در ساختمان‌های‌ کوتاه مرتبه‌ دارای‌ تصرف مسکونی‌ (م-۴)، بعلت‌ آشنائی‌ ساکنین‌ به‌ محیط‌ زندگی‌، استفاده از تابلوها و علائم‌ ایمنی‌ الزامی‌ نیست‌.

تابلو یا سازه علائم‌ و دستگاههای‌ انتشـار دهنـده علائـم‌ (صـوتی‌ و نـوری‌) نبایـد بـه‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ یا نصب‌ شود که‌ هیچ‌ بخشی‌ از سطح‌ یا پایه‌ آن‌ها مانع‌ استفاده از هر نوع پلـه‌ فـرار و خروجی‌ها در ساختمان شود.

تابلوها و علائم‌ تصویری‌ نباید باعث‌ مسدود کردن بازشوها و مانع‌ عبور هوا و نـور بـه‌ داخل‌ بنا شوند.

تابلوهایی‌ که‌ نزدیک‌ترین‌ لبه‌ آن‌ها در فاصـله‌ 1/5 متـری‌ بازشـو دیوارخـارجی‌ بناهـا ساخته‌ می‌شوند، باید از جنس‌ مواد نسوز و یا پلاستیک‌های‌ تأیید شده باشند.

بر بالاترین‌ نقطه‌ همه‌ ساختمان‌ها و سازه های‌ با ارتفاع بیش‌ از ۳۶ متر باید حـداقل‌ یک‌ علامت‌ نوری‌ (چراغ چشمک‌ زن) قرمز رنگ‌ نصب‌ شود.

تبصره: مرجع‌ صدور پروانه‌ ساختمان در هر منطقه‌ شهر می‌ تواند بر اسـاس متوسـط‌ ارتفـاع ابنیـه‌ حداقل‌ ارتفاع الزامی‌ نصب‌ علامت‌ نوری‌ هشدار دهنده را تعیین‌ و اعلام نماید.

فاصله‌ از خطوط برق فشار قوی‌: نصب‌ تابلوها و سازه علائـم‌ و دسـتگاه هـای‌ انتشـار دهنده علائم‌ (صوتی‌ یا نوری‌) باید بصورتی‌ باشد که‌ لبه‌ تابلو حداقل‌ 1/80 متر فاصله‌ افقی‌ و حداقل‌ 3/60 متر فاصله‌ عمودی‌ از خطوط انتقال برق فشار قوی‌ داشته‌ باشد.

نصب‌ تابلوها بر تیرهای‌ برق، پایه‌های‌ علائم‌ دیگر و چـراغهـای‌ راهنمـای‌ راننـدگی‌، درختان، صخره‌ها و سایر عناصر طبیعی‌ ممنوع است‌. پرچم‌ها و موارد استثنا با مجوز مرجـع‌ صـدور مجوز تابلو بر پایه‌های‌ علائم‌ دیگر قابل‌ نصب‌ هستند.

هیچ‌ تابلوی‌ تبلیغاتی‌ نباید به‌ صورتی‌ نصب‌ شـود کـه‌ مـانع‌ از دیـده شـدن تـابلوی‌ ایمنی‌ و نصب‌ شده قانونی‌ دیگر شود.

نصب‌ تابلویی‌ که‌ به‌ تشخیص‌ مسئولین‌ صدور مجوز تابلوها باعث‌ پنهان شدن همـه‌ یا قسمتی‌ از هر تابلو یا چراغ هشدار دهنده و انتظامی‌ و راهنمای‌ رانندگی‌ و راهنمای‌ شهری‌ باشد و یا به‌ هر صورت مزاحم‌ کارکرد آن‌ها شود، ممنوع است‌.

نصب‌ تابلو به‌ صورتی‌ که‌ پنجره یا در، راه پله‌ و نردبام، راه خروج در حریق‌، راه عبـور آتش‌ نشانان، بازشو و نورگیر و راه تهویه‌ در ساختمانی‌ را ببندد، ممنوع است‌.

نصب‌ علائم‌ ایمنی‌ و تابلوهای‌ معرف کاربری‌ و نام سـاختمان در محـل‌ هـای‌ پـیش‌ بینی‌ شده در طرح ساختمانهائی‌ که‌ در انطباق با ایـن‌ مقـررات و بـه‌ تائیـد مرجـع‌ صـدور پروانـه‌ ساختمان رسیده، الزامی‌ است‌.

تابلوها و علائم‌ ایمنی‌ باید در مکان مناسب‌ و بصورتی‌ نصب‌ گردند که‌ تنها در مواقع‌ برگریزان دیده نشوند و در فصول سبز، درختان مانع‌ دیده شدن آن‌ها نگردند.

در کلیه‌ تابلوهایی‌ که‌ دارای‌ تجهیزات برقی‌ داخلـی‌ باشـند، بایـد تمهیـدات لازم بـه‌ منظور جلوگیری‌ از نفوذ نزولات جوی‌ و آب به‌ داخل‌ آن پیش‌ بینی‌ شود.

ترسیم‌ علائم‌ تصویری‌ در تابلوهای‌ غیر ایمنـی‌ بـا رنـگ‌ و نظـایر آن، مسـتقیم‌ روی‌ دیوار یا روی‌ سایر عناصر ساختمانی‌ و طبیعی‌ مانند درخت‌ و صخره به‌ صورتی‌ کـه‌ قابـل‌ برچیـدن نباشد، ممنوع است‌.

تابلوها و علائم‌ تصویری‌ به‌ غیر از تابلوها، پرچم‌ها و علائم‌ متحرک، شامل‌ پایه‌ هـا و ادوات برقی‌ ونورپردازی‌ آن‌ها باید بصورت ثابت‌ طراحی‌ شوند. نصب‌ تابلو و علائـم‌ تصـویری‌ بصـورتی‌ که‌ پس‌ از نصب‌، تمامی‌ یا بخشی‌ از آن دارای‌ هرگونـه‌ حرکتـی‌ شـامل‌ لـرزش، چـرخش‌ و حرکـت‌ توسط‌ جریان هوا باشد ممنوع است‌.

در ساخت‌ تابلوها و علائم‌ حتی‌ الامکان باید از ایجاد سکوها، سـوراخ هـا و درزهـای‌ غیر معمول که‌ محل‌ جمع‌ شدن گرد وغبار و بوجود آمدن لانه‌ پرندگان و انبار تجهیـزات و وسـایل‌ اضافی‌ شود، اجتناب کرد.

تابلوها و علائم‌ تصویری‌ باید به‌ گونه‌ای‌ ساخته‌ شوند کـه‌ در مقابـل‌ عوامـل‌ مخربـی‌ چون بادهای‌ شدید، زمین‌ لرزه، رطوبت‌، حریق‌ و غیر آن، از مقاومت‌ کافی‌ برخوردار باشد.

طراحی‌ سازه تابلوهایی‌ که‌ سطحی‌ بزرگتر از ۸ متر مربع‌ دارند باید توسط‌ مهنـدس دارای‌ پروانه‌ اشتغال به‌ کار مهندسی‌ عمران با صلاحیت‌ طراحی‌ انجام شود. این‌ تابلوها و سازه هـای‌ آن‌ها نباید بصورت پیش‌بینی‌ نشده، تنها بر عناصر ساختمانی‌ چون دست‌ انـداز و قرنیـز سـاختمان قرار گیرند.

در الصاق تابلوها و علائم‌ تصویری‌ دیواری‌ و طره بر بدنه‌ خارجی‌ ساختمان‌ها باید از بست‌های‌ نگهدارنده فولادی‌ و رول پلاک فلزی‌ استفاده شود، بـه‌ نحـوی‌ کـه‌ از اسـتحکام مطلـوبی‌ برخوردار باشد. تعداد و کیفیت‌ بست‌ها و نگهدارنده های‌ مذکور باید به‌ نحوی‌ تنظیم‌ شود کـه‌ تنهـا نیمی‌ از آن‌ها نیز برای‌ مقاومت‌ در برابر کلیه‌ شرایط‌ احتمالی‌ کافی‌ باشد.

