مبحث بیست و سوم: الزامات ترافیکی ساختمان ها

دوره هفتم شورای تدوین مقررات ملی ساختمان با این رویکرد که این مقررات می‌بایست پاسخگوی همه جوانب فنی ساختمان، از مرحله طراحی تا بهره‌برداری و پایان عمر مفید ساختمان باشد، ضرورت تدوین مباحث جدید دیگری را در تکمیل موضوعات فنی موجود به تصویب رسانید. مبحث الزامات ترافیکی ساختمان‌ها که اکنون در دست جامعه مهندسین ساختمان کشور است، یکی از مقررات تکمیلی در پلاک ساختمان و مرتبط با اندرکنش ساختمان و معابر پیرامون آن می‌باشد.

بی‌توجهی به سفرهای تولید و جذب‌شده ساختمان، موجب بروز مشکلات ترافیکی در معابر پیرامونی آن‌ها نظیر عدم تناسب بین عملکرد کاربری‌ها با ظرفیت شبکه، نامتناسب بودن دسترسی‌ها، ایجاد گره‌های ترافیکی، و مواردی از این قبیل شده است. از این روی لازم است به ساختمان‌ها به عنوان سلول‌های شهری، از منظر ترافیکی که تولید و جذب سفر می‌کنند، توجه شود، تا ملاحظات لازم در طراحی ترافیکی آن‌ها لحاظ گردد و در صورت لزوم تسهیلات جدید در شبکه معابر بلافصل ساختمان‌ها منظور و یا تغییراتی در کاربری‌ها یا اجزای ساختمان و محوطه آن اعمال شود. در غیر این صورت، اجزای ترافیکی ساختمان و شبکه معابر اطراف آن ممکن است امکان پاسخگویی به اثرات ترافیکی مستحدثات جدید را نداشته و عملکرد آن‌ها با اثرات نامطلوبی همراه شود.

ارزیابی ترافیکی و کاربرد عملی عارضه‌سنجی ساختمان به معنای پیش‌بینی، محاسبه و لحاظ کردن آثار ترافیکی ساختمان در داخل و محیط پیرامون آن در شهرها است.

این مبحث با در نظر گرفتن اهداف تدوین مقررات ملی ساختمان و انطباق آن با نقش مهندسی ترافیک در ساختمان، و پس از شناسایی مشکلات و آسیب‌های وضع موجود شهرها تدوین گردیده تا الزاماتی در جهت رفع این مشکلات گردآوری نماید.

در فصل کلیات این مبحث ضمن بیان هدف، دامنه کاربرد و تعاریف تخصصی، به منظور تسهیل در بهره‌برداری از مطالب فصول آتی، طبقه‌بندی ساختمان‌ها و معابر ارائه شده است. در ادامه، اصول اثرسنجی ترافیکی ساختمان‌ها و روش‌های تحلیل تاثیرات ترافیکی ناشی از ایجاد ساختگاه‌های ترافیکی یا تغییر در کاربری ساختمان آورده شده است. ضوابط ترافیکی حین ساخت ساختمان نیز در فصل جداگانه‌ای آمده و در آن الزاماتی در ارتباط با اجزای محوطه کارگاهی، تجهیزات کنترل ترافیک و مدیریت و ایمنی ترافیک در حین ساخت ارائه گردیده است. همچنین در فصل ضوابط ترافیکی داخل ساختمان‌ها و محوطه‌ها، الزاماتی درباره پارکینگ‌ها، گردش پیاده و سواره، معلولین، ایمن‌سازی، علائم و شرایط اضطرار ارائه می‌دهد. در نهایت در فصل ضوابط ترافیکی در شبکه معابر بلافاصله ساختمان به‌عنوان فصل پایانی، بایدها و نبایدهای مربوط به مشخصات فیزیکی و هندسی معابر، استفاده از گذرگاه‌های همسطح و غیرهمسطح عابر پیاده، مسیرهای دوچرخه و ملاحظات ایستگاه‌های حمل‌ونقل عمومی در حوزه نفوذ ساختمان مطرح شده است.

لازم به ذکر است در این مبحث، به‌عنوان ویرایش اول مجموعه ضوابط و الزامات مقررات ملی ساختمان در حوزه ترافیک تلاش شده تا کلیه مباحث ترافیکی تأثیرگذار در بخش ساختمان پوشش داده شود. همان‌طور که در بخش کلیات این مبحث آمده ، الزامات ترافیکی ساختمان‌های خارج از گروه‌های "الف" تا "د" قید شده در این مبحث و مندرج در مبحث چهار مقررات ملی ساختمان ، مثل ساختمان‌های دارای ارزش میراثی در بافت‌های تاریخی و همچنین لحاظ نمودن نیازهای بارانداز و بارگیری و چرخش و مانور کامیون‌ها در فضاهای خدماتی به‌عنوان بخشی از فضای پارکینگ پلاک‌های بزرگ، و نیز ضوابط مربوط به پارکینگ‌های مکانیزه به ویرایش‌های بعدی موکول شده است. قابل ذکر است که در کلیه مواردی که ضوابط این مبحث دارای ابهام یا مسکوت می‌باشد، استعلام از دفتر مقررات ملی ساختمان وزارت راه و شهرسازی ملاک عمل خواهد بود. همچنین تمامی ارقام و ابعاد قید شده در این مبحث از منابع و استانداردهای معتبر ملی و بین‌المللی استخراج شده است.

در پایان این دفتر، از تمامی اساتید، مهندسان، انجمن‌های تخصصی و سازمان‌های نظام مهندسی و نیز کلیه دست‌اندرکاران صنعت ساختمان، به‌ویژه از جناب آقای دکتر هادی عباسی، معاون مسکن و ساختمان و قائم‌مقام وزیر در نهضت ملی مسکن، و آقای دکتر داوود دانشگر، سرپرست دفتر توسعه مهندسی ساختمان وزارت راه و شهرسازی، که نظرات نگارشی و تخصصی خود را در ارتباط با پیش‌نویس این مبحث ارائه نموده‌اند، صمیمانه تشکر و قدردانی می‌نماید. همچنین از هرگونه اظهار نظر، پیشنهاد و انتقاد استقبال و از آن‌ها جهت انجام اصلاحات بعدی استفاده خواهد نمود. لذا عموم علاقه‌مندان می‌توانند با مراجعه به درگاه اینترنتی inbr.ir نسبت به ثبت نقطه‌نظرات خود اقدام نمایند.

مدیر کل دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان