این‌ بخش‌ مربوط به‌ عایقکاری‌ گرم لوله‌ها شامل‌ استفاده از قیر پایه‌ نفتی‌، پرایمر مخصوص موسوم به‌ پرایمر مصنوعی‌ و نوارهای‌ پشم‌ شیشه‌ داخلی‌ و قیراندود خارجی‌ می‌باشد.

عایقکاری‌ گرم لوله‌ها با استفاده از قیر مذاب و نوارهای‌ پشم‌ شیشه‌ داخلی‌ و خارجی‌ و پرایمر مربوطه‌ انجام می‌شود. در تهیه‌ مواد عایقکاری‌ گرم باید قیر و پرایمر از یک‌ سازنده تهیه‌ شود. استفاده از قیر و پرایمر ساخت‌ سازندگان متفاوت مجاز نیست‌.

تبصره : استفاده از سایر انواع عایقهای‌ گرم از جمله‌، قیر ذعال سنگی‌، قیر اصلاح شده، پلی‌ اتیلن‌ سه‌ لایه‌ و اپوکسی‌ پودر در صورت مطابقت‌ با استانداردهای‌ شرکت‌ملّی‌ گاز و مقررات این‌ مبحث‌ با نظر دستگاه نظارت بلامانع‌ است‌.

عایقکاری‌ گرم باید در کارگاه و در محل‌ سرپوشیده انجام شود. در صورتیکه‌ به‌ هر علت‌ عایقکاری‌ گرم در کارگاه های‌ سرپوشیده امکان پذیر نباشد، باید از انجام عایقکاری‌ گرم در هوای‌ بارانی‌، مه‌ سنگین‌، گرد و غبار و در دمای‌ زیر بوسیله‌ ۵+ درجه‌ سانتیگراد خودداری‌ شود.

اقدامات اولیه‌ قبل‌ از عایقکاری‌ گرم لوله‌ها باید بر طبق‌ بند ۱۷-۱۳-۲ انجام شود.

پس‌ از اقدامات اولیه‌ عایقکاری‌ گرم، باید پرایمر زنی‌ طبق‌ بند ۱۷-۱۳-۴-۱ انجام شود.

عایقکاری‌ با قیر باید با ماشین‌ آلات مخصوصی‌ که‌ به‌ صورت ثابت‌ در کارگاه های‌ سرپوشیده، قیر پاشی‌ و نوار پیچی‌ را به‌ صورت توأم انجام می‌دهد، باشد. ماشین‌ آلات عایقکاری‌ گرم عبارتند از:

- دیگ‌ ذوب قیر که‌ باید مجهز به‌ همزن مکانیکی‌، دماسنج‌ و در دهانه‌ خروجی‌ مجهز به‌ یک‌ توری‌ سیمی‌ با ابعاد چشمه‌ حداکثر 1/5 میلیمتر باشد.

- دستگاه نوار پیچی‌ که‌ برای‌ نوارپیچی‌ نوار پشم‌ شیشه‌ داخلی‌ و نوار پشم‌ شیشه‌ قیراندود خارجی‌ بکار می‌رود.

- دستگاه پرایمر زنی‌ ثابت‌

انجام عایقکاری‌ گرم باید طبق‌ مشخصات زیر انجام شود:

- قیر را باید بر روی‌ سکوهای‌ بتنی‌ خرد نمود تا از آلوده شدن آن به‌ خاک و مواد خارجی‌ جلوگیری‌ شود.

- قیر باید طبق‌ دستورالعمل‌ سازنده آن ذوب گردد و انجام عایقکاری‌ گرم در درجه‌ حرارت تعیین‌ شده به‌ وسیله‌ سازنده قیر صورت گیرد.

- نوارهای‌ پشم‌ شیشه‌ داخلی‌ و نوار پشم‌ شیشه‌ قیر اندود خارجی‌ باید تا قبل‌ از مصرف در بسته‌بندی های‌ اولیه‌ و در دمای‌ مناسب‌ و دور از تابش‌ آفتاب و باران بر طبق‌ توصیه‌های‌ سازنده آن‌ها نگهداری‌ شوند.