محاسبات سازه و اجرای‌ پی‌ مورد نیاز تابلوها باید طبق‌ مبحث‌ ۷ در خصوص پـی‌ و پی‌ سازی‌، با بررسی‌ ژئوتکنیکی‌ و شناسائی‌ خاک و همچنین‌ مبحث‌ ۹ ، طرح و اجرای‌ ساختمان‌های‌ بتن‌ آرمه‌ انجام گیرد.

سازه تابلوهای‌ بزرگ و تبلیغاتی‌ باید با توجـه‌ بـه‌ مبحـث‌ ۹ و ۱۰ (طـرح و اجـرای‌ ساختمان‌های‌ بتن‌ آرمه‌ و فولادی‌) طراحی‌ و محاسبه‌ شود و عمده ترین‌ آن‌ها به‌ قرار زیر اسـت‌: بـار مرده، سر بارها و بارهای‌ زنده از جمله‌ بار برف، رانـش‌ خـاک، فشـار هیدرواستاسـیک‌ نیـروی‌ بـاد، نیروهای‌ ناشی‌ از زلزله‌ وسایر عوامل‌ مانند انقباض و انبساط ناشی‌ از دما، ترکیـدگی‌ بـتن‌، تغییـرات رطوبت‌ و نشست‌های‌ نا متجانس‌. این‌ بارها باید با رعایت‌ ضوابط‌ و مقررات مندرج در مبحث‌ ششـم‌ مقررات ملی‌ ساختمان ایران ارزیابی‌ و محاسبه‌ شود.

نوع مصالح‌ تابلوها (غیر از تابلوهای‌ موقت‌) و پایـه‌هـای‌ نگهدارنـده آن بایـد بـادوام و مقاوم باشند و پوسیده و خراب نشوند.

استفاده از مصالح‌ قابل‌ احتراق چون چـوب، کاغـذ و پلاسـتیک‌هـای‌ قابـل‌ اشـتعال سریع‌، در تابلوهای‌ دارای‌ ادوات الکتریکی‌ ممنوع است‌.

استفاده از سطوح شیشه‌ای‌ در تابلوها (غیر از شیشه‌ نویسی‌) ممنوع است‌ مگر آنکـه‌ از شیشه‌های‌ نشکن‌ یا دارای‌ شبکه‌ محافظ‌ داخلی‌ استفاده شود.

در صورتی‌که‌ پایه‌ های‌ نگهدارنده تابلوها داخل‌ زمین‌ کار گذاشـته‌ شـود، بایـد ایـن‌ قسمت‌ درون شالوده بتنی‌ قرار گیرد.

تابلوهایی‌ که‌ روی‌ نمای‌ ساختمان قرار می‌گیرند، از نظر شکل‌ و موقعیت‌ قرار گیری‌ و مصالح‌ و رنگ‌ باید در سازگاری‌ و هماهنگی‌ با معماری‌ ساختمان و سیمای‌ شهری‌ باشند.

سیم‌ها و تجهیزات الکتریکـی‌ بایـد طبـق‌ ضـوابط‌ طـرح و اجـرای‌ تاسیسـات برقـی‌ ساختمان‌ها ( مبحث‌ سیزدهم‌ مقررات ملی‌ ساختمانی‌ ایـران ) بـوده، دارای‌ روکـش‌ و عـایق‌ مناسـب‌ باشند و بصورت ثابت‌ نصب‌ شود.

در مواقع‌ قطع‌ برق وجود منابع‌ تغذیه‌ پشتیبان برای‌ تابلوهای‌ ایمنـی‌ کـه‌ از قـدرت برق بهره می‌گیرند لازم است‌. مگر در صورتی‌که‌ قطع‌ برق خود از بین‌برنده آن خطر باشد.

تابلوهای‌ ایمنی‌ و اضطراری‌ باید به‌ گونه‌ای‌ سازماندهی‌ و نظارت شوند کـه‌ در زمـان بهره برداری‌ روشن‌ باشند یا به‌ وضوح دیده و خوانده شوند.

دریچه‌های‌ بازدید تجهیزات الکتریکی‌ تابلوهای‌ ایمنی‌ باید به‌ گونه‌ای‌ طراحـی‌ شـود که‌ قابل‌ دسترس برای‌ کودکان نبوده و تنها با کلید مخصوص باز و بسته‌ شوند.

در تابلوهای‌ نورانی‌ که‌ سطح‌ نمایش‌ تابلو از جنس‌ پلاستیک‌ شفاف یا نیمه‌ شفاف و یا مصالح‌ مشابه‌ باشند، لامپهای‌ روشنائی‌ وتجهیزات الکتریکی‌ بایـد حـداقـل‌ ۵ سـانتیمتر از سـطح‌ ورقه‌های‌ پلاستیک‌ فاصله‌ داشته‌ باشد.

در هیچ‌ تابلویی‌ نمی‌توان از نورپردازی‌ غیر الکتریکی‌ چون شعله‌ وآتش‌ استفاده کرد، مگر در موارد خاص مانند صنایع‌ و پالایشگاهها و اخذ مجوز از مرجع‌ صدور مجوز تابلوها.

تمام تابلوهائی‌ که‌ از طریق‌ جریان برق اقدام به‌ نورپردازی‌ می‌کنند، باید به‌ سیستم‌ اتصال به‌ زمین‌ مناسب‌ مجهز باشند.

مسئول تابلوها در برابر حوادث احتمالی‌، چون سقوط، پرتاب قطعات، سقوط تـابلو و قطعات آن در طوفان، برق گرفتگی‌ و سایر مخاطرات ناشی‌ از نگهداری‌ آن‌ها در شرایط‌ غیر ایمن‌ نیز مسئولیت‌ دارد.

تمام تابلوها و علائم‌ ایمنی‌ باید در شرایط‌ مناسب‌ نگهداری‌ شوند. بطوری‌که‌ قصـد و منظور اصلی‌ را به‌ درستی‌ اطلاع رسانی‌ نمایند. نگهداری‌ در شرایط‌ مناسب‌ از تمیـز نمـودن عـادی‌، رنگ‌ پریدگی‌ تا کنترل مرتب‌ علائم‌ چراغ دار و صوتی‌ و نهایتـاً اطمینـان از کـارکرد صـحیح‌ آنهـا را شامل‌ می‌شود.

نظافت‌، تعمیر و رنگ‌ کاری‌ مجدد تابلو به‌ صورتی‌که‌ مغایرتی‌ با مشخصـات منـدرج در مجوز نیابد، ضروری‌ است‌ و نیاز به‌ اخذ مجوز ندارد.

چنانچه‌ نصب‌ و جابجایی‌ یا بر چیدن تابلوها موجب‌ خسارت یا آسیب‌ به‌ محل‌ نصب‌ شود و یا وضعیت‌ ناهنجاری‌ در محل‌ نصب‌ و ناهماهنگی‌ در نمای‌ شهری‌ ایجاد کند، مسئول تـابلو و در صورت عدم دسترسی‌، مسئول ساختمان موظف‌ به‌ تعمیر و بازسازی‌ محل‌ نصب‌ است‌.

چنانچه‌ به‌ نحوی‌ مشخصات محل‌ نصب‌ علائم‌ تصویری‌ و تابلوها تغییر کند، بطـوری‌ که‌ این‌ تغییر موجب‌ تغییر مشخصـات آنهـا شـود، مسـئول تـابلو موظـف‌ اسـت‌ بگونـه‌ای‌ وضـعیت‌ قرارگیری‌ تابلو را تصحیح‌ کند که‌ مجدداً مطابقت‌ تابلو با مقررات تامین‌ شود.

