۲۱-۵-۱ تحلیل‌ دینامیکی‌ غیرارتجاعی‌ سازه یک‌ درجه‌ آزادی‌ (SDOF)

مدل تحلیلی‌ پایه‌، که‌ بیشترین‌ کاربرد را در طراحی‌ انفجـاری‌ دارد، روش سـازه یـک‌ درجـه‌ آزادی‌ معادل ارتجاعی‌- خمیری‌ کامل [1] ‌ (الاستوپلاستیک‌ کامل‌) می‌باشد.

۲۱-۵-۱-۱ سازه یک‌ درجه‌ آزادی‌ معادل

اغلب‌ اعضای‌ سازه ها، دارای‌ بیش‌ از یک‌درجه‌ آزادی‌ هستند، اما بسیاری‌ از آن‌ها را می‌ توان با دقـت‌ کافی‌ به‌ سازه های‌ یک‌درجه‌ آزادی‌ معادل، تبدیل‌ نمود.

بسیاری‌ از تحلیل‌ های‌ دینامیکی‌ سازه های‌ مقاوم در برابر انفجار، بر مبنـای‌ سـازه یـک‌درجـه‌ آزادی‌ معادل است‌. عناصر اصلی‌ در معرض فشار مستقیم‌ انفجـار نظیـر قـابهـای‌ صـفحه‌ای‌ یـک‌ طبقـه‌، دیوارهای‌ طره ای‌، تیرها و دال ها، قابل‌ معادل سـازی‌ بـا سـازه یـک‌درجـه‌ آزادی‌ مـی‌ باشـند ( شـکل‌ ۲۱-۵-۱ ). در مدل یک‌درجه‌ آزادی‌ معادل، مفاهیم‌ نیروی‌ خارجی‌، جرم و سختی‌ با نیروی‌ معـادل (F e )، جرم معادل (M e ) و سختی‌ معادل (K e ) جایگزین‌ می‌ شوند که‌ در بنـد ۲۱-۵-۱-۴ تعریـف‌ می‌شوند.

تصویر

۲۱-۵-۱-۲ بار دینامیکی‌ ای‌ضربه‌

بار تابع‌ زمان انفجار را می‌ توان مطابق‌ شکل‌ ۲۱-۵-۲ بصورت مثلثی‌ مدل کرد که‌ مقدار حداکثر آن F o و مدت تأثیر آن بر سازه t d می‌باشد. در نتیجه‌ نیروی‌ تابع‌ زمان برابر خواهد شد با:

F(t)=Fo(1ttd)F(t)=F_{o}(1-\frac{t}{t_{d}})

ضربه‌ انفجار (i) تقریباً، مساوی‌ سطح‌ زیر نمودار بارگذاری‌ است‌ و از رابطه‌ زیر به‌ دست‌ می‌آید:

i=12Fotdi=\frac{1}{2}F_{o}t_{d}

*

تصویر
شکل‌ ۲۱-۵-۲ تغییرات بار انفجاری‌ روی‌ سازه یک‌ درجه‌ آزادی‌

شکل‌ ۲۱-۵-۲ تغییرات بار انفجاری‌ روی‌ سازه یک‌ درجه‌ آزادی‌

۲۱-۵-۱-۳ سازه یک‌ درجه‌ آزادی‌ ارتجاعی‌- خمیری‌

در شـکل‌هـای‌ ۲۱-۵-۳-الـف‌ و ب سـازه هـای‌ یـک‌درجـه‌ آزادی‌ ارتجـاعی‌- خمیـری‌ و در شـکل‌ ۲۱-۵-۳-پ نمودار مقاومت‌ سازه در مقابل‌ تغییرشکل‌ آن رسم‌ شده است‌.

در این‌ شکل‌ R نیروی‌ وارده، R u مقاومت‌ نهایی‌ سازه یک‌درجه‌ آزادی‌ است‌.

