بخش‌ اول مبحث‌ هفدهم‌ مقررات ملّی‌ ساختمان ، ضوابط‌ حداقل‌ را که‌ رعایت‌ آن‌ها مشمول الزام قانونی‌ است‌، در موارد زیر مقرر می‌دارد:

الف‌) طراحی‌ و اجرای‌ لوله‌کشی‌ گاز ساختمان‌ها و کنترلهای‌ کیفی‌

بخش‌ اول این‌ مبحث‌ برای‌ کاربری‌ گاز طبیعی‌ تحویلی‌ به‌ساختمان‌ها با فشار ۱۷۶ میلی‌متر ستون آب [1] یک‌ چهارم پوند بر اینچ‌ مربع‌ و برای‌ مصارف حداکثر تا ۱۶۰ مترمکعب‌ در ساعت‌ و قطر لوله‌ حداکثر ۱۰۰ میلی‌متر (۴ اینچ‌) تدوین‌ گردیده است‌.

طراح علاوه بر رعایت‌ مفاد مندرج در فصل‌های‌ ۱۷-۳ و ۱۷-۴ باید به‌ نکات زیر توجه‌ نماید:

الف‌)در طراحی‌ سیستم‌ لوله‌کشی‌ گاز ساختمان، برای‌ مشخص‌ نمودن محل‌ نصب‌ هـر وسـیله‌ گازسـوز باید تأمین‌ هوای‌ آن شامل‌ تأمین‌ هوا از داخل‌ یا خارج ساختمان، حداقل‌ سطح‌ منفذ ورود هوا (در صورت لزوم تأمین‌ هوا از خارج از ساختمان) پیش‌بینی‌ گردد.

‌ الف‌)مسئولیت‌ کلیه‌ امور طراحی‌، محاسبات لازم (در صورتی‌که‌ طراحی‌ با مجری‌ باشد) استفاده از مصالح‌ مناسب‌، اجرای‌ لوله‌کشی‌ گاز، تهیه‌ نقشه‌های‌ طبق‌ اجرا، انجام آزمایش‌ها، تزریق‌گاز و راه اندازی سیستم‌ لوله‌کشی‌ گاز ساختمان به‌ عهده مجری‌ می‌باشد.

الف‌) نظارت بر کلیه‌ امور مربوط به‌لوله‌کشی‌ گاز شامل‌ تأیید نقشه‌های‌ اجرایی‌ و کنترل محاسبات، تأیید مصالح‌ مصرفی‌، نظارت بر مراحل‌ مختلف‌ اجرای‌ کار تا رفع‌ اشکالات و انجام آزمایش‌های‌ سیستم‌ لوله‌کشی‌، تأیید ابعاد و موقعیت‌ دودکش‌ها، تهویه‌ وسایل‌ گازسوز و عملیات تزریق‌ گاز براساس این‌ مقررات باید توسط‌ مهندس ناظر صورت گیرد.

الف‌) سازندگان وسایل‌ گازسوز موظفند همراه دستگاه، دستورالعمل‌ نصب‌، حاوی‌ کلیه‌ الزامات محل‌ نصب‌ دستگاه و از جمله‌ وضعیت‌ تهویه‌، حداقل‌ حجم‌ یا ابعاد فضای‌ محل‌ نصب‌، قطر و حداقل‌ ارتفاع دودکش‌ و همچنین‌ دستورات راه اندازی، بهره برداری‌ و نگهداری‌ و موارد ایمنی‌ دستگاه را به‌ خریدار ارایه‌ نمایند.

الف‌)کلیه‌ وسایل‌ گازسوز باید توسط‌ افرادی‌ که‌ آموزش رسمی‌ دیده و دارای‌ پروانه‌ صلاحیت‌ بوده و نمایندگی‌ مجاز از سازنده مربوطه‌ را داشته‌ باشند، نصب‌ و راه اندازی شوند.

الف‌) نگهداری‌ و بهره برداری‌ از سیستم‌ لوله‌کشی‌ گاز ساختمان‌ها باید طبق‌ این‌ مقررات انجام شود.

مجتمع‌های‌ مسکونی‌ آپارتمانی‌ که‌ در آن‌ها ۱۰ واحد مسکونی‌ یا بیشتر وجود داشته‌ باشد، از نظر رعایت‌ مقررات لوله‌کشی‌ گاز در گروه ساختمان‌های‌ عمومی‌ قرار می‌گیرند.

ساختمان‌های‌ عمومی‌ کوچک‌ که‌ تعداد نفرات حاضر در آن‌ها اعم‌ از کارکنان یا مراجعه‌ کنندگان به‌ طور معمول کمتر از ۲۰ نفر باشند، از نظر گازرسانی‌ تابع‌ مقررات ساختمان‌های‌ مسکونی‌ می‌باشند.

واحدهای‌ تجاری‌ و خدماتی‌ کوچک‌ از قبیل‌ مغازه های‌ معمولی‌، شعبه‌های‌ کوچک‌ بانک‌ها، دفاتر خدماتی‌ (پست‌، مخابرات، بیمه‌ و ...) از نظر ضوابط‌ گازرسانی‌ در گروه ساختمان‌های‌ مسکونی‌ قرار می‌گیرند.

این‌ ساختمان‌ها محل‌ تجمع‌ عده ای‌ از مردم می‌باشند که‌ به‌منظورهای‌ خاص نظیر برگزاری‌ مراسم‌ مذهبی‌، تفریحی‌، ورزشی‌، سرگرمی‌، مطالعه‌ و یا انتظار در طول مسافرت گردهم‌ می‌آیند.

مساجـد، سینماها، تئاترها، سالن‌های‌ سخنرانی‌، مراکز همایش‌های‌ تخصصی‌، تالارهـای‌ اجرای‌ موسیقی‌، نمایشگاههای‌ آثار هنری‌، رستورانها، سالن‌های‌ ورزشی‌، اماکن‌ تفریحی‌ کودکان، پایانه‌های‌ مسافری‌ و حمل‌ و نقل‌ زمینی‌ و هوایی‌ از جمله‌ این‌ ساختمان‌ها می‌باشند.

ساختمان‌های‌ دربرگیرنده اتاقهای‌ متعدد یا انواع دیگر فضاهای‌ داخلی‌ که‌ در هریک‌ عده ای‌ به‌منظور فراگیری‌ علوم و فنون گردهم‌ می‌آیند.

مدارس آمادگی‌، ابتدایـی‌، راهنمایـی‌ و متوسطـه‌، هنرستانهای‌ حرفـه‌ای‌، دانشگاههـا و مدارس عالی‌، مراکز آموزشی‌ اختصاصی‌ وزارتخانه‌ها و مؤسسات از جمله‌ این‌ ساختمان‌ها می‌باشند.

ساختمان‌هایی‌ که‌ به‌صورت مجموعه‌ای‌ از اتاقها یا آپارتمانهای‌ محل‌ اقامت‌ موقت‌ افراد و فاقد امکانات آشپزی‌ در هر واحد اقامتی‌ می‌باشند.

هتـل‌ها، مسافـرخانه‌ها، زائـرسـراها، مهمانسراهای‌ عمومـی‌ یا اختصاصـی‌، خوابگاههـای‌ دانشجویی‌، متل‌های‌ بین‌ شهری‌ از جمله‌ این‌ ساختمان‌ها می‌باشند.

تبصره: مجتمع‌های‌ اقامتی‌ که‌ مرکب‌ از تعدادی‌ واحدهای‌ ویلایی‌ مستقل‌ هستند، اگر با تشخیص‌ مشاور در این‌ گروه قرار نگیرند در گروه ساختمان‌های‌ مسکونی‌ قرار می‌گیرند.

ساختمان‌هایی‌ که‌ از مجموعه‌ای‌ از دفاتر کار (به‌صورت اتاق یا آپارتمانهای‌ مجزا یا مرتبط‌ با یکدیگر) تشکیل‌ شده و به‌منظور انجام خدمات اداری‌، تجاری‌، پزشکی‌، مشاوره ای‌ و غیره مورد استفاده قرار می‌گیرند.