نظارت بر علائم‌ و تابلوهای‌ الزامی‌ و بازدید از آن‌ها به‌ منظـور پایـداری‌، اسـتحکام و ایمنی‌ تابلو و سازه آن باید در مراحل‌ و توسط‌ اشخاص زیر انجام گیرد:

الف‌) قبل‌ از بهره برداری‌ و در زمان ساخت‌، توسط‌ مهندس ناظر ساختمان و مسئول ایمنـی‌ کارگـاه ساختمانی‌.

علائم‌ تصویری‌ تابلوها باید طبق‌ مشخصاتی‌ که‌ در این‌ مبحث‌ ارائـه‌ مـی‌شـود، بـرای‌ بیننده به‌ راحتی‌ قابل‌ رویت‌ و فهم‌ باشد.

تابلوها و علائم‌ تصویری‌ ایمنی‌ با توجه‌ به‌ هدفی‌ که‌ در نصب‌ تابلو تعقیب‌ مـی‌شـود، باید در ارتفاع مناسب‌ نصب‌ شوند. در مکانهایی‌ که‌ نور طبیعـی‌ ضـعیف‌ اسـت‌، بایـد از رنـگ‌هـای‌ بازتاب نور و خود نور و مواد شب‌ رنگ‌ و یا نور مصنوعی‌ استفاده شود.

علائم‌ و تابلوهای‌ ایمنی‌ که‌ بعلت‌ احتمال دیده نشدن، در تراز بـالاتر از دیـد چشـم‌ قرار می‌گیرند، در بالای‌ درها و تراز بیش‌ از 2/00 متر از کف‌ فضا نصب‌ می‌ گردند.

علائم‌ و تابلوهای‌ ایمنی‌ معمول در ساختمان باید در حدود ارتفـاع چشـم‌ در حـریم‌ 1/15 متر تا 1/70 متری‌ از کف‌ فضا نصب‌ گردند.

علائم‌ و تابلوهای‌ ایمنی‌ که‌ برای‌ پیام رسانی‌ در زمان حریق‌، در تراز نزدیک‌ به‌ کـف‌ فضاها نصب‌ می‌شوند، باید در حریم‌ ارتفاعی‌ 0/10 متر تا 0/45متر از کف‌ نصب‌ شوند. علامت‌ بایـد به‌ صورت همسطح‌ با درب بر روی‌ آن نصب‌ شود. در جاهایی‌ که‌ علامت‌ بر روی‌ دیوار نصـب‌ شـود، باید در فاصله‌ کمتر از 0/10 متر از چهارچوب و سمت‌ دستگیره آن قرار داشته‌ باشد.

نوارها و علائم‌ ایمنی‌ که‌ برای‌ پیامرسانی‌ بر روی‌ کف‌ فضاها نصـب‌ مـی‌شـوند، بایـد بصورت ممتد بیننده را به‌ سمت‌ خروج و مقصد علائم‌ هـدایت‌ نماینـد. فاصـله‌ نوارهـای‌ پیرامـونی‌ فضاها از دیوار حداکثر 0/10 متر باشد.

ارتفاع حروف فارسی‌ در علائم‌ ایمنی‌ در شرایطی‌که‌ تابلو در فاصله‌ زیر ۱۰ متر دیده می‌ شود، حداقل‌ ۷۵ میلیمتر است‌.

ارتفاع حروف فارسی‌ در علائم‌ ایمنی‌ در شرایطی‌که‌ تابلو در فاصـله‌ ۱۰ تـا ۲۰ متـر دیده می‌ شود، حداقل‌ ۱۵۰ میلیمتر است‌.

ارتفاع حروف فارسی‌ در علائم‌ ایمنی‌ در شرایطی‌که‌ تابلو در فاصـله‌ ۲۰ تـا ۴۰ متـر دیده می‌ شود، حداقل‌ ۲۰۰ میلیمتر است‌.

زمانی‌ که‌ موضوع مطرح در علامت‌ و یـا خطـر مصـرح در مـتن‌ تـابلو دیگـر وجـود نداشته‌ باشد، باید سـریعاً توسـط‌ مسـئول تـابلو و در صـورت عـدم دسترسـی‌، مسـئول سـاختمان جمع‌آوری‌ شود.

رنگهای‌ مورد استفاده در علائم‌ ایمنی‌ در حریق‌ عبارتند از:

اگر نور طبیعی‌ در محل‌ نصب‌ علائم‌ ایمنی‌ در برابر حریق‌ کم‌ باشد، فـراهم‌ نمـودن روشنایی‌ کافی‌ از طریق‌ رنگ‌های‌ بازتاب نور و خود نور و مواد شب‌ رنگ‌ و یا نور مصـنوعی‌ ضـروری‌ است‌.

در هنگام حریق‌ استفاده از علائم‌ مکمل‌ نوری‌، کلامی‌ یا صوتی‌ به‌ منظور هدایت‌ به‌ خروجی‌های‌ اضطراری‌ و مسیرهای‌ فرار و محل‌ استقرار تجهیزات اطفای‌ حریق‌ توصیه‌ می‌شود.

رنگ‌ قرمز مشخص‌ کننده مکان تجهیزات اطفاء حریق‌ می‌باشد. مکان تجهیـزات بـا به‌ کارگیری‌ تابلو و یا بارنگ‌ آمیزی‌ پس‌ زمینه‌ ای‌ که‌ تجهیزات روی‌ آن قرار دارند مشخص‌ می‌ شود.

در صورتیکه‌ تجهیزات بطور عمده قرمز باشند ممکن‌ است‌ به‌ تشخیص‌ مسئولین‌ نیاز به‌ رنگ‌ کردن پس‌ زمینه‌ نباشد.

اگر بنا به‌ هر دلیلی‌ تجهیزات آتش‌ نشانی‌ در مکانی‌ دور از دید مستقیم‌ قرار داشت‌، مکان آن‌ها باید با علائم‌ و جهت‌ نماهای‌ مناسب‌ برای‌ معرفی‌ تجهیزات آتش‌ نشانی‌ طبـق‌ مشخصـات علائم‌ تصویری‌ ایمنی‌ معین‌ شود.

علامت‌ تصویری‌ ایمنی‌ می‌ تواند با متن‌ توضیحی‌ همراه شود، اما متن‌ نوشـتاری‌ بـه‌ تنهایی‌ به‌ عنوان علامت‌ تصویری‌ ایمنی‌ کفایت‌ نمی‌کند.

مجوزهای‌ صادره برای‌ سیستم‌های‌ اعلام و اطفای‌ حریق‌ باید بصورت ادواری‌ تمدید و اعتبار آن‌ها کنترل شود. لذا تعمیر، حفظ‌ ونگهداری‌ و بروزرسانی‌ سیستم‌های‌ اعلام و اطفای‌ حریق‌ ضروری‌ است‌.

به‌ منظور آگاهی‌ استفاده کنندگان و آتش‌نشانهـا از سـاختمانهـا و تصـرفهـای‌ تعیین‌ شده در جدول ۲۰-۳-۱ باید نقشه‌ راهنمای‌ تخلیه‌ اضطراری‌ هر طبقـه‌ و راهنمـای‌ واکـنش‌ اضطراری‌ در جوار ورودی‌های‌ ساختمان‌ها نصب‌ شود.

علامت‌ باید به‌ میزان کافی‌ روشن‌ و قابل‌ رویت‌ بوده، امـا باعـث‌ خیـره شـدن چشـم‌ نشود.

رنگ‌ علائم‌ نوری‌ ایمنی‌ باید هماهنگ‌ و مطابق‌ جدول رنگ‌های‌ ایمنی‌ باشد.

به‌ منظور جلوگیری‌ از سردر گمی‌، از به‌ کار بردن چند علامت‌ هشدار ایمنی‌ نوری‌ در کنار یکدیگر یا در نزدیکی‌ یک‌ منبع‌ نور مشابه‌ اجتناب شود.