با توجه‌ به‌ شکل‌ ۲۱-۵-۳-پ ، ضریب‌ شکل‌ پذیری‌ سازه ارتجاعی‌- خمیـری‌ (μ)، از رابطـه‌ زیـر بـه‌ دست‌ می‌آید:

μ=ymye\mu =\frac{y_{m}}{y_{e}}

تصویر
شکل‌ ۲۱-۵-۳ سازه یک‌درجه‌ آزادی‌ ارتجاعی‌- خمیری

شکل‌ ۲۱-۵-۳ سازه یک‌درجه‌ آزادی‌ ارتجاعی‌- خمیری

‌۲۱-۵-۱-۴ ضرائب‌ تبدیل‌ به‌ سازه یک‌ درجه‌ آزادی‌ معادل خمیری- ‌ارتجاعی‌

برای‌ تبدیل‌ سازه با جرم، سختی‌ و بارگذاری‌ گسترده به‌ سازه یـک‌درجـه‌ آزادی‌ معـادل ارتجـاعی‌- خمیری‌، از ضرائب‌ تبدیل‌ استفاده می‌شود. مقادیر جـرم معـادل، سـختی‌ معـادل، نیـروی‌ معـادل و مقاومت‌ معادل با استفاده از ضرائب‌ تبدیل‌، از روابط‌ زیر به‌ دست‌ می‌آیند:


سختی معادل K e = K L × K
جرم معادل M e = K M ×M
نیروی معادل F e = K L ×F
مقاومت معادل R e = K L × R

KLM=KMKLK_{LM}=\frac{K_{M}}{K_L}

مقادیر ضرایب‌ تبدیل‌، بستگی‌ به‌ نوع تغییرشکل‌ عضو سازه ای‌ دارند. به‌ عنوان مثال، برای‌ تیر سـاده شکل‌ ۲۱-۵-۴ ، بر حسب‌ نـوع تغییرشـکل‌ در رفتـار ارتجـاعی‌ و خمیـری‌، مقـادیر ضـرایب‌ تبـدیل‌ متفاوتی‌ بدست‌ می‌ آید. در موارد عملی‌ ضرائب‌ تبدیل‌ در طول تحلیل‌، ثابت‌ فرض مـی‌ شـوند. بـرای‌ انتخاب ضرایب‌ مناسب‌، از قضاوت مهندسی‌ و متناسب‌ با ماهیت‌ پاسخ‌ حاکم‌ سازه (عضو)، اسـتفاده می‌ شود. گاهی‌ از میانگین‌ ضرایب‌ انتقال ارتجاعی‌ و خمیری‌ نیز استفاده می‌ شـود. درصـورت تغییـر رفتار اعضای‌ سازه از حالت‌ ارتجاعی‌ به‌ خمیری‌ و بر عکس‌ ضرایب‌ تبدیل‌ نیز تغییر می‌کنند.

تصویر
شکل ۲۱-۵-۴ تابع‌ شکل‌ و ضرایب‌ انتقال برای‌ تیر دو سر ساده

شکل ۲۱-۵-۴ تابع‌ شکل‌ و ضرایب‌ انتقال برای‌ تیر دو سر ساده

ضرایب‌ تبدیل‌ و روابط‌ واکنش‌ های‌ تکیه‌ گاهی‌ اعضـای‌ مختلـف‌ بـرای‌ بارگـذاری‌ و شـرایط‌ مختلـف‌ تکیه‌ گاهی‌، در جداول ۲۱-۵-۱ تا ۳ ارائه‌ شده است‌. در این‌ جدول ها، M pc ظرفیت‌ خمشی‌ نهـایی‌ اسمی‌ مقطع‌ در وسط‌ دهانه‌ و M ps ظرفیت‌ خمشی‌ نهایی‌ اسمی‌ مقطع‌ در تکیـه‌ گـاه اسـت‌ کـه‌ بـا ضرب مقاومت‌ مصالح‌ در ضرایب‌ افزایش‌ مقاومت‌ و افـزایش‌ دینـامیکی‌ (DIF و SIF ) و بـا فـرض ضرایب‌های‌ تقلیل‌ ظرفیت‌ برابر یک‌ (Φ=1 ) و شکل‌ مقطع‌، محاسبه‌ می‌شوند.

جدول

بارگذاری

محدوده کرنش

ضریب سختی و بار (K L )

ضریب جرم متمرکز (K M )

ضریب جرم گسترده (K M )

مقاومت حداکثر (R u )

سختی (K)

واکنش تکیه گاهی دینامیکی (V)

