۱۷-۱۱-۱ مشخصات مواد و مصالح‌ مصرفی‌

۱۷-۱۱-۱-۱ لوله‌ها

الف‌- لوله‌های‌ فولادی‌

لوله‌های‌ فولادی‌ مورد استفاده درلوله‌ کشی‌ گاز می‌تواند از نوع بدون درز و یا درزدار باشد. این‌ لوله‌ها از نظر ساخت‌، مواد، ابعاد، وزن، آزمایش‌ها و رواداری‌ها باید با آخرین‌ ویرایش‌ یکی‌ از استانداردها ISIRI 3360 ، EN 10255 , IGS-M-PL-001(2) و یا API 5L Grade B مطابقت‌ داشته‌ باشد (طبق‌ جدول شماره پ-۲-۱ ).

  1. لوله‌ های‌ پلی‌ اتیلن‌

    کاربرد لوله‌های‌ پلی‌ اتیلن‌ فقط‌ به‌ صورت مدفون برای‌ استفاده در شبکه‌های‌ گازرسانی‌ شهرکها و محوطه‌ مجتمع‌های‌ مسکونی‌ و صنعتی‌ مجاز می‌باشد.

    لوله‌های‌ پلی‌اتیلن‌ باید مخصوص استفاده در شبکه‌ گازرسانی‌ ساخته‌ شده و با استاندارد IGS-M-PL-014-1(2) مطابقت‌ داشته‌ باشند. شبکه‌های‌ پلی‌اتیلن‌ می‌بایست‌ براساس این‌ مبحث‌ و ضوابط‌ و دستورالعمل‌ شرکت‌ملّی‌ گاز به‌ شماره۶ IGS-C-DN-001(0) اجرا شوند.

    تبصره ۱: استفاده از لوله‌های‌ پلی‌اتیلن‌ در سیستم‌ گازرسانی‌ داخل‌ ساختمان‌ها مجاز نمی‌باشد.

    تبصره ۲: استفاده از لوله‌های‌ پلی‌اتیلن‌ به‌ صورت روکار مجاز نمی‌باشد.

    تبصره۳: اتصال لوله‌های‌ پلی‌اتیلن‌ به‌ لوله‌های‌ فولادی‌ فقط‌ با استفاده از اتصال رابط [1] لوله‌ فولادی‌ به‌ لوله‌ پلی‌ اتیلن‌ و مطابق‌ استاندارد IGS-M-PL-014-3(1) مجاز می‌باشد.

    تبصره۴: اتصالات مورد استفاده در سیستم‌ لوله‌ کشی‌ گاز پلی‌اتیلن‌ باید از نوع الکتروفیوژن بوده و با استاندارد IGS-M-PL-014-2 مطابقت‌ داشته‌ باشند.

    تبصره ۵: در نقاطی‌ که‌ رعایت‌ عمق‌ (قطر لوله‌ +۱۰۰ سانتیمتر) برای‌ دفن‌ لوله‌های‌ پلی‌اتیلن‌ ممکن‌ نباشد، باید مشابه‌ بند ۱۷-۱۲-۵-۳-۱-۴ عمل‌ شود.

  2. لوله‌ های‌ مسی‌

    الف‌: استفاده از لوله‌ های‌ مسی‌ که‌ با مشخصات بند ۱۷-۴-۴-۱ ردیف‌ «ب» مطابقت‌ داشته‌ باشند، فقط‌ برای‌ اتصال لوازم گازسوز با فشار حداکثر یک‌ چهارم پوند بر اینچ‌ مربع‌ ( ۱۷۲۴ پاسکال) و حداکثر طول 1/5 متر مجاز می‌باشد.

  3. : استفاده از لوله‌های‌ مسی‌ به‌ عنوان بخشی‌ از سیستم‌ لوله‌ کشی‌ اعم‌ از روکار و یا توکار مجاز نمی‌باشد.

  4. لوله‌های‌ قابل‌ انعطاف (شیلنگ‌) برای‌ اتصال دستگاه های‌ گازسوز

    ۱: از این‌ لوله‌ها فقط‌ برای‌ اتصال دستگاه های‌ گازسوز به‌ سیستم‌ لوله‌ کشی‌ گاز استفاده می‌شود و کاربرد آن برای‌ اتصال و یا بخش‌هائی‌ از سیستم‌ لوله‌ کشی‌ غیر از مورد یاد شده ممنوع می‌باشد.