وزارتـخانه‌ها، مؤسـسات اداری‌ و تجـاری‌ خصوصـی‌ و دولتی‌، بانـک‌ها و ساختمانهـای‌ پزشکان از جمله‌ این‌ ساختمان‌ها می‌باشند.

ساختمان‌هایی‌ که‌ به‌عنوان مراکز خرید و فروش کالا و نمایش‌ اجناس مورد استفاده قرار گرفته‌ و از مجموعه‌ای‌ مرکب‌ از سالن‌های‌ تجمع‌ و گاهی‌ خدمات جانبی‌ نظیر امکانات تفریحی‌، رستوران، آموزش، مراقبت‌ از اطفال و غیره تشکیل‌ می‌گردد.

مراکز خرید بزرگ، فروشگاه های‌ بزرگ و بسیار بـزرگ، پاساژها، بازارچه‌ها از جـمله‌ ایـن‌ ساختمان‌ها می‌باشند.

ساختمان‌هایی‌ که‌ برای‌ معالجه‌، استراحت‌ و یا مراقبت‌ از افراد اعم‌ از عادی‌ یا بیماران خاص و کسانی‌که‌ به‌دلیل‌ شرایط‌ جسمی‌ یا روانی‌ قادر به‌مراقبت‌ از خود نیستند مورد استفاده قرار می‌گیرند.

درمانگاه ها، مهدکودکها، شیرخوارگاه‌ها و خانه‌های‌ سالمندان از جمله‌ این‌ ساختمان‌ها می‌باشند.

پیشگیری‌ از گاززدگی‌ در اثر سوخت‌ ناقص‌ وسایل‌ گازسوز و یا نفوذ گازهای‌ سمی‌ حاصل‌ از احتراق از طریق‌ محل‌ شکستگی‌ دودکش‌های‌ سیمانی‌، درزها و منافذ دودکش‌های‌ فلزی‌ به‌داخل‌ فضاهای‌ مورد استفاده افراد به‌خصوص در حالت‌ خواب.

پیش‌بینی‌های‌ لازم برای‌ آگاه سازی‌ به‌موقع‌ مسئولین‌ یا کاربران ساختمان از نشت‌ گاز، آتش‌سوزی‌ و سایر موارد غیرعادی‌ مرتبط‌ با گاز.

طراحی‌ یا نصب‌ سیستم‌ لوله‌کشی‌ گاز، وسایل‌ گازسوز و دودکش‌ها به‌گونه‌ای‌ که‌ در هنگام بروز وقایع‌ غیرمترقبه‌ و یا در زمان هجوم افراد برای‌ فرار از محل‌، مصون از برخورد یا صدمه‌ باشند.

کاهش‌ تعداد وسایل‌ گازسوز در فضاهای‌ داخلی‌ به‌حداقل‌.

پیش‌بینی‌ تهویه‌ کافی‌ و انتقال کامل‌ محصولات احتراق وسایل‌ گازسوز به‌ بیرون از ساختمان.

تفکیک‌ سیستم‌ لوله‌کشی‌ گاز به‌قسمت‌های‌ متعدد به‌طوری‌که‌ در شرایط‌ غیرعادی‌ بتوان هر قسمت‌ را جداگانه‌ از مدار خارج نمود.

نصب‌ علایم‌ مشخص‌کننده محل‌ شیرهای‌ قطع‌ سریع‌ جریان گاز و دیگر نقاط ضروری‌ در سیستم‌ لوله‌کشی‌ گاز.

رعایت‌ ضوابط‌ لوله‌کشی‌ ساختمان‌های‌ عمومی‌ طبق‌ مقررات این‌ بخش‌ برای‌ ساختمان‌هایی‌ که‌ کاربری‌ اولیه‌ آن‌ها مسکونی‌ بوده ولی‌ در زمان اجرای‌ لوله‌کشی‌ گاز دارای‌ کاربری‌ عمومی‌ هستند.

مطابقت‌ لوله‌کشی‌ و نصب‌ تجهیزات گازسوز با ضوابط‌ ساختمان‌های‌ عمومی‌ برای‌ ساختمان‌هایی‌ که‌ با کاربری‌ مسکونی‌ دارای‌ تأییدیه‌ لوله‌کشی‌ گاز می‌باشند و بعداً کاربری‌ آن‌ها به‌ ساختمان‌های‌ عمومی‌ تغییر کند، در این‌صورت تأییدیه‌ اولیه‌ از درجه‌ اعتبار ساقط‌ است‌.

اتاقها، سالن‌ها، دفاتر، کلاسها در کلیه‌ ساختمان‌های‌ عمومی‌ و خاص.

کلیه‌ فضاهای‌ داخلی‌ اصلی‌ و وابسته‌ در مهدکودکها، کودکستانها، خانه‌های‌ سالمندان و محل‌های‌ نگهداری‌ معلولین‌ جسمی‌ و روانی‌.

فضاهای‌ وابسته‌ و جانبی‌ در محل‌های‌ تجمع‌ مانند دفاتر کار مسئولین‌، اتاق پروژکتور نمایش‌ فیلم‌، بوفه‌ در سینماها و محل‌های‌ مشابه‌.

دفاتر کار، بایگانی‌، بوفه‌ها و غذاخوری‌ها، آزمایشگاهها، اتاقهای‌ نگهبانی‌ و آسایشگاههای‌ نگهبان ها، مهمانسراها در دانشگاهها و مدارس.

انبارهای‌ محل‌ نگهداری‌ مواد قابل‌ اشتعال، کارگاه های‌ محل‌ کار با مواد قابل‌ اشتعال، کارگاه های‌ رنگ‌، کارگاه های‌ نجاری‌، خشک‌شویی‌ها و محل‌های‌ مشابه‌.

انبارهای‌ محل‌ نگهداری‌ دارو و مواد شیمیایی‌، رختشویخانه‌ها، انبارهای‌ البسه‌ و ملحفه‌ در بیمارستانها، هتل‌ها، خوابگاهها و محل‌های‌ مشابه‌.

چنانچه‌ شرایط‌ خاصی‌ ایجاب نماید که‌ وسیله‌ گازسوزی‌ در ساختمان دارای‌ محدودیت‌ نصب‌ گردد، کف‌، سقف‌ و دیوارهای‌ محل‌ نصب‌ وسیله‌ گازسوز و مسیر عبور دودکش‌ آن از مصالح‌ مقاوم در مقابل‌ حرارت و غیرآتش‌گیر ساخته‌ شود. رعایت‌ این‌ ضابطه‌ حداقل‌ تا فاصله‌ یک‌ متر از دستگاه گازسوز و دودکش‌ آن الزامی‌ بوده و درجه‌ مقاومت‌ مصالح‌ به‌کار رفته‌ در مقابل‌ حرارت باید از بخش‌های‌ ذیربط‌ مقررات ملّی ساختمان و یا استانداردهای‌ قابل‌ قبول دیگر تعیین‌ شود.

هوای‌ مورد نیاز دستگاه گازسوز باید از هوای‌ آزاد تأمین‌ شود.

در صورت نصب‌ دستگاه گازسوز در محل‌ تجمع‌ نظیر بوفه‌ سینماها یا آبدارخانه‌های‌ محل‌های‌ عمومی‌، علاوه بر رعایت‌ موارد فوق، محل‌ نصب‌ وسیله‌ گازسوز باید با ایجاد موانع‌ مناسب‌ از دسترس افراد غیرمسئول دور نگه‌ داشته‌ شود.

آشپزخانه‌های‌ واقع‌ در خوابگاه های‌ دانشجویی‌، پانسیونها، مهمانسراها و مشابه‌ آن‌ها باید علاوه بر رعایت‌ بندهای‌ ذیربط‌ فوق، در محل‌های‌ ایمن‌ و مجزا از محل‌های‌ خواب ساخته‌ شوند.