نقاط کنترل

تصویر

ارتجاعی

0/64

ــــ

0/50

8MpcL\frac{8M_{pc}}{L}

384EI5L3\frac{384EI}{5L^{3}}

0/39R+0/11F

تکیه گاه‌ها + وسط دهانه

خمیری

0/50

ــــ

0/33

8MpcL\frac{8M_{pc}}{L}

0

0/38R u +0/12F

تصویر

ارتجاعی

1/00

1/00

0/49

4MpcL\frac{4M_{pc}}{L}

48EIL3\frac{48EI}{L^{3}}

0/78R-0/28F

تکیه گاه‌ها + وسط دهانه

خمیری

1/00

1/00

0/33

4MpcL\frac{4M_{pc}}{L}

0

0/75R u -0/25F

تصویر

ارتجاعی

0/87

0/76

0/52

6MpcL\frac{6M_{pc}}{L}

56/4EIL3\frac{56/4EI}{L^{3}}

0/525R-0/25F

تکیه گاه‌ها + یک سوم دهانه

خمیری

1/00

1/00

0/56

6MpcL\frac{6M_{pc}}{L}

0

0/525R u -0/02F

جدول c-21-5-1جدول ۲۱-۵-۱ ضرایب‌ تبدیل‌ برای‌ اعضای‌ یک‌ طرفه‌ (تیر یا دال یکطرفه‌) با تکیه‌گاه های‌ ساده

جدول

بارگذاری

محدوده کرنش

ضریب سختی و بار (K L )

ضریب جرم متمرکز (K M )

ضریب جرم گسترده (K M )

مقاومت حداکثر (R u )

سختی (K)

واکنش تکیه گاهی دینامیکی (V)

نقاط کنترل

تصویر

ارتجاعی

0/53

ــــ

0/41

12MpsL\frac{12M_{ps}}{L}

384EIL3\frac{384EI}{L^{3}}

0/36R+0/14F

تکیه گاه‌ها + وسط دهانه

ارتجاعی خمیری

0/64

ــــ

0/5

8(Mps+Mpc)L\frac{8\left (M_{ps}+M_{pc} \right )}{L}

0

0/39R+0/11F

خمیری

0/50

ــــ

0/33

8(Mps+Mpc)L\frac{8\left (M_{ps}+M_{pc} \right )}{L}

0

0/39R u +0/12F

تصویر

ارتجاعی

1/00

1/00

0/37

4(Mps+Mpc)L\frac{4\left (M_{ps}+M_{pc} \right )}{L}

192EIL3\frac{192EI}{L^{3}}

0/71R-0/21F

تکیه گاه‌ها + وسط دهانه

خمیری

1/00

1/00

0/33

4(Mps+Mpc)L\frac{4\left (M_{ps}+M_{pc} \right )}{L}

0

0/75R u -0/25F

تصویر

ارتجاعی

0/87

0/76

0/52

6(Mps+Mpc)L\frac{6\left (M_{ps}+M_{pc} \right )}{L}

56/4EIL3\frac{56/4EI}{L^{3}}

0/53R-0/03F

تکیه گاه‌ها + یک سوم دهانه

خمیری

1/00

1/00

0/56

4(Mps+Mpc)L\frac{4\left (M_{ps}+M_{pc} \right )}{L}

0

0/52R u -0/02F

جدول c-21-5-2جدول ۲۱-۵-۲ ضرایب‌ تبدیل‌ برای‌ اعضای‌ یک‌ طرفه‌ (تیر، ستون یا دال یکطرفه‌) با تکیه گاه‌های گیر دار

جدول

بارگذاری

محدوده کرنش

ضریب سختی و بار (K L )

ضریب جرم متمرکز (K M )

ضریب جرم گسترده (K M )

مقاومت حداکثر (R u )

سختی (K)

واکنش تکیه گاهی دینامیکی (V)

نقاط کنترل

تصویر

ارتجاعی

0/58

ــــ

0/45

8MpsL\frac{8M_{ps}}{L}

185EIL3\frac{185EI}{L^{3}}

V 1 =0/26R+0/12F

V 2 =0/43R+0/19F

تکیه گاه‌ها + وسط دهانه

ارتجاعی خمیری

0/64

ــــ

0/5

4(Mps+2Mpc)L\frac{4\left (M_{ps}+2M_{pc} \right )}{L}

384EI5L3\frac{384EI}{5L^{3}}

0/39R+0/11F±M ps /L

خمیری

0/50

ــــ

0/33

4(Mps+2Mpc)L\frac{4\left (M_{ps}+2M_{pc} \right )}{L}

0

0/38R u +0/12F±M ps /LF

تصویر

ارتجاعی

1/00

1/00

0/43

16Mps3L\frac{16M_{ps}}{3L}

107EIL3\frac{107EI}{L^{3}}

V 1 =0/25R+0/07F

V 2 =0/54R+0/14F

تکیه گاه‌ها + وسط دهانه

ارتجاعی خمیری

1/00

1/00

0/49

2(Mps+2Mpc)L\frac{2\left (M_{ps}+2M_{pc} \right )}{L}

48EIL3\frac{48EI}{L^{3}}

0/78R-0/28F±M ps /L

خمیری

1/00

1/00

0/33

2(Mps+2Mpc)L\frac{2\left (M_{ps}+2M_{pc} \right )}{L}

0

0/75R u -0/25F±M ps /L

تصویر

ارتجاعی

0/81

0/67

0/45

6MpsL\frac{6M_{ps}}{L}

132EIL3\frac{132EI}{L^{3}}

V 1 =0/17R+0/17F

V 2 =0/33R+0/33F

تکیه گاه‌ها + یک سوم دهانه

ارتجاعی خمیری

0/87

0/76

0/52

2(Mps+3Mpc)L\frac{2\left (M_{ps}+3M_{pc} \right )}{L}

56EIL3\frac{56EI}{L^{3}}

0/525R-0/025F±M ps /L

خمیری

1/00

1/00

0/56

2(Mps+3Mpc)L\frac{2\left (M_{ps}+3M_{pc} \right )}{L}

0

0/52R u -0/02F±M ps /L

جدول c-21-5-3جدول ۲۱-۵-۳ ضرایب‌ تبدیل‌ برای‌ اعضای‌ یک‌ طرفه‌ (نظیر دیوار، ستون، سقف‌، قاب) با تکیه‌گاه های‌ ساده و گیردار

۲۱-۵-۱-۵ جرم سازه یک‌درجه‌ آزادی‌ معادل

جرم سازه یک‌ درجه‌ آزادی‌ معادل، شامل‌ جرم اعضای‌ سازه ای‌ و جرم تجهیزاتی‌ است‌ که‌ به‌ صـورت دائم‌ روی‌ آن قرار دارند و با تقسیم‌ وزن آن‌ها به‌ شتاب جاذبه‌ بدست‌ می‌آید.

۲۱-۵-۱-۶ سختی‌ سازه یک‌درجه‌ آزادی‌ معادل

ضریب‌ تبدیل‌ سختی‌ سازه یک‌درجه‌ آزادی‌ معادل، با توجه‌ بـه‌ شـرایط‌ تکیـه‌ گـاهی‌ و بـار وارده، از جدول‌های ۲۱-۵-۱ تا ۳ محاسبه‌ می‌شود.

۲۱-۵-۱-۷ تحلیل‌ سازه یک‌درجه‌ آزادی‌ معادل

پس‌ از تعیین‌ مشخصات سازه یک‌درجه‌ آزادی‌ معادل، آن را تحت‌ بار دینـامیکی‌ وارده، بـه‌ یکـی‌ از روشهای‌ دینامیکی‌ تحلیل‌ نموده و تغییرشکل‌ حداکثر (y m ) محاسبه‌ مـی‌ شـود. بـا انجـام تحلیـل‌ استاتیکی‌ نیز تغییرمکان (y e ) تعیین‌ شده و از رابطه‌ ۲۱-۵-۳ ، ضریب‌ شکل‌ پذیری‌ (μ) بـه‌ دسـت‌ می‌آید. دورانهای‌ تکیه‌گاهی‌ و وسط‌ دهانه‌ نیز از شکل‌ ۲۱-۵-۵ قابل‌ محاسبه‌ است‌.

تغییرشکل‌ عضو،صرفاً بر اثر بارهای‌ ناشی‌ از انفجار محاسبه‌ شده و فرض مـی‌ شـود بارهـای‌ عـادی‌ طراحی‌ بر تغییرشکل‌ عضو بی‌ تاثیر است‌. فـرض بـرآن اسـت‌ کـه‌ انـرژی‌ کرنشـی‌ معـادل، گشـتاور خمشی‌، نیروی‌ برشی‌، تغییرمکان، سرعت‌ و شتاب سازه یک‌ درجه‌ آزادی‌، برابر پاسخ‌ نقاط کنترلـی‌ سازه اصلی‌ باشد. نقاط کنترل،معمولاً نقاطی‌ از سازه هستند که‌ بیشترین‌ پاسـخ‌ سـازه ای‌ را دارنـد (مانند محل‌ مفصل‌ خمیری‌ داخل‌ دهانه‌ و یا تکیه‌گاه گیردار عضو).


نظرات (0)

برای ثبت نظر، لطفا وارد شوید یا ثبت‌نام کنید.

در حال بارگذاری نظرات...