در این فصل، تعاریف اصطلاحات مورد استفاده در متن مبحث بیان شده است. معادل انگلیسی واژه ها نیز در پیوست «۱» ارائه شده است. لازم به ذکر است که برخی از این تعاریف ممکن است با تعاریف ارائه شده در سایر مباحث مقررات ملّی ساختمان متفاوت باشند. 

یک روش استاندارد و علمی است که برای بررسی و تحلیل اثرات زیست محیطی ساختمان از مرحله طراحی تا پایان عمر آن به کار می رود. این بررسی شامل تمامی مراحل چرخه عمر، از جمله تولید مصالح، ساخت، بهره برداری، نگهداری، تعمیرات، تخریب و بازیافت است و هدف از آن شناسایی، تحلیل و کاهش اثرات مخرب زیست محیطی مختلف، نظیر انتشار گازهای گلخانه ای، مصرف منابع تجدید ناپذیر، تولید پسماند و دیگر جنبه های زیست محیطی در طول عمر ساختمان است. 

به شرایط جوی و محیطی بلندمدت یک منطقه اطلاق می شود که از ترکیب عواملی همچون دما، رطوبت، بارش، باد، تابش مستقیم و غیر مستقیم خورشید و فشار هوا شکل گرفته است. اقلیم یک منطقه بر اساس میانگین این عوامل در طول یک دوره زمانی طولانی (معمولاً ۳۰ سال) تعیین می شود. 

روشی در بهینه سازی و هوش مصنوعی است که از اصول تکامل زیستی، مانند انتخاب طبیعی، جهش و ترکیب ژنتیکی، برای یافتن راه حل های بهینه در مسائل پیچیده استفاده می کند.

حداکثر میزان مجاز شدت مصرف انرژی برای ساختمانهای با کاربری های مختلف در اقلیم های متفاوت کشور که بر اساس کیلووات ساعت برمترمربع در سال ( $kWh/m۲.Yr$) محاسبه شده است.

نکته : الگوی مصرف مجاز برای دستیابی به رده های بازدهی انرژی B ،C ،D و A در پیوست «۳» ارائه شده است. 

مجموعه ای از تدابیر، فناوری ها و فرایندها است که با هدف حفاظت از سامانه های دیجیتال، شبکه ها و داده ها، در برابر حملات سایبری، دسترسی های غیر مجاز و تهدیدات امنیتی به کار گرفته می شود. در حوزه مبحث نوزدهم، این مفهوم شامل حافظت از سامانه مدیریت یکپارچه ساختمان، سامانه مدیریت انرژی ساختمان، سامانه های پایش و زیرپایش و تجهیزات متصل به اینترنت اشياء (IOT) است به گونه ای که از نفوذ، دستکاری یا اختلال در عملکرد آنها جلوگیری شود. 

به مجموع کل انرژی مورد نیاز برای استخراج، تولید تبدیل و انتقال حامل های انرژی تا محل مصرف نهایی در ساختمان اطلاق می شود و تمامی تلفات در فرایندهای استخراج، پالایش، تولید، انتقال و توزیع را در بر می گیرد. 

به مقدار کل انرژی مصرف شده در یک ساختمان، که مستقیماً از شبکه های انرژی (برق، گاز، سوخت های فسیلی و تجدیدپذیر) دریافت گردد، اطلاق می شود. این مقدار شامل تلفات تبدیل، انتقال و توزیع انرژی در محل تولید (مانند نیروگاه ها) نمی شود و صرفاً به انرژی دریافتی در محل ساختمان اشاره دارد. 

مقدار کل انرژی مصرف شده در استخراج مواد اولیه، تولید، حمل و نقل، نصب، نگهداری و بازیافت یک ماده یا محصول ساختمانی در طول چرخه عمر آن گفته می شود. این انرژی می تواند از منابع مختلفی مانند سوخت های فسیلی، انرژی الکتریکی و انرژی های تجدید پذیر تأمین شود.

به مقدار انرژی گفته می شود که برای تولید، استخراج، حمل و نقل، ساخت، نصب، نگهداری، تعمیر، تعویض، تخریب و بازیافت تمامی مصالح و اجزای ساختمانی مصرف شده است. این انرژی به صورت مقدار انرژی مصرفی بخش بر واحد سطح مانند مگاژول بر متر مربع ( $MJ/m۲$) محاسبه می شود. 

به مجموع انرژی مصرف شده در مراحل مختلف ساخت یک ساختمان گفته می شود که شامل فرایندهای مختلفی از جمله استخراج مواد اولیه، تولید مصالح، حمل و نقل، ساخت و نصب تجهیزات و اجزای ساختمان است. این انرژی به صورت غیرمستقیم در ساختمان ها ذخیره می شود و جزء انرژی های مصرف شده برای فرایند ساخت محسوب می شود و به صورت مقدار انرژی مصرفی بخش برواحد سطح  مانند ماژول بر متر مربع ( $MJ/m۲$) محاسبه می شود. 

به مجموع انرژی مورد نیاز برای استخراج، تولید، فرآوری، حمل و نقل و بازیافت یک ماده ساختمانی گفته می شود. این انرژی شامل تمام مراحل چرخه عمر یک ماده از مرحله اولیه تا پایان استفاده آن است و به صورت انرژی مصرفی بخش بر واحد محصول مانند ژول بر کیلوگرم (J/Kg) محاسبه می شود. 

انرژی به دست آمده از منابعی مانند خورشید، باد، زمین گرمایی، آب و زیست توده که به طور طبیعی تجدید می شوند.
(مطابق با استاندارد ۱:۲۰۰۲-۱۳۶۰۲ ISO )

شبکه ای از دستگاه ها، حسگرها، وسایل و سامانه های متصل به اینترنت است که قادر به جمع آوری، ارسال و دریافت داده ها بوده و می توانند به صورت هوشمند با یکدیگر و با کاربران تعامل داشته باشند.

ویژگی ماده در برابر تغییرات دما در طول زمان است. این ویژگی بیانگر توانایی ماده در جذب، ذخیره و آزادسازی تدریجی گرما بوده و تحت تأثیر ظرفیت حرارتی، چگالی و هدایت حرارتی آن ماده قرار دارد. 

به شرایط جوی متغیر در یک منطقه خاص اطلاق می شود که شامل عوامل مختلفی مانند دما، رطوبت، بارش، سرعت باد، فشار هوا و تابش خورشید است. این شرایط به طور روزانه و یا در طول بازه های زمانی کوتاه مدت تغییر می کند و تأثیر مستقیم بر راحتی ساکنان، عملکرد سامانه های تهویه مطبوع و مصرف انرژی ساختمان دارد. 

وضعیتی است که در آن فرد از نظر دما، رطوبت و سرعت هوا احساس ناراحتی نمی کند و به طور کلی، در محیطی که شرایط آن مناسب است، احساس راحتی می کند. (مطابق با استاندارد ISO ۷۷۳۰:۲۰۰۵ )

به شرایطی اطلاق می شود که یک دستگاه یا سامانه، به طور کامل و با تمام ظرفیت طراحی شده خود کار می کند. 

به شرایطی گفته می شود که یک دستگاه یا سامانه، تنها بخشی از ظرفیت طراحی شده خود را مصرف یا استفاده می کند و به طور کامل در حداکثر توان خود کار نمی کند. این وضعیت معمولاً زمانی رخ می دهد که نیاز به انرژی یا توان، کمتر از ظرفیت کامل سامانه است. 

مجموعه ای از خازن ها است که به طور موازی به سامانه الکتریکی متصل می شوند تا توان راکتیو جبران و ضریب توان بهبود یابد. این تجهیزات معمولاً برای کاهش تلفات انرژی، بهبود کارایی تجهیزات و افزایش بهره وری انرژی در سامانه های برق رسانی استفاده می شوند. 

در استفاده از بانک خازن، ضوابط زیر مطرح است: 

سامانه ذخیره سازی انرژی حرارتی است که در آن از یخ به عنوان ابزار ذخیره انرژی سرمایی برای استفاده در زمان های بعدی استفاده می شود. در این سامانه در ساعات کم باری یا زمانی که هزینه انرژی پایین تر است، یخ تولید و ذخیره می شود تا در زمان اوج بار برای تأمین انرژی سامانه های  سرمایشی یا تهویه مطبوع در ساختمان استفاده شود. 

به عناصری اطلاق می شود که بدون نیاز به مصرف انرژی نقش مؤثری در مدیریت انرژی و بهبود عملکرد حرارتی ساختمان ایفا می کنند. این بخش ها شامل اجزای معماری، مصالح ساختمانی، عایق بندی حرارتی، طراحی مناسب پنجره ها و فضاهای باز برای استفاده از نور طبیعی و تهویه طبیعی، دیوارها، سقف ها و کف ها هستند که به طور مؤثر انرژی حرارتی را در فصول سرد حفظ و در فصول گرم دفع می کنند. برای مثال طراحی معماری و جهت گیری ساختمان به طور طبیعی و بدون نیاز به مصرف انرژی، می تواند موجب کنترل دما، بهبود راحتی در داخل ساختمان و بهینه سازی مصرف انرژی شود.

به اجزای مکانیکی الکتریکی و سامانه های مختلفی اطلاق می شود که برای بهبود آسایش، ایمنی و عملکرد انرژی ساختمان به مصرف انرژی نیاز دارند. این بخش ها مانند سامانه های سرمایشی، گرمایشی، تهویه مطبوع، روشنایی و سایر موارد مصرف کننده انرژی، در کنترل و تنظیم شرایط داخلی ساختمان مانند دما، رطوبت، روشنایی و تهویه نقش دارند. 

نشانگری است که کارایی یک دستگاه یا سامانه مصرف کننده انرژی را بر اساس نسبت بازدهی خروجی به استفاده از منابع انرژی ورودی و مطابق با مقیاس های رتبه بندی استاندارد نشان می دهد. 

نشانگری است که نسبت شدت مصرف هر ساختمان به شدت مصرف انرژی ساختمان ایده آل در همان کاربری- اقلیم را سنجیده و بر مبنای A (بالاترین) تا G (پایین ترین)، بازدهی انرژی ساختمان را رتبه بندی می کند. استانداردهای ملّی شماره ۱۴۲۵۳ و ۱۴۲۵۴ ایران مربوط به برچسب انرژی ساختمان های مسکونی و غیرمسکونی هستند. 

فرایندی است که در آن چندین تابع هدف به صورت همزمان مورد بررسی و بهینه سازی قرار می گیرند، به طوری که هیچ راه حلی به تنهایی تمامی اهداف را به حداکثر یا حداقل مقدار خود نمی رساند، بلکه مجموعه ای از راه حل های بهینه به دست می آید. 

مجموع اقدام های غیرمسلحانه ای که موجب افزایش بازدارندگی کاهش آسیب پذیری تداوم، فعالیت های ضروری، ارتقا پایداری ملّی و تسهیل مدیریت بحران در مقابل تهدیدها و اقدام های نظامی دشمن می شود.

به نواحی از ساختمان اطلاق می شود که به دلیل ویژگی های ساختاری خاص یا تفاوت در مصالح، انتقال حرارت بیشتری نسبت به سایر بخش های ساختمان دارند. این نواحی معمولاً در محل های اتصال دیوارها، سقف ها، کف ها، پنجره ها و درها ایجاد می شوند و می توانند باعث افزایش هدر رفت انرژی، کاهش کارایی عایق بندی و کاهش آسایش حرارتی شوند. 

لوح فلزی حاوی اطلاعات عمومی ساختمان و رده بندی انرژی آن که منطبق با ابعاد و مشخصات دستورالعمل ماده ۴ تصویب نامه هیأت وزیران به شماره ۹۳۸۷۶ /ت ۵۷۹۲۶ه مورخ ۱۴۰۰٫۰۸٫۲۴، از سوی سازمان نظام مهندسی سازمان استان صادر و توسط مالک در محل ورودی ساختمان و در مجاورت پلاک شهرداری نصب می شود. 

بخشی از پوسته خارجی ساختمان که ضریب عبور نور مرئی آن کمتر از ۵ درصد است. این جدارها از مصالح غیر شفاف تشکیل شده و شامل دیوار، سقف، کف و سطوح مشابه هستند. 

سامانه پوششی غیر سازه ای برای نمای خارجی ساختمان است که معمولاً از شیشه، فلز یا کامپوزیت های سبک وزن ساخته شده و به سازه اصلی متصل می شود، اما بارهای سازه ای را تحمل نمی کند. این سامانه وظیفه محافظت در برابر عوامل محیطی مانند باد، باران و دما را بر عهده دارد و به بهبود عملکرد انرژی نورپردازی طبیعی و زیبایی شناسی ساختمان کمک می کند. 

به تمام سطوح پیرامونی ساختمان اعم از دیوارها، سقف ها، کف ها، بازشوها، سطوح نور گذر و مانند آنها اطلاق می شود که از یک طرف با فضای خارج، فضای کنترل نشده، زمین یا خاک و از طرف دیگر با فضای کنترل شده داخل ساختمان در ارتباط هستند.

بخشی از پوسته خارجی ساختمان که ضریب عبور نور مرئی آن بزرگتر از ۵ درصد است. این جدارها می توانند به صورت شفاف یا نیمه شفاف باشند و معمولاً شامل پنجره ها، نماهای شفاف، درهای نورگذر، نورگیرها و سطوح مشابه هستند که امکان عبور نور طبیعی از بیرون به داخل ساختمان را فراهم می کنند.  

بخشی از پوسته نورگذر ساختمان که هیچ بخش متحرکی برای باز شدن ندارد. 

بخشی از پوسته نورگذر ساختمان که قابلیت باز و بسته شدن دارد. 

مجموعه اثراتی است که فرایندهای ساخت، بهره برداری و تخریب ساختمان ها بر منابع طبیعی، آب و هوا، انرژی و اکوسیستم ها می گذارند. این تأثیرات در کل چرخه عمر ساختمان از استخراج مواد اولیه تا تخریب و بازیافت، قابل بررسی هستند و به تفصیل در پیوست «۴» شرح داده شده اند. 

مدرکی است که توسط نهادهای ارزیابی دارای صلاحیت مانند سازمان ملّی استاندارد و یا سایر مراکز مورد تأیید نهاد قانونی مسئول، صادر شده و مشخصات فنی محصولات یا خدمات را گواهی می کند. تنها بخش هایی از مندرجات و محتویات تأییدیه رسمی که در مبحث، صراحتاً به آن اشاره شده است، ملاک عمل است. 

گواهینامه فنی معتبر صادر شده توسط مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی یا سایر مراکز مورد تأیید نهاد قانونی مسئول است که دارا بودن الزامات مقاومت در برابر حریق مندرج در مبحث سوم مقررات ملّی ساختمان را برای مواد و مصالح مشخصی گواهی کرده باشد.

به فرایند جایگزین کردن مداوم بخشی از هوای فضاهای ساختمان با هوای تازه اطلاق می شود. میزان حداقل حجم هوای تعویض شده در واحد زمان (دبی هوای تازه) برای تأمین شرایط بهداشتی هوای داخل فضای کنترل شده، نباید کمتر از مقادیر تعیین شده در مبحث چهاردهم مقررات ملّی ساختمان   باشد. 

سامانه هایی که برای کنترل دما رطوبت کیفیت هوا و جریان هوای داخلی ساختمان به کار می روند. این سامانه ها شامل سامانه های سرمایشی، گرمایشی، تعویض و تصفیه هوا هستند که با هدف تأمین شرایط آسایش حرارتی و بهداشتی مناسب برای ساکنان یا کاربران فضای داخلی به کار گرفته می شوند. این سامانه ها به کاهش آلودگی هوا، تنظیم دما و رطوبت و تأمین هوای تازه کمک می کنند و از نظر عملکرد می توانند شامل تهویه مکانیکی، تهویه طبیعی و یا ترکیبی از هر دو باشند. 

توان مفیدی که در یک سامانه الکتریکی مصرف می شود و برای انجام کار واقعی در دستگاه ها و تجهیزات مختلف مورد استفاده قرار می گیرد. این توان معمولاً به صورت انرژی واقعی مصرف شده، اندازه گیری شده و با واحد وات (W) بیان می شود. 

بخشی از توان انرژی الکتریکی است که در سامانه های برق توسط تجهیزاتی مانند موتورهای الکتریکی، ترانسفورماتورها و لامپ های تخلیه الکتریکی مصرف می شود و به انرژی مفید تبدیل نمی شود، بلکه برای حفظ میدان های مغناطیسی یا الکتریکی مورد استفاده قرار می گیرد. این توان با واحد ولت آمپر راکتیو (VAR) اندازه گیری می شود.

مجموع برداری توان اکتیو و توان راکتیو در یک سامانه الکتریکی که نمایانگر کل توان مورد نیاز برای عملکرد سامانه است. این توان با واحد ولت آمپر (VA) اندازه گیری می شود و نشان دهنده کل توان مصرفی سامانه است. 

ابزاری برای اندازه گیری میزان جریان (دبی) سیال که با ارسال و دریافت امواج فراصوت در مسیر جریان سرعت سیال را بدون تماس مستقیم و بدون ایجاد افت فشار محاسبه کرده و بر اساس آن، میزان جریان حجمی یا جرمی را تعیین می کند. 

دستگاهی است که در سامانه های تهویه مطبوع برای کنترل جریان هوای ورودی به فضاهای مختلف ساختمان استفاده می شود. این دستگاه در سامانه های تهویه مطبوع با جریان هوای متغیر، نصب و مقدار جریان هوا را بسته به نیاز دمایی و شرایط محیطی تنظیم می کند. 

شاخصی است که با محاسبه مقدار مجموع توان کل چراغ ها، برای هر یک از فضاها و یا محیط های ساختمان و تعیین مقدار کل آن ها، برای تمام فضاها و یا محیط ساختمان، مقدار مصرف برق سامانه روشنایی ساختمان و تقسیم آن بر کل زیربنای ساختمان و یا مساحت محیط اطراف ساختمان، برآورد می شود. 

شاخصی است که با تقسیم مقدار توان کل چراغ های یک فضا و یا محیط ساختمان بر مقدار مساحت  فضا محاسبه می شود و بر حسب وات بر متر مربع ( $W/m^۲$) است. 

ماده یا وسیله ای که انرژی را از یک منبع به یک مکان دیگر منتقل کرده یا ذخیره می کند. حامل های انرژی ممکن است به صورت مستقیم یا غیرمستقیم انرژی را به کار بگیرند و شامل انواع مختلفی مانند سوخت های فسیلی (گاز، نفت، زغال سنگ)، الکتریسیته، انرژی های تجدیدپذیر (خورشید، باد، آب) و سوخت های زیستی باشند. 

شاخصی است که در سامانه های اندازه گیری جریان، حداقل دقت اندازه گیری جریان جزئی در محدوده خطای مجاز، را نشان می دهد و به طور خاص به حساسیت و دقت دستگاه ها در اندازه گیری جریان مایعات یا گازها در شرایط مختلف اشاره می کند. این دقت معمولاً به عنوان نسبت حداکثر جریان به حداقل جریان قابل اندازه گیری بیان می شود. 

نکته: حداقل دقت اندازه گیری جریان جزئی R۱۰۰ به معنای این است که دستگاه قادر است جریان عبوری را در  محدوده ای از یک صدم جریان نامی تا حداکثر جریان اندازه گیری کند و همچنین حداقل دقت اندازه گیری جریان جزئی R۲۵۰ به معنای این است که دستگاه قادر است جریان عبوری را در محدوده ای از یک دویست و پنجاهم جریان نامی تا حداکثر جریان اندازه گیری کند. 

کمترین دمای مجاز در سامانه های سرمایشی است که برای ایجاد شرایط آسایش حرارتی و مدیریت مصرف انرژی در نظر گرفته می شود. این دما باید به گونه ای تنظیم شود که نه تنها آسایش را تأمین کند، بلکه از هدر رفت انرژی جلوگیری کند. حداقل دمای تنظیمی سامانه سرمایش در این مبحث، ۲۵  درجه سانتی گراد تعیین شده است. 

کمترین دمایی است که سامانه سرمایش مجاز است تا پس از خروج کاربران یا اتمام حضور آنها در فضا به آن برسد. این دما در سامانه های سرمایش برای کاهش مصرف انرژی در زمانی که نیازی به سرمایش نیست و برای حفظ اینرسی حرارتی جرم داخلی ساختمان پس از اتمام حضور کاربر، به خصوص در کاربری هایی با برنامه حضور تکرار شونده، استفاده می شود. حداقل دمای تنظیمی سامانه سرمایش بعد از حضور کاربر در این مبحث، ۲۹ درجه سانتی گراد تعیین شده است.

بیشترین دمای مجاز در سامانه های گرمایشی است که برای ایجاد شرایط آسایش حرارتی و مدیریت مصرف انرژی در نظر گرفته می شود. این مقدار باید به گونه ای تنظیم شود که نه تنها آسایش محیط را تأمین کند، بلکه از هدر رفت انرژی جلوگیری کند. حداکثر دمای تنظیمی سامانه گرمایش در این مبحث، ۲۱ درجه سانتی گراد تعیین شده است. 

بیشترین دمایی است که سامانه گرمایش مجاز است تا پس از خروج کاربران یا اتمام حضور آنها در فضا به آن برسد. این دما در سامانه های گرمایش برای کاهش مصرف انرژی در زمانی که نیازی به گرمایش نیست و برای حفظ اینرسی حرارتی جرم داخلی ساختمان پس از اتمام حضور کاربر، به خصوص در کاربری های با برنامه حضور تکرار شونده استفاده می شود. حداکثر دمای تنظیمی سامانه گرمایش بعد از حضور کاربر در این مبحث، ۱۳ درجه سانتی گراد تعیین شده است. 

پدیده ناشی از مقدار ناخواسته و شدید نور یا تضاد (کنتراست) زیاد آن است و هنگامی که درخشندگی نور در محدوده چشم ناظر بیشتر از درخشندگی زمینه باشد ایجاد می شود. 

دستگاهی الکترونیکی است که سرعت و گشتاور موتورهای الکتریکی را به صورت پیوسته و متناسب با نیاز سامانه تنظیم می کند. این درایوها با تغییر فرکانس و ولتاژ تغذیه موتور، امکان کنترل بهینه عملکرد تجهیزات را فراهم کرده و باعث کاهش مصرف انرژی، افزایش عمر تجهیزات و بهبود کارایی سامانه های الکتریکی می شوند. 