اگر یک‌ علامت‌ نوری‌ بتواند به‌ شکل‌ روشن‌ دائمی‌ و یا چشمک‌ زن و گـردان عمـل‌ نماید، لازم است‌ در موارد اضطراری‌ از حالت‌ چشمک‌ زن و گردان استفاده شود تا باعث‌ القـاء حـس‌ خطر بالاتر و فوریت‌ بیشتر شود.

دور و فرکانس‌ خاموش و روشنی‌ یک‌ علامت‌ ایمنی‌ چشـمک‌ زن بایـد بـه‌ گونـه‌ ای‌ انتخاب شود که‌ پیام بطور کامل‌ منتقل‌ شود و باعث‌ سردرگمی‌ و اختلاط با دیگر علامت‌های‌ نـوری‌ موجود در محل‌، مانند علائم‌ همیشه‌ روشن‌ نشود.

اگر یک‌ علامت‌ نوری‌ در کنار یک‌ علامت‌ صوتی‌ بکار رود، بین‌ آن‌ها باید همـاهنگی‌ ایجاد شود. به‌ این‌ معنا که‌ دور و فرکانس‌ نور چشمک‌ زن و گردان باید همزمان با افت‌ و خیز علائـم‌ صوتی‌ باشد.

به‌ کارگیری‌ علائم‌ صوتی‌ در حریق‌ برای‌ آگاه نمـودن مـردم از وجـود خطـر در آن محل‌ است‌. این‌ سیستم‌ هشداردهنده باید طی‌ یک‌ روال از قبل‌ برنامه‌ ریزی‌ شده به‌ منظور تخلیه‌ به‌ موقع‌ افراد از مکانهای‌ مورد نظر عمل‌ نماید.

آژیر حریق‌ علامتی‌ صوتی‌ است‌ که‌ توسط‌ دستگاهی‌ خـاص، بـدون کمـک‌ صـدای‌ انسان و با صداهای‌ مصنوعی‌ منتشر می‌شود. آژیر حریق‌ باید:

آژیر اعلام حریق‌ می‌تواند به‌ گونه‌های‌ متفاوتی‌ باشد اما نکته‌ حائز اهمیت‌ آنست‌ که‌ روش بکار گرفته‌ شده متناسب‌ با شرایط‌ کاربری‌ و ساختمان مورد نظر باشد.

آژیر اعلام حریق‌ می‌ تواند همراه با علائم‌ نوری‌ و چشمک‌زن باشد.

نصب‌ سیستم‌ هشداردهنده باید با هماهنگی‌ مسئول ساختمان انجام گیرد.

در آن واحد باید فقط‌ یک‌ نوع علامت‌ صوتی‌ منتشر شود.

اگر وسیله‌ ای‌ قادر به‌ پخش‌ صدا در فرکانس‌ های‌ ثابت‌ یا متغیر اسـت‌، از فرکـانس‌ های‌ متغیر با شدت صوتی‌ بیش‌ از ۱۰دسی‌ بل‌ بالاتر از صدای‌ نوفه‌ محیط‌ استفاده شود، تا وضعیت‌ اضطراری‌ را القا کند.

چنانچه‌ دستگاهی‌ بتواند علائم‌ صوتی‌ را در فواصل‌ منظم‌ و متغییـر پخـش‌ نمایـد می‌توان از طول موج متغیر برای‌ خطرات درجه‌ بالا و یا نیاز فوری‌ و اضطراری‌ استفاده کرد.

ارائه‌ کنندگان علائم‌ ایمنی‌ کلامی‌ باید آگاهی‌ کافی‌ از زبان استفاده شده داشـته‌ و آن را به‌ درستی‌ تلفظ‌ و درک کنند.

ارتباط کلامی‌ بین‌ پیام دهنده و یک‌ یا چند شنونده باید کوتاه، با گروهی‌ از کلمات یا حتی‌ الامکان با تک‌ کلمات مندرج در جدول ۲ باشد.

پیامها باید مختصر، ساده و واضح‌ بـوده و مهـارت ارتبـاط کلامـی‌ پیـام دهنـده و قابلیت‌ شنونده پیام باید طوری‌ هماهنگ‌ باشد که‌ ارتباط به‌ نحو مناسبی‌ برقرار شود.

- ارتباط کلامـی‌ مسـتقیم‌ مـی‌ توانـد بصـورت مسـتقیم‌ (بـا صـدای‌ گوینـده) و یـا غیرمستقیم‌ توسط‌ صدای‌ ضبط‌ شده انسان و یا صدای‌ مصنوعی‌ پخش‌ شود.

علائم‌ ایمنی‌ حرکات دست‌ برای‌ هدایت‌ کردن حرکات وسایل‌ نقلیه‌ و دستگاه هـائی‌ چون جرثقیل‌ها، که‌ ممکن‌ است‌ خطرساز باشند، به‌کار می‌ روند. علائم‌ باید دقیق‌، ساده، سهل‌الاجرا و قابل‌ درک باشند.

باید اطمینان حاصل‌ شود که‌ علامت‌ دهنده آگاهی‌ کامل‌ به‌ علائـم‌ حرکتـی‌ دسـت‌ داشته‌ و آموزش لازم را دیده باشد.

در مواردی‌ ممکن‌ است‌ علائم‌ حرکت‌ دست‌ اعلام شده در شکل‌ شماره ۱۱ کفایـت‌ نکند، در چنین‌ مواقعی‌ از علائم‌ توافق‌ شده تکمیلی‌ نیز می‌ توان استفاده کرد.

علائم‌ توافق‌ شده با حرکات دست‌ در کارگاه باید در همه‌ قسمت‌ها بصورت یکسـان استفاده شود. کارکنان ذیربط‌ باید با این‌ علائم‌ و کاربرد آن‌ها آشنا باشند.

علامت‌ دهنده باید در موقعیتی‌ قرار گیرد کـه‌ تسـلط‌ کـافی‌ بـر عملیـات داشـته‌ و توسط‌ کلیه‌ مخاطبین‌ دیده شود، ولی‌ خودش در معرض خطر ناشی‌ از انجام آن عملیات قرار نگیرد.

در طول عملیات این‌ اطمینان حاصل‌ شود که‌ وظیفه‌ علامت‌ دهنده مختص‌ هدایت‌ عملیات و انجام اقدامات لازم برای‌ ایمنی‌ افراد حاضر در محوطه‌ باشد.

در بعضی‌ موارد به‌ منظور حفظ‌ ایمنی‌ ممکن‌ است‌ استفاده از نیروی‌ کمکی‌ و فـرد دیگری‌ برای‌ هماهنگی‌ عملیات احتیاج باشد. در این‌ حالت‌ اطمینان حاصل‌ شـود کـه‌ شخصـی‌ کـه‌ علائم‌ را دریافت‌ می‌ نماید از یک‌ علامت‌ دهنده پیروی‌ نماید مگر در حالت‌ های‌ خاص کـه‌ از قبـل‌ هماهنگ‌ شده باشد.

چنانچه‌ انجام دهنده عملیات قادر به‌ ادامه‌ اجرای‌ کار به‌ نحو مطلوب و ایمن‌ نباشد کل‌ عملیات باید تا زمان دریافت‌ دستورات بعدی‌ متوقف‌ شود.

چنانچه‌ شرایط‌ جوی‌ به‌ نحوی‌ باشد که‌ نور کم‌ شود ویا کاهش‌ دید پدید آید، لازم است‌ علامت‌ دهنده از لباس های‌ بازتاب نور یا خود نور استفاده کند. استفاده از وسایلی‌ مانند راکت‌ یا بازوبندهای‌ شبرنگ‌ نیز برای‌ درک و شناسائی‌ بهتر علائم‌ توصیه‌ می‌ شود.

در مکانهایی‌ که‌ در صورت بروز حریق‌ و احتمال قطع‌ برق تاریک‌ خواهند شد، باید در علائم‌ خروج از رنگ‌های‌ بازتاب نور و خود نـور و مـواد شـب‌ رنـگ‌ اسـتفاده شـود. ایـن‌ علائـم‌ بایـد بـر اسـاس استانداردهای‌ معتبر بکار برده شوند و با توجه‌ به‌ دستورالعمل‌ تولید کننده نصب‌ شوند.

