاوه بر واژه گداز آور واژه کمک‌ذوب هم به کار برده می‌شود.

آهک هیدرولیک پوزولانی

pozzolanic hydraulic lime (PHL)

پودری که از مخلوط کردن یا آسیاب کردن حداقل ۲۵٪ وزن ملات از آهک هیدرولیکی نوع S مطابق با استاندارد ASTM C207 با یک یا چند نوع پوزولان و پرکننده خنثی تولید می‌شود. در صورتی از آهک هیدراته نوع N مطابق استاندارد ASTM C207 باید استفاده کرد که دارای اثرات زیان‌بار برای مصالح نباشد.

یادآوری– در استاندارد ASTM C1707 این تعاریف با افزایش افزودنی هواساز¹ یا سیمان اصلاح شده است.

آهک هیدرولیکی آبدار

hydraulic hydrated lime

آهک خشک سیمانی شده² آبدار که از تکلیس سنگ‌آهک دارای سیلیس و آلومین در دمای کمتر از شروع هم‌جوشی به دست می‌آید تا آهک آزاد (CaO) لازم برای آبدار شدن را تشکیل دهد و هم‌زمان سیلیکات‌های کلسیم غیرآبدار کافی را برجا می‌گذارد تا پودری خشک برای برآورده ساختن نیازهای هیدرولیکی تولید کند.

آهک یک‌آبه

mono-hydrated lime

آهک دولومیتی که در فشار جو، آبدار شده و دارای بیش از ۱۸٪ اکسیدهای غیرآبدار می‌باشد.

آهکی

calcareous

ترکیب غالب کربنات کلسیم یا یکی از مشتقات آن می‌باشد.

1 – Air entrainment
2 -Cementitious

اندازه‌های آهک زنده

quicklime sizes

اندازه‌های مختلف آهک، بسته به نوع سنگ‌آهک، نوع کوره مورداستفاده در تولید، رفتار پس از تکلیس شدن، متفاوت می‌باشد و اندازه‌های آن عبارتند از:
الف– کلوخه بزرگ¹ – ۲۰۳ mm و کوچک‌تر؛
ب– کلوخه کوچک² – ۶۴mm و کوچک‌تر؛
ج– ریزدانه³ – ۶۴mm کوچک‌تر؛
د– پودری⁴ – تقریبا تمام آن از الک ۸۵μm (شماره ۲۰) عبور کند.

پرکلسیم⁵

high-calcium

سنگ‌آهکی که میزان کربنات منیزیم آن صرف‌نظر از مواد تشکیل‌دهنده، از صفر تا ۵٪ باشد.

پوزولان

Pozzolan

موادی سیلیسی یا آلومینی– سیلیسی، که به‌تنهایی فاقد ارزش سیمانی بوده یا دارای ارزش سیمانی کمی هستند ولی در شکل بسیار ریز و در مجاورت رطوبت با هیدروکسیدهای قلیایی و قلیایی خاکی در دمای معمولی برای تشکیل یا کمک به تشکیل خصوصیات ترکیبات سیمانی به‌صورت شیمیایی واکنش می‌دهند.

1 – Large lump
2- Pebble or crushed
3- Ground, screened or granular
4 – Pulverized
۵ – علاوه بر واژه پرکلسیم، واژه با کلسیم بالا هم به کار برده می‌شود.

پوزولان‌های تکلیس شده

calcined pozzolans

موادی که با تکلیس‌شدن سیلیس‌های طبیعی یا خاک‌های آلومینو–سیلیسی تولید می‌شوند. مانند تکلیس‌هایی که به‌منظور فعال کردن خواص پوزولانی انجام می‌شود.

پوزولان‌های طبیعی

natural pozzolans

موادی مانند برخی خاکسترهای آتشفشانی و رسوبات گدازه آتشفشانی که در حالت طبیعی خواص پوزولانی از خود نشان می‌دهند.

پی اچ

pH

لگاریتم منفی غلظت یون هیدروژن است که می‌تواند تا حد زیادی تحت تاثیر دما، به‌خصوص تحت شرایط قلیایی باشد. بنابراین اندازه‌گیری محلول‌های قلیایی خاکی در دمای پیشنهادی مشخص ۲۵°C، مهم است.