در صورتی‌که‌ واحد اقامتی‌ یا خوابگاهی‌ به‌صورت آپارتمان مستقل‌ باشد، نصب‌ دستگاه گازسوز در آشپزخانه‌ با رعایت‌ ضوابط‌ فوق مجاز است‌.

نصب‌ شیر خودکار قطع‌ گاز حساس در مقابل‌ زلزله‌ و شیر قطع‌ جریان گاز اضافی‌ در ابتدای‌ لوله‌کشی‌ گاز ساختمان‌های‌ خاص الزامی‌ است‌.

نصب‌ دستگاه اعلام خطر نشت‌ گاز در موتورخانه‌های‌ ساختمان‌های‌ عمومی‌ و خاص الزامی‌ است‌.

تجهیزات ذکرشده در بندهای‌ ۱۷-۳-۴-۱ و ۲ باید با استاندارد ملّی‌ یا استانداردهای‌ معتبر بین‌المللی‌ مطابقت‌ داشته‌ باشند.

عبور لوله‌های‌ گاز از سقف‌های‌ کاذب سالن‌های‌ بزرگ که‌ امکان مهار کردن لوله‌ها میسر نیست‌ ممنوع است‌.

در مـواردی‌ که‌ امکان عبـور لوله‌ گاز (بـا رعایت‌ کلیه‌ ضوابط‌ این‌ مقررات) از سقـف‌های‌ مذکور وجود داشته‌ باشد، نصب‌ شیر و هرگونه‌ اتصالات غیرجوشی‌ در محدوده فوق ممنوع است‌.

در صورت ضرورت استفاده از وسایل‌ گازسوزی‌ نظیر خشک‌کن‌ گازی‌، کوره های‌ آزمایشگاهی‌، آب گرمکن‌های‌ دیواری‌، هواسازها در داخل‌ ساختمان‌های‌ عمومی‌ باید در طراحی‌ ساختمان و یا در هنگام نصب‌ آن‌ها، پیش‌بینی‌های‌ لازم جهت‌ تأمین‌ هوای‌ کافی‌ برای‌ سوخت‌ و تهویه‌ از طریق‌ ایجاد ارتباط با هوای‌ آزاد به‌عمل‌ آید.

در ساختمان‌های‌ موجود که‌ پیش‌بینی‌های‌ فوق به‌عمل‌ نیامده است‌ رعایت‌ تأمین‌ هوای‌ تازه الزامی‌ است‌.

در انتخاب مسیر عبور دودکش‌ها باید احتمال نفوذ گازهای‌ سمی‌ حاصل‌ از احتراق به‌ فضاهای‌ مجاور دیوارهای‌ محل‌ عبور دودکش‌ها، مورد توجه‌ قرار گیرد و پیش‌بینی‌های‌ لازم برای‌ جلوگیری‌ از این‌ خطر در هنگام طراحی‌ دودکش‌ها به‌عمل‌ آید.

در صورت استفاده از دودکش‌ مشترک، لازم است‌ طراحی‌ دودکش‌های‌ مشترک، اجرا و آزمایش‌های‌ نهایی‌ آن‌ها و همچنین‌ کلیه‌ موارد مرتبط‌ با دودکش‌های‌ مشترک توسط‌ افراد ذیصلاح و براساس اصول مهندسی‌ و این‌ مقررات انجام و کنترل گردد.

الف‌) لوله‌ گاز باید از ایمن‌ترین‌ مسیر عبور نماید.

برای‌ تهیه‌ نقشه‌های‌ سیستم‌ لوله‌کشی‌ گاز باید اطلاعات و مدارک زیر تهیه‌ شود:

الف‌) نقشه‌ لوله‌کشی‌ گاز در پلان محوطه‌ و طبقاتی‌ که‌ در آن‌ها لوله‌ گاز کشیده خواهـد شد، (اعم‌ از زیرزمین‌، همکف‌ یا طبقات بالاتر) به‌اضافه‌ محل‌ قرارگیری‌ دودکش‌ها با ذکر مشخصات آن (طول، قطر، جنس‌ و نوع).

قطر لوله‌های‌ گاز باید به‌اندازه ای‌ باشد که‌ بتواند گاز کافی‌ را برای‌ حداکثر مصرف دستگاه یا دستگاه های‌ گازسوز مربوطه‌ تأمین‌ نماید، بدون اینکه‌ بین‌ رگولاتور و وسایل‌ گازسوز افت‌ فشاری‌ بیش‌ از 12/7 میلی‌متر ستون آب به‌وجود آید.

الف‌) حداکثر افت‌ فشار مجاز بین‌ رگولاتور و دستگاه های‌ گازسوز (12/7 میلی‌متر ستون آب)

حداکثر قطر اسمی‌ مجاز لوله‌کشی‌ گاز مصرفی‌ با فشار ۱۷۶ میلی‌متر ستون آب، ۱۰۰ میلی‌متر (۴ اینچ‌) می‌باشد.

مقدارمصرف گاز برای‌ هرطرح، برابر جمع‌ مصارف ساعتی‌ کلیه‌ دستگاه های‌ گازسوز می‌باشد.

الف‌) مصارف دستگاه های‌ گازسوز متداول خانگی‌ و تجاری‌ از جدول ۱۷-۴-۴ استخراج شود.

طولانی‌ترین‌ مسیر باید از نقطه‌ خروجی‌ رگولاتور تا دورترین‌ نقطه‌ مصرف گاز در ساختمان اندازه گیری‌ شود.

الف‌) تعیین‌ ردیف‌ مربوط به‌طولانی‌ترین‌ مسیر: در جدول ۱۷-۴-۲ ردیف‌ مربوط به‌طول تعیین‌شده در بند ۱۷-۴-۱-۷ را که‌ طول دورترین‌ نقطه‌ مصرف از محل‌ نقطه‌ خروجی‌ رگولاتور می‌باشد، باید انتخاب نمود (در صورتی‌که‌ این‌ طول دقیقاً در جدول ذکر نشده باشد، طول بزرگتر بعدی‌ باید در نظر گرفته‌ شود). باید توجه‌ داشت‌ که‌ برای‌ تعیین‌ اندازه قطر لوله‌ قسمت‌های‌ مختلف‌ این‌ سیستم‌ فقط‌ باید طول فوق را مبنای‌ محاسبه‌ قرار داد، لذا باید همین‌ سطر انتخاب شده در جدول را برای‌ تعیین‌ قطر قسمت‌های‌ دیگر لوله‌کشی‌ نیز به‌کار برد.

الف‌) ابتدای‌ لوله‌کشی‌ رابط‌ باید در نزدیکترین‌ نقطه‌ به‌انتهای‌ علمک‌ باشد.

۱) فاصله‌ مناسب‌ باید از شرکت‌ گاز ناحیه‌ استعلام گردد.

۲) اندازه های‌ لوله‌کشی‌ رابط‌ باید مطابق‌ ( ۱۷-۴-۱-۸-ج ) تعیین‌ گردد.

الف‌) کلکتور باید با استفاده از اتصالات استاندارد ساخته‌ شود.

الف‌) کنتور باید در داخل‌ محدوده ملک‌ مشترک و نزدیکترین‌ نقطه‌ به‌درب ورودی‌ ساختمان یا واحد مسکونی‌ قرار گیرد.

الف‌) شیرهایی‌ که‌ در لوله‌کشی‌ گاز به‌کار می‌روند باید از نوع ربع‌ گرد توپکی‌ باشد.

نقاط انتهایی‌ نباید در پشت‌ درها و دستگاه های‌ گازسوز واقع‌ شود.

الف‌) لوله‌های‌ فولادی‌

۱) لوله‌های‌ مورد استفاده در لوله‌کشی‌ گاز باید از جنس‌ فولاد سیاه باشد و می‌تواند بدون درز یا با درز باشد و کلیه‌ مشخصات آن‌ها از نظر ساخت‌، مواد، ابعاد، وزن، آزمایش‌ها و رواداری‌ها (تلرانس‌) با استانداردملّی‌ شماره ۳۳۶۰ و یا API 5L و یا DIN 2440 و یا معادل آن‌ها مطابقت‌ داشته‌ باشد [طبق‌ جدولهای‌ ( ۱۷-۴-۵-۱ و ۲ و ۳ ) ] و سطح‌ بیرونی‌ لوله‌ها باید صاف و هموار و سطح‌ درونی‌ لوله‌ها باید متناسب‌ با فرآیند ساخت‌ باشد.

تبصره : منظور از استاندارد معادل استانداردی‌ است‌ که‌ از نظر مشخصات، مقاومت‌های‌ مکانیکی‌ و شیمیایی‌ و اندازه، مشابه‌ استانداردهای‌ مقررشده و مورد تأیید باشد.

الف‌) اتصالات نوع جوشی‌ در اجرای‌ لوله‌کشی‌ گاز چنانچه‌ لوله‌کشی‌ توکار باشد باید از اتصالات جوشی‌ فولادی‌ بدون درز براساس استاندارد ملّی‌ شماره ۳۰۷۶ استفاده گردد و در صورتی‌ که‌ لوله‌کشی‌ روکار باشد می‌توان از اتصالات جوشی‌ درزدار JIS به‌شمار B2311 یا معادل آن استفاده کرد.

الف‌) شیرهایی‌ که‌ در سیستم‌ لوله‌کشی‌ گاز استفاده می‌شود، تا قطر ۵۰ میلی‌متر (۲ اینچ‌) باید از نوع برنجی‌ و ربع‌گرد توپکی‌ و دنده ای‌ طبق‌ استانداردملّی‌ شماره ۴۰۴۷ و برای‌ قطرهای‌ بالاتر از ۵۰ میلی‌متر باید از نوع فولادی‌ ربع‌گرد توپکی‌ فلنجی‌، جوشی‌ و یا دنده ای‌ طبق‌ استاندارد شرکت‌ملّی‌ گاز ایران به‌ شماره (۱۹۹۴) IGS-MS-PL-010 باشد.

روی‌ هر قطعه‌ از لوله‌، اتصالات، شیرها و دیگر اجزای‌ لوله‌کشی‌ گاز باید علامت‌ کارخانه‌ سازنده و استاندارد ساخت‌ و کلمه‌ گاز، به‌صورت ریختگی‌ یا رنگ‌ پاک نشدنی‌ نقش‌ شده باشد.

الف‌) الکترودهای‌ مصرفی‌ در جوشکاری‌ باید برطبق‌ استانداردهای‌ AWS/ASME SFA5.1 یا معادل آن باشد.

بـرای‌ جوشکاری‌ لولـه‌ با قطرهای‌ زیر ۵۰ میلی‌متـر (۲ اینچ‌) می‌توان از الکترودهای‌ بـا شماره E6010 یا E6013 استفاده نمود. ولی‌ برای‌ جوشکاری‌ لوله‌های‌ با قطر۵۰ میلی‌متر (۲ اینچ‌) و بالاتر، فقط‌ استفاده از الکترود E6010 مجاز می‌باشد.

مواد عایق‌کاری‌ برای‌ لوله‌کشی‌هایی‌ که‌ توی‌ کار نصب‌شده و یا در زیر زمین‌ قرار می‌گیرند شامل‌ نوارهای‌ کارسرد و رنگ‌ (پرایمر) سازگار با آن می‌باشد. در انتخاب نوار و پرایمر توجه‌ به‌نکات زیر الزامی‌ است‌:

الف‌) نوار و پرایمر باید ساخت‌ یک‌ سازنده و از نظر همخوانی‌ مواد شیمیایی‌ آن‌ها باید مورد تأیید کارخانه‌ سازنده باشد.

الف‌)برای‌ آببندی‌ اتصالات دنده ای‌ لوله‌های‌ گاز باید روی‌ دنده های‌ خارجی‌ لوله‌ یا وسایل‌ اتصال را به‌ اندازه کافی‌ نوار آب بندی‌ (تفلون) پوشانید.

استفاده مجدد از لوله‌، اتصالات و شیرهایی‌ که‌ قبلاً در لوله‌کشی‌ گاز از آن‌ها استفاده شده است‌، بدون حصول اطمینان از سلامت‌ و کارآیی‌ آن‌ها و تأیید مهندس ناظر ممنوع است‌.

جدولهای‌ ۱۷-۴-۵ جدول های‌ مشخصات لوله‌ و اتصالات فولادی‌

[1] برای‌ سایر چگالی‌‌ها باید ظرفیت‌ لوله‌‌ها را در ضرایب‌ جدول (۱۷-۴-۳) ضرب نمود

تمام انشعابهای‌ فرعی‌ باید با استفاده از اتصالات استاندارد گرفته‌ شود.

در مواردی‌ که‌ طول لوله‌ بالارونده ۱۵ متر یا بیشتر (ساختمان‌های‌ ۵ طبقه‌ یا بیشتر) باشد، باید در پایین‌ترین‌ قسمت‌ آن یک‌ سه‌راهی‌ نصب‌ شود که‌ طول قسمت‌ پایین‌ آن حداقل‌ ۱۵ سانتی‌متر باشد تا ذرات داخل‌ لوله‌ در این‌ محفظه‌ جمع‌شده و باعث‌ مسدود شدن مسیر نگردد. دهانه‌ زیر این‌ سه‌راهی‌ باید با درپوش از نوع جوشی‌ مسدود شود.

چنانچه‌ لوله‌ در اثر عوامل‌ جوی‌ و ماندن در هوای‌ آزاد دچار زنگ‌زدگی‌ سطحی‌ شده باشد، باید آنرا قبل‌از نصب‌ با وسایل‌ دستی‌ یا ماشینی‌ از جمله‌ سنباده و برس سیمی‌کاملاً تمیز نمود.

برای‌ تغییر دادن مسیر مستقیم‌ لوله‌های‌ فولادی‌ باید از اتصالات مناسب‌ و استاندارد استفاده نمود، در صورتی‌ که‌ خم‌ کردن لوله‌ در محل‌ نصب‌ اجتنابناپذیر باشد، رعایت‌ شرایط‌ زیر الزامی‌ است‌:

الف‌) خم‌ کردن لوله‌ فقط‌ باید با استفاده از دستگاه لوله‌ خم‌کن‌ انجام شود.

در زمان اجرای‌ سیستم‌ لوله‌کشی‌ گاز باید در محلی‌ که‌ برای‌ نصب‌ کنتور در نظر گرفته‌ شده است‌، یک‌ قطعه‌ لوله‌ با مهره و ماسوره یا فلنج‌ روی‌ سیستم‌ لوله‌کشی‌ نصب‌ شود تا در زمان نصب‌ کنتور در این‌ محل‌، مشکلی‌ از نظر لوله‌کشی‌ پیش‌ نیاید، (طبق‌ شکل‌۱۷-۴-۱-۲ ) . به‌این‌ قطعه‌، لوله‌ جانشین‌ کنتور گفته‌ می‌شود.

الف‌)کلکتور باید با استفاده از اتصالات استاندارد ساخته‌ شود. اخذ انشعابات به‌صورت مستقیم‌ بدون استفاده از اتصالات استاندارد از لوله‌ کلکتور ممنوع است‌.

الف‌)کلیه‌ شیرهای‌ مصرف باید در موقع‌ بازرسی‌ سیستم‌ لوله‌کشی‌ نصب‌ شده باشند.

الف‌) بست‌های‌ لوله‌های‌ بالارونده بایدکاملاً لوله‌ را در خود گرفته‌ و وزن آن‌ها را مهار نماید.

بر روی‌ تمام سرهای‌ انتهایی‌ لوله‌ها باید یک‌ شیر نصب‌ گردد و دهانه‌ خروجی‌ این‌ شیرها با درپوشهای‌ دنده ای‌ طوری‌ مسدود شوند که‌ با باز کردن شیر، گاز نتواند از آن‌ها نشت‌ کند و تا وقتی‌ که‌ دستگاه های‌ گازسوز به‌آن‌ها متصل‌ نشده است‌، مسدود بمانند.

الف‌) نقاط انتهایی‌ در لوله‌کشی‌ روکار باید در محل‌ خود توسط‌ بست‌های‌ فلزی‌ به‌دیوار محکم‌ گردد.

لوله‌کشی‌ گاز در ساختمان‌ها باید به‌ترتیب‌ مناسبی‌ در فواصل‌ معین‌ محکم‌ و استوار شده باشد. برای‌ این‌ کار باید از بست‌های‌ فلزی‌ مخصوص لوله‌ و متناسب‌ با قطر آن با استحکام کافی‌ و با سطح‌ اتصال عایق‌ استفاده کرد.

الف‌) بستـن‌ یا جـوش دادن یک‌ لوله‌ به‌لوله‌ دیگر و لوله‌ به‌اسکلت‌ فلزی‌ ساختمان و یـا به‌اجزای‌ فلزی‌ غیرثابت‌ به‌طور مستقیم ‌مطلقاً ممنوع است‌.

برای‌ اجرای‌ لوله‌کشی‌ روکار باید از جوشکاری‌ برقی‌ با دستگاه از نوع رکتیفایر یا دینام جوش (برق مستقیم‌ یا DC ) استفاده شود.

در لوله‌کشی‌ روکار برای‌ حفاظت‌ لوله‌ و اتصالات به‌روش رنگ‌آمیزی‌ طبق‌ ( بند ۱۷-۵-۵-۱ ) عمل‌ شود.

استفاده از اتصالات دنده ای‌ مجاز نیست‌. چنانچه‌ در قسمتی‌ از لوله‌کشی‌ داخلی‌، استفاده از اتصالات دنده ای‌ حداکثر تا قطر ۵۰ میلی‌متر (۲ اینچ‌) به‌تشخیص‌ مهندس ناظر اجتنابناپذیر باشد، رعایت‌ جدول ۱۷-۴-۵-۴ و استانداردملّی‌ ۱۷۹۸ الزامی‌ است‌.

در اجرای‌ لوله‌کشی‌ توکار فقط‌ باید از اتصالات فولادی‌ جوشی‌ بدون درز و با روش جوشکاری‌ برق استفاده شود.

جوشکاری‌ باید یکنواخت‌ و عاری‌ از نواقص‌ ظاهری‌ باشد و طبق‌ بخش‌ ۱۷-۵-۶ انجام شود.

به‌منظور جلوگیری‌ از زنگ‌ زدن لوله‌های‌ توکار و محافظت‌ آن‌ها در برابر خوردگی‌، باید این‌ لوله‌ها را مطابق‌ بند ۱۷-۵-۵-۲ عایق‌ نمود.

در صورتی‌که‌ لوله‌های‌ گاز با سایر لوله‌های‌ تأسیساتی‌ و کابل‌ برق در یک‌ کانال افقی‌ یا قائم‌ قرار گیرند، باید لوله‌های‌ گاز حداقل‌ به‌فاصله‌ ۱۰ سانتی‌متر با سایر لوله‌ها و کابل‌ برق فاصله‌ داشته‌ باشد. مهار این‌ لوله‌ها طبق‌ بند (۱۷-۵-۲-۷) و رنگ‌آمیزی‌ آن طبق‌ بند (۱۷-۵-۵-۱) با رعایت‌ ضوابط‌ مربوط به‌ لوله‌های‌ روکار باشد و کانال باید به‌ هوای‌ آزاد راه داشته‌ باشد، یا امکان تعویض‌ هوا در آن پیش‌بینی‌ شود.

در صورتی‌که‌ امکان نفوذ آب به‌داخل‌ کانالها وجود داشته‌ باشد، باید اطراف کانال را قیرگونی‌ و لوله‌ را عایق‌پوش نمود. کف‌ کانال باید شیب‌ داده شود و برای‌ تخلیه‌ آب در انتهای‌ کانال پیش‌بینی‌ لازم به‌عمل‌ آورده شود.

چنانچه‌ لوله‌ گاز در داخل‌ کانال افقی‌ مستقلی‌ قرار داشته‌ باشد، پس‌ از عایق‌کاری‌ باید این‌ کانال با ماسه‌ خشک‌ پر شود.

عبور لوله‌های‌ توکار از داخل‌ و یا دهانه‌ چاه آب و فاضلاب ممنوع است‌.

محل‌ عبور لوله‌ زیر کف‌ پارکینگ‌ یا نقاطی‌ که‌ اتومبیل‌ عبور می‌کند باید با حفر کانال و پر کردن آن با ماسه‌ طبق‌ بند (۱۷-۵-۴-۹) و یا نصب‌ غلاف فلزی‌ طبق‌ بند (۱۷-۵-۲-۴-ر) محافظت‌ شود تا از وارد آمدن فشار مستقیم‌ و یا لرزش ناشی‌ از عبور اتومبیل‌ بر آن جلوگیری‌ گردد.

برای‌ عبور لوله‌های‌ توکار که‌ در مسیر تردد ماشین‌های‌ سنگین‌ قرار گیرند، باید حداقل‌ عمق‌ کانال یک‌ متر و با رعایت‌ مفاد توضیحات اجرایی‌ بند (۱۷-5-۴-۱۰) باشد.

عمق‌ لوله‌های‌ توکار در حیاط و امثال آن باید حداقل‌ ۴۰ سانتی‌متر باشد که‌ پس‌ از ریختن‌ خاک نرم حداقل‌ به‌ ضخامت‌ ۱۰ سانتی‌متر زیر لوله‌ و ۱۵ سانتی‌متر روی‌ لوله‌، یک‌ ردیف‌ موزاییک‌ قرار داده شود و سپس‌ روی‌ موزاییک‌ تا سطح‌ زمین‌ با خاک معمولی‌ پر و کف‌سازی‌ شود.

برای‌ جلوگیری‌ از آسیب‌ دیدن لوله‌ یا پوشش‌ آن به‌وسیله‌ ریشه‌ درخت‌، باید تمهیدات لازم در نظر گرفته‌ شود.

اگر لوله‌ گاز با سایر لوله‌ها در کانال مشترکی‌ قرار دارد که‌ نمی‌توان آن را با ماسه‌ پر نمود، باید دارای‌ تهویه‌ بوده و به‌هوای‌ آزاد مرتبط‌ باشد.

لوله‌های‌ گاز توکاری‌ که‌ به‌وسیله‌ مصالح‌ ساختمانی‌ پوشیده می‌شود، باید از سایر لوله‌های‌ تأسیساتی‌ و کابل‌ برق حداقل‌ ۱۰ سانتی‌متر فاصله‌ داشته‌ باشد. در صورتی‌که‌ در تقاطع‌ لوله‌های‌ گاز با سایر لوله‌های‌ تأسیساتی‌ یا کابل‌ برق، حفظ‌ فاصله‌ فوق مقدور نباشد، باید لوله‌ گاز را از سایر لوله‌ها به‌وسیله‌ عایق‌ حرارتی‌ و از کابل‌ برق به‌وسیله‌ غلاف پی‌وی‌سی‌ یا انواع دیگر جدا نمود.

در مواردی‌ که‌ لوله‌ به‌طور قائم‌ از سقف‌ عبور می‌کند، نصب‌ غلاف با قطر یک‌ اندازه بیش‌ از قطر لوله‌ الزامی‌ است‌ و دو انتهای‌ غلاف باید با لاستیک‌ مسدود شود.

لوله‌هایی‌ که‌ روکار نصب‌ می‌شوند باید ابتدا چربی‌زدایی‌ و زنگ‌زدایی‌ گردیده و سپس‌ با یک‌ لایه‌ ضدزنگ‌ و یک‌ لایه‌ رنگ‌ روغنی‌، رنگ‌آمیزی‌ شوند.

لوله‌هایی‌ که‌ توکار نصب‌ می‌شوند ابتدا باید چربی‌زدایی‌ و زنگ‌زدایی‌ شده و سپس‌ با رعایت‌ مراحل‌ زیر نوارپیچی‌ شوند:

الف‌) قبل‌ از اقدام به‌نوارپیچی‌ باید سطح‌ لوله‌ پرایمر زده شود. پرایمر قبل‌ از مصرف باید در ظرف کاملاً هم‌ زده شود و پس‌ از پایان پرایمرزنی‌ نیز درب آن محکم‌ بسته‌ شود.

در صورت وارد آمدن صدمه‌ به‌نوارپیچی‌ باید نوار قسمت‌ آسیب‌دیده به‌صورت دورتادور از لوله‌ باز گردد.

سپس‌ سطح‌ لوله‌ به‌اضافه‌ حداقل‌ ۵ سانتی‌متر از هر طرف تمیز و پرایمر زده شده مجدداً و نوارپیچی‌ گردد.

این‌ بخش‌ شامل‌ جوشکاری‌ برقی‌ به‌روش دستی‌ می‌باشد که‌ برای‌ جوشکاری‌ لوله‌ها و اتصالات فولادی‌ مورد استفاده قرار می‌گیرد. روش جوشکاری‌ باید برمبنای‌ ۱۱۰۴ API و کنترل کیفیت‌ و بازرسی‌ از جوشها براساس الزامات این‌ بخش‌ باشد.

برای‌ جوشکاری‌ لوله‌های‌ فولادی‌ با یکدیگر یا با اتصالات فولادی‌ باید از جوش لب‌ به‌لب‌ استفاده شود.

لوله‌هایی‌ که‌ به‌صورت لب‌ به‌لب‌ جوش داده می‌شوند باید مطابق‌ با شکل‌۱۷-۵-۶-۱ آماده سازی‌ شوند.

الف‌) قبل‌ از شروع جوشکاری‌ باید لبه‌ لوله‌ها و اتصالات به‌وسیله‌ برس دستی‌ یا برقی‌ تا حد براق شدن از مواد زاید مانند زنگ‌، چربی‌ها و کثافات تمیز گردد.

الف‌)کلیه‌ جوشهای‌ لوله‌ها و اتصالات را بایدکاملاً از نظر ظاهری‌ کنترل نمود. جوشی‌ قابل‌ قبول است‌ که‌ با مهارت و به‌طور یکنواخت‌ در سرتاسر محل‌ اتصال انجام شده و از نفوذ کافی‌ برخوردار باشد.

الف‌) شیار پای‌ جوش

شیار ایجادشده در اثر ذوب فلز پایه‌ و در مجاورت تاج یا ریشه‌ جوش است‌ که‌ به‌صورت پرنشده باقی‌ مانده باشد ( شکل‌ ۱۷-۵-۶-۲-الف‌ ). حد قبولی‌ این‌ عیب‌ در بند (ذ) این‌ بخش‌ ذکر گردیده است‌.

تعمیر معایب‌ با نظر و تأیید مهندس ناظر مجاز می‌باشد.

جوشکاری‌ باید توسط‌ جوشکاران صلاحیت‌داری‌ انجام شود که‌ دارای‌ پروانه‌ مهارت فنی‌ معتبر در جوشکاری‌ لوله‌ گاز باشند. مهندس ناظر مسئولیت‌ کنترل اعتبار پروانه‌ مهارت فنی‌ جوشکار را به‌عهده دارد.

هدف از مقررات این‌ بخش‌ مشخص‌ نمودن حدود کمی‌ و کیفی‌ کنترل‌ها و بازرسی‌های‌ مربوط به‌کلیه‌ مراحل‌ مندرج در این‌ مقررات مشتمل‌ بر طراحی‌، انتخاب مصالح‌، اجرا، آزمایش‌ و صدور تأییدیه‌های‌ مربوطه‌ می‌باشد.

الف‌) مسئولیت‌ کنترل کیفیت‌ و صدور تأییدیه‌های‌ مربوطه‌ در همه‌ مراحل‌ طراحی‌، انتخاب مصالح‌، اجرا، آزمایش‌ سیستم‌ لوله‌کشی‌ گاز و همچنین‌ حصول اطمینان از مناسب‌ بودن دودکش‌ها و مجاری‌ تهویه‌ لوازم گازسوز به‌عهده مهندس ناظر می‌باشد.

برای‌ انجام این‌ آزمایش‌ ابتدا تمام شیرهای‌ انتهایی‌ (مصرف) را در سیستم‌ لوله‌کشی‌ داخلی‌ بسته‌ و شیر اصلی‌ ورود گاز و شیرهای‌ فرعی‌ واحدها، در صورت وجود، باز شود. سپس‌ با دقت‌، عقربه‌ یا شماره انداز کنتور را به‌مدت ۱۵ دقیقه‌ کنترل کرد. اگر عقربه‌ یا شماره انداز در این‌ مدت حرکت‌ کرد، دلیل‌ وجود نشت‌ در سیستم‌ لوله‌کشی‌ می‌باشد.

اگـر عقربه‌ یا شماره انداز حرکتی‌ نـکرد، برای‌ اطمینان از صحت‌ کار کنتور بایـد پیلـوت یکی‌ از وسایل‌ گازسوز را روشن‌ کرد مجدداً و نشان دهنده را زیر نظر گرفت‌. در این‌ حال عقربه‌ یا شماره انداز باید حرکت‌ کرده و مصرف گاز پیلوت را نشان دهد.

برای‌ این‌ بررسی‌ فشارسنجی‌ که‌ حداکثر تا ۲۵۰ میلی‌متر ستون آب مدرج شده باشد، باید به‌یکی‌ از نقاط مصرف وصل‌ و سپس‌ شیر اصلی‌ گاز را باز نمود تا بعد از اینکه‌ فشار به‌حد ثابتی‌ رسید آن را بست‌.

بعد از بستن‌ این‌ شیر اگر فشارسنج‌ تا مدت ۳ دقیقه‌ هیچ‌ افت‌ فشاری‌ را نشان ندهد معلوم می‌شود که‌ سیستم‌ لوله‌کشی‌ نشت‌ ندارد.

قبل‌ از تزریق‌ گاز به‌ سیستم‌ لوله‌کشی‌ بایستی‌ مطمئن‌ شد که‌ سیستم‌، فشار هوای‌ آزمایش‌ را نگه‌ داشته‌ است‌.

چنانچه‌ مدتی‌ بیش‌ از شش‌ ماه از زمان آزمایش‌ و صدور تأییدیه‌ تست‌ مقاومت‌ و نشتی‌ گذشته‌ باشد یا سیستم‌ فشار آزمایش‌ را نگه‌ نداشته‌ باشد تست‌ مجدد الزامی‌ است‌. آزمایش‌ مجدد زیر نظر و با تأیید مهندس ناظر باید انجام گیرد.

قبل‌ از نصب‌ وسایل‌ گازسوز باید از صحت‌ عملکرد لوله‌کشی‌ اطمینان حاصل‌ گردد.

دستگاه های‌ گازسوز و متعلقات آن‌ها باید دارای‌ تأییدیه‌ مؤسسه‌ استاندارد و تحقیقات صنعتی‌ ایران باشد.

قبل‌ از اتصال هر دستگاه به‌لوله‌کشی‌ گاز، باید اطمینان حاصل‌ شود که‌ دستگاه برای‌ استفاده از گاز طبیعی‌ تنظیم‌ شده است‌. کنترل این‌ امر به‌عهده نصاب مجاز می‌باشد.

دستگاه های‌ گازسوز را نباید در مکانهایی‌ که‌معمولاً گازهای‌ قابل‌ اشتعال دیگری‌ در فضای‌ آن‌ها پخش‌ می‌شود کار گذاشت‌، مگر آنکه‌ این‌ دستگاه‌ها در فضای‌ مستقل‌ دیگر نصب‌ شود.

محل‌ نصب‌ دستگاه های‌ گازسوز دودکش‌دار باید به‌گونه‌ای‌ انتخاب شود که‌ قابلیت‌ نصب‌ دودکش‌ طبق‌ این‌ مقررات وجود داشته‌ و امکان تخلیه‌ گازهای‌ حاصل‌ از احتراق به‌ فضای‌ خارج ممکن‌ باشد. دستگاه های‌ گازسوز که‌ نیاز به‌دودکش‌ ندارند باید در محلی‌ نصب‌ شوند که‌ امکان تهویه‌ و تخلیه‌ گازهای‌ حاصل‌ از احتراق به‌صورت طبیعی‌ و یا مکانیکی‌ وجود داشته‌ باشد.

هنگام اتصال یک‌ دستگاه گازسوز جدید به‌یک‌ سیستم‌ لوله‌کشی‌ موجود، نصاب مجاز باید از کافی‌ بودن ظرفیت‌ لوله‌کشی‌ موجود برای‌ اتصال دستگاه جدید اطمینان حاصل‌ نماید. در غیر این‌ صورت، ظرفیت‌ سیستم‌ باید با رعایت‌ بخش‌ ۱۷-۹-۳ به‌حد لازم اضافه‌ گردد.

کارگذارنده دستگاه گازسوز باید آن را مطابق‌ با مشخصاتی‌ که‌ سازنده آن توصیه‌ کرده است‌ نصب‌ کند. به‌طوری‌ که‌ دستگاه به‌نحو رضایت‌بخشی‌ کار کرده و فضای‌ دسترسی‌ در اطراف دستگاه به‌منظور تنظیم‌، تعمیر و تعویض‌ وجود داشته‌ باشد. همچنین‌ باید کلیه‌ ضوابط‌ نصب‌، بهره برداری‌ و تعمیر دستگاه را که‌ سازنده پیشنهاد کرده است‌ در ناحیه‌ای‌ از محل‌ نصب‌ دستگاه که‌ به‌راحتی‌ در دسترس اشخاص ذیصلاح باشد، قرار دهد.

چنانچه‌ کارگذارنده هرگونه‌ تغییری‌ در نحوه نصب‌ وسیله‌ گازسوز و دودکش‌ آن را ضروری‌ تشخیص‌ دهد باید قبل‌ از هرگونه‌ اقدام از سازنده مربوطه‌ کسب‌ مجوز نماید.

نصب‌ هر نوع وسیله‌ گازسوز در حمام، رختکن‌، سرویس‌های‌ بهداشتی‌ و محوطه‌های‌ سونا، استخر و جکوزی‌ ممنوع است‌.

ممنوعیت‌ نصب‌ لوازم گازسوز در ساختمان‌های‌ عمومی‌ و خاص طبق‌ فصل‌ ۱۷-۳ می‌باشد.

الف‌) در هر واحد مسکونی‌ نصب‌ بیش‌ از یک‌ چراغ روشنایی‌ ممنوع است‌.

الف‌) نصب‌ شومینه‌ در اتاق خواب مجاز نیست‌.

نصب‌ بخاری‌ دیواری‌ در اتاق خواب مجاز نیست‌.

الف‌) نصب‌ پلوپز در طبقات زیرزمین‌ و مکانهایی‌ که‌ دارای‌ تهویه‌ کافی‌ براساس این‌ مقررات نیستند ممنوع است‌.

محدودیت‌های‌ نصب‌ این‌ نوع بخاری‌ها مطابق‌ با شرایط‌ مندرج در مبحث‌ چهاردهم‌ می‌باشد.

بخاری گاز سوز دودکش دار را در صورتی می‌توان در اتاق خواب نصب کرد که همه هوای احتراق را به طور مستقیم از فضای آزاد خارج از ساختمان دریافت کند و همه محصولات احتراق را مستقیماً به فضای آزاد خارج بفرستد. در غیر این صورت باید هوای لازم برای احتراق از طریق دریچه‌های باز ثابت روی دیوار اتاق خواب یا کانال‌های مرتبط با هوای آزاد خارج از ساختمان تأمین شود و فضای اتاق خواب امکان اجرای دود کش را مطابق فصل 17-8 داشته باشد.

هر دستگاه گازسوز باید نسبت‌ به‌اجزای‌ ساختمان محل‌ کارگذاری‌ و وسایل‌ دیگر طوری‌ قرار گیرد تا امکان دسترسی‌ به‌آن وجود داشته‌ باشد. برای‌ تمیز کردن سطوح حرارتی‌، تعویض‌ صافی‌ها، دمنده ها، موتورها، مشعل‌ها، کنترلها و لوله‌های‌ رابط‌ دودکش‌، روغنکاری‌ اجزای‌ متحرک که‌ احتیاج به‌روغنکاری‌ دارد و تنظیم‌ و تمیز کردن مشعل‌ها و پیلوت ها، باید فاصله‌های‌ کافی‌ رعایت‌ گردد. فواصل‌ مورد نیاز برای‌ تعدادی‌ از وسایل‌ گازسوز در جدول۱۷-۷-۱ داده شده است‌.

دستگاه های‌ گازسوز و لوله‌ دودکش‌ آن‌ها باید در فواصلی‌ نسبت‌ به‌اشیا و مواد و مصالح‌ نصب‌ شوند که‌ هنگام کار کردن برای‌ اشخاص یا اموال آن‌ها خطرساز نباشد. حداقل‌ فاصله‌ دستگاه گازسوز از اشیا و مواد قابل‌ اشتعال به‌شرح جدول ۱۷-۷-۱ است‌.

حداقل‌ فاصله‌ مجاز دودکش‌ و لوله‌ رابط‌ دودکش‌ از اشیا و مواد قابل‌ اشتعال ۵۰ سانتی‌متر می‌باشد.

الف‌) منظور از « تأمین‌ هوای‌ احتراق » در این‌ بخش‌، تأمین‌ هوای‌ لازم و کافی‌ برای‌ فضاهایی‌ از ساختمان است‌ که‌ دستگاه های‌ گازسوز در آن‌ها نصب‌ می‌شود.

الف‌) نصب‌ دستگاه های‌ گازسوز در فضای‌ کامل‌ بسته‌ و بدون هرگونه‌ پیش‌بینی‌ برای‌ دریافت‌ هوای‌ احتراق مجاز نیست‌.

انواع فضا در این‌ بخش‌، با توجه‌ به‌امکان و نحوه تأمین‌ هوای‌ لازم و کافی‌ برای‌ دستگاه های‌ گازسوز که‌ در آن‌ها نصب‌ می‌گردند، تعیین‌ می‌شود:

الف‌) فضا با درزبندی‌ معمولی‌: فضایی‌ که‌ جداره های‌ خارجی‌ آن، از قبیل‌ درز درها و پنجره‌ها (بدون نوار درزبندی‌)، ساخته‌ شده باشد.

الف‌) تأمین‌ هوای‌ احتراق از منابع‌ زیر مجاز نیست‌:

۱) فضایی‌ که‌ در آن گازهای‌ خطرناک وجود داشته‌ باشد.

۲) فضایی‌ که‌ در آن بخارهای‌ قابل‌ اشتعال وجود داشته‌ باشد.

۳) فضایی‌ که‌ در آن گرد و غبار و ذرات مواد جامد انتشار یابد.

۴) از موتورخانه‌ تبرید ساختمان برای‌ فضاهای‌ مجاور.

۵) از اتاق خواب یا حمام.

