الف‌-کلیه‌ جوشکاران باید در دوره های‌ آموزشی‌ مورد تأیید مراجع‌ ذیصلاح، شرکت‌ نموده و دوره های‌ مربوطه‌ را با موفقیت‌ گذرانیده و گواهینامه‌ دریافت‌ نمایند.

الف‌- بازرسی‌ لوله‌ها

هر شاخه‌ یا حلقه‌ لوله‌ قبل‌ از آماده سازی‌ باید بازرسی‌ گردد. لوله‌هایی‌ که‌ دارای‌ هر نوع عیب‌ از قبیل‌ کج‌ بودن و دو پهن‌ بودن دهانه‌، برآمدگی‌، شیار و فرورفتگی‌، خراش و حفره باشد باید کنار گذارده شوند تا توسط‌ دستگاه نظارت و در صورت لزوم بازرس فنی‌ ذیصلاح بررسی‌ و دستور وازده شدن، تعمیر و یا برش آن‌ها جهت‌ از بین‌ بردن نقص‌ داده شود. قبل‌ از جوشکاری‌ لوله‌ها به‌ یکدیگر باید اطمینان حاصل‌ نمود که‌ داخل‌ لوله‌ها عاری‌ از هر گونه‌ خاک و اشیاء خارجی‌ می‌باشد.

مطالب‌ زیر شامل‌ حداقل‌ مشخصات فنی‌ حاکم‌ بر انواع جوشکاری‌ لوله‌ و اتصالات پلی‌ اتیلن‌ و دستگاه‌ها وسایل‌ مورد استفاده می‌باشد.

دستگاه نظارت مجاز خواهد بود که‌ در تمام اوقات از کارگاه بازدید نموده و به‌ کلیه‌ اطلاعات مربوط به‌ جوشکاری‌، آزمایشات جوش و غیره دسترسی‌ داشته‌ باشند.

- انواع جوشکاری‌ توسط‌ دستگاه های‌ مختلف‌ و با استفاده از روش الکتروفیوژن انجام خواهد شد.

- دستگاه های‌ جوشکاری‌، گیره های‌ هم‌ ترازی‌ سر لوله‌ها، دستگاه‌ها و ابزار برش و تراش و دیگر تجهیزات و نیز محلول تمیز کننده باید از نوع مورد تأیید دستگاه نظارت بوده و در وضعیت‌ خوب نگهداری‌ شوند.

- در مورد نصب‌ سه‌ راهی‌ انشعاب باید از زین‌ مخصوص جوشکاری‌ نوع الکتروفیوژن استفاده نمود.

- مناسب‌ بودن اوضاع جوی‌ برای‌ انجام جوشکاری‌ توسط‌ دستگاه نظارت مشخص‌ خواهد شد. درهر حال جوشکاری‌ در دمای‌ محیط‌ کمتر از سه‌ درجه‌ سانتیگراد و همچنین‌ در هوای‌ برفی‌ و بارانی‌ بدون استفاده از چتر مخصوص مجاز نخواهد بود.

- در زمان جوشکاری‌ و پس‌ از آن تا سرد شدن کامل‌ جوش، محل‌ جوش و لوله‌ها و اتصالات به‌ هم‌ جوش شده باید در گیره باقی‌ مانده و نباید تحت‌ هیچگونه‌ تنشی‌ قرار گیرد.

- در خاتمه‌ هر روز کاری‌ یا هر قسمت‌ از کار و همچنین‌ در تقاطع‌های‌ مختلف‌، دهانه‌های‌ ابتدا و انتهایی‌ کلیه‌ لوله‌های‌ جوشکاری‌ شده باید توسط‌ درپوش مناسبی‌ بسته‌ شوند تا از ورود خاک و زباله‌ و حیوانات کوچک‌ و آب و دیگر اجسام خارجی‌ جلوگیری‌ گردد. این‌ در پوشها تا زمان شروع مجدد کار نباید برداشته‌ شوند.

- جوشکاری‌ اتصال نهایی [2] و اتصالات در داخل‌ کانال باید به‌ دقت‌ کامل‌ مطابق‌ روشی‌ که‌ مجری‌ برای‌ این‌ مورد پیشنهاد نموده و به‌ تأیید دستگاه نظارت رسیده باشد، انجام گردد. در این‌ حالات لوله‌ها باید به‌ دقت‌ هم‌ تراز شوند به‌طوری‌ که‌ تنش‌های‌ بجا مانده یا تنش‌های‌ واکنشی‌ حاصل‌ از جوشکاری‌ به‌ حداقل‌ برسد. برای‌ جفت‌ کردن لوله‌ها هنگام جوشکاری‌ اتصال نهائی‌ ممکن‌ است‌ تغییر در شیب‌ کانال الزامی‌ باشد. انشعاب گیری‌ گرم [3] و تزریق‌ گاز حداقل‌ یک‌ ساعت‌ پس‌ از پایان جوشکاری‌ باید انجام پذیرد.