- در صورتی‌ که‌ عایقکاری‌ گرم بلافاصله‌ بعد از پرایمر زنی‌ انجام نشود، می‌توان لوله‌های‌ پرایمر خورده را برای‌ مدت حداکثر چهار هفته‌ در مکان مناسب‌ نگهداری‌ نمود به‌ نحوی‌ که‌ خواص پرایمر از بین‌ نرود. در صورت از بین‌ رفتن‌ خواص پرایمر و یا پدیدار شدن آثار زنگ‌زدگی‌، لوله‌ بایدمجدداً زنگ‌ زدائی‌ و تمیز کاری‌ و پرایمر زنی‌ شود.

- در صورتی‌ که‌ بیش‌ از یک‌ روز از پرایمر زنی‌ لوله‌ها گذشته‌ باشد، قبل‌ از اقدام به‌ عایقکاری‌ گرم باید سطح‌ پرایمر خورده لوله‌ را با برس زبر کرده و سپس‌ اقدام به‌ پرایمر زنی‌ مجدد نمود.

- نوار پیچی‌ نوارهای‌ پشم‌ شیشه‌ داخلی‌ و نوار پشم‌ شیشه‌ قیر اندود خارجی‌ باید با زاویه‌ ثابت‌ و با کشش‌ یکنواخت‌ و مناسب‌ توسط‌ دستگاه قابل‌ تنظیم‌ انجام شود.

- میزان روی‌ هم‌ پیچی‌ نوارهای‌ پشم‌ شیشه‌ داخلی‌ و نوار پشم‌ شیشه‌ قیر اندود خارجی‌ باید حداقل‌ ده درصد از عرض نوار باشد.

- حداقل‌ ضخامت‌ عایقکاری‌ گرم لوله‌‌ها باید چهار میلیمتر باشد.

- در عایقکاری‌ گرم لوله‌ها باید حدود ۱۰ سانتیمتر از سرلوله‌ها عایقکاری‌ نشود تا پس‌ از انجام جوشکاری‌، همراه با سرجوش نوار پیچی‌ شوند.

پس‌ از اتمام عایقکاری‌ به‌ منظور جلوگیری‌ از تاثیر اشعه‌ ماوراء بنفش‌ خورشید بر روی‌ پوشش‌ قیری‌ لوله‌ باید با استفاده از محلول شیر آهک‌ که‌ با ترکیب‌ زیر تهیه‌ شده باشد لوله‌ها را سفید شوئی‌ نمود:

- ۳۰ کیلو گرم آهک‌

- ۱۰۰ لیتر آب

- ۲ کیلوگرم روغن‌ برزک

- ۲ کیلو گرم نمک‌ طعام

پس‌ از اتمام عایقکاری‌ لوله‌ها و قبل‌ از خارج شدن لوله‌ از خط‌ تولید، باید با استفاده از دستگاه منفذیاب (هالیدی‌ دیتکتور) بر طبق‌ دستورالعمل‌ مندرج در بند ۱۷-۱۳-۵-۷ از سالم‌ بودن عایقکاری‌ انجام شده اطمینان حاصل‌ نمود.

در تقاطع‌ لوله‌ با کانال آب، نهرها، قنات، رودخانه‌ها و یا نقاطی‌ که‌ سطح‌ آبهای‌ زیرزمینی‌ بالا است‌ و یا در تقاطع‌ با راه آهن‌، جاده‌ها و خیابانهای‌ اصلی‌، عایقکاری‌ لوله‌ها باید به‌ صورت دوبله‌ انجام شود. در عایقکاری‌ دوبله‌ لوله‌ها نوار پشم‌ شیشه‌ زیری‌ باید در دو لایه‌ پیچیده شود و حداقل‌ ضخامت‌ کل‌ عایق‌ لوله‌ باید شش‌ میلیمتر باشد.

برای‌ عایقکاری‌ سرجوش ها، اتصالات و شیر آلات و نقاطی‌ که‌ پوشش‌ آن‌ها آسیب‌ دیده است‌، پس‌ از انجام جوشکاری‌ باید قسمت‌ عایقکاری‌ نشده سر لوله‌ها و سرجوشها با استفاده از نوار سرجوش با چسب‌ نوع پایه‌ قیری‌ در محل‌ نوارپیچی‌ شوند.

برای‌ نوار پیچی‌ سرجوشها ابتدا باید با استفاده از برس برقی‌ یا برس دستی‌ محل‌ جوش و قسمت‌های‌ عایقکاری‌ نشده سر لوله‌ها را از مواد خارجی‌ پاک نمود به‌ نحوی‌ که‌ سطح‌ فلز لوله‌کاملاً براق شود. در صورت لزوم باید قطرات ناشی‌ از جوش با استفاده از قلم‌ برداشته‌ شود. قبل‌ از عایقکاری‌ سرجوش باید قسمت‌ تمیز شده سر جوش و سطح‌ لوله‌ در طرفین‌ جوش به‌ اضافه‌ حداقل‌ ۵ سانتیمتر از عایقکاری‌ گرم لوله‌ در هر طرف را به‌ وسیله‌ پرایمر مخصوص نوار سرجوش پایه‌ قیری‌ پرایمر زنی‌ کرد.

پس‌ از خشک‌ شدن پرایمر باید نوار پیچی‌ سرجوش با استفاده از نوار سرجوش و با روی‌ هم‌ پیچی‌ ۵۰% بر روی‌ قسمت‌های‌ پرایمر خورده شامل‌ محل‌ جوش، قسمت‌های‌ عایقکاری‌ نشده لوله‌های‌ طرفین‌ جوش و حداقل‌ ۵ سانتیمتر بر روی‌ عایقکاری‌ لوله‌های‌ طرفین‌ سرجوش، انجام گیرد. سپس‌ لایه‌ دوم نوار نیز به‌ روشی‌ که‌ برای‌ سرجوشها ذکر گردید انجام شود.

در صورت زخمی‌ شدن عایقکاری‌ لوله‌، باید قسمت‌ معیوب عایق‌ لوله‌ در محل‌ عیب‌ به‌ صورت دور تادور برداشته‌ شده و محل‌ تمیزکاری‌ شود. محل‌ باز شده به‌ اضافه‌ حدود ۵ سانتیمتر از دو طرف عایق‌ لوله‌ پرایمر زنی‌ شده و با استفاده از نوار سرجوش با چسب‌ نوع پایه‌ قیری‌ نوارپیچی‌ شود. سپس‌ لایه‌ دوم نوار نیز به‌ روشی‌ که‌ برای‌ سرجوشها ذکر شد، انجام شود.

پس‌ از اتمام نوارپیچی‌ سرجوش ها، اتصالات و نقاط تعمیری‌ و قبل‌ از خوابانیدن لوله‌ در کانال، باید با استفاده از دستگاه منفذیاب (هالیدی‌ دتکتور) بر طبق‌ دستورالعمل‌ مندرج در بخش‌ ۱۷-۱۳-۵-۷ از سالم‌ بودن عایقکاری‌ انجام شده اطمینان حاصل‌ نمود.

پس‌ از اتمام عایقکاری‌ سرجوش ها، شیرها، اتصالات و نقاط تعمیری‌ و قبل‌ از خوابانیدن لوله‌ در کانال، باید کل‌ طول لوله‌ عایقکاری‌ شده مجددأ با استفاده از دستگاه منفذیاب بر طبق‌ دستورالعمل‌ مندرج در بخش‌ ۱۷-۱۳-۵-۷ مورد آزمایش‌ قرار گیرد تا از سالم‌ بودن نوار پیچی‌ انجام شده اطمینان حاصل‌ شود.

تبصره : در انجام عملیات تعمیر پوشش‌ حداکثر سطح‌ تعمیر شده نباید از ده درصد سطح‌ لوله‌ بیشتر شود. در صورت تجاوز از مقدار مذکور، پوشش‌ آن لوله‌ قابل‌ قبول نیست‌ و باید مجدداً پوشش‌ گردد.

آزمایش‌ و کنترل کیفیت‌ عایقکاری‌ گرم باید بر اساس مقررات این‌ بند به‌ شرح زیر صورت گیرد.

۱- بازرسی‌ ظاهری‌ - عایقکاری‌ باید از نظر ظاهری‌ یکنواخت‌ بوده و فاقد چین‌ و چروک باشد.

۲- آزمایش‌ منفذیابی‌- پس‌ از اتمام عایقکاری‌ گرم، باید با استفاده از دستگاه منفذیاب بر طبق‌ دستورالعمل‌ ذیل‌ از سالم‌ بودن عایقکاری‌ لوله‌های‌ پوشش‌ شده به‌ صورت صد در صد اطمینان حاصل‌ نمود.

در صورتی‌ که‌ عایقکاری‌ لوله‌ها به‌ روش نوارپیچی‌ انجام شده باشد، کلیه‌ قسمت‌های‌ لوله‌ پس‌ از نوارپیچی‌ لایه‌ زیرین‌ و قبل‌ از نوارپیچی‌ لایه‌ روئی‌ باید به‌ وسیله‌ دستگاه منفذیاب که‌ مورد تایید دستگاه نظارت قرار گرفته‌ باشد مورد آزمایش‌ منفذیابی‌ قرار گیرد. سرعت‌ دستگاه بر روی‌ لوله‌ نباید بیش‌ از ۳/۰ متر بر ثانیه‌ باشد. جهت‌ جلوگیری‌ از آسیب‌ دیدن پوشش‌ لوله‌ باید مراقبت‌ نمود تا الکترود دستگاه بر روی‌ هیچ‌ یک‌ از قسمتهای‌ لوله‌ توقف‌ ننماید. تمام مراحل‌ آزمایش‌ با دستگاه منفذیاب پوشش‌ باید در حضور دستگاه نظارت انجام گردد. به‌ منظور تعیین‌ میزان ولتاژ واقعی‌ مورد نیاز جهت‌ آزمایش‌ با دستگاه منفذیاب، لازم است‌ بر روی‌ قسمتی‌ از لوله‌ که‌ به‌ وسیله‌ نوار زیر و با روی‌ هم‌ پیچی‌ پنجاه درصد نوارپیچی‌ شده است‌، با نوک سوزن سوراخی‌ در آن ایجاد کرد به‌ طوری‌ که‌ نوک سوزن پس‌ از عبور از لایه‌های‌ نوار به‌ سطح‌ لوله‌ برسد. پس‌ از ایجاد سوراخ و پس‌ از حرکت‌ دادن روی‌ نقطه‌ سوراخ شده باید به‌ تدریج‌ ولتاژ دستگاه را افزایش‌ داد تا حدی‌ که‌ جرقه‌ بین‌ الکترود و لوله‌ در نقطه‌ سوراخ شده ایجاد گردد. برای‌ اطمینان از تنظیم‌ دستگاه این‌ آزمایش‌ باید هر چهار ساعت‌ یکبار انجام شود.

روش انجام آزمایش‌ منفذیابی‌ و تنظیم‌ دستگاه منفذیاب پوشش‌ لوله‌های‌ عایقکاری‌ شده با قیر دقیقأ مشابه‌ با موارد ذکر شده برای‌ لوله‌های‌ نوارپیچی‌ شده می‌باشد.

۳- آزمایش‌ چسبندگی‌- برای‌ اطمینان از کیفیت‌ قیر و پرایمر استفاده شده و همچنین‌ اطمینان از کیفیت‌ عایقکاری‌، باید به‌ طریق‌ زیر آزمایش‌ چسبندگی‌ در دمای‌ بین‌ ۱۵ الی‌ ۲۵ درجه‌ سانتیگراد انجام گردد:

ابتدا باید با چاقو دو شیار موازی‌ به‌ فاصله‌ حدود سه‌ سانتیمتر از یکدیگر بر روی‌ نوار عایق‌ لوله‌ و در جهت‌ عمود بر محور طولی‌ لوله‌ ایجاد کرد. سپس‌ با برش عرضی‌، محل‌ شروع دو شیار را به‌ هم‌ وصل‌ و نوک چاقو را زیر قسمت‌ ابتدای‌ محل‌ بریده شده قرار داده و پوشش‌ قیری‌ را از سطح‌ لوله‌ بلند کرده و با نیروی‌ یکنواخت‌ در جهت‌ عمود بر سطح‌ لوله‌ پوشش‌ قیری‌ را از لوله‌ جدا کرد. چسبندگی‌ پوشش‌ در صورتی‌ مطلوب خواهد بود که‌ پوشش‌ به‌ آسانی‌ از سطح‌ لوله