6-2-10 الزامات طراحی اعضا برای نیروی برشی
۶-۲-۱۰ الزامات طراحی اعضا برای نیروی برشی
این بخش به الزامات طراحی اعضای با مقطع دارای یک یا دو محور تقارن تحت اثر برش در صفحه جان، اعضای با مقطع نبشی تک، اعضای با مقطع دایرهای شکل توخالی، قوطی شکل (HSS) و جعبهای، اعضای با مقطع تحت اثر برش در امتداد عمود بر محور ضعیف میپردازد. مقررات این بخش تحت عناوین زیر ارائه میگردد :
۱-۶-۲-۱۰ الزامات عمومی
در روش LRFD مقاومت برشی طراحی مساوی Ø v V n و در روش ASD مقاومت برشی مجاز مساوی V n /Ω v است که در آن :
Øv = ضریب کاهش مقاومت برشی بوده و برای کلیه الزامات این بخش برابر 0.9 است، به جز در مورد بند ۱۰-۲-۶-۲-۱ الف که مقدار آن باید برابر 1.0 در نظر گرفته شود.
Ω v = ضریب اطمینان مقاومت برشی بوده و برای کلیه الزامات این بخش برابر 1.67 است، به جز در مورد بند ۱۰-۲-۶-۲-۱ - الف که مقدار آن باید برابر 1.5 در نظر گرفته شود.
V n = مقاومت برشی اسمی اعضا بوده که مطابق الزامات بندهای ۱۰-۲-۶-۲ تا ۱۰-۲-۶-۷ باید برابر کوچکترین مقدار محاسبه شده براساس حالتهای تسلیم برشی و کمانش برشی در نظر گرفته شود.
۲-۶-۲-۱۰ مقاومت برشی اسمی اعضای با مقطع I شکل و ناودانی تحت اثر برش در صفحه جان
الزامات این بند مربوط است به تعیین مقاومت برشی اسمی اعضای با مقطع I شکل نوردشده یا ساخته شده از ورق دارای یک یا دو محور تقارن و ناودانی که تحت اثر برش در صفحه جان قرار دارند. در این بند برای تعیین مقاومت برشی اسمی اعضایی با این نوع مقاطع دو روش ارائه گردیده است. در روش اول برای محاسبه مقاومت برشی اسمی اعضا مطابق الزامات بند ۱۰-۲-۶-۲-۱ از عمل میدان کششی استفاده نمیشود، اما در روش دوم برای تعیین مقاومت برشی اسمی اعضا مطابق الزامات بند ۱۰-۲-۶-۲-۲ از عمل میدان کششی استفاده میشود.
۱-۲-۶-۲-۱۰ مقاومت برشی اسمی بدون در نظر گرفتن عمل میدان کششی
مقاومت برشی اسمی (V n )، بر اساس حالتهای حدی تسلیم برشی و کمانش برشی از رابطه زیر تعیین میشود:
V n =0.6F y A w C v1
C v1 = ضریب مقاومت برشی جان به شرح زیر:
برای جان مقاطع I شکل نورد شده که باشد:
C v1 =1
برای جان سایر مقاطع I شکل و ناودانی:
ب-1) برای :
C v1 =1
ب-2) برای :
در روابط فوق، k v ضریب کمانش برشی ورق جان بوده و به شرح زیر تعیین میشود:
- برای جان مقاطع بدون سخت کننده:
k v =5.34
- برای جان مقاطع دارای سخت کننده و a/h≤3 :
- برای جان مقاطع دارای سخت کننده و a/h>3 :
k v =5.34
۲-۲-۶-۲-۱۰ مقاومت برشی اسمی با توجه به عمل میدان کششی
در مواردی که قطعات سخت کننده عرضی با a/h≤3 در جان تیر تعبیه شود، در چشمههای داخلی فاقد بازشو در جان میتوان برای تعیین مقاومت برشی اسمی اعضا از عمل میدان کششی استفاده نمود. در این حالت مقاومت برشی اسمی (V n )، براساس حالتهای حدی تسلیم برشی و کمانش برشی از روابط زیر تعیین میشود:
برای :
V n =0.6F y A w
برای :
-۱)
در صورت برقراری هر سه شرط و و :
-۲)
در غیر این صورت:
تعریف سایر پارامترها در بند ۱۰-۲-۶-۲-۱ آمده است.
C v2 = ضریب کمانش برشی جان به شرح زیر:
- برای :
C v2 =1
- برای :
- برای :
تبصره : در صورتی که مقاومت برشی اسمی به دست آمده با توجه به عمل میدان کششی کوچکتر از مقاومت برشی حاصل از رابطه ۱۰-۲-۶-۲-۱ باشد، مقاومت برشی اسمی را میتوان بدون توجه به عمل میدان کششی محاسبه نمود.
۳-۲-۶-۲-۱۰ سخت کنندههای عرضی
در مواردی که باشد، تعبیه سخت کنندههای عرضی ضروری نیست.