خمیر آهک

lime putty

محصولی که از شکفته شدن آهک زنده با آب مطابق دستورالعمل‌های سازنده یا با مخلوط کردن آهک آبدار و آب برای رسیدن به غلظت موردنظر تولید می‌شود.

دولومیت کاملا سوخته

dead burned dolomite

سنگ‌آهک دولومیتی که با/یا بدون استفاده از مواد افزودنی، در دمای کافی و به مدت طولانی حرارت داده‌شده باشد. به‌نحوی که ساختار کربناتی آن تجزیه‌شده و تشکیل اکسیدکلسیم و پریکلاز¹ بدهد. این مجموعه، توانایی ایجاد مقاومت در برابر آبدار شدن و قابلیت ترکیب مجدد با دی‌اکسیدکربن را دارد.

دولومیتی

Dolomitic

سنگ‌آهکی که صرف‌نظر از مواد تشکیل‌دهنده، در آن ۳۵٪ تا ۴۶٪ کربنات منیزیم وجود داشته باشد.

سفیدکاری

white wash

ترکیبی از آهک آبدار (یا آهک شکفته)، آب و سایر مواد که به‌عنوان پوشش رنگی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سنگ‌آهک

limestone

سنگ رسوبی اولیه که به‌طور عمده شامل کربنات کلسیم یا کربنات‌های کلسیم و منیزیم است. سنگ‌آهک می‌تواند پرکلسیم، منیزیمی یا دولومیتی باشد:
— سنگ‌آهک دولومیتی: سنگ‌آهکی که دارای ۳۵٪ تا ۴۶٪ کربنات منیزیم باشد.
— سنگ‌آهک منیزیمی: سنگ‌آهکی که دارای ۵٪ تا ۳۵٪ کربنات منیزیم باشد.
— سنگ‌آهک پرکلسیم: سنگ‌آهکی که دارای صفر تا ۵٪ کربنات منیزیم باشد.

1 - periclase
پریکلاز فازی از اکسید منیزیم می‌باشد که عمدتا در سنگ مرمر و سنگ‌آهک یافت می‌شود.

سنگ‌آهک پرکلسیم

high-calcium limestone

به سنگ‌آهک (بند ۳۱–۳) مراجعه شود

سنگ‌آهک دولومیتی

dolomitic limestone

به سنگ‌آهک (بند ۳۱–۳) مراجعه شود.

سنگ‌آهک کشاورزی

agricultural limestone

سنگ‌آهک ریزدانه یا پودری که کلسیم و منیزیم آن توانایی خنثی کردن ویژگی اسیدیته خاک را داشته باشد.

یادآوری– آهک کشاورزی یک عامل خنثی‌کننده بسیارقوی است. سنگ‌آهک کشاورزی اغلب به‌عنوان ماده تنظیم‌کننده میزان pH خاک مطرح می‌شود. (به ویژگی استاندارد ASTM C602 مراجعه شود)

سنگ‌آهک منیزیمی

magnesian limestone

به سنگ‌آهک (بند ۳۱–۳) مراجعه شود.

سنگ گدازآور

fluxstone

اصطلاحی که به سنگ‌آهک (پرکلسیم، منیزیمی یا دولومیتی) مورداستفاده در ساخت آهن و فولاد یا شیشه به‌عنوان عامل گدازآور گفته می‌شود.

شاخص آهک موجود

available lime index

بخش‌هایی از آهک که تحت شرایط یک روش یا فرآیند خاص، وارد واکنش موردنظر می‌شوند و معمولا نشان‌دهنده میزان درصد خلوص آهک می‌باشد.

شکفته شدن

slaking

واکنش شیمیایی که با مخلوط شدن آهک زنده و آب، تولید آهک آبدار می‌کند.

شکل‌پذیری

Plasticity

به خاصیت فیزیکی نسبی از خمیر آهک با غلظت استاندارد، گفته می‌شود که بتواند در برابر کاهش حالت خمیری و شکل‌پذیری در برابر مکش یک سطح جاذب مقاومت کند. شکل‌پذیری با استفاده از دستگاه شکل‌پذیری املی¹ اندازه‌گیری می‌شود.

شیر آهک²

milk of lime

سوسپانسیونی³ از آهک آبدار (یا آهک زنده شکفته) در آب با نسبت‌هایی که ظاهر آن مانند شیر باشد.