دستگاهی الکترونیکی است که با تنظیم فرکانس موتورهای الکتریکی، سرعت و گشتاور آنها را به صورت دقیق و پیوسته کنترل می کند. این فناوری باعث کاهش مصرف انرژی، افزایش عمر مفید تجهیزات، کاهش استهلاک مکانیکی و بهینه سازی عملکرد سامانه های حرارتی، برودتی و تهویه  می شود. 

دستگاهی الکترونیکی است که با تنظیم ولتاژ تغذیه موتور، سرعت و گشتاور آن را کنترل می کند. این درایو معمولاً برای موتورهای القایی و تجهیزات الکتریکی کم توان به کار می رود. 

دستگاهی برقی است که برای تغذیه برق تجهیزات و دستگاه های خاص، در فضاهایی نظیر مراکز کامپیوتر، مراکز داده، تأسیسات و تجهیزات برق، سامانه های ایمنی، تجهیزات خاص بیمارستانی، تجهیزات مخابراتی و ارتباطی و غیره مورد استفاده قرار می گیرد، تا خطر توقف کارکرد تجهیزات مهم، در زمانهای قطع برق مرتفع شود. دستگاه برق بدون وقفه می تواند از نوع استاتیک یا دینامیک  باشد. 

نوعی دستگاه برق بدون وقفه است که با توجه به شرایط طرح، به جای دستگاه برق بدون وقفه  استاتیک مرکزی، برای تأمین و تغذیه برق بدون وقفه و به صورت مرکزی، به کار می رود. 

مدل مجازی پویا و داده محور از یک ساختمان واقعی است که با دریافت، تحلیل و شبیه سازی داده های بلادرنگ از تجهیزات، سامانه های تأسیساتی، محیط داخلی و کاربران، امکان پایش، مدیریت، بهینه سازی عملکرد و پیش بینی وضعیت ساختمان را فراهم می کند. این مدل بر پایه فناوری های مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM)، اینترنت اشیاء (IoT)، شبیه سازی های عددی و هوش مصنوعی ساخته می شود و شامل ویژگی های معماری، سازه ای، تأسیساتی، انرژی و بهره برداری ساختمان است. دوقلوی دیجیتال ساختمان بسته به نیاز، می تواند به صورت دو بعدی (D2) ، سه بعدی (D3) یا مبتنی بر  داده های عددی و تحلیلی باشد.

یک نمودار فنی است که جریان انرژی را در سامانه های مختلف یک ساختمان، به صورت ساده و یک خطی نمایش می دهد. در این دیاگرام، از یک خط واحد برای نشان دادن اتصال ها، تجهیزات و منابع انرژی استفاده می شود، به طوری که جریان انرژی به طور واضح و مستقیم از منابع (مانند منابع انرژی تجدید پذیر، برق، گاز یا سوخت) به سامانه های مختلف مانند سامانه های گرمایش، سرمایش، تهویه، روشنایی، تجهیزات برقی و دیگر مصرف کنندگان انرژی هدایت می شود. 

یک روش ارتباطی استاندارد برای کنترل و مدیریت روشنایی در سامانه های الکتریکی است که امکان کنترل مستقل و دقیق هر چراغ و یا گروهی از چراغ ها را در یک شبکه روشنایی فراهم می کند. این سامانه با استفاده از سیگنال های دیجیتال و ارتباط آدرس پذیر به هر چراغ یا بالاست در سامانه، یک آدرس منحصر به فرد اختصاص می دهد، به طوری که می توان هر چراغ را به طور جداگانه کنترل و یا گروه هایی از آنها را تنظیم کرد. 

معیار سنجش بازدهی انرژی ساختمان است که بر اساس نسبت شدت مصرف انرژی هر ساختمان به میزان شدت مصرف انرژی ساختمان ایده آل همان کاربری- اقلیم در چهار رده D (منطبق با مبحث نوزدهم) C (کم مصرف)، B (بسیار کم مصرف)، A (مصرف نزدیک به صفر) تعیین می شود. 

فرایند تبدیل داده ها، اطلاعات و فرایندهای فیزیکی به فرمت دیجیتال با استفاده از فناوری های اطلاعات و ارتباطات به منظور بهبود کارایی سرعت و دقت در انجام امور، مدیریت، محافظت از اطلاعات و استفاده بهینه از منابع است.

فرایندی است که طی آن اطلاعات به یک قالب غیر قابل خواندن تبدیل می شوند تا از دسترسی های غیر مجاز جلوگیری شود. در رمزنگاری، داده های اصلی با استفاده از یک الگوریتم رمزنگاری و یک کلید، به متن رمز تبدیل می شوند که تنها با داشتن کلید صحیح می توان آن را رمزگشایی کرد. 

شاخصی است که در یک مختصات جغرافیایی مشخص، برای محاسبه نیاز سرمایش سالانه ساختمان ها به کار می رود. این شاخص مجموع اختلاف دمای میانگین روزانه تمامی روزهای سال، از یک دمای مبنا را نشان می دهد. 

بر اساس استاندارد ۲۰۲۲-۱۶۹ ASHRAE که در این مبحث به عنوان مرجع دسته بندی اقلیمی استفاده شده است، دمای مبنا برای محاسبه روز درجه سرمایش، ۵۰ درجه فارنهایت (۱۰ درجه سانتی گراد) در نظر گرفته شده است. این بدان معناست که اگر دمای میانگین روزانه ثبت شده توسط پایگاه هواشناسی از ۱۰ درجه سانتی گراد بیشتر باشد، اختلاف آن با دمای مبنا (۱۰ درجه سانتی گراد) به عنوان روز درجه سرمایش آن روز محاسبه می شود و از جمع روز درجه سرمایش تمام روزهای سال، روز درجه سرمایش سالانه به دست می آید. 

شاخصی است که در یک مختصات جغرافیایی مشخص، برای محاسبه نیاز گرمایش سالانه ساختمان ها به کار می رود. این شاخص مجموع اختلاف دمای میانگین روزانه تمامی روزهای سال، کمتر از یک دمای مبنا را نشان می دهد. 

بر اساس استاندارد ۲۰۲۲-۱۶۹ ASHRAE که در این مبحث به عنوان مرجع دسته بندی اقلیمی استفاده شده است، دمای مبنا برای محاسبه روز درجه گرمایش، ۶۵ درجه فارنهایت (۱۸٫۳ درجه سانتی گراد) در نظر گرفته شده است. این بدان معناست که اگر دمای میانگین روزانه ثبت شده توسط پایگاه هواشناسی، از ۱۸٫۳ درجه سانتی گراد کمتر باشد، اختلاف آن با دمای مبنا (۱۸٫۳ درجه سانتی گراد) به عنوان روز درجه گرمایش آن روز محاسبه می شود و از جمع روز درجه گرمایش تمام روزهای سال، روز درجه گرمایش سالانه به دست می می آید.

به ساختمانی اطلاق می شود که مصرف انرژی آن نزدیک به صفر است. میزان حداکثر شدت مصرف انرژی مجاز ساختمان ایده آل برای کاربری-اقلیم های مختلف در جدول شماره پ۳-۴ در پیوست ۳ ارائه شده است. 

ساختمانی که ضوابط خاص مکان یابی، طراحی سامانه های ساخت، اجرا، نگهداری، بهره برداری و بازیافت در آن به منظور آسیب رسانی هر چه کمتر به طبیعت و تعامل با محیط پیرامونی رعایت می شود. 

 (تعريف فوق طبق آیین نامه اجرایی ماده ۱۸ قانون اصلاح الگوی مصرف مصوب هیأت وزیران بوده و معیارهای ارزیابی و رتبه بندی ساختمان سبز در پیوست «۴» بیان شده است.) 

در این مبحث، به هر نوع ساختمان غیرمسکونی که فعالیت های تولیدی و یا صنعتی در آن انجام می شود ساختمان صنعتی اطلاق می شود. در صورتی که ساختمانی در بردارنده کاربری های گوناگون از جمله تولیدی صنعتی و غیرتولیدی صنعتی باشد، برای تعیین رده بازدهی انرژی بخش های غیرتولیدی صنعتی لازم است تا میزان تمامی انواع انرژی مصرفی بخش تولیدی صنعتی به صورت جداگانه اندازه گیری و از سایر بخش ها قابل تفکیک باشد. 

ساختمانی که برای اهداف غیر از سکونت و اقامت طراحی شده است. این نوع ساختمان ها به طور عمده برای فعالیت های تجاری، اداری، آموزشی، خدماتی، تفریحی و غیر مسکونی ساخته می شوند. در این مبحث ساختمان غیر مسکونی شامل ساختمان هایی که فعالیت های تولیدی و صنعتی در آنها انجام می شود، نیست.

ساختمانی که به منظور سکونت و اقامت افراد ساخته می شود. این نوع ساختمان ها معمولاً شامل فضاهای اختصاصی و عمومی هستند که به طور اصلی برای استقرار افراد، خانواده ها یا گروه های کوچک در نظر گرفته شده اند. ساختمان های مسکونی ممکن است به صورت خانه های تک واحدی، آپارتمان ها، ویلاها، مجتمع های مسکونی یا بلند مرتبه طراحی شوند و با روش ها و فناوری های مختلف ساختمانی بنا شوند. 

ساختمانی که فرایند ساخت آن به پایان رسیده و گواهی پایان کار توسط مرجع صدور پروانه برای آن صادر شده است و یا تمام یا قسمتی از آن مورد بهره برداری قرار گرفته است. 

تجهیزاتی است که در سامانه های گرمایش و سرمایش و تهویه مطبوع به کار می روند تا انرژی هوای در حال خروج از ساختمان مانند دودکش ها و اگزاست فن ها را از طریق انتقال حرارت بین جریان های مختلف هوا يا مایعات دریافت کرده و به ساختمان بازگردانند. هدف اصلی این سامانه، کاهش مصرف انرژی و بهبود کارایی سامانه ها است.

سامانه ای است که برای بهره برداری حداکثری از نور طبیعی خورشید برای کاهش مصرف انرژی روشنایی مصنوعی استفاده می شود. این سامانه شامل حسگرهای نور و سامانه های کنترلی هوشمند است که میزان نور طبیعی موجود در فضای داخلی را اندازه گیری کرده و به طور خودکار شدت منابع نور مصنوعی را به شکلی تنظیم می کند تا شدت نور مصنوعی تنها به میزان اختلاف نور طبیعی موجود و سطح مطلوب روشنایی در هر نقطه تأمین شود. 

به مجموعه ای از ابزارها و سامانه هایی اطلاق می شود که برای اندازه گیری، ثبت و نظارت بر عملکرد و وضعیت پارامترهای مختلف در یک سامانه، فرایند یا محیط خاص مانند ساختمان طراحی شده اند. این سامانه ها می توانند به صورت آنلاین یا بلادرنگ یا در بازه های زمانی مشخص داده ها و اطلاعات مورد نیاز را جمع آوری و ارسال کنند. 

سامانه ای که برای اندازه گیری نظارت و تحلیل مصرف انرژی در یک ساختمان به کار می رود. این سامانه با استفاده از حسگرها، ابزارهای اندازه گیری و نرم افزارهای تجزیه و تحلیل، داده های اصلی مربوط به مصرف انرژی برق، گاز، گرمایش و سرمایش را در سامانه های مختلف ساختمان مانند تهویه مطبوع، آبگرم مصرفی و سایر مصرف کننده ها جمع آوری و تجزیه و تحلیل می کند. 

به سامانه ای اطلاق می شود که برای اندازه گیری و نظارت بر مصرف انرژی در بخش های مختلف یک ساختمان، تأسیسات یا سامانه طراحی شده است. این سامانه به جای اندازه گیری کل مصرف انرژی ساختمان، به هر بخش یا واحد مستقل ساختمان، مشاعات، تأسیسات مکانیکی و الکتریکی و تجهیزات بارز، کنتورهای برق، گاز، آب سرد، آب گرم و انرژی مجزا اختصاص می دهد. سامانه زیرپایش مصرف انرژی این امکان را می دهد تا مصرف انرژی در سطوح مختلف از جمله بخش های مستقل، واحدها و تجهیزات را تحلیل کرده و بهره وری انرژی آنها را بهبود می بخشد. 

سامانه ای برای تولید همزمان انرژی الکتریکی و حرارتی از یک منبع سوخت، که با بازیافت گرمای حاصل از فرایند تولید برق، راندمان کلی سامانه را افزایش داده و تلفات انرژی را کاهش می دهد. این  فناوری به بهینه سازی مصرف سوخت، کاهش هزینه های انرژی و کاهش انتشار آلاینده ها در ساختمانها و صنایع کمک می کند. 

سامانه ای است که به طور همزمان برق حرارت و سرمایش را از یک منبع انرژی واحد (مانند گاز طبیعی، زیست توده یا سوخت های دیگر) تولید می کند. این سامانه ابتدا برق تولید کرده و سپس از گرمای اتلافی حاصل از تولید برق برای تأمین نیازهای گرمایشی و سرمایشی ساختمان ها استفاده می کند. سرمایش معمولاً از طریق چیلرهای جذبی یا سامانه های تبریدی دیگر انجام می شود.

سامانه ای در تهویه مطبوع که با تغییر میزان جریان هوای تأمین شده به فضاهای مختلف، دمای محیط را تنظیم می کند. در این سامانه دمای هوای تأمین شده تقریباً ثابت است و کنترل بار حرارتی از طریق تغییر حجم جریان هوای ورودی به هر فضا انجام می شود. 

سامانه ای برای ذخیره سازی انرژی حرارتی در یک بازه زمانی مشخص و استفاده از آن در زمانهای دیگر با هدف بهینه سازی مصرف انرژی، کاهش بار اوج و افزایش بهره وری سامانه های سرمایشی و گرمایشی است. این سامانه میتواند انرژی را به صورت حرارت محسوس، حرارت نهان یا واکنش های شیمیایی ذخیره کند و معمولاً در قالب ذخیره سازی آب سرد، یخ، مواد تغییر فاز دهنده (PCM) یا بسترهای جامد حرارتی در ساختمانها مورد استفاده قرار می گیرد. 

سامانه تهویه مطبوعی که از چهار لوله مجزا برای تأمین نیازهای سرمایشی و گرمایشی استفاده می کند. این سامانه شامل دو لوله برای آب سرد (سرمایش) و دو لوله برای آب گرم (گرمایش) است. این طراحی به طور همزمان امکان ارائه سرمایش و گرمایش مستقل به فضاهای مختلف را فراهم می کند و برای ساختمان هایی با نیازهای متفاوت در فصول مختلف سال، به ویژه در ساختمانهای بزرگ، کاربرد فراوانی دارد. سامانه چهار لوله باعث افزایش انعطاف پذیری و کنترل دقیق تر دما در فضاهای مختلف می شود. 

دستگاهی الکترونیکی است که عملکرد تجهیزات موتورخانه از جمله مشعل، پمپ ها، دیگهای آب گرم، مبدل های حرارتی، چیلرها و برج های خنک کننده را با دریافت داده های لحظه ای از حسگرهای دما، از جمله سنسور دمای هوای بیرون ساختمان و سنسورهای دمای نصب شده در مسیر لوله های رفت و برگشت دیگ و لوله خروجی مبدل حرارتی آب گرم (سیکل بسته) و لوله آب گرم بهداشتی (سیکل باز) تحلیل کرده و بر اساس نیاز حرارتی ساختمان، عملکرد مشعل ها و پمپ های سیرکولاسیون گرمایش (رادیاتور، فن کویل و ...) و آب گرم بهداشتی (پمپ های سیرکولاسیون مبدل حرارتی آب گرم و برگشت آب گرم بهداشتی) را برای کاهش مصرف انرژی و افزایش طول عمر تجهیزات، کاهش دوره های روشن و خاموش شدن تجهیزات و کنترل دقیق عملکرد آنها تنظیم می کند و امکان پایش و واپایش (کنترل) از راه دور از طریق رابط های کاربری دیجیتال یا سامانه های مدیریتی و همچنین تشخیص و اعلام خرابی یا کاهش راندمان تجهیزات را به منظور کاهش هزینه های نگهداری و جلوگیری از خرابی های ناگهانی فراهم می کند.

سامانه ای هوشمند برای نظارت کنترل و بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمان است که با پایش و جمع آوری داده ها، تحلیل و بهینه سازی، کنترل خودکار تجهیزات و یکپارچگی با سامانه های هوشمند ساختمان باعث کاهش مصرف انرژی، افزایش بهره وری انرژی و بهبود پایداری زیست محیطی می شود. 

سامانه ای هوشمند برای پایش، کنترل، و بهینه سازی مصرف انرژی در سامانه های روشنایی ساختمان است که با کنترل خودکار روشنایی، بهینه سازی مصرف انرژی، هماهنگی با حسگرها و سامانه های دیگر، مدیریت منطقه ای و مرکزی و افزایش انعطاف پذیری موجب افزایش بهره وری انرژی، کاهش هزینه ها و بهبود کیفیت روشنایی محیط می شود.  

سامانه ای الکترونیکی و هوشمند برای پایش، کنترل و مدیریت خودکار سامانه های مکانیکی و الکتریکی ساختمان از جمله تهویه، گرمایش، سرمایش، روشنایی، اعلام و اطفاء حریق، کنترل دسترسی، نظارت تصویری و مدیریت انرژی که به منظور بهینه سازی مصرف انرژی، ارتقای ایمنی، تسهیل نگهداری و مدیریت سامانه های ساختمان به کار می رود و به صورت مرکزی یا از راه دور قابل مدیریت است. 

سامانه ای هوشمند که تمامی سامانه های اصلی ساختمان از جمله گرمایش، سرمایش، تهویه، روشنایی، امنیت، کنترل دسترسی، نظارت تصویری، اعلام و اطفای حریق، مدیریت انرژی و آسانسورها، و تمامی سامانه های دارای منطق کنترل پذیر در ساختمان را بر بستر اینترنت اشیاء (IOT) به صورت متمرکز و یکپارچه بر پنجره واحد (Single Pane) پایش و واپایش (کنترل) می کند و از طریق یکپارچه سازی سامانه های مختلف ساختمان، پایش و واپایش بلادرنگ (Real Time) و برخط (Online) عملکرد تجهیزات و سامانه های ساختمان، بهینه سازی مصرف انرژی از طریق تحلیل داده ها و اعمال تنظیمات خودکار عملکرد بهینه، ادغام سامانه های نظارت تصویری، کنترل دسترسی و اعلام حریق، قابلیت برنامه ریزی و سناریوسازی و امکان اتصال به سامانه های مدیریت انرژی (EMS) و مدیریت روشنایی (LMS) موجب کاهش مصرف انرژی و افزایش ایمنی و راحتی کاربران می شود. 

به سامانه ای یکپارچه و متمرکز اطلاق می شود که با هدف پایش، تحلیل و مدیریت مصرف انرژی در ساختمانهای کشور برنامه ریزی شده است. این سامانه با جمع آوری، ذخیره سازی و پردازش داده های  مرتبط با مصرف انرژی در ساختمان های مسکونی و غیر مسکونی، امکان ارزیابی عملکرد انرژی، شناسایی الگوهای مصرف، بهینه سازی بهره وری انرژی و پشتیبانی از سیاست گذاری های انرژی را فراهم می آورد. 

دستگاهی برای اندازه گیری شدت روشنایی (Illuminance) در یک فضا، بر حسب لوکس (Lux) که میزان نور دریافت شده در واحد سطح را با استفاده از سلول های حساس به نور، نشان می دهد. 

هر یک لوکس برابر است با یک لومن بر متر مربع ( $۱ \space lx=۱ \space lm/m^۲$) که نشان می دهد چه مقدار نور بر یک سطح مشخص تابیده می شود. 

سنسوری که معمولاً با استفاده از یکی از تکنولوژی های مختلف شناسایی حرکت از جمله مادون قرمز غیر فعال (PIR)، موج های با فرکانس بالاتر از صوت (Ultrasonic)، رادیویی (Radar) ، نوری (Optical)،  امواج زیرموج (Microwave) و غیره عمل می کنند. این سنسورها به طور خودکار حرکت افراد را در محیط شناسایی کرده و سیگنال هایی را به سامانه های کنترل ارسال می کنند تا سامانه های سرمایش، گرمایش، تهویه مطبوع، روشنایی و سایر سامانه ها عملکرد خود را بر اساس حضور یا عدم حضور افراد، تنظیم کنند.

به سنسوری اطلاق می شود که قادر است دما را اندازه گیری کرده و داده های مربوط به آن را از طریق شبکه های ارتباطی (از جمله اینترنت یا شبکه های محلی مانند WiFi ، LAN یا سایر روش های بدون  سیم) و یک پروتکل ارتباطی (Communication Protocol) تعریف شده به سامانه های دیگر منتقل کند. این سنسورها معمولاً در سامانه های مدیریت هوشمند ساختمان (BMS)، سامانه های HVAC و نظارت بر شرایط محیطی ساختمان به کار می روند. 

سنسوری است که برای اندازه گیری تفاوت فشار بین دو نقطه در یک سامانه استفاده می شود. این سنسور به طور معمول برای کنترل و نظارت بر فشار سامانه ها مانند سامانه های تهویه مطبوع، سامانه های تصفیه هوا، پمپ ها و فیلترها به کار می رود. 

یک مدل محاسباتی الهام گرفته از ساختار و عملکرد مغز انسان که از مجموعه ای از نورونهای مصنوعی (واحدهای پردازشی) تشکیل شده و برای پردازش داده ها، شناسایی الگوها، یادگیری و پیش بینی در مسائل پیچیده استفاده می شود. این شبکه ها از طریق و زن دهی اتصالات و یادگیری از داده ها با استفاده از الگوریتم هایی مانند پس انتشار خطا (Backpropagation)، توانایی تطبیق و بهبود عملکرد خود را دارند. 

فرایندی محاسباتی مبتنی بر مدل سازی عددی که عملکرد انرژی ساختمان را در شرایط مختلف بهره برداری و اقلیمی تحلیل و پیش بینی می کند. این شبیه سازی با استفاده از نرم افزارهای تخصصی و براساس زون بندی فضاهای ساختمان و تعیین دقیق تمامی پارامترهای بخش های مختلف مانند جداره های غیرنورگذر و نورگذر، هوابندی، نوع و زمان بندی فعالیت های بخش های مختلف و همچنین نوع، زمان بندی و بازدهی تأسیسات سرمایش، گرمایش، آب گرم مصرفی، تهویه مطبوع، تهویه طبیعی، سامانه روشنایی، تأسیسات الکتریکی، شرایط اقلیمی، محل ساختمان و همجواری های آن انجام می شود.