علائم‌ خروجی‌ که‌ دارای‌ منبع‌ نور داخلی‌ هستند. این‌ علائم‌ باید بر اساس استانداردهای‌ معتبر بکـار برده شوند و با توجه‌ به‌ دستورالعمل‌ تولید کننده نصب‌ گردند. ایـن‌ علائـم‌ خـروج بایـد در تمـامی‌ مواقع‌ بهره برداری نورپردازی‌ شوند.

الف‌- نور مورد استفاده در روشنائی‌ علامت‌ خروج باید در سـطح‌ تـابلو شـدتی‌ بـیش‌ از ۵۰ لـوکس‌ داشته‌ باشد.

به‌ منظور کمک‌ رسانی‌ به‌ افراد نابینا در هنگام سانحه‌ لازم است‌ تـا علائـم‌ ایمنـی‌ حیـاتی‌ بصـورت تابلوهای‌ با خط‌ بریل‌ برای‌ آنان نصب‌ شود.

علائم‌ خروج حاوی‌ کلمه‌ خروج با حروف برجسته‌ خط‌ بریل‌، باید در انطباق با اسـتاندارهای‌ معتبـر ، در مجاورت تمامی‌ در هایی‌ که‌ به‌ فضای‌ پناه، محل‌ تجمع‌ امن‌، دسترس های‌ خـروج و امدادرسـانی‌، خروج ها، و تخلیه‌ های‌ خروج نصب‌ شوند. این‌ تابلوهای‌ لمسی‌ نیـازی‌ بـه‌ نـورپردازی‌ ندارنـد ( شـکل‌ شماره ۱۴ ).

حروف بکار گرفته‌ شده در علامت‌ خروج باید قابل‌ تشخیص‌ و خوانا باشـند. بلنـدی‌ حـروف فارسـی‌ نباید کمتر از ۷۵ میلیمتر و ضخامت‌ قلم‌ آن‌ها نباید کمتر از ۹ میلیمتر و بلندی‌ حروف لاتین‌ نباید کمتر از ۵۰ میلیمتر باشد. در تابلوهای‌ با ابعاد بزرگتر از حداقل‌ ذکر شده، عـرض، ضـخامت‌ قلـم‌ و فاصله‌ بین‌ حروف باید متناسب‌ با ارتفاع آن‌ها انتخاب شود.

کلمه‌ «خروج» باید با رنگ‌ سفید بر روی‌ زمینه‌ سبز نوشته‌ شود و در هنگام روشن‌ یا خاموش بودن منبع‌ نورپردازی‌ تابلو به‌ طور واضح‌ قابل‌ خواندن باشد. در صورت استفاده از پیکان برای‌ نشان دادن جهت‌ خروج، شکل‌ پیکان باید به‌ راحتی‌ مخدوش نشود و جهت‌ آن قابل‌ تغییر نباشد.

نصب‌ علائم‌ نواری‌ خود نور در راه های‌ خروج باید در پلکان خـروج، شـیبراه خـروج و راهروهای‌ خروج بر اساس بندهای‌ زیر انجام شود.

الف‌- پلکان خروج: یک‌ نوار یکسره باید بر روی‌ لبه‌ هر پله‌ نصب‌ شود به‌ طوری‌ که‌ کـل‌ طـول آن را پوشش‌ داده و لبه‌ پله‌ را به‌ خوبی‌ مشخص‌ کند. عرض نوارها باید حداقل‌ ۲۵ میلیمتر و حداکثر ۵۰ میلیمتر باشد. لبه‌ نوار باید از لبه‌ پله‌ کمتر از ۱۳ میلیمتر فاصله‌ داشته‌ باشد. در صورتی‌ که‌ نوار تـا شده و بر روی‌ پیشانی‌ پله‌ ادامه‌ داشته‌ باشد، عرض قسـمت‌ خـم‌ شـده عمـودی‌ بایـد کمتـر از ۱۳ میلیمتر باشد.

موقعیت‌ نصب‌ و ابعاد نشانه‌ های‌ نورانی‌ باید در تمام بخش‌های‌ یک‌ ساختمان مشـابه‌ باشند.

تابلوی‌ راهنمای‌ واکنش‌ اضطراری‌ باید منطبق‌ بـا جـدول شـماره ۳ ، در بناهـای‌ زیـر نصب‌ شوند:

الف‌- ساختمان‌های‌ بلند مرتبه‌ (گروه ۸)

راهنمای‌ تصویری‌ تابلو باید شامل‌ موارد زیر باشد:

الف‌- مسیرهای‌ دسترس خروج (نزدیکترین‌ یا جایگزین‌)

تمامی‌ موارد فوق باید همانند نمونه‌، به‌ صورت تصویری‌ ساده و قابل‌ فهم‌ نمایش‌ داده شود به‌ گونه‌ای‌ که‌ موجب‌ سردرگمی‌ افراد نشود.

راهنمای‌ نوشتاری‌ تابلو باید شامل‌ موارد زیر باشد:

الف‌- عنوان «راهنمای‌ واکنش‌ اضطراری‌»

تابلو یا باید دارای‌ قابی‌ به‌ ضخامت‌ حداقل‌ ۵۰ میلیمتـر باشـد یـا دارای‌ نـوار رنگـی‌ حاشیه‌ در بالا و پایین‌ به‌ ضخامت‌ ۱۵ میلیمتر که‌ هم‌ با زمینه‌ دیاگرام و هم‌ بـا رنـگ‌ دیـوار تضـاد داشته‌ باشد.

نوار حاشیه‌ فوقانی‌ باید شامل‌ نوشـته‌ بـا عنـوان «راهنمـای‌ واکـنش‌ اضـطراری‌» در زمینه‌ رنگی‌ و متضاد با قلمی‌ که‌ الف‌ مبنای‌ آن بزرگتر از ۲۰ میلیمتر در ارتفاع باشد.

ضخامت‌ تمامی‌ نوشته‌‌ها باید حداقل‌ ۲۰ درصد ارتفاع حروف باشد.

اندازه قلم‌ عبارات آدرس ساختمان، طبقه‌، شماره تماسهای‌ اضطراری‌ و اسـتفاده از پله‌ به‌ جای‌ آسانسور باید حداقل‌ ۱۴ میلیمتر باشد.

عبارت تماس با شماره های‌ اضطراری‌ باید در زمینه‌ رنگی‌ تیره و با فونت‌ سـفید یـا خط‌های‌ ضخیم‌ در بالا و پایین‌ نوشته‌ یا روش دیگری‌ برای‌ برجسته‌ کردن آن در نظر گرفته‌ شود.

دستورالعمل‌ ایمنی‌ برای‌ افراد معلول باید عنوانی‌ نوشته‌ شده با قلـم‌ ۱۴ میلیمتـر و متنی‌ با قلم‌ ۱۰ میلیمتر داشته‌ باشد. عنوان آن باید به‌ روشهای‌ مشابه‌ ذکر شده در بـالا برجسـته‌ شود.

عباراتی‌ در مورد نوع صدای‌ زنگ‌ خطـر و چـراغهـای‌ آن بـا قلـم‌ ۸ میلیمتـر و نـام خیابانهای‌ اطراف بر روی‌ نقشه‌ با قلم‌ ۸ میلیمتر نوشته‌ شود.

مهندسان ناظر ساختمان کارگاه های‌ صنعتی‌ همانند سایر سـاختمانهـا موظفنـد بـه‌ ترتیبی‌ که‌ در مبحث‌ دوم مقـررات ملی‌ ساختمان تعیین‌ می‌شود، در هنگام پایان کـار سـاختمان از وجود تابلوهای‌ ایمنی‌ الزامی‌ تعیین‌ شده در این‌ مقررات اطمینان حاصل‌ نموده و در اسناد پایان کار ساختمان منعکس‌ نمایند.