یادآوری– به‌غیراز سنگ‌آهک، ممکن است شکل‌هایی مانند اکسید کلسیم (CaO)، هیدروکسید کلسیم (Ca(OH)₂)، اکسید منیزیم (MgO)، یا هیدروکسید منیزیم (Mg(OH)₂)، به‌تنهایی یا در ترکیب با دیگر مواد به‌صورت محصول اصلی یا محصول جانبی تولید شوند. به‌عنوان‌مثال، در فرآیند تولید استیلن از کاربید کلسیم (CaC₂) و آب، رسوب هیدروکسید کلسیم تشکیل می‌شود.

1 - Emley Plasticimeter
۲ – علاوه بر واژه شیرآهک واژه دوغاب آهک هم به کار برده می‌شود.
3 –Suspension

کلسیا

calcia

ترکیب شیمیایی اکسید کلسیم (CaO) می‌باشد.

محصول جانبی آهک

by-product lime

محصولات جانبی آهک شامل ترکیبات متنوعی از ترکیبات کلسیم و/یا کلسیم/منیزیم هستند که برای کاربردهای ویژه‌ای قابل‌استفاده می‌باشند. اما به طول معمول یک یا چند ویژگی لازم از آهک موردنظر را برآورده نمی‌کنند. به‌عنوان‌مثال، می‌توان به غبار کوره آهک و مواد زائد تولیدشده توسط دستگاه هیدراتور¹ اشاره کرد. توصیه می‌شود که ترکیب‌های مشخص، ویژگی‌های فیزیکی، مشخصات عملکرد و تغییرات مورد انتظار چنین موادی برای مصرف‌کنندگان موردنظر، ارزیابی شود.

محلول‌های قلیایی خاکی

alkaline earth solutions (AES)

محلول آبدار از اکسید یا هیدروکسید یکی از عناصر گروه قلیایی خاکی جدول تناوبی (IIa) مانند کلسیم یا منیزیم است. این محلول‌ها ممکن است بسیار قلیایی باشند. (به pH (بند ۲۶–۳) مراجعه شود).

ملات آهک

lime mortar

خمیر آهک مخلوط شده با سنگدانه که برای بنایی مناسب است.

1 – Hydrator

ملات سیمان پرتلند– آهک

Portland Cement-Lime Mortar (PCL)

به ملات سیمان–آهک (بند ۴۶–۳) مراجعه شود.

ملات سیمان – آهک

Cement-Lime Mortar

ملات سیمان آهک، مخلوطی است که دارای سیمان هیدرولیک، آهک آبدار یا خمیر آهک، ماسه بنایی و آب است.

یادآوری– این ملات می‌تواند با نسبت یا خواص اعلام‌شده در استاندارد ASTM C270 باشد

منیزیا

magnesia

ترکیب شیمیایی اکسید منیزیم (MgO) است.

منیزیایی

magnesian

نشان‌دهنده وجود ۵٪ تا ۳۵٪ کربنات منیزیم (MgCO₃) در مواد تشکیل‌دهنده سنگ‌آهک است.

مواد آهکی

liming material

واژه‌ای عمومی که شامل شکل‌های مختلف شیمیایی و فیزیکی موادی مانند آهک، سنگ‌آهک، صدف‌های نرم‌تنان، مارن، آهک تولیدی به‌عنوان محصول جانبی و سرباره که ترکیبات کلسیم و منیزیم آن قادر به خنثی کردن اسیدیته باشند.

اندود کاری

stucco

عملیات پرداخت نهایی با ملات سیمانی–آهکی که برای پوشش سطح بیرونی ساختمان و بنا مناسب است.

واکنش‌پذیری

reactivity

واکنش‌پذیری، واکنش بین مواد است که توسط برخی روش‌ها به‌صورت کیفی یا کمی قابل پایش می‌باشد. در صنعت آهک، واکنش‌پذیری اغلب به واکنش بین سنگ‌آهک، آهک زنده و/یا یک ماده مرتبط دیگر با سایر مواد همچون آب یا اسید و یا SOx گفته می‌شود.

مصالح مرتبط با بند

اصطلاحات و تعاریف


گفت‌وگوی عمومی انجمن درباره بخش 3

نظر شما درباره این بند با نام شما در انجمن عمومی منتشر می‌شود و دیگران می‌توانند آن را بخوانند و پاسخ بدهند.