۱۷-۵-۶ جوشکاری‌

۱۷-۵-۶-۱ کلیات

این‌ بخش‌ شامل‌ جوشکاری‌ برقی‌ به‌روش دستی‌ می‌باشد که‌ برای‌ جوشکاری‌ لوله‌ها و اتصالات فولادی‌ مورد استفاده قرار می‌گیرد. روش جوشکاری‌ باید برمبنای‌ ۱۱۰۴ API و کنترل کیفیت‌ و بازرسی‌ از جوشها براساس الزامات این‌ بخش‌ باشد.

۱۷-۵-۶-۲ جوش لب‌ به‌لب‌

برای‌ جوشکاری‌ لوله‌های‌ فولادی‌ با یکدیگر یا با اتصالات فولادی‌ باید از جوش لب‌ به‌لب‌ استفاده شود.

لوله‌هایی‌ که‌ به‌صورت لب‌ به‌لب‌ جوش داده می‌شوند باید مطابق‌ با شکل‌۱۷-۵-۶-۱ آماده سازی‌ شوند.

تصویر
شکل‌ ۱۷-۵-۶-۱ طرح اتصال جوش لب‌ به‌لب‌.

شکل‌ ۱۷-۵-۶-۱ طرح اتصال جوش لب‌ به‌لب‌.

۱۷-۵-۶-۳ آماده سازی‌ برای‌ جوشکاری‌

الف‌) قبل‌ از شروع جوشکاری‌ باید لبه‌ لوله‌ها و اتصالات به‌وسیله‌ برس دستی‌ یا برقی‌ تا حد براق شدن از مواد زاید مانند زنگ‌، چربی‌ها و کثافات تمیز گردد.

  1. در صورتی‌که‌ لوله‌ با دستگاه لوله‌بر بریده شده باشد، قبل‌ از شروع جوشکاری‌ طوقه‌ ایجادشده در داخل‌ لوله‌ باید به‌وسیله‌ برق و یا سوهان گردکاملاً برداشته‌ شود.

  2. در مورد جوش لب‌ به‌لب‌ اگر ضخامت‌ لوله‌ یا اتصال کمتر از ۳ میلی‌متر باشد، پخ‌ زدن لبه‌ لوله‌ اختیاری‌ است‌ و می‌توان به‌وسیله‌ سوهان یا سنگ‌ سمباده برقی‌ پخ‌ ملایمی‌ بر روی‌ لبه‌ها ایجاد نمود.

  3. پس‌ از هم‌راستا کردن لوله‌ها باید دوسر لوله‌ را در گیره هم‌ترازی‌ قرار داده و پاس یک‌ جوش را تا حد امکان با استفاده از گیره انجام داد.

  4. بعد از جوشکاری‌ هر پاس و قبل‌ از شروع پاس بعدی‌، باید سرباره و ناخالصی‌ هر پاس جوشی‌ را با سنگ‌ زدن برطرف نمود.

  5. لوله‌هایی‌ که‌ سر آن‌ها دو پهن‌ شده باشد، قبل‌ از جوشکاری‌ باید سر آن‌ها کاملاً را گرد نمود. برای‌ این‌ کار حتی‌الامکان از چکش‌کاری‌ لوله‌ خودداری‌ گردد و در صورت لزوم باید قسمت‌ آسیب‌دیده لوله‌ بریده شود.

۱۷-۵-۶-۴ کنترل کیفیت‌ جوش

الف‌)کلیه‌ جوشهای‌ لوله‌ها و اتصالات را بایدکاملاً از نظر ظاهری‌ کنترل نمود. جوشی‌ قابل‌ قبول است‌ که‌ با مهارت و به‌طور یکنواخت‌ در سرتاسر محل‌ اتصال انجام شده و از نفوذ کافی‌ برخوردار باشد.

  1. بازرسی‌ و کنترل کیفیت‌ جوشها باید به‌وسیله‌ مهندس ناظر انجام شود و در صورت لزوم جهت‌ بررسی‌ نفوذ ریشه‌ جوش و عیوب داخلی‌، نمونه‌هایی‌ از جوش های‌ انجام شده بریده شود. در صورتی‌که‌ کیفیت جوشکاری‌ مورد تأیید مهندس ناظر نباشد، باید از ادامه‌ کار جوشکار جلوگیری‌ شود.

  2. جوشهایی‌ که‌ به‌وسیله‌ مهندس ناظر معیوب تشخیص‌ داده شوند باید بریده شده و مجدداً جوشکاری‌ شوند.

۱۷-۵-۶-۵ معایب‌ ظاهری‌ جوش

الف‌) شیار پای‌ جوش

شیار ایجادشده در اثر ذوب فلز پایه‌ و در مجاورت تاج یا ریشه‌ جوش است‌ که‌ به‌صورت پرنشده باقی‌ مانده باشد ( شکل‌ ۱۷-۵-۶-۲-الف‌ ). حد قبولی‌ این‌ عیب‌ در بند (ذ) این‌ بخش‌ ذکر گردیده است‌.

تصویر
شکل‌ ۱۷-۵-۶-۲-الف‌ شیار پای‌ جوش.

شکل‌ ۱۷-۵-۶-۲-الف‌ شیار پای‌ جوش.

  1. تخلخل‌

    تخلخل‌ فضای‌ به‌جا مانده از گازهای‌ محبوس شده در جوش می‌باشد که‌ در خلال مرحله‌ انجماد به‌ صورت حفره باقی‌ می‌ماند. این‌ حفره‌ها عموماً به‌ شکل‌ کروی‌ و به‌ صورت منفرد و یا مجتمع‌ می‌باشند.

    در صورتی‌که‌ قطر هر حفره از 14\frac{1}{4} ضخامت‌ لوله‌ بیشتر باشد و یا قطر هر مجتمع‌ آن‌ها بیش‌ از ۵ میلی‌متر باشد قابل‌ قبول نمی‌باشد. ( شکل‌ ۱۷-۵-۶-۲-ب )

    تصویر
    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۲-ب تخلخل‌ در جوش.

    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۲-ب تخلخل‌ در جوش.

  2. ناخالصی‌ سرباره ای‌

    سرباره مواد غیرفلزی‌ به‌جا مانده در جوش می‌باشد. ناخالصی‌ سرباره ای‌ یا به‌صورت جداجدا و یا به‌صورت خطوط سرباره کشیده در جوش مشاهده می‌شود. حدود قبولی‌ این‌ عیب‌ بر طبق‌ استاندارد ۱۱۰۴ API می‌باشد.

  3. ترک

    ترک عمدتاً در اثر سرد شدن سریع‌ جوش به‌وجود می‌آید. تعمیر جوش ترکدار مجاز نیست‌ و هیچ‌ نوع ترکی‌ در جوش قابل‌ قبول نمی‌باشد. جوش معیوب باید بریده شده مجدداًو جوشکاری‌ گردد. ترکهای‌ ستاره ای‌ که‌ در نقطه‌ پایانی‌ جوش به‌وجود می‌آید، باید به‌وسیله‌ سنگ‌ زدن برطرف گردد. ( شکل‌های‌ ۱۷-۵-۶-۳-الف‌ و ب )

  4. سوختگی‌ ناشی‌ از قوس الکتریکی‌

    در نقاطی‌ که‌ الکترود یا اهرم اتصال منفی‌ با سطح‌ لوله‌ تماس پیدا کند، سوختگی‌ ناشی‌ از قوس الکتریکی‌ به‌وجود می‌آید و اگر منجر به‌ذوب موضعی‌ شده باشد، قابل‌ قبول نمی‌باشد و باید آن قسمت‌ از لوله‌ بریده شده و مجدداً جوشکاری‌ گردد. ( شکل‌ ۱۷-۵-۶-۴ )

    تصویر
    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۳-الف‌ ترک در جوش.

    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۳-الف‌ ترک در جوش.

    *

    تصویر
    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۳-ب ترکهای‌ ستاره ای‌ در سطح‌ جوش.

    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۳-ب ترکهای‌ ستاره ای‌ در سطح‌ جوش.

    *

    تصویر
    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۴ سوختگی‌ ناشی‌ از قوس الکتریکی‌.

    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۴ سوختگی‌ ناشی‌ از قوس الکتریکی‌.

  5. تورق در فلز پایه‌

    اگر در لبه‌ لوله‌ خطوطی‌ ناشی‌ از جدایی‌ سطوح و یا دوپوسته‌ بودن فلز پایه‌ مشاهده گردد، قابل‌ قبول نبوده و باید سر لوله‌ تا محل‌ رفع‌ عیب‌ بریده شود. ( شکل‌ ۱۷-۵-۶-۵ )

    تصویر
    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۵ تورق در فلز پایه‌.

    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۵ تورق در فلز پایه‌.

  6. نفوذ بیش‌ از حد

    این‌ عیب‌ در اثر نفوذ بیش‌ از حد ریشه‌ جوش ایجاد می‌شود. در صورتی‌که‌ نفوذ جوش در سرتاسر جوش بیش‌ از ۳ میلی‌متر باشد قابل‌ قبول نبوده و باید جوش بریده شود.( شکل‌ ۱۷-۵-۶-۶ )

    تصویر
    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۶ نفوذ بیش‌ از حد.

    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۶ نفوذ بیش‌ از حد.

  7. عدم نفوذ جوش

    این‌ عیب‌ در اثر پر شدن ناقص‌ ریشه‌ جوش است‌. در صورتی‌که‌ مجموع طول این‌ عیب‌ بیش‌ از 2/5 سانتی‌متر یا 18\frac{1}{8} طول جوش باشد (هر کدام که‌ کمتر باشد) قابل‌ قبول نبوده و باید بریده شود. شکل‌های‌ ۱۷-۵-۶-۷-الف‌ و ب )

    تصویر
    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۷ الف‌ عدم نفوذ در ریشه‌ جوش.

    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۷ الف‌ عدم نفوذ در ریشه‌ جوش.

    *

    تصویر
    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۷ ب عدم نفوذ در ریشه‌ جوش از یک‌طرف.

    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۷ ب عدم نفوذ در ریشه‌ جوش از یک‌طرف.

  8. ذوب ناقص‌ در جوش

    ناپیوستگی‌ ایجاد شده بین‌ جوش و فلز پایه‌ است‌ که‌ به‌سطح‌ یا ریشه‌ جوش باز شده باشد. ( شکل‌ ۱۷-۵-۶-۸-الف‌ )، و یا ناپیوستگی‌ به‌وجود آمده بین‌ لایه‌های‌ جوش با یکدیگر و یا بین‌ جوش و فلز پایه‌ است‌. ( شکل‌ ۱۷-۵-۶-۸-ب ).حد قبولی‌ این‌ عیب‌ مانند بند قبل‌ است‌.

    تصویر
    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۸-الف‌ ذوب ناقص‌ در ریشه‌ یا تاج جوش.

    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۸-الف‌ ذوب ناقص‌ در ریشه‌ یا تاج جوش.

    *

    تصویر
    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۸-ب ذوب ناقص‌ در اثر جوش سرد.

    شکل‌ ۱۷-۵-۶-۸-ب ذوب ناقص‌ در اثر جوش سرد.

  9. عدم یکنواختی‌ تاج جوش

    عدم یکنواختی‌ تاج جوش از قبیل‌ ناهمواری‌ سطح‌ جوش، انحراف تاج جوش و یکنواخت‌ نبودن آن در سرتاسر جوش می‌باشد.

  10. حدود قبولی‌ شیار پای‌ جوش

    میزان کاهش‌ ضخامت‌ لوله‌ که‌ در اثر شیار پای‌ جوش ایجاد می‌شود، محدود به‌اندازه های‌ زیر است‌:

    ۱) در صورتی‌که‌ عمق‌ شیار از ۶ درصد ضخامت‌ لوله‌ تجاوز نکند، با هر طولی‌ قابل‌قبول است‌.

    ۲) اگر عمق‌ شیار بین‌ ۶ تا 12/5 درصـد ضخامت‌ لوله‌ باشد، در صورتی‌ کـه‌ طول آن از ۵ سانتی‌متر یا 16\frac{1}{6} طول جوش هر کدام کمتر است‌، تجاوز نکند، قابل‌ قبول است‌.

    ۳) اگر عمق‌ شیار از 12/5 درصد ضخامت‌ لوله‌ تجاوز کند، طول آن هرقدر هم‌ که‌ باشد،قابل‌ قبول نمی‌باشد.

۱۷-۵-۶-۶ تعمیر معایب‌

تعمیر معایب‌ با نظر و تأیید مهندس ناظر مجاز می‌باشد.

۱۷-۵-۶-۷ صلاحیت‌ جوشکار

جوشکاری‌ باید توسط‌ جوشکاران صلاحیت‌داری‌ انجام شود که‌ دارای‌ پروانه‌ مهارت فنی‌ معتبر در جوشکاری‌ لوله‌ گاز باشند. مهندس ناظر مسئولیت‌ کنترل اعتبار پروانه‌ مهارت فنی‌ جوشکار را به‌عهده دارد.


نظرات (0)

برای ثبت نظر، لطفا وارد شوید یا ثبت‌نام کنید.

در حال بارگذاری نظرات...