- فاصله‌ دو جوش متوالی‌ در روی‌ خطوط لوله‌ پلی‌اتیلن‌ محدودیت‌ ندارد و باید انجام عملیات جوشکاری‌ با قرار گرفتن‌ لوله‌ در درون گیره هم‌ ترازی‌ انجام شود.

- جوشکاری‌ لوله‌ها در محل‌ خم‌ مجاز نمی‌باشد.

- هر جوشکار باید شمارهای‌ را به‌ عنوان کد شناسایی‌ که‌ توسط‌ دستگاه نظارت در زمان ارزیابی‌ و آزمایش‌ برای‌ او تعیین‌ شده با قلم‌ مخصوص مجاور قسمتی‌ از جوش که‌ به‌ وسیله‌ خود او انجام شده در ربع‌ بالای‌ لوله‌ یادداشت‌ کند. برای‌ علامت‌ گذاری‌ جوشها باید قلم‌ مخصوص توسط‌ مجری‌ در اختیارجوشکاران قرار داده شود. اگر جوشکار به‌ هردلیل‌ کار را ترک کند کد شناسایی‌ وی‌ نباید توسط‌ جوشکار دیگری‌ مورد استفاده قرار گیرد.

چنانچه‌ جوشکار به‌ هر دلیل‌ بیشتر از مدت سه‌ ماه جوشکاری‌ ننموده و مایل‌ به‌ بازگشت‌ به‌ سر کار خود باشد، لازم است ‌مجدداً در آزمایش‌ شرکت‌ نماید و در صورت قبولی‌ کد شناسایی‌ جدیدی‌ به‌ وی‌ داده شود.

الف‌- روشهای‌ متداول جوشکاری‌ لوله‌ و اتصالات پلی‌ اتیلن‌

روشهای‌ مختلفی‌ در جوشکاری‌ لوله‌ها و اتصالات پلی‌ اتیلن‌ جهت‌ شبکه‌گذاری‌ وجود دارند ولی‌ در این‌ مقررات فقط‌ استفاده از روش جوشکاری‌ الکتروفیوژن مجاز می‌باشد.

در این‌ نوع جوشکاری‌ از اتصالات نوع الکتریکی‌ استفاده می‌شود، نظر به‌ اینکه‌ در این‌ روش وسایل‌ جوشکاری‌ نقش‌ مهمی‌ در امر کیفیت‌ جوش ایفا می‌نماید. لذا دستگاه جوشکاری‌ باید مطابق‌ استاندارد شرکت‌ملّی‌ گاز ایران و مورد تایید دستگاه نظارت باشد.

برای‌ دستیابی‌ به‌ یک‌ اتصال (جوش) خوب باید:

الف‌- سطوح جوشکاری‌کاملاً تمیز باشند.

روش و مراحل‌ جوشکاری‌ شبکه‌ و انشعابات پلی‌ اتیلن‌ به‌ روش الکتروفیوژن باید به‌ ترتیب‌ ذیل‌ باشد:

1. ماشین‌ جوش، تجهیزات، ابزار، لوله‌ و اتصالات از نظر تطابق‌ با مشخصات فنی‌ و آماده به‌ کار بودن باید کنترل شوند.

۲. عمود بودن سر لوله‌ کنترل شده و در صورت لزوم اصلاح شود.

3. لایه‌ اکسید از سطوح جوشکاری‌ لوله‌ و اتصالات فاقد سیم‌ به‌ وسیله‌ تراشنده استاندارد باید به‌ طور کامل‌ حذف شوند. حداکثر میزان تراش سطح‌ لوله‌ از 0/2 میلی‌ متر نباید تجاوز نماید.

تبصره : تراشیدن ناقص‌ و یا بکار بردن هر گونه‌ تراشنده غیر استاندارد از قبیل‌ تیغ‌ موکت‌ بری‌، شیشه‌، سمباده کاغذی‌، برس برقی‌، سوهان، کاردک و هر وسیله‌ خراش دهنده ممنوع است‌.