شبیه سازی بازدهی انرژی ساختمان امکان ارزیابی عملکرد انرژی ساختمان در سناریوهای مختلف  طراحی و بهره برداری، تحلیل تأثیر عوامل مختلف مانند مصالح ساختمانی، سامانه های گرمایش و سرمایش، روشنایی و تهویه بر مصرف انرژی، بهینه سازی طراحی و بهره برداری ساختمان برای کاهش مصرف انرژی و افزایش کارایی سامانه ها، تطابق با استانداردهای ملّی و بین المللی امکان، مقایسه سناریوهای مختلف برای انتخاب بهترین راهکارهای طراحی و بهره برداری از نظر انرژی و هزینه و تخمین شاخص های بازدهی انرژی مانند شدت مصرف انرژی سالانه ساختمان (EUI) را فراهم می کند. 

میزان انرژی مصرفی در یک ساختمان به ازای واحد سطح فضای کنترل شده، که به عنوان معیاری برای ارزیابی کارایی انرژی در ساختمان ها استفاده می شود. این شاخص بر اساس مقدار انرژی مصرفی برای تأمین گرمایش، سرمایش، روشنایی، تهویه و تمامی مصارف انرژی ساختمان و بر حسب کیلووات ساعت بر متر مربع در سال ( $kWh/m^۲.Yr$) اندازه گیری می شود. 

تجهیزی است که برای کنترل جریان سیالات مورد استفاده قرار می گیرد. این شیر با اعمال تغییر در مکانیزم داخلی خود بر اساس سیگنال های دریافتی از سامانه های کنترل عمل و میزان جریان عبوری از خود را تنظیم می کند. 

یک نوع شیر کنترلی است که دارای دو درگاه شامل یک ورودی و یک خروجی است و برای کنترل جریان سیال در یک مسیر واحد طراحی شده است. این شیر معمولاً برای باز یا بسته کردن مسیر جریان استفاده می شود. در حالت باز اجازه می دهد که سیال از درگاه ورودی به درگاه خروجی منتقل شود، و در حالت بسته، جریان سیال قطع می شود. 

یک نوع شیر کنترلی است که دارای سه درگاه شامل یک ورودی و دو خروجی است. در این تعریف، شیر سه راهه تقسیم کننده (Diverting Valve) مورد نظر است. این نوع شیر جریان سیال را از یک درگاه ورودی به دو درگاه خروجی مختلف تقسیم می کند. (در این تعریف، شیر سه راهه ترکیب کننده (Mixing Valve ) مورد نظر نیست.) 

نوعی شیر کنترلی است که صرف نظر از افزایش فشار در سامانه، جریان (دبی) سیال را در صورت وجود حداقل فشار مورد نیاز در سامانه، در مقدار تنظیم شده حفظ می کند. این شیر ترکیبی از یک شیر کنترلی، یک شیر تنظیم خودکار دبی و یک دیفرانسیل فشار کنترل گراست که به صورت یکپارچه عمل می کند. 

معیاری برای سنجش میزان انتقال حرارت از طریق یک المان ساختمانی (مانند دیوار، سقف، کف یا شیشه) بر اثر اختلاف دما بین دو سمت آن است. این ضریب بیانگر میزان عبور انرژی گرمایی به ازای هر متر مربع از سطح در واحد زمان و در ازای هر درجه کلوین اختلاف دما بین دو طرف المان است و بر مبنای وات بر متر مربع بر درجه کلوین ( $W/m^۲.K$) اندازه گیری می شود. 

معیاری برای بیان میزان انرژی تابشی خورشیدی منتقل شده از طریق شیشه ها یا سطوح مشابه به داخل ساختمان است که به گرما تبدیل می شود. این ضريب معمولاً بين ۰ تا ۱ قرار دارد، به طوری که مقدار پایین تر به معنی کاهش انتقال حرارت خورشیدی به داخل ساختمان و مقدار بالاتر نشان دهنده عبور بیشتر حرارت خورشیدی به داخل است. 

درصدی از نور مرئی است که از جداره نورگذر شفاف یا نیمه شفاف عبور کرده و وارد ساختمان می شود. 

معیاری برای سنجش بهره وری یک دستگاه حرارتی یا برودتی مانند چیلر، پمپ حرارتی، یا سامانه تهویه مطبوع است. این ضریب نشان می دهد که یک سامانه چقدر انرژی مفید (گرمایش یا سرمایش) را به نسبت انرژی مصرفی تأمین می کند.

معیاری برای میزان قابلیت یک ماده در انتقال گرما از طریق رسانایی حرارتی است. این عدد نشان دهنده مقدار حرارتی است که در یک ثانیه از یک متر مربع عنصری همگن به ضخامت یک متر، در حالت پایدار، در شرایطی که اختلاف دمای دو سطح طرفین عنصر برابر یک درجه کلوین است عبور می کند و با واحد وات بر متر بر درجه کلوین (W/m.K) اندازه گیری می شود. 

نسبت حداقل (یا حداکثر) شدت روشنایی به میانگین شدت روشنایی در یک سطح مشخص است که میزان یکنواختی توزیع نور مصنوعی را نشان می دهد. این ضریب که مقدار آن بین صفر تا یک است، در طراحی روشنایی ساختمانها برای ایجاد محیطی با دید مناسب و کاهش خیرگی و سایه های نامطلوب استفاده می شود. یکنواختی بالاتر به بهبود کیفیت روشنایی و راحتی بصری کمک می کند. 

ماده محصول یا ترکیبی است که انتقال حرارت بین سطوح یا فضاهای دارای اختلاف دما را کاهش می دهد. مطابق تعریف استانداردهای ملّی ایران و ISO, ASTM, EN ) حداکثر ضریب هدایت حرارتی (λ-Value) برای عایق حرارتی مطلوب برای کاربری ساختمانی ۰٫۰۶۸ وات بر متر درجه کلوین  ( $۰.۰۶۸ \space m/K$) است. (مطابق استاندارد ۱۰۴۵۶ ISO )

نکته : در این مبحث، حداقلی برای مقاومت حرارتی (R-Value) یک المان تنها از لایه های تشکیل دهنده جداره خارجی، مانند بلوک یا اندود در نظر گرفته نشده است و ملاک عمل، مقاومت حرارتی کل پوسته (دیوار، سقف یا کف) است که به صورت حاصل جمع مقاومت حرارتی تمامی لایه های تشکیل دهنده آن پوسته محاسبه می شود (به ۱۹-۵-۱-۱ رجوع شود). هرگونه گواهی و اطلاق عنوان بلوک منطبق با مبحث نوزدهم مقررات ملّی ساختمان مطلقاً فاقد اعتبار است. 

نوعی عایق حرارتی با ساختار مولکولی شامل سلول های کاملاً بسته و مجزا است که مانع از نفوذ هوا و رطوبت به درون عایق می شود. این ویژگی منجر به کاهش هدایت حرارتی (λ)، افزایش مقاومت در برابر رطوبت و افزایش دوام عایق می شود.

فرایند به کارگیری مواد و مصالح عایق حرارتی در اجزای مختلف ساختمان با هدف کاهش انتقال حرارت بهینه سازی مصرف انرژی و بهبود شرایط آسایش حرارتی است. عایق کاری می تواند بر روی پوسته ساختمان (دیوارها، سقف، کف و پنجره ها)، لوله کشی سامانه های سرمایش و گرمایش، کانال های هوا و تجهیزات مکانیکی انجام شود. انتخاب نوع و ضخامت عایق براساس حداقل مقاومت حرارتی (R-Value) یا حداکثر ضریب انتقال حرارت (U-Value)، شرایط اقلیمی و الزامات این مبحث تعيين می شود. 

دستگاهی است که وظیفه باز و بسته کردن یا تنظیم موقعیت شیر کنترلی را بر عهده دارد. این عملگرها بر اساس سیگنال کنترلی دریافتی از سامانه ها یا تجهیزات کنترلی، میزان باز و بسته بودن شیر را تنظیم می کنند. عملگرهای شیر کنترلی، شامل الکتریکی، پنوماتیکی و هیدرولیکی بوده و بسته به نوع و سایز شیر و کاربرد آن انتخاب می شوند. 

نوعی عملگر شیر کنترلی است که وظیفه باز یا بسته کردن کامل شیر کنترلی را بدون امکان تنظیم موقعیت میانی بر عهده دارد. این نوع عملگرها معمولاً در سامانه هایی استفاده می شوند که تنها به دو حالت کاملاً باز (ON) یا کاملاً بسته (OFF) نیاز دارند. 

نوعی عملگر شیر کنترلی است که قادر است میزان باز و بسته بودن شیر کنترلی را به صورت پیوسته و تدریجی تنظیم کند. این عملگر بر اساس سیگنال های آنالوگ یا دیجیتال، موقعیت شیر را متناسب با نیاز سامانه تغییر داده و درصد بازشدگی شیر را با دقت بالا کنترل می کند. 

محیط بیرونی پوسته خارجی ساختمان که با هوای آزاد در ارتباط مستقیم قرار دارد و هیچ محدوده نیمه بازی نیز آنرا محصور نکرده است.

بخش هایی از فضای داخل ساختمان که دمای هوای داخل آنها توسط تجهیزات سرمایی، گرمایی و تهویه مطبوع کنترل شود. 

بخش های از فضای بسته و نیمه بسته ساختمان که دمای هوای آن توسط تجهیزات سرمایشی، گرمایشی و تهویه مطبوع کنترل نمی شود و در عین حال جزئی از فضای باز بیرون ساختمان نیز نیستند. (مانند درز انقطاع هوا بند شده بین دو ساختمان، راه پله ها، دالان ها، فضای تهویه نشده زیر بام تخت و شیبدار، پیلوت محصور و پارکینگ هایی که فاقد پایانه های گرمایشی و سرمایشی اند). 

نوعی فن الکتریکی با موتور جریان مستقیم (DC) بدون جاروبک مکانیکی است که از مدار الکترونیکی برای کنترل سرعت و تغییر قطب های میدان مغناطیسی استفاده می کند. این نوع فن دارای بازدهی بالا، مصرف انرژی کمتر، صدای کم، طول عمر بیشتر و نیاز حداقلی به تعمیر و نگهداری نسبت به فن های DC سنتی با جاروبک است. فن های BLDC امکان کنترل سرعت دقیق و بهینه سازی عملکرد بر اساس نیاز مصرف کننده را فراهم می کنند. 

نوعی فن الکتریکی با موتور جریان مستقیم (DC) و کنترل الکترونیکی یکپارچه (EC) است که امکان تنظیم سرعت به صورت پیوسته و بهینه را دارد. این فن ها دارای راندمان بالاتر، مصرف انرژی کمتر و کنترل دقیق تر نسبت به فن های AC سنتی هستند. فن های EC/DC به دلیل قابلیت کنترل هوشمند، کاهش نویز و افزایش عمر مفید، در بهینه سازی مصرف انرژی نقش مهمی دارند. 

در هر کجای این مبحث که عبارت "قانون" بدون قرینه اشاره و تصریح به قانون خاص دیگری به کار رفته باشد، منظور قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب ۱۳۷۴ است.