در صورتی که بوده و برای تأمین مقاومت برشی اسمی استفاده از سخت کنندههای عرضی مدنظر باشد، محدودیتهای زیر باید مورد توجه قرار گیرند:
در صورتی که به عمل تماسی مستقیم بین قطعه سخت کننده و بال تیر، برای انتقال بارهای متمرکز یا عکس العمل تکیه گاهی نیاز نباشد، میتوان سخت کننده عرضی را به بال کششی جوش نداده یا حتی میتوان قطعه سخت کننده را نرسیده به بال کششی قطع کرد. در صورت عدم جوشکاری سخت کننده به بال کششی، جوشهایی که قطعه سخت کننده را به جان تیر متصل میکنند باید در فاصلهای نه کمتر از 4 برابر و نه بیشتر از 6 برابر ضخامت جان از بر جوش اتصال سخت کننده به جان و بال کششی ختم شوند.
سخت کنندههای عرضی باید به بال فشاری متصل گردند تا از بلند شدن بال در اثر پیچش جلوگیری به عمل آید.
فاصله مرکز تا مرکز پیچهایی که سخت کنندهها را به جان تیر متصل میکنند، نباید از 300 میلی متر بیشتر باشد. چنانچه برای اتصال سخت کنندهها به جان تیر از جوشهای گوشه منقطع استفاده شود، نباید فاصله آزاد بین جوشهای منقطع از 16 برابر ضخامت جان و 250 میلی متر بیشتر شود.
کمانش موضعی ورقهای تشکیل دهنده قطعات سخت کننده باید کنترل شود:
ممان اینرسی (I st ) قطعات سخت کننده باید محدودیت زیر را براساس مشخصات هر دو چشمه مجاور آن به صورت جداگانه تأمین نماید:
I_{st}\geq I_{st2}+(I__{st1}-I_{st2})\rho _{w}
تصویر
شکل ۱۰-۲-۶-۱: مقطع ورقهای سخت کنندههای عرضی
$\begin{matrix}
I_{st}=\frac{1}{12}((2b+t_{w})^{3}-t_{w}^{3})t & I_{st}=\frac{1}{3}b^{3}t
\end{matrix}$= نسبت نیروهای برشی در چشمه مجاور براساس رابطه زیر که نباید کوچکتر از صفر در نظر گرفته شود:
V n =0.6F y A w C v2
تبصره: به منظور تأمین حداقل ممان اینرسی لازم برای سخت کنندهها، به جای رابطه ۱۰-۲-۶-۱۵ به طور محافظه کارانه میتوان از رابطه I st ≥I st1 استفاده کرد.
۳-۶-۲-۱۰ مقاومت برشی اسمی اعضای با مقطع سپری تحت اثر برش در صفحه تقارن و نبشی تک تحت اثر برش در امتداد یکی از ساقها
مقاومت برشی اسمی (V n )، براساس حالتهای حدی تسلیم برشی و کمانش برشی از رابطه زیر تعیین میشود:
V n =0.6F y btC v2
۴-۶-۲-۱۰ مقاومت برشی اعضای با مقطع قوطی شکل (HSS)، جعبهای و سایر مقاطعها دارای یک یا دو محور تقارن
مقاومت برشی اسمی (V n )، براساس حالتهای حدی تسلیم برشی و کمانش برشی از رابطه زیر تعیین میشود:
V n =0.6F y A w C v2
تبصره : در مقاطع صلیبی متشکل از دو نیمرخ I شکل عمود بر هم، مقادیر t, A w و h باید و براساس فقط جان موازی با امتداد نیروی برشی تعیین گردیده و از مقاومت برشی اسمی بالها صرفنظر شود.
۵-۶-۲-۱۰ مقاومت برشی اعضای با مقطع دایرهای شکل توخالی
مقاومت برشی اسمی (V n )، براساس حالتهای حدی تسلیم برشی و کمانش برشی از رابطه زیر تعیین میشود:
V n =0.6F cr A g
که در آن:
۶-۶-۲-۱۰ مقاومت برشی اسمی اعضای دارای یک یا دو محور تقارن تحت اثر برش در راستای عمود بر محور ضعیف مقطع
در صورتی که این نوع اعضا تحت اثر پیچش قرار نداشته باشند، مقاومت برشی اسمی (V n ) هر یک از اجزای مقاوم در برابر برش باید از رابطه زیر به دست آید:
V n =0.6F y b f t f C v2
۷-۶-۲-۱۰ ملاحظات مربوط به بازشو در جان تیرها
تأثیر تمامی بازشوهای موجود در جان در تعیین مقاومت برشی اسمی اعضای با مقطع فولادی و اعضای با مقطع مختلط باید در نظر گرفته شود. در مواردی که مقاومت برشی موردنیاز در محل بازشو از مقاومت برشی موجود بیشتر باشد، تأمین مقاومت برشی موردنیاز از طریق تقویت کافی پیرامون بازشو مجاز است. الزامات مربوط به مقاومت برشی موجود تیرهای دارای بازشوهای متوالی در جان (تیرهای لانه زنبوری) در پیوست ۵ این مبحث ارائه شده است.