مجریان کارگاه های‌ ساختمانی‌ و کارفرمایان کارگاه های‌ صنعتی‌ ملـزم هسـتند کـه‌ از وجود تابلوها و علائم‌ لازم و کافی‌ و نصب‌ علائم‌ در محیط‌ های‌ کـار کـه‌ احتمـال تهدیـد سـلامت‌ و ایمنی‌ کارکنان وجود دارد و توسط‌ نظارتهای‌ لازم مهندسی‌ و سیسـتم‌ هـای‌ ایمنـی‌ کـار کنتـرل شده، یقین‌ حاصل‌ نمایند.

استفاده از تابلوها و علائم‌ ایمنی‌ مندرج در ایـن‌ مقـررات جانشـین‌ دیگـر روشهـای‌ کنترل خطر نمی‌باشند. برای‌ مثال در کارگاه‌ها اگر خطر آتش‌سوزی‌ مواد قابل‌ اشتعال وجود داشـته‌ باشد، در این‌ صورت علاوه بـر اقـدامات احتیـاطی‌ و پیشـگیری‌هـای‌ ضـروری‌ در مقـررات، تـابلوی‌ «سیگارکشیدن ممنوع» هم‌ ضروری‌ است‌.

کارفرمایان در محیط‌ کارگاه‌ها مسئول حفـظ‌ جـان کارکنـان از خطـر و موظـف‌ بـه‌ حصول اطمینان از نصب‌ علائم‌ حفاظتی‌- ایمنـی‌ در محـل‌ هـای‌ الزامـی‌ هسـتند. سـازندگان کلیـه‌ ساختمان‌های‌ بلند (گروه ۸) و مجتمع‌های‌ تجاری‌ و آموزشی‌ و درمانی‌ و تجمعی‌ بزرگ موظـف‌ بـه‌ استفاده از خدمات مشاوران H.S.E و الزام به‌ تأمین‌ ضوابط‌ بهداشت‌، ایمنی‌ و حفظ‌ محیط‌ زیسـت‌ از طریق‌ افراد دارای‌ صلاحیت‌، از جمله‌ بکارگیری‌ اسـتانداردهای‌ ملـی‌ و معتبـر و تابلوهـای‌ ایمنـی‌ هستند.

پیمانکاران جزء (که‌ خود نیز کارفرما هستند)، موظفند میزان آشنایی‌ کارکنانشان را با علائم‌ ایمنی‌ کنترل نموده و باید از نصب‌ علائم‌ ایمنی‌ مناسب‌ و حاوی‌ پیام درست‌ در محـل‌هـای‌ الزامی‌، اطمینان یابند.

در مجتمع‌های‌ مسکونی‌ و اداری‌ و درمانی‌ و مانند آن و محوطه‌های‌ کارگـاهی‌ دارای‌ تردد وسایل‌ نقلیه‌، استفاده از علائم‌ راهنمای‌ راننـدگی‌ در انطبـاق بـا ضـوابط‌ راهنمـای‌ راننـدگی‌ و دستگاه های‌ ذیربط‌ الزامی‌ است‌.

چنانچه‌ به‌ هر علتی‌ (مانند پوشیدن وسایل‌ و ابزار ایمنی‌) میزان شنوایی‌ و یا بینـایی‌ کاهش‌ یابد، اقدام برای‌ بهتر شدن دید و یا شنیدن هشدارهای‌ ایمنی‌ (برای‌ مثال با افـزایش‌ حجـم‌ صدا و یا افزایش‌ میزان روشنایی‌) ضروری‌ است‌.

در بعضی‌ موارد ممکن‌ است‌ ترکیبی‌ بیش‌ از یک‌ نـوع علامـت‌ ایمنـی‌ الزامـی‌ باشـد.

برای‌ مثال علائم‌ نوری‌ با یک‌ علامت‌ صوتی‌ حاوی‌ پیام خطر (مثل‌ آژیـر خطـر) ترکیـب‌ شـود و یـا علائم‌ حرکات دست‌ با ارتباط کلامی‌ ترکیب‌ شود تا افراد را از خطر مطلع‌ نماید.

در استفاده از علائم‌ تصویری‌ ایمنی‌ اندازه تابلوها و علائم‌ نصـب‌ شـده در محـل‌ کـار بایستی‌ مناسب‌ و به‌ سهولت‌ قابل‌ دید و درک باشد. در مواقعی‌ که‌ نور محـیط‌ ضـعیف‌ باشـد بهتـر است‌ از روشنایی‌ مصنوعی‌ استفاده و یا علامت‌ ایمنی‌ را از مواد بازتابدهنده تهیه‌ نمود و یـا هـر دو روش را به‌کار گرفت‌.

مسیرهای‌ آمد و شد و مکانهـای‌ خطرنـاک در کارگاه‌ها (نظیـر جـائی‌ کـه‌ امکـان سرخوردن و افتادن از بلندی‌ برای‌ عابران وجود دارد یا ارتفاع سقف‌ برای‌ عبور کوتاه است‌)، نیازمند نصب‌ علائم‌ هشدار دهنده مندرج در این‌ مقررات است‌.

در کارگاه ها، انبارها و کلیه‌ محل‌هایی‌ که‌ مواد خطرناک ذخیره می‌شود، نصب‌ علائم‌ هشدار دهنده الزامی‌ است‌.

تابلوها و علائم‌ تصویری‌ ایمنی‌ بایـد دوام پـذیر باشـد و بدرسـتی‌ نصـب‌ و بـه‌ دقـت‌ نگهداری‌ شود و در صورت لزوم تمیز، شسته‌ و یا دوباره رنگ‌ شود.

نصب‌ دائم‌ تابلوها الزامی‌ است‌ مگر در مواردی‌ که‌ کارگـاه و یـا خطـر ناشـی‌ از کـار موقت‌ باشد. مانند استفاده از علائم‌ هشداردهنده موقت‌ و قابل‌ حمل‌ در صورت لغزنده شـدن محـل‌ عبور توسط‌ نظافت‌کنندگان، که‌ در این‌ شرایط‌ استفاده از علائم‌ ایمنی‌ موقت‌ الزامی‌ است‌.

از نصب‌ تعداد زیاد علامت‌ تصویری‌ در مجاورت یکـدیگر پرهیـز شـود. ایـن‌ علائـم‌ زمانی‌ مؤثرند که‌ بتوان آن‌ها را دید و فهمید. چنانچه‌ تعداد زیادی‌ تابلو در یکجا نزدیک‌ به‌ هم‌ نصب‌ شوند، خطر گمراهی‌ و یا عدم توجه‌ به‌ پیامهای‌ آن‌ها بوجود می‌آید.

در صورتی‌ که‌ شرایط‌ تغییر یافته‌ و دیگر احتمال خطـر و نیـازی‌ بـه‌ علائـم‌ خاصـی‌ نباشد، به‌ منظور جلوگیری‌ از اشاعه‌ اطلاعات نادرست‌ و گمراه نشدن افراد، مسئولین‌ مربوطه‌ باید از جمع‌ آوری‌ علائم‌ از محل‌ اطمینان یابند.

علائم‌ تصویری‌ ایمنی‌ حتی‌ الامکان باید بصورت همسان استفاده شـوند و تغییـرات جزئی‌ در آن‌ها تنها به‌ شرطی‌ که‌ باعث‌ اشتباه در پیام رسانی‌ نشود، مجاز است‌. اگـر در میـان علائـم‌ تصویری‌ ارائه‌ شده در این‌ مقررات علامت‌ مورد نیاز یافت‌ نشد، می‌توان علائمی‌ را مشروط بر تبعیت‌ از اصول کلی‌ ذکر شده طراحی‌ کرد.

علائم‌ تصویری‌ ایمنی‌ باید ساده و فقط‌ دارای‌ جزئیات ضروری‌ باشند.

برای‌ آسان سازی‌ فهم‌ پیام علائم‌ ایمنی‌ ترجیح‌ داده می‌ شود تـا آن را بـا یـک‌ مـتن‌ کوتاه به‌ صورت زیرنویس‌ تکمیلی‌ ادغام کرد. زمینه‌ رنگی‌ متن‌ تکمیلی‌ باید همانند رنگ‌ علائم‌ اصلی‌ باشد.

برای‌ جلوگیری‌ از صدمات ناشی‌ از سقوط افراد از ارتفاع و یا اصابت‌ اجسام در حـال سقوط یا تصادم با خاکریزها، علاوه بر نصب‌ علائم‌ تصویری‌ ایمنی‌، در اغلب‌ موارد نصـب‌ نـرده هـای‌ محافظ‌ نیز ضروری‌ است‌. در صورتی‌ که‌ احتمال خطر کم‌ بوده و یا حفاظت‌ با دیگر ابزارها نـاممکن‌ باشد، علامت‌ گذاری‌ مکان خطرناک ضروری‌ است‌. استفاده از علامت‌ زیر شامل‌ نوارهای‌ ممتد زرد و مشکی‌ (یا قرمز و سفید)، در اطراف مکان های‌ فوق الذکر الزامی‌ است‌. در این‌ علامت‌ نوارهـا تحـت‌ زاویه‌ ۴۵ درجه‌ قرار دارند و کم‌ و بیش‌ دارای‌ اندازه های‌ مساوی‌اند.

در اطراف گودالهای‌ باخطر سقوط، نصب‌ دستگاه های‌ علامت‌ دهنده چشمک‌زن نیـز توصیه‌ می‌ شود. این‌ دستگاه‌ها باید در زمان خطر احتمالی‌ مجهز به‌ لامپ‌ های‌ اضافه‌ بوده و تحـت‌ مراقبت‌ خاص باشند.

در جاهائی‌ که‌ ایجاد کارگاه موقت‌ در داخل‌ معـابر لازم باشـد، بـرای‌ حفاظـت‌ جـان کارگران در جا هائی‌ که‌ حرکت‌ وسایل‌ نقلیه‌ در آن‌ها جریان دارند محدوده کار باید با نوارهای‌ ممتـد به‌ صورت واضح‌ و قابل‌ دید ترجیحاً با رنگ‌ سفید یا زرد و با درنظرگرفتن‌ رنگ‌ محیط‌ علامت‌گـذاری‌ شوند. ابعاد این‌ علامت‌ گذاری‌ باید با مقیاس واقعی‌ موانع‌ و مکانهای‌ دارای‌ خطر متناسب‌ و مـوزون باشد.

نوارها بایستی‌ طوری‌ قرار گیرند که‌ فاصله‌ای‌ ایمن‌ بین‌ وسیله‌ نقلیه‌ و ابزارهـای‌ لازم را معلوم کند و محل‌ عبور عابرین‌ را از سواره رو تفکیک‌ نماید.

در جوار کارگاه های‌ ساختمانی‌، راه های‌ دائمی‌ محـل‌هـای‌ مسـکونی‌ حتـی‌ الامکـان بایستی‌ توسط‌ علائم‌ مشابه‌ بند فوق علامت‌ گذاری‌ گردند مگر در صورتیکه‌ حفاظ مناسب‌ و پیـادهرو داشته‌ باشند.

رعایت‌ ضوابط‌ دیگر شهرداری‌‌ها در کارگاه های‌ موقت‌ داخل‌ معـابر یـا هنگـام خـط‌ کشی‌ خیابانها به‌ شرط عدم مغایرت با این‌ مبحث‌ الزامی‌ است‌.

در صورت وجود چند پیام ایمنی‌، بازدارنده، هشداردهنده و الزام آور در محلی‌ از یک‌ کارگاه، تابلوها به‌ صورت چند قسمتی‌ همانند تصویر نمونه‌ و شامل‌ بخش‌های‌ زیر باید نصب‌ شوند:

این‌ تابلوها برای‌ اعلام اطلاعات تکمیلی‌ مانند رویه‌ها و دستورالعمل‌ های‌ ایمنـی‌ بـه‌ کـار مـی‌رونـد. (بــرای‌ مثــال دســتورالعمل‌ خــاموش کــردن ایمــن‌ بــویلر، دســتورالعمل‌ قفــل‌ کــردن) تــابلوی‌ دستورالعمل‌ های‌ ایمنی‌ باید به‌ صورت دو قسمتی‌ با عنوان »دستورالعمل‌ ایمنی‌« به‌ رنگ‌ سـفید بـر روی‌ زمینه‌ سبز و شرح دستورالعمل‌ در ذیل‌ آن تهیه‌ شود.

تابلوی‌ راهنمای‌ تخلیه‌ اضطراری‌ کارگاه، حاوی‌ محل‌ تجهیـزات ایمنـی‌، بازشـوهای‌ امداد رسانی‌، کمک‌ های‌ اولیه‌ و خروج اضطراری‌ در ساختمان کارگاه های‌ متوسط‌ و کوچـک‌ الزامـی‌ است‌. این‌ تابلوها باید مطابق‌ با ضوابط‌ بخش‌های‌ ۲۰-۴ تهیه‌ و نصب‌ شوند.

نصب‌ راهنمای‌ واکنش‌ اضطراری‌ در ساختمان کارگاه های‌ بـزرگ صـنعتی‌ الزامـی‌ است‌.

مجراها و لوله‌ های‌ رو کار که‌ برای‌ نگهداری‌ و انتقال سیالات یا مواد خطرناک به‌ کار می‌ رونـد، بایـد دارای‌ علائم‌ و رنگ‌های‌ نشانگر محتوای‌ آن باشند.

علائم‌ زیر بر روی‌ مخازن نگهداری‌ سیالات در ساختمان و کارگاه و حمل‌ آن‌ها به‌ کار می‌ رود. چنـد نوع علامت‌ متفاوت برای‌ مواد خطرناک وجود دارد که‌ هر علامت‌ هدف بخصوصی‌ را دنبـال کـرده و باید در محل‌ مناسب‌ استفاده شود. در جدول زیر هدف و محل‌ استفاده سه‌ نمونـه‌ از اسـتانداردهای‌ علامت‌ گذاری‌ مواد شیمیایی‌ خطرناک ذکر شده است‌.

تبصره- با توجه‌ به‌ شرایط‌ و نوع سیال، ممکن‌ است‌ بیش‌ از یک‌ علامت‌ بر روی‌ یک‌ مخـزن حـاوی‌ ماده شیمیایی‌ وجود داشته‌ باشد.

همه‌ تابلوهای‌ تبلیغاتی‌ و معرف کاربری‌ و شخصی‌، به‌ جز موارد ذکرشده تحت‌ عنوان تابلوهای‌ بی‌ نیاز از جواز، برای‌ نصب‌ در محل‌ محتاج اخذ مجوز تابلو هستند.

تغییرات بعد از ساخت‌ و نصب‌ تابلوها باید کاملاً منطبق‌ بر مشخصات تعیین‌ شده در مجوز تابلو باشد. به‌ این‌ترتیب‌ هرگونه‌ تغییر مغایر با مشخصات منـدرج در مجـوز بایـد بـا اطـلاع و اجازه مسئولین‌ ذیربط‌، یا با تجدید مجوز صورت گیرد.

دارنده تابلو و کسی‌ که‌ مجوز تابلو به‌ نام او است‌، مسئول تابلو و مسئول نگهـداری‌ از آن در شرایط‌ منطبق‌ با جواز است‌. در غیاب او این‌ مسئولیت‌ به‌ مالـک‌ ملـک‌ و مسـئول سـاختمان احاله‌ می‌شود.

به‌ کاربری‌هایی‌ که‌ از نظر قوانین‌ کشور و ضوابط‌ شهری‌ اجازه اسـتقرار و فعالیـت‌ در محل‌ خود را ندارند، مجوز نصب‌ تابلو داده نمی‌شود.

این‌ مقررات شامل‌ کلیه‌ تابلوهائی‌ است‌ که‌ در معابر و محوطه‌های‌ سـاختمانی‌ بـرای‌ استفاده عموم بکار گرفته‌ می‌شوند.

در مجتمع‌های‌ ساختمانی‌ کـه‌ بـه‌ در خواسـت‌ هیـات مـدیره، و تصـویب‌ مسـئولین‌ ذیربط‌، محلهای‌ خاصی‌ برای‌ نصب‌ تابلوها در نظر گرفته‌ می‌شود، تبعیت‌ از مشخصات مصوب بـرای‌ کلیه‌ دارندگان تابلو الزامی‌ است‌.

در محوطه‌ها و ساختمان‌های‌ با ارزش تاریخی‌، که‌ تابلوها بر اساس ضوابط‌ طرحهـای‌ توسعه‌ شهری‌ یا ضوابط‌ میراث فرهنگی‌ از مشخصات ویژه ای‌ ورای‌ این‌ مقررات تبعییـت‌ مـی‌کننـد، رعایت‌ آن الزامی‌ است‌؛ رعایت‌ ضوابط‌ خاص یا طراحی‌ مجموعه‌ تابلوهـای‌ روی‌ نمـای‌ سـاختمان از جهت‌ شکل‌، ابعاد، محل‌ نصب‌، رنگ‌ آمیزی‌، نورپردازی‌ و غیره ضروری‌ است‌. در طراحی‌ تابلو‌ها باید نکات زیر مد نظر قرارگیرد:

الف‌) خدشه‌ دار نشدن شخصیت‌ و هویت‌ بافت‌ و معماری‌ با ارزش و تاریخی‌.

تابلو هائی‌ که‌ نیاز به‌ مجوز از مراجع‌ صدور پروانه‌ ساختمان ندارند:

هر نوع تابلو دارای‌ نورپردازی‌ داخلی‌ که‌ باعث‌ تـابش‌ نـور مسـتقیم‌ مـؤثر بـه‌ داخـل‌ تصرفهای‌ اطراف خود شود، مگر آنکه‌ تابلو مربوط به‌ تصرف مذکور باشد، غیرمجاز است‌.

هر نوع تابلویی‌ که‌ کل‌ یا بخشی‌ از آن به‌ شکل‌ متحرک طراحـی‌ شـده باشـد و در مسیر برزگراه‌ها قابل‌ رویت‌ باشد، غیرمجاز است‌. این‌ ممنوعیت‌ شامل‌ عقربه‌ های‌ ساعت‌، بادنماهـا و پرچم‌ها یا آن دسته‌ از تابلوهای‌ موقتی‌ که‌ نصب‌ آن‌ها مجاز دانسته‌ شده، نیست‌.

هر نوع تابلویی‌ که‌ دارای‌ چراغهای‌ چشمک‌زن، چراغهای‌ با نورهای‌ لحظه‌ای‌ خیره کننده یا چراغهای‌ رنگی‌ متحرک یا با شدت رنگ‌ متغیر بوده و از مسیر بزرگراهها قابل‌رویت‌ باشد، غیرمجاز است‌. این‌ تابلوها چنانچه‌ برای‌ امنیت‌ عمومی‌ یا هشدارهای‌ ترافیکی‌ نصب‌ شده و یا نشانگر زمان، دما، شرایط‌ جوی‌ یا محیطی‌ باشد، و مزاحمتی‌ برای‌ عبور و مرور و آسایش‌ سـاکنین‌ نداشـته‌ باشد، مجاز است‌.

هر نوع تابلویی‌ که‌ پنجره، درب، راههای‌ خروج اضـطراری‌، پلکـانهـا یـا بازشـوهای‌ امدادرسانی‌ و بازشوهای‌ تأمین‌ نور و هوا یا هـر نـوع راه دخـول و خـروج بنـا را سـد کـرده باشـد، غیرمجاز است‌.

هر نوع تابلوئی‌ که‌ به‌ درخت‌ نصب‌ شـود، چـه‌ در محـیط‌هـای‌ عمـومی‌ یـا امـلاک خصوصی‌ غیرمجاز است‌.

هر گونه‌ تابلو که‌ بر روی‌ تجهیزات شهری‌ مانند پسـت‌هـای‌ بـرق، کیوسـک‌ تلفـن‌، تیرها، جداول کناره معابر، پیاده روها، چراغهای‌ برق، شیرهای‌ آتش‌ نشانی‌، پل‌ها، علائم‌ بزرگراه‌ها یا تابلوهای‌ دیگر نصب‌ شوند، غیرمجازند.

هر نوع تابلوئی‌ که‌ به‌ دلیل‌ مکان قرارگیری‌، موقعیت‌، اندازه، شکل‌ یا رنـگ‌ موجـب‌ مسدود کردن، معیوب کردن، محو و تضعیف‌ کردن، مانع‌ شـدن یـا مغشـوش کـردن منظـر علائـم‌ انتظامی‌ و کنترل ترافیک‌ یا هر علامت‌ یا وسیله‌ دیگری‌ شود که‌ توسط‌ نهادهـای‌ دولتـی‌ وعمـومی‌ نصب‌ شده است‌ و همچنین‌ باعت‌ اغتشاش عبور یا اشتباه در هدایت‌ وسـائل‌ نقلیـه‌ شـود، غیرمجـاز است‌.

چنانچه‌ انواع تابلوهایی‌ که‌ پیشتر در بخش‌ "تابلوهای‌ بی‌ نیاز ازجواز" ذکر شـده انـد نیز دارای‌ خصوصیات تابلوهای‌ غیرمجاز باشند، این‌ ممنوعیت‌ شامل‌ آن‌ها نیز خواهد شد.

سطح‌ مجاز و سایر مشخصات تابلوهای‌ راهنمای‌ شهری‌، تابلوهـای‌ راهنمـای‌ مسـیر، تابلوهای‌ اطلاع رسانی‌ و تابلوها و علائم‌ انتظامی‌، در کنوانسیون وین‌ و سایر مقـررات داخلـی‌ تعیـین‌ گردیده است‌.

سطح‌ مجاز تابلوهای‌ تبلیغاتی‌، تابلو های‌ معرف کاربری‌، تابلوهـای‌ نـام سـاختمان و تابلوهای‌ داخل‌ ساختمان بر اساس مقررات مورد عمل‌ شهرداری‌ها محاسبه‌ و تعیین‌ می‌شود.

محدوده کلی‌ نصب‌ تابلوهای‌ واقع‌ در معابر و محوطه‌های‌ بیرونی‌:

تابلوهای‌ ناهماهنگ‌ به‌ تابلوهای‌ موجودی‌ اتلاق می‌شود که‌ بـه‌ تشـخیص‌ مسـئولان مغایر با مقررات مصوب باشند. با این‌ تابلوها بسته‌ به‌ میزان هماهنگی‌ و لطمه‌ بـه‌ سـیمای‌ شـهری‌ برخورد می‌شود.

چنانچه‌ تابلویی‌ ناهماهنگ‌ با ضوابط‌ مصوب باشد، بسـته‌ بـه‌ میـزان ناهمـاهنگی‌ بـه‌ دارنده تابلو مهلت‌ داده می‌شود تا نسبت‌ به‌ جمع‌آوری‌ و یا اصلاح و تطبیـق‌ آن بـا ضـوابط‌ موجـود اقدام نماید.

نحوه برخورد با تابلوهای‌ نا هماهنگ‌ و مهلـت‌هـای‌ لازم بـرای‌ جمـع‌آوری‌ اصـلاح و تطبیق‌ آن‌ها با ضوابط‌ مصوب و میزان جرایم‌ تابلوها در مقررات شهرداری‌ها تعیین‌ می‌شود.