یک استراتژی مدیریت مصرف انرژی است که با کاهش یا انتقال بارهای الکتریکی در ساعات اوج (قله) مصرف، از افزایش تقاضای ناگهانی برق جلوگیری می کند. این روش معمولاً با استفاده از ذخیره سازهای انرژی، تولید پراکنده، مدیریت بار هوشمند یا اصلاح الگوی مصرف اجرا می شود. 

نوع استفاده ای که برای فضای داخلی یا خارجی یک ساختمان پیش بینی شده است. این تعریف شامل تمامی فعالیت هایی است که در یک ساختمان صورت می گیرد، مانند سکونت، کار اداری، آموزش، درمان، تفریح، تولید و دیگر فعالیت ها. 

کربن نهفته به مقدار کل کربن تولید شده در استخراج مواد اولیه، تولید، حمل و نقل، نصب، نگهداری و بازیافت یک ماده یا محصول ساختمانی در طول چرخه عمر آن گفته می شود. این میزان انتشار کربن می تواند از منابع مختلفی مانند سوخت های فسیلی حاصل شود. 

به مقدار کربنی گفته می شود که برای تولید، استخراج، حمل و نقل، ساخت و نصب تمامی مصالح و اجزای ساختمانی منتشر می شود. این میزان کربن در مراحل مختلف چرخه عمر ساختمان از جمله ساخت، بهره برداری، نگهداری و حتی تخریب و بازیافت آن تولید و در جو منتشر می شود. 

به مجموع کربن منتشر شده در مراحل مختلف ساخت یک ساختمان گفته می شود که شامل فرایندهای مختلفی از جمله استخراج مواد اولیه، تولید مصالح، حمل و نقل، ساخت و نصب تجهیزات و اجزای  ساختمانی است. این میزان کربن به صورت غیر مستقیم در ساختمان ها ذخیره می شود و جزء کربن منتشر شده برای فرایند ساخت به شمار می رود.

به مجموع کربن منتشر شده برای استخراج، تولید، فرآوری، حمل و نقل و بازیافت یک ماده ساختمانی گفته می شود. این میزان کربن شامل تمام مراحل چرخه عمر یک ماده از مرحله اولیه تا پایان استفاده آن است. 

این معیار بیان کننده آن است که چه درصدی از مساحت سطح کار ساختمان در چه درصدی از ساعات کاری روز، توسط نور طبیعی به میزان روشنایی مورد نیاز آن فضا رسیده است. 

یک سامانه کنترلی هوشمند که به صورت برنامه ریزی شده، خودکار یا دستی، تجهیزات و شرایط محیطی یک اتاق یا فضای مشخص در ساختمان را مدیریت و بهینه سازی می کند. این کنترل گر قادر است سامانه های مختلفی مانند سرمایش، گرمایش، تهویه، روشنایی و پرده های خودکار را بر اساس دما، رطوبت، کیفیت هوا، میزان دی اکسید کربن، حضور افراد، ارتباط با سایر سامانه ها و یا تنظیمات دستی کاربر کنترل کند. 

یک سامانه دیجیتال و هوشمند که به صورت مستقیم سیگنال های حسگرها را پردازش کرده فرمانهای کنترلی را به طور مستقل به عملگرها ارسال می کند. این کنترل گر در مدیریت و تنظیم سامانه های سرمایش، گرمایش، تهویه و روشنایی ساختمان به کار می رود و با اجرای الگوریتم های کنترلی پیشرفته باعث افزایش دقت عملکرد، بهره وری انرژی و قابلیت تنظیم بهینه تجهیزات می شود. 

یک سامانه کنترل صنعتی دیجیتال است که برای اتوماسیون فرایندها از طریق برنامه نویسی منطقی طراحی شده است. این سیستم با دریافت ورودی ها، پردازش داده ها و ارسال خروجی ها، عملکرد  تجهیزات و ماشین آلات را کنترل و نظارت می کند.

دستگاهی برای اندازه گیری دقیق حجم آب سرد مصرفی در سامانه های بهداشتی است. این کنتور مجهز به سنسورهای اولتراسونیک برای اندازه گیری سرعت و نرخ جریان در واحد زمان (دبی) و یک پردازنده برای تجزیه و تحلیل داده ها و پایش میزان مصرف آب سرد است. این کنتورها بایستی قادر باشند نشتی یا ترکیدگی را از طریق تحلیل الگوی جریان آب به صورت خودکار شناسایی کرده و هشدار مربوطه را صادر کنند. 

دستگاهی برای اندازه گیری دقیق حجم و انرژی مصرفی آب گرم بهداشتی در چرخه باز هر بخش یا واحد مستقل ساختمان است. این کنتور مجهز به سنسورهای اولتراسونیک برای اندازه گیری سرعت و نرخ جریان در واحد زمان (دبی)، سنسور دما مطابق استاندارد IEC۶۰۷۵۱  (PT۱۰۰/PT۱۰۰۰) و یک پردازنده برای محاسبه انرژی و آب مصرفی است. 

دستگاهی برای اندازه گیری دقیق انرژی مصرفی گرمایشی یا سرمایشی هر بخش یا واحد مستقل ساختمان در سامانه های انتقال انرژی چرخه بسته است. این کنتور مجهز به سنسورهای اولتراسونیک برای اندازه گیری سرعت و نرخ جریان در واحد زمان )دبی(، سنسور دما مطابق استاندارد IEC۶۰۷۵۱  (PT۱۰۰/PT۱۰۰۰) برای ثبت اختلاف دما، و یک پردازنده برای محاسبه انرژی مصرفی یا تولیدی است. 

دستگاهی است که برای اندازه گیری دقیق حجم مصرف آب گرم در بخش هایی که خط لوله برگشت آب گرم بهداشتی داخل فضای مشخص شده نصب شده، مورد استفاده قرار می گیرد. این کنتور مانند کنتور آب گرم، مجهز به سنسورهای اولتراسونیک برای اندازه گیری نرخ جریان، سنسور دما مطابق استاندارد   IEC۶۰۷۵۱  (PT۱۰۰/PT۱۰۰۰) یک پردازنده برای محاسبه اختلاف دبی جریان است.

یک فرمت گرافیکی بُرداری مبتنی بر XML است که برای نمایش، تبادل و تجسم داده های گرافیکی دو بعدی و سه بعدی استفاده می شود. این فرمت به عنوان یکی از خروجی های متداول نرم افزارهای BIM، امکان نمایش نقشه های ساختمانی، جزئیات فنی، نمودارهای انرژی و اطلاعات تجهیزات را بدون افت کیفیت و با قابلیت مقیاس پذیری بالا فراهم می کند. همچنین امکان انتقال یکپارچه اطلاعات مربوط به هر یک از المان ها و افزودن فراداده (Meta Data) به آنها در محیط WEB و بدون نیاز به نرم افزار BIM برای نمایش دو بعدی و سه بعدی را فراهم می کند. 

در هر کجای این مبحث که عبارت "مبحث" بدون قرینه اشاره و تصریح به مبحث خاص دیگری به کار رفته باشد، منظور مبحث نوزدهم مقررات ملّی ساختمان است. 

به سامانه های تولید انرژی الکتریکی به ویژه سامانه های خورشیدی فتوولتائیک (PV)، گفته می شود که به شبکه توزیع برق سراسری متصل هستند و می توانند انرژی تولیدی خود را به شبکه تزریق کنند یا از آن انرژی دریافت کنند. 

مجموعه شرایطی است که در آن فرد از نظر دما رطوبت و سرعت جریان هوا و تابش حرارتی احساس ناراحتی نمی کند و به طور کلی، در محیطی که شرایط آن مناسب است، احساس راحتی می کند. (مطابق استاندارد ۷۷۳۰:۲۰۰۵ ISO ) 

فرایند خلق و مدیریت داده های یک ساختمان در طول چرخه عمر آن (از طراحی تا تخریب) با استفاده از یک مدل دیجیتالی سه بعدی هوشمند و پارامتریک است. این مدل سازی به عنوان یک مرجع اطلاعاتی یکپارچه، امکان همکاری بین کلیه ذی نفعان پروژه (معماران، مهندسان، پیمانکاران و مالکان) را فراهم کرده و شامل داده های هندسی، مشخصات فنی، هزینه و برنامه ریزی زمانی است. (مطابق با استاندارد ISO ۱۹۶۵۰ )

دوره زمانی است که از تاریخ صدور گواهی پایان کار یا شروع استفاده از کل یا بخشی از ساختمان آغاز شده و تا پایان عمر مفید ساختمان ادامه می یابد. 

به مجموع کلیه سطوح ساخته شده در تمامی طبقات یک ساختمان اطلاق می شود که شامل مساحت مفید، دیوارهای داخلی و خارجی، فضاهای تأسیساتی، پارکینگ ها، راه پله ها، آسانسورها، راهروهای عمومی و سایر بخش های غیر مفید می شود. 

مجموع سطح زیربنای فضاهای کنترل شده در یک ساختمان است. 

سامانه ای که بدون اتصال به شبکه برق سراسری فعالیت می کند و توان مورد نیاز خود را به طور خودکفا از منابع انرژی مستقل مانند سلولهای خورشیدی، توربین های بادی، ژنراتورها یا ذخیره سازهای انرژی، تأمین می کند و امکان تزریق برق تولیدی به شبکه سراسری را ندارد. 

تجهیز و یا سامانه ای، مصرف کننده بارز است که بیش از ۱۰ درصد از کل انرژی مصرفی لحظه ای ساختمان را به خود اختصاص دهد. ملاک تعیین سهم بارز مصرف سالانه یا ماهانه تجهیز و یا سامانه نیست، چراکه برخی تجهیزات ممکن است تنها در روزها و یا ساعت های خاص و محدود، انرژی قابل توجهی مصرف کرده و در سایر زمان ها به عنوان تجهیز با مصرف کمتر از %۱۰ کل انرژی لحظه ای ساختمان شناخته شوند.

معیاری برای سنجش توانایی یک ماده یا المان ساختمانی برای مقاومت در برابر انتقال حرارت است. این مقدار نشان می دهد که یک ماده به طور مؤثر چقدر مانع عبور جریان گرما می شود و بر مبنای متر مربع کلوین بر وات ( $m^۲.K/W$) اندازه گیری می شود. 

مجموع اصول و قواعد فنی که رعایت آنها در طراحی، محاسبه، اجرا، بهره برداری و نگهداری به منظور تأمین ایمنی، بهداشت، بهره دهی مناسب، آسایش و صرفه اقتصادی الزامی است. مجموعه اصول و قواعد فنی و آیین نامه کنترل و اجرای آنها تحت عنوان مقررات ملّی ساختمان ایران شناخته می شود. (مطابق ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب ۱۳۷۴) 

منابع روشنایی ای هستند که امکان کنترل پیوسته شدت نور خروجی را متناسب با نیاز کاربران و شرایط محیطی فراهم می کنند. این قابلیت از طریق دیمرها (Dimmers) یا سامانه های مدیریت روشنایی هوشمند اجرا شده و می تواند به صورت دستی یا خودکار با استفاده از فناوری های آنالوگ مانند مقاومت  متغیر و سیگنال ۱-۱۰ ولت و یا سیگنال های دیجیتال مانند DSI و DALL برای انواع منابع روشنایی از جمله منابع رشته ای، فلورسنت، CFL و LED تأمین شود. 