    ۲: مشخصات و حداکثر طول مجاز استفاده از لوله‌های‌ قابل‌ انعطاف مطابق‌ با شرایط‌ مندرج در بند «ب» ماده ۱۷-۴-۴-۱ بخش‌ اول این‌ مقررات می‌باشد.

۱۷-۱۱-۱-۲ اتصالات

الف‌- اتصالات فولادی‌

۱ : اتصالات جوشی‌ در اجرای‌ لوله‌ کشی‌ گاز به‌ صورت توکار و همچنین‌ روکار بالاتر از دو اینچ‌، کلیه‌ اتصالات باید از نوع جوشی‌ فولادی‌ بدون درز مطابق‌ مشخصات ASTM A-234 Grade WPB با حداکثر 0/25 درصد کربن‌ و یا استاندارد ملی‌ ۳۰۷۶ و یا استاندارد IGS-M-PL-022-1 بوده و از نظر ابعاد با استاندارد ANSI B16.9 مطابقت‌ داشته‌ و ضخامت‌ آن از رده ۴۰ کمتر نباشد.

۲ : اتصالات دنده ای‌

استفاده از اتصالات پیچی‌ به‌ استثنای‌ اتصالات ورودی‌ و خروجی‌ رگولاتور، کنتور و شیر قفل‌ شونده در علمک‌ها، ممنوع می‌باشد.

اتصالات دنده ای‌ باید مطابق‌ با استانداردملّی‌ شماره ۱۷۹۸ باشد.

۳ : فلنج‌ها

فلنج‌ها باید فولادی‌، دارای‌ گردن جوشی‌ و از نوع ASTM A-105 ساخته‌ شده به‌ روش آهنگری‌ (فورج)، کلاس ۱۵۰ طبق‌ استاندارد ANSI B.16.5 بوده و سطح‌ آن‌ها باید بر آمده و شیاردار باشد.

کاربرد اتصالات فلنجی‌ به‌ صورت مدفون مجاز نیست‌.

  1. اتصالات پلی‌ اتیلن‌

    اجرای‌ لوله‌ کشی‌ پلی‌اتیلن‌ فقط‌ با استفاده از اتصالات از نوع الکتروفیوژن [2] مطابق‌ با استاندارد IGS-PL-014-2(2) مجاز می‌باشد. استفاده از سایر انواع اتصالات اعم‌ از جوش لب‌ به‌ لب [3] یا مکانیکی‌ و غیره مجاز نمی‌باشد.

  2. اتصالات دنده پیچ‌ اتصالات دنده پیچ‌ باید از جنس‌ فولادی‌ و یا چدن چکش‌ خوار و با شرایط‌ زیر باشد:

    ۱- از نظر ظاهری‌ عاری‌ از عیب‌ و خلل‌ و فرج داخلی‌ یا خارجی‌ و نواقص‌ ظاهری‌ باشد.

    ۲- سرهای‌ آن دارای‌ بر جستگی‌ به‌ صورت طوقه‌ باشد تا در مقابل‌ فشار وارده برای‌ محکم‌ بستن‌ دنده پیچ‌ مقاومت‌ نموده و ترک نخورد.

    ۳- در صورتیکه‌ توسط‌ گیره فشرده شود تا وقتی‌ که‌ قطر آن لااقل‌ تا ۸۰% قطر اصلی‌ تقلیل‌ پیدا می‌کند نباید در آن‌ها شکستگی‌ یا ترک به‌ وجود آید.

    ۴- ضخامت‌ جداره بدنه‌ آن‌ها لااقل‌ برابر ضخامت‌ جداره لوله‌ ای‌ باشد که‌ اتصال بر آن نصب‌ می‌گردد.

    ۵- ضخامت‌ جداره کلیه‌ قسمتهای‌ بدنه‌ اتصال بایدکاملاً یکنواخت‌ بوده و حداقل‌های‌ مندرج در استاندارد مربوطه‌ را دارا باشد.

    ۶- فشار ترکیدن هیدرواستاتیکی‌ آن‌ها لااقل‌ برابر فشار ترکیدن لوله‌ای‌ باشد که‌ اتصال بر آن نصب‌ می‌ گردد.