الف‌) در صورتی‌که‌ هوای‌ احتراق فضایی‌ که‌ دستگاه گازسوز در آن نصب‌ می‌شود از کف‌ کاذب ساختمان تأمین‌ شود، در این‌ صورت فضای‌ کف‌ کاذب باید به‌هوای‌ آزاد بیرون به‌صورت مستقیم‌ مرتبط‌ باشد.

۱) جریان هوای‌ آزاد بیرون باید، بدون هیچ‌ مانع‌، مسیر داخل‌ فضای‌ زیر کف‌ کاذب را تا دریچه‌ ورود هوا از کف‌ به‌داخل‌ فضای‌ نصب‌ دستگاه طی‌ کند.

۲) دهانه‌ ورود هوا از بیرون به‌داخل‌ فضای‌ زیر کف‌ کاذب و دهانه‌ ورود هوا از کف‌ کاذب به‌داخل‌ فضای‌ محل‌ نصب‌ دستگاه باید برابر هم‌ و دست‌کم‌ به‌اندازه مورد نیاز دستگاه (براساس محاسبات) باشد.

۳) سطح‌ مقطع‌ مسیر عبور هوا از فضای‌ زیر کف‌ کاذب باید براساس اصول محاسبات کانالهای‌ تأمین‌ هوا صورت گیرد.

الف‌) در صورتی‌که‌ هوای‌ احتراق فضایی‌ که‌ دستگاه گازسوز در آن نصب‌ می‌شود، از فضای‌ زیرشیروانی‌ ساختمان تأمین‌ شود، در این‌ صورت فضای‌ زیر شیروانی‌ باید مستقیماً به‌هوای‌ آزاد بیرون مربوط باشد.

۱) جریان هوای‌ آزاد بیرون باید بدون هیچ‌ مانع‌، مسیر داخل‌ فضای‌ زیر شیروانی‌ را تا دهانه‌ ورود هوا به‌داخل‌ محل‌ نصب‌ دستگاه طی‌ کند.

۲) اندازه دهانه‌ ورودی‌ هوا به‌داخل‌ فضای‌ زیر شیروانی‌ و دهانه‌ کانال انتقال هوا به‌فضای‌ محل‌ نصب‌ دستگاه باید برای‌ تأمین‌ هوای‌ احتراق دستگاه براساس محاسبات دریچه‌های‌ تأمین‌ هوا تعیین‌ گردد.

الف‌) فضای‌ با درزبندی‌ معمولی‌

۱) در ساختمان‌های‌ با درزبندی‌ معمولی‌ که‌ حجم‌ فضای‌ نصب‌ دستگاه های‌ گازسوز بیش‌ از یک‌ مترمکعب‌ برای‌ هر ۱۷۷ کیلوکالری‌ در ساعت‌ باشد، تعویض‌ هوای‌ طبیعی‌ با نفوذ هوا به‌داخل‌ آن فضا، برای‌ تأمین‌ هوای‌ احتراق مورد نیاز دستگاه های‌ آن، کافی‌ است‌.

۲) اگر حجم‌ فضای‌ نصب‌ دستگاه کمتر از یک‌ متر مکعب‌ برای‌ هر ۱۷۷ کیلوکالری‌ در ساعت‌ باشد و هوای‌ احتراق از فضای‌ مجاور آن تأمین‌ شود، در این‌ صورت مجموع حجم‌ فضای‌ محل‌ نصب‌ دستگاه و فضای‌ مجاور باید دست‌کم‌ یک‌ متر مکعب‌ برای‌ هر ۱۷۷ کیلوکالری‌ در ساعت‌ باشد.

- برای‌ جریان هوا بین‌ محل‌ نصب‌ دستگاه‌ها و فضای‌ مجاور دست‌کم‌ دو دهانه‌ باز بدون مانع‌ باید پیش‌بینی‌ شود که‌ یکی‌ به‌فاصله‌ ۳۰ سانتی‌متر از کف‌ و دیگری‌ به‌ فاصله‌ ۳۰ سانتی‌متر از سقف‌، روی‌ در یا جدار بین‌ این‌ دو فضا نصب‌ شوند.

- سطح‌ آزاد هریک‌ از این‌ دهانه‌ها باید دست‌کم‌ برابر یک‌ سانتی‌متر مربع‌ برای‌ هر ۳۸ کیلوکالری‌ در ساعت‌ باشد. سطح‌ آزاد هریک‌ از این‌ دهانه‌ها، به‌هر حال، نباید از ۶۴۵ سانتی‌متر مربع‌ کمتر باشد.

۳) محدودیت‌ نصب‌ وسایل‌ گازسوز پرمصرف (بالاتر از 1/5 مترمکعب‌ در ساعت‌) در واحدهای‌کوچکتر از ۶۰ مترمربع‌

نصب‌ وسایل‌ گازسوز پرمصرف مانند آبگرمکن‌ فوری‌ و پکیج‌ در واحدهای‌ مسکونی‌ یا غیرمسکونی‌ که‌ مساحت‌ آن‌ها کمتر از ۶۰ مترمربع‌ می‌باشد ممنوع است‌ مگر آنکه‌ وای‌ موردنیاز جهت‌ احتراق گاز مصرفی‌ آن‌ها از طریق‌ دریچه‌ دایمی‌ که‌مستقیماً به‌هوای‌ آزاد راه دارد تأمین‌ گردد.

در ایـن‌ صورت بـرای‌ استفاده از هـوای‌ خارج از ساختمـان، مساحـت‌ دریچـه‌ از جـدول۱۷-۷-۲ به‌ دست‌ می‌آید:

الف‌) در شرایط‌ زیر که‌ تأمین‌ هوای‌ احتراق از فضای‌ محل‌ نصب‌ دستگاه های‌ گازسوز ممکن‌ نباشد، تمام یا قسمتی‌ از هوای‌ مورد نیاز باید از خارج ساختمان تأمین‌ شود:

۱) در صورتی‌که‌ حجم‌ فضای‌ محل‌ نصب‌ دستگاه‌ها کمتر از یک‌متر مکعب‌ برای‌ هر ۱۷۷ کیلوکالری‌ در ساعت‌ باشد.

۲) در صورتی‌که‌ مجموع حجم‌ فضای‌ نصب‌ دستگاه‌ها و فضای‌ مجاور کمتر از یک‌متر مکعب‌ برای‌ هر ۱۷۷ کیلوکالری‌ در ساعت‌ باشد.

۳) در صورتی‌که‌ حجم‌ فضای‌ محل‌ نصب‌ دستگاه‌ها و یا مجموع آن با فضای‌ مجاور بیش‌ از یک‌متر برای‌ هر ۱۷۷ کیلوکالری‌ باشد ولی‌ ساختمان با درزهای‌ هوابند باشد.

الف‌) فضای‌ با حجم‌ ناکافی‌

در ساختمان با درزبندی‌ معمولی‌، در صورتی‌که‌ حجم‌ فضای‌ محل‌ نصب‌ دستگاه های‌ گازسوز ناکافی‌ (کمتر از یک‌مترمکعب‌ برای‌ هر ۱۷۷ کیلوکالری‌ در ساعت‌) باشد، باید با نصب‌ دهانه‌های‌ دریافت‌ هوا از خارج، هوای‌ مورد نیاز احتراق را به‌طور همزمان از داخل‌ و خارج تأمین‌ کرد.

دریـافت‌ هوا از خارج باید بـا نصب‌ دهانه‌های‌ بـاز و مستقیـم‌ روی‌ جداره های‌ فضای‌ محل‌ نصب‌ دستگاه ها، نصب‌ کانال افقی‌ یا قائم‌، به‌ترتیبی‌ که‌ در تأمین‌ هوا از خارج آمده صورت گیرد.

مقدار هوای‌ داخل‌ به‌اضافه‌ جمع‌ کل‌ هوای‌ دریافتی‌ از دهانه‌های‌ مستقیم‌، کانال افقی‌ یا قائم‌ باید برای‌ تأمین‌ هوای‌ مورد نیاز احتراق دستگاه ها، کافی‌ باشد.