مواد تغییر فاز دهنده به موادی اطلاق می شود که توانایی ذخیره و آزادسازی انرژی را در هنگام تغییر فاز (از مایع به جامد یا بالعکس) دارند. این مواد معمولاً به عنوان ابزار ذخیره سازی انرژی حرارتی استفاده می شوند و می توانند در دماهای خاصی حرارت را جذب یا آزاد کنند که باعث تنظیم و یا ثابت نگه داشتن دمای محیط می شوند. 

نرم افزاری که تمامی امکانات شبیه سازی بازدهی انرژی را دارا بوده و امکان میزبانی از مدل های سه بعدی خروجی نرم افزارهای BIM و انجام شبیه سازی فیزیک ساختمان و تأسیسات مکانیکی و الکتریکی و محاسبه بارهای سرمایشی و گرمایشی و همچنین محاسبه میزان مصرف انرژی ساختمان به تفکیک حامل انرژی، سامانه های مصرف کننده و روز، ماه و سال را در یک محیط واحد دارا باشد. 

به میزان فرو نشستگی پنجره از نمای خارجی ساختمان (حاصل تقسیم فاصله سطح بیرونی پنجره از سطح بیرونی نما به ارتفاع پنجره) اطلاق می شود. این شاخص در طراحی پنجره ها و فضاهای بیرونی ساختمان مورد توجه قرار می گیرد و می تواند تأثیر زیادی بر میزان ورود نور طبیعی به ساختمان، تهویه، و همچنین کنترل حرارت و نور خورشید داشته باشد. 

ورود یا خروج کنترل نشده هوا در ساختمان، از طریق منافذ و مجراهایی غیر از محل هایی که برای تعویض هوا پیش بینی شده است. 

نهادی که دارای صلاحیت قانونی برای نظارت بر حسن اجرای این مبحث و تدوین و ابلاغ آیین نامه ها و دستورالعمل های لازم است. این نهاد، برای کلیه موارد مطرح شده در این مبحث، به استثنای مواردی که در متن صراحتاً به نهاد دیگری ارجاع داده شده باشد، دفتر مقررات ملّی و کنترل ساختمان وزارت راه و شهرسازی است. 

جلوگیری از ورود و خروج ناخواسته هوا، از طریق پوسته خارجی ساختمان و یا درزهای عناصر تشکیل دهنده آن است. 

هوایی که از فضای باز خارج ساختمان به داخل ساختمان یا یک فضای بسته وارد می شود و عاری از آلاینده ها و آلودگی ها است. هوای تازه به منظور بهبود کیفیت هوا در محیط های بسته و تأمین اکسیژن مورد نیاز برای تنفس انسان ها و کاهش میزان دی اکسید کربن هوا، وارد می شود. 

فرایند کنترل، تنظیم و مدیریت پارامترهای یک سامانه یا فرایند بر اساس مقادیر پایش شده، به منظور دستیابی به عملکرد بهینه، پایداری مدیریت و خودکارسازی سامانه است.

در هر کجای این مبحث که عبارت "ویرایش" بدون قرینه، اشاره و تصریح به ویرایش خاص دیگری به کار رفته باشد، منظور ویرایش پنجم مبحث نوزدهم مقررات ملّی ساختمان است. 

فرایندی است که در آن یک سامانه، الگوریتم یا فرد، بدون وابستگی به دستورالعمل های از پیش تعیین شده یا مداخله مستقیم خارجی، از داده های ورودی، تجربیات گذشته و تحلیل های درونی برای بهبود عملکرد، اصلاح تصمیم گیری ها و بهینه سازی فرایندها استفاده می کند. در ساختمانهای هوشمند و سامانه های مدیریت انرژی، یادگیری خود محور به بهینه سازی عملکرد تجهیزات، تنظیمات خودکار دما و روشنایی و کاهش مصرف انرژی از طریق تحلیل داده های محیطی و رفتاری کمک می کند. 

زیر مجموعه ای از یادگیری ماشین که الگوها و ویژگی های پیچیده را با استفاده از شبکه های عصبی مصنوعی چندلایه ^{( ۱ )} از داده ها استخراج و پردازش می کند. در این روش، مدل ها به صورت سلسله مراتبی، ویژگی های ساده تا پیچیده را یاد می گیرند و قادر به تحلیل، پیش بینی و تصمیم گیری خودکار هستند. یادگیری عمیق می تواند برای تحلیل داده های حسگرها، بهینه سازی مصرف انرژی، تشخیص الگوهای رفتاری کاربران مورد استفاده قرار گیرد. 

شاخه ای از هوش مصنوعی است که به سامانه ها و الگوریتم ها امکان می دهد بدون برنامه ریزی مستقیم انسانی، از داده ها یاد بگیرند و عملکرد خود را بهبود بخشند. در این روش، مدل ها با تحلیل داده ها، شناسایی الگوها و به روزرسانی خودکار پارامترها، توانایی تصمیم گیری و پیش بینی را توسعه می دهند. در حوزه ساختمانهای هوشمند، یادگیری ماشین به بهینه سازی مصرف انرژی، پیش بینی نیازهای سرمایش و گرمایش، تنظیم تهویه مطبوع، مدیریت آب گرم مصرفی و کنترل هوشمند روشنایی کمک کرده و کارایی سامانه های مدیریت ساختمان را افزایش می دهد. 

مبحث نوزدهم مقررات ملّی ساختمان با عنوان «مدیریت انرژی در ساختمان» به موضوع مصرف و تولید انرژی، تولید کربن و سایر تاثیرات زیست محیطی ساختمان ^{( ۱ )} ، ارزیابی و رتبه بندی ساختمان سبز، در بخش های غیرفعال ^{( ۲ )} (پوسته خارجی) و فعال ^(۳) (تأسیسات مکانیکی و الکتریکی) در طول چرخه عمر ساختمان (تولید، بهره برداری، تخریب و بازیافت) می پردازد. الزامات این مبحث شامل موارد زیر است:

در فصل اول، تعاریف مربوط به عبارات و اصطلاحات فنی به کار رفته در مبحث بیان شده است.

در فصل دوم، کلیات، شامل دامنه کاربرد و ضمانت اجرای مقررات ملّی ساختمان ، به ویژه  مبحث نوزدهم، با استناد به مواد قانونی شرح داده شده است. همچنین، مفاهیمی مانند ارزیابی چرخه عمر ساختمان ^{( ۱ )} و زیر مجموعه های آن - انرژی نهفته ^{( ۲ )} و کربن نهفته ^{( ۳ )} در مرحله ساخت و انرژی مصرفی و انتشار کربن در مرحله بهره برداری- بیان شده و در ادامه، معیار رده بندی بازدهی انرژی ساختمان ها در مرحله بهره برداری توضیح داده شده است. 

در فصل سوم به دسته بندی ساختمان ها بر اساس اقلیم، کاربری و مساحت پرداخته شده است. در این فصل دسته بندی مصرف کنندگان انرژی در ساختمان براساس میزان و نوع حامل انرژی، روش محاسبه "شدت مصرف انرژی ساختمان ^{( ۱ )} " و نیز الگوی مصرف انرژی به ازای هر متر مربع ساختمان در سال نیز بیان شده است. 

در فصل چهارم مقررات مربوط به روند گردش کار در مراحل طراحی، ساخت و بهره برداری، شامل روشهای طراحی، کنترل و فرایند بازرسی های دوره ای در مرحله ساخت و همچنین بازرسی و کنترل مرحله پایان ساخت تشریح شده است. 

در فصل پنجم الزامات طراحی به روش تجویزی شامل پوسته خارجی، تأسیسات مکانیکی و الکتریکی، انرژی های تجدیدپذیر و همچنین سامانه های پایش و زیرپایش و سامانه مدیریت یکپارچه ساختمان ارائه شده است. 

در فصل ششم به بیان روش شبیه سازی بازدهی انرژی ساختمان از معرفی نرم افزارهای مورد تأیید تا تشریح الزامات تولید و کنترل مدل نرم افزاری و چارچوب های لازم برای ورودی ها و خروجی های نرم افزار و تهیه گزارشات شبیه سازی پرداخته است. 

در فصل هفتم سامانه های پایش و زیر پایش مصرف انرژی و همچنین سامانه مدیریت یکپارچه تأسیسات مکانیکی و الکتریکی ساختمان بر بستر اینترنت اشیاء به صورت مشروح بیان شده است. در این فصل، برای نخستین بار در مقررات ملّی ساختمان ، دوقلوی دیجیتال تشریح شده و تولید و بهره برداری از آن در ارتباط با مدیریت مرحله بهره برداری ساختمان توضیح داده شده است. 

در فصل هشتم نیز مطابق متن صریح ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان که دامنه شمول مقررات ملّی را تمامی مراحل، طراحی، محاسبه، اجرا، بهره برداری و نگهداری ساختمانها بیان کرده است، برای نخستین بار دامنه شمول مبحث نوزدهم مقررات ملّی ساختمان فراتر از ساختمان های در حال ساخت رفته و به بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمانهای در حال بهره برداری و الزامات و مراحل مختلف آن پرداخته است. 

اطلاعات تفصیلی و تکمیلی قابل انتقال به خارج از متن اصلی، به پیوست ها منتقل شده است. برای نخستین بار در تدوین مقررات ملّی ساختما ن به منظور آغاز فرایند رقومی سازی ^(۱) ، پیوست ها به صورت فیزیکی و همراه مبحث چاپ نشده است ^(۲) . تمامی پیوست ها در تارنمای دفتر مقررات ملّی و کنترل ساختمان به نشانی ^{( ۳ )} https://inbr.ir بارگذاری شده و در دسترس قرار گرفته است. با توجه به اینکه مراجع و بانکهای اطلاعاتی لازم در خصوص بسیاری موارد مرتبط با مدیریت انرژی در ساختمان و ساختمان سبزاز جمله سامانه واپایش (کنترل) مصرف انرژی ساختمان ها و بانک اطلاعات برچسب انرژی ساختمان، نیازمند توسعه و تکمیل هستند، برخی اطلاعات مانند میزان متوسط مصرف انرژی  به ازای متر مربع ساختمان های موجود کشور در کاربری ها و اقلیم های مختلف هم اکنون در حال تکمیل و به روز رسانی مداوم است. این رویکرد امکان به روزرسانی تمام یا بخشی از یک یا چند پیوست را به صورت نامحدود و بدون اتلاف زمان تا تدوین ویرایش بعدی فراهم می کند. 

 لازم به ذکر است که الزامات این مبحث باید در رعایت هم زمان با الزامات سایر مباحث مقررات ملّی ساختمان باشد. در موارد تناقض و یا مغایرت بین الزامات این مبحث با سایر مباحث مانند مبحث سوم (حفاظت ساختمانها در مقابل حریق) و مبحث هفدهم (سامانه گاز طبیعی در ساختمان)، در صورتی که تناقض یا مغایرت، مرتبط با جان، سلامت، ایمنی و امنیت افراد، اعم از ساکنین و غیرساکنین باشد، حفظ جان، سلامت، ایمنی و امنیت افراد در اولویت است. 