۱۷-۱۱-۱-۳ مواد آببندی‌ اتصالات دنده پیچ‌

برای‌ آب بندی‌ اتصالات دندهای‌ لوله‌های‌ گاز باید روی‌ دنده های‌ خارجی‌ لوله‌ و اتصال را به‌ اندازه کافی‌ و مناسب‌ با مواد یا نوار آب بندی‌ (تفلون) پوشانید. بکار بردن نخ‌های‌ کنفی‌ یا خمیر و سایر مواد که‌ برای‌ آببندی‌ لوله‌های‌ آب متداول است‌ برای‌ لوله‌های‌ گاز مجاز نمی‌باشد. ترکیبات موادی‌ که‌ برای‌ آببندی‌ اتصالات بکار می‌رود باید در برابر اثرات گاز طبیعی‌ و مواد شیمیایی‌ موجود در آن که‌ در لوله‌ها جریان دارد مقاوم باشد. علاوه بر آن این‌ مواد باید همیشه‌ حالت‌ نرمی‌ خود را حفظ‌ کرده و خشک‌ نشود و نیز به‌ نحوی‌ باشد که‌ در اثر فشار یا حرارت زیاد محیط‌ سیلان پیدا نکرده و از لابلای‌ اتصالات خارج نشود.

۱۷-۱۱-۱-۴ شیرهای‌ فلزی‌

شیرهائی‌ که‌ در شبکه‌ گاز با لوله‌ های‌ فولادی‌ نصب‌ می‌ شود باید از نوع ربع‌ گرد توپکی‌ یا سماوری [4] طبق‌ مشخصات زیر باشد:

الف‌: طراحی‌، ساخت‌، اندازه ها، آزمایش‌های‌ و علامتگذاری‌ آن‌ها طبق‌ استاندارد IGS-M-PL-002-1(2) و IGS-M-PL-010-1(1) یا API 6 D باشد .

  1. : جنس‌ شیر باید فولادی‌ طبق‌ استاندارد ASTM A216 GRWCB و از نوع کلاس ۱۵۰ یا معادل آن باشد.

    پ: شیرهای‌ تا اندازه 1/2 ۱ اینچ‌ می‌تواند از نوع جوشی‌، فلنجی‌ و یا دنده پیچ‌ باشد و شیرهای‌ نوع توپکی‌ و سماوری‌ از اندازه ۲ اینچ‌ به‌ بالا باید از نوع فلنجی‌ یا جوشی‌ باشد.

    ت: شیرهای‌ برنجی‌ یا برنزی‌ از نوع دنده پیچ‌ تا اندازه 1/2 1 اینچ‌ برای‌ لوله‌کشی‌های‌ روی‌ کار در صورتیکه‌ از نظر فشار و شرایط‌ استفاده مناسب‌ بوده و با استانداردهای‌ موسسه‌ استاندارد و یا شرکت‌ ملی‌ گاز مطابقت‌ داشته‌ باشد، قابل‌ قبول است‌.

    تبصره : شیرهای‌ مدفون شبکه‌های‌ گاز باید به‌ صورت جوشی‌ با ساقه‌ بلند بوده و نصب‌ حوضچه‌ بازدید آن‌ها طبق‌ نقشه‌های‌ استاندارد شرکت‌ ملی‌ گاز باشد.

۱۷-۱۱-۱-۵ شیرهای‌ پلی‌ اتیلن‌

شیرهای‌ پلی‌اتیلن‌ که‌ در شبکه‌های‌ گاز نصب‌ می‌شوند باید از نوع ربع‌ گرد توپکی‌ طبق‌ استاندارد (0) IGS-M-PL-015 باشد.

۱۷-۱۱-۱-۶ پوشش‌ لوله‌ و اتصالات فولادی‌

انواع پوشش‌های‌ مورد استفاده برای‌ عایقکاری‌ لوله‌های‌ مدفون باید مطابق‌ جدول شماره پ-۲-۲ باشد.

۱۷-۱۱-۱-۷ دستگاه جوش پلی‌ اتیلن‌

جوشکاری‌ لوله‌ و اتصالات پلی‌اتیلن‌ باید با دستگاه جوش الکتروفیوژن مطابق‌ با استاندارد IGS-M-PL-016(2) انجام گیرد.

۱۷-۱۱-۱-۸ الکترودهای‌ جوشکاری‌

جوشکاری‌ کلیه‌ پاس های‌ لوله‌های‌ API-5L Grade B باید با استفاده از الکترودهای‌ مطابق‌ استاندارد AWS-E-6010 و یا ISIRI - 871 باشد.

تبصره : مشخصات و نمونه‌ الکترودها قبل‌ از مصرف باید به‌ تائید دستگاه نظارت برسد.