۴. باید سطوح جوشکاری‌ (سطح‌ خارجی‌ لوله‌ و سطح‌ داخلی‌ اتصال و سطح‌ خارجی‌ اتصال فاقد سیم‌) به‌ وسیله‌ پارچه‌ نخی‌ سفید رنگ‌ بدون پرز و آغشته‌ به‌ مایع‌ تمیز کننده مجاز از هر گونه‌ چربی‌ و آلودگی‌ پاک شوند.

محلولهای‌ تمیز کننده مجاز عبارتند از: الکل‌ اتیلیک‌ سفید، استن‌، ایزوپروپانل‌ با خلوص بالای‌ ۹۷ درصد.

۵. میزان فرورفتن‌ اجزاء جوش (لوله‌ و اتصالات) با ماژیک‌ مناسب‌ علامت‌ گذاری‌ شود.

۶. اجزاء جوش در یکدیگر و در گیره قرار داده شود.

7.باید عدم جابجایی‌ اجزاء جوش کنترل شود. علائم‌ میزان فرورفتگی‌ بند (ث) فوق نباید جابجا شده باشد.

۸- جوشکاری‌ بر اساس دستورالعمل‌ سازنده دستگاه و اتصال الکتروفیوژن انجام شود.

۹- بالا زدن نشانگر جوش مشاهده شود.

۱۰- رعایت‌ زمان سرد شدن اول بر اساس زمان درج شده روی‌ اتصال که‌ در این‌ مدت به‌ هیچ‌ وجه‌ نباید گیره‌ها باز شود.

۱۱- رعایت‌ زمان سرد شدن دوم به‌ میزان بیست‌ دقیقه‌ پس‌ از زمان بند ۱۰ خواهد بود که‌ پس‌ از انقضای‌ این‌ مدت می‌توان لوله‌ را جابجا و دفن‌ نمود.

۱۲- رعایت‌ زمان سرد شدن سوم به‌ میزان دو ساعت‌ در صورتی‌ که‌ قرار باشد محل‌ جوش تحت‌ آزمون مقاومت‌ و نشتی‌ با فشار ۱۰۰ پوند بر اینچ‌ مربع‌ قرار گیرد. زمان سرد شدن مذکور در شرایط‌ تعمیرات و اتصال نهایی‌ می‌تواند به‌ مدت یک‌ ساعت‌ تقلیل‌ یابد.

به‌ منظور حصول اطمینان از کیفیت‌ مطلوب عملیات اجرایی‌ شبکه‌های‌ گازرسانی‌ با لوله‌های‌ پلی‌ اتیلنی‌ و جوشکاری‌ به‌ طریق‌ الکتروفیوژن، بازرسی‌ و آزمایش‌های‌ مختلفی‌ طبق‌ این‌ بخش‌ باید به‌ عمل‌ آید.

الف‌- احراز صلاحیت‌ جوشکاران، بازرسی‌ دستگاه‌ها و متعلقات جوشکاری‌ به‌ طریق‌ الکتروفیوژن باید انجام شود.

الف‌-۱ کلیه‌ جوشکاران باید علاوه بر آموزش دارای‌ گواهینامه‌ معتبر بوده و اعتبار گواهینامه‌های‌ آن‌ها مورد بررسی‌ و تأئید دستگاه نظارت قرار گیرد.

الف‌-۲ دستگاه های‌ جوشکاری‌ باید مطابق‌ مشخصات فنی‌ IGS-PL-016 بوده و سلامت‌ وکارآئی‌ کالیبره بودن آن مورد بررسی‌ و تائید دستگاه نظارت قرار گیرد.

الف‌- نمونه‌گیری‌ و انجام آزمایش‌های‌ لهیدگی‌ و ارزیابی‌ آن برای‌ جوشهای‌ نوع الکتروفیوژن برای‌ حصول اطمینان از کیفیت‌ جوشهای‌ شبکه‌ پلی‌ اتیلن‌، آزمایش‌ لهیدگی‌ به‌ صورت میدانی‌ (در سایت‌ اجرای‌ پروژه) به‌ شرح زیر باید انجام شود:

جهت‌ حصول اطمینان از صحت‌ و استحکام جوش سه‌ راهی‌ انشعاب زینی‌ پلی‌ اتیلن‌ به‌ لوله‌ اصلی‌ لازم است‌ پس‌ از جوشکاری‌ سه‌ راهی‌ انشعاب و پس‌ از سرد شدن، قبل‌ از سوراخ نمودن لوله‌ اصلی‌، آزمایش‌ فشار طبق‌ دستورالعمل‌ IGS-C-DN-04(0) انجام گیرد.

[1] - MITER

[2] - HOT TIE- IN

[3] - Hot Tap

[4] - Spigot

[5] - Electro Fusion Socket Type Fitting