مطابق بند ۹ ماده ۲ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب سال ۱۳۷۴، الزام به رعایت مقررات ملّی ساختمان جزء اهداف این قانون است. بر اساس ماده ۳۳ همان قانون، اصول و قواعد فنی که رعایت آنها در طراحی، محاسبه، اجرا، بهره برداری و نگهداری ساختمانها به منظور اطمینان از ایمنی، بهداشت، بهره دهی مناسب، آسایش و صرفه اقتصادی الزامی است، به وسیله وزارت مسکن و شهرسازی تدوین خواهد شد. مجموع اصول و قواعد فنی و آیین نامه کنترل و اجرای آنها، مقررات ملّی ساختمان را تشکیل می دهند ^{( ۱ )} . مطابق ماده ۳۴ همین قانون رعایت مقررات ملّی ساختمان الزامی است و عدم رعایت آنها تخلف محسوب می شود. با توجه به متن صریح قانون، تمامی ساختمان های جدید الاحداث (در مراحل طراحی، محاسبه، نظارت، اجرا و بهره برداری) و در تمامی ساختمان های در حال بهره برداری (در مراحل مراقبت و نگهداری، بهسازی، تعمیرات و بازسازی) اعم از مسکونی، غیر مسکونی، عمومی و با تمامی کاربری ها و مساحتها در تمام نقاط کشور تحت شمول مقررات ملّی ساختمان و به تبع آن ملزم به رعایت این مبحث هستند. 

مطابق ماده ۴ ضوابط صرفه جویی انرژی در ساختمانها، موضوع مصوبه هیأت وزیران به  شماره ۹۳۸۷۶ /ت ۵۷۹۲۶ه، مورخ ۱۴۰۰٫۰۸٫۲۴ ، ارائه پایان کار به ساختمان های جدید الاحداث از ابتدای سال ۱۴۰۲ منوط به رعایت مبحث نوزدهم مقررات ملّی ساختمان است. به منظور آگاهی مردم از تلفات انرژی در ساختمانها، وزارت کشور از طریق شهرداری ها موظف است از ابتدای سال ۱۴۰۱ نسبت به درج رده بازدهی انرژی در گواهی پایان کار ساختمان های جدید الاحداث و نصب پلاک گواهی انطباق آن در ورودی ساختمان ها اقدام کند. 

دستورالعمل اجرایی این ماده نیز در تاریخ ۱۴۰۳٫۰۷٫۲۸ توسط وزیر راه و شهرسازی ابلاغ و از تاریخ ابلاغ لازم الاجرا است. 

به منظور ایجاد ضمانت اجرای مقررات ملّی ساختمان و ایجاد بازدارندگی نسبت به عدم رعایت آنها و یا صدور گواهی خلاف واقع موضوع بندهای الف و ث از ماده ۹۱ آیین نامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب ۱۳۷۵ موارد تخلفات انضباطی و حرفه ای به شرح ذیل بیان شده است: 

تخلفات انضباطی و حرفه ای عبارت از تخلف در اموری است که انجام آن ناشی از پروانه اشتغال موضوع قانون یا عضویت در نظام مهندسی استان باشد. تخلف انضباطی و حرفه ای و انطباق آنها با مجازات های انتظامی به شرح زیر است: 

همچنین مطابق ماده ۹۰ همین آیین نامه مجازات های انتظامی درجه یک تا پنج به شرح ذیل است:

لازم به ذکر است ارزیابی و تأیید صلاحیت طراحان، مجریان و بازرسان ویرایش پنجم مبحث نوزدهم مقررات ملّی ساختمان و همچنین صحت سنجی و تأیید نرم افزارهای شبیه سازی انرژی ساختمان صرفاً بر عهده نهاد قانونی مسئول است و همچنین مطابق ماده ۳۵ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان نظارت عالیه بر عملکرد سازمان های نظام مهندسی بر عهده وزارت راه و شهرسازی بوده و در صورت تشخیص هر یک از تخلفات موضوع ماده ۹۰ آیین نامه اجرائی، موارد به اطلاع هیأت مدیره استان رسانده خواهد شد و بر اساس تبصره ۴ از ماده ۸۵ همان آیین نامه (اصلاحی ۱۳۹۴٫۱۲٫۰۲):

"هیأت مدیره مکلف است در صورت اطلاع از وقوع تخلف، بدون دریافت شکایت، رأساً نیز به شورای انتظامی استان اعلام شکایت کند."  

مطابق مواد ۸۳ و ۸۴ آیین نامه اجرایی، شورای انتظامی استان وظیفه رسیدگی به تخلفات و صدور رای را بر عهده خواهد داشت. یک عضو شورای انتظامی استان توسط رئیس کل دادگستری استان منصوب می شود. مطابق ماده ۹۵ این آیین نامه نیز وظیفه رسیدگی به تجدید نظر خواهی آراء صادره شورای انتظامی استان با شورای انتظامی نظام مهندسی است. 

به موجب دستورالعمل اجرائی ماده ۴ ضوابط صرفه جویی انرژی ساختمان ها، صدور گواهی توسط مهندسان طراح، ناظر و مجری ذی صلاح و همچنین بازرس انرژی دارای صلاحیت برای تعیین رده انرژی برای صدور پایان کار الزامی است. 

بر اساس ماده ۱۸ و تبصره ماده ۱۹ آیین نامه اجرایی ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب هیأت وزیران مورخ ۱۳۸۳٫۰۴٫۲۲ :

ماده ۱۸: مجری مکلف است نسبت به تضمین کیفیت اجرای ساختمانی که به مسؤولیت خود می سازد، بر اساس دستورالعمل ابلاغی وزارت مسکن و شهرسازی اقدام نماید و مواردی که مکلف به ارائه بیمه نامه تضمین کیفیت شده باشد، بیمه مزبور را به نفع مالک و یا مالکان بعدی تهیه و در اختیار ایشان قرار  دهد.

تبصره ماده ۱۹: در صورت بروز خسارت ناشی از عملکرد مجری، وی موظف است خسارت مربوط را که به تایید مراجع ذی صلاح رسیده است، جبران نماید. 

در نامه شماره ۹۰۰۰٫۱۱۲۳۰٫۲۰۳ مورخ ۱۴۰۳٫۰۷٫۱۵ رئیس محترم دیوان عدالت اداری در خصوص ماده صد قانون شهرداری و عملکرد مسئولین و مامورین شهرداری آمده است: 

"در صورت امتناع مسئولین و مامورین شهرداری از انجام وظایف قانونی در جلوگیری از عملیات ساختمانی غیرمجاز دیوان براساس توافق صورت گرفته با سازمان بازرسی کل کشور و در راستای ماده ۱۲۱ قانون دیوان عدالت اداری مراتب را به صورت موردی در اختیار سازمان بازرسی قرار خواهد داد تا این نهاد از منظر صلاحیتی که در نظارت بر حسن اجرای قوانین دارد، اقدامات ضروری در پیگیری تخلفات مامورین و مسئولین شهرداری را در چارچوب ماده ۸ قانون رسیدگی به تخلفات اداری انجام دهد. لازم به ذکر است که مسئولیت مالی حقوقی و کیفری بر عهده ماموران و مسئولین شهرداری خواهد بود."

ارزیابی چرخه عمر ساختمان تاکنون در کشور به طور جدی مورد توجه قرار نگرفته است. در نتیجه منابع، مراجع و استانداردهای مورد نیاز برای انجام محاسبات آن به خصوص داده های قابل استناد و معتبر برای محاسبه میزان انرژی و کربن نهفته مصالح و تجهیزات، حمل و نقل و سوخت های مصرفی در کشور محاسبه و تدوین نشده است. با این وجود اهمیت ارزیابی چرخه عمر و توجه همزمان به میزان مصرف انرژی، آب و تولید آلاینده ها به ویژه دی اکسید کربن در کل چرخه عمر ساختمان به حدی است که گنجاندن آن در مبحث نوزدهم مقررات ملّی ساختمان مورد توجه قرار گرفته است. 

در پیوست «۴»، تعاریف و چارچوب های اساسی مورد نیاز در خصوص ارزیابی چرخه عمر ساختمان و همچنین معیارهای ارزیابی و روش رتبه بندی ساختمان سبز بیان شده است. لازم الاجرا شدن این پیوست، به مرور و طبق اعلام نهاد قانونی مسئول انجام خواهد شد. 

بازدهی انرژی ساختمان ها بر مبنای شدت مصرف انرژی در ساختمان رده بندی می شود. برای محاسبه شدت مصرف انرژی در ساختمانها ابتدا تمامی مقادیر انرژی مصرفی سالانه آن، شامل برق، گاز، گازوئیل یا هر حامل دیگر اندازه گیری می شود. سپس از تقسیم حاصل جمع کل انرژی مصرفی سالانه بر مساحت فضای کنترل شده ساختمان، شدت مصرف انرژی بر اساس میزان مصرف بر متر مربع در سال به دست می آید. 

به منظور ساده سازی محاسبه میزان کل انرژی مصرفی ساختمان، در این ویرایش، انرژی مصرفی نهایی یا انرژی مصرفی در محل ^{( ۱ )} ، مبنای محاسبات قرار گرفته است و انرژی پایه یا انرژی اولیه ^{( ۲ )} مبنای محاسبات این ویرایش نیست ^{( ۳ )} . شدت مصرف انرژی ساختمان نیز به صورت میزان مصرف انرژی سالانه به ازای هر مترمربع از فضای کنترل شده ساختمان و بر مبنای کیلووات ساعت بر متر مربع در سال ( $kWh/m^۲.yr$) محاسبه و رده بندی می شود. 

با توجه به تکلیف بند "ب" از ماده ۵۵ قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران که باید امکان تقسیم بندی ساختمان ها از نظر کیفیت ساخت و بهره وری انرژی به چهار رده فراهم شود، در این ویرایش نیز بهره وری انرژی ساختمان ها نسبت به شدت مصرف انرژی آنها به چهار رده زیر تقسیم بندی شده است: 

بر اساس شکل ۱۹-۲-۱ زمان بندی الزام به دستیابی رده بازدهی انرژی ساختمان ها از رده D به A برای بازه ده ساله از تاریخ ابلاغ این ویرایش پیش بینی شده است. از ابتدای هر بازه زمانی تمامی ساختمان ها به منظور دریافت پروانه ساختمان و گواهی پایان عملیات ساختمانی ملزم به دستیابی به رده بازدهی انرژی یاد شده در مراحل طراحی، ساخت و بهره برداری خواهند بود. 

از تاریخ ابلاغ این مبحث تمامی الزامات به غیر از مواردی که در خود متن مهلت بیشتری برای آنها در نظر گرفته شده، مطابق زمان بندی جدول ۱۹-۲-۱، باید در تمامی ساختمان های کشور، رعایت شوند. 

رعایت تمامی الزامات این مبحث برای کسب رده بازدهی انرژی D در تمامی ساختمانها با هر کاربری، اقلیم، مساحت و تعداد طبقات، که پروانه ساختمان آنها بعد از تاریخ ابلاغ این ویرایش صادر شود، به غیر از مواردی که در متن مبحث و یا در این جدول به دلیل زمان مورد نیاز برای آموزش های لازم و توسعه و تأمین تجهیزات، مهلت مقرر تعیین شده، در تمامی نقاط کشور الزامی است. 

رعایت مواردی که در گروه های الف، ب و ج برای آنها مهلت زمانی در نظر گرفته شده است نیز توصیه  می شود.