انتخاب قطر الکترود در هر مورد بستگی‌ به‌ اندازه های‌ پاس اول، قطر لوله‌ و ضخامت‌ جداره آن دارد. در این‌ رابطه‌ می‌توان از الکترودهای‌ با قطر 3/32 اینچ‌ یا 1/8 اینچ‌ یا بر حسب‌ مورد استفاده نمود. الکترودها تا زمان استفاده باید در جعبه‌های‌ در بسته‌ اصلی‌ نگهداری‌ شده و انبار کردن آن‌ها باید بر طبق‌ توصیه‌ های‌ سازنده باشد. الکترودها پس‌ از آنکه‌ از جعبه‌های‌ اصلی‌ خارج شدند باید از رطوبت‌ و صدمه‌ به‌ پوشش‌ آن‌ها محافظت‌ شوند. الکترودهایی‌ که‌ صدمه‌ دیدهاند مردود شناخته‌ شده و باید از کارگاه خارج شوند.

۱۷-۱۱-۱-۹ واشر لائی‌

واشرهائی‌ که‌ در فاصله‌ بین‌ فلنج‌های‌ لوله‌ کشی‌ گاز بکار می‌روند باید از جنسی‌ باشد که‌ در برابر فشاری‌ که‌ سیستم‌ لوله‌ کشی‌ بر مبنای‌ آن طراحی‌ گردیده و همچنین‌ ترکیبات شیمیایی‌ گازی‌ که‌ در سیستم‌ لوله‌ کشی‌ انتقال داده می‌شود مقاوم بوده و بتواند خواص فیزیکی‌ و شیمیایی‌ خود را در درجه‌ حرارت و فشار طراحی‌ شده حفظ‌ نماید. واشرها باید از الیاف فشرده شده نسوز ساخته‌ شده و در صورتیکه‌ در ساختن‌ آن‌ها الیاف فلزی‌ بکار رفته‌ باشد بتوانند تا دمای‌ ۵۰۰ درجه‌ سانتی‌ گراد مقاومت‌ نماید. هرگاه فلنجی‌ باز شود هنگام بستن‌ مجدد آن باید واشر را تعویض‌ نمود. واشرهای‌ مصرفی‌ باید با استاندارد شرکت‌ ملی‌ گاز به‌ شماره IGS-M-PL-008 مطابقت‌ داشته‌ باشد.

۱۷-۱۱-۱-۱۰ مصالح‌ مستعمل‌

مصالح‌ لوله‌ کشی‌ از قبیل‌ لوله‌، اتصالات و شیرهایی‌ را که‌ قبلأ از سیستم‌ لوله‌ کشی‌ باز شده است‌، نباید در لوله‌ کشی‌ گاز مورد استفاده قرار گیرد.

۱۷-۱۱-۱-۱۱ سایر مصالح‌

اگر در سیستم‌ لوله‌ کشی‌ گاز لازم باشد از مصالحی‌ استفاده شود که‌ مشخصات آن‌ها در این‌ مقررات گفته‌ نشده است‌، باید این‌ مصالح‌ به‌ ترتیب‌ اولویت‌ مطابق‌ با استانداردهای‌ اقلام شبکه‌های‌ گازرسانی‌ شرکت‌ ملی‌ گاز (IGS)، استاندارد ملی‌ نفت‌ (IPS) و استانداردملّی‌ ایران (ISIRI) باشد. این‌ مصالح‌ باید به‌ طور کامل‌ بررسی‌ شده و پس‌ از نصب‌ به‌ طور دقیق‌ آزمایش‌ شود تا اطمینان حاصل‌ گردد که‌ برای‌ کار مورد نظر مناسب‌ و از نظر ایمنی‌ مورد اطمینان می‌باشد، علاوه بر آن از طرف سازنده آن‌ها برای‌ مصرف در سیستم‌ لوله‌ کشی‌ گاز توصیه‌ شده باشد و در هر حال قبل‌ از استفاده از این‌ گونه‌ وسایل‌ باید به‌ تائید دستگاه نظارت رسیده باشد.

۱۷-۱۱-۱-۱۲ علامت گذاری‌

روی‌ هر قطعه‌ از لوله‌، اتصالات، شیرها و دیگر اجزاء لوله‌ کشی‌ گاز باید علامت‌ کارخانه‌ سازنده، استاندارد ساخت‌ و اندازه به‌ صورت ریخته‌ گری‌، پلاک فلزی‌، رنگ‌ پاک نشدنی‌ نصب‌ و یا نقش‌ شده باشد.

تبصره : در مورد شیرها و فلنج‌ها رده فشار نیز باید درج گردد.


نظرات (0)

برای ثبت نظر، لطفا وارد شوید یا ثبت‌نام کنید.

در حال بارگذاری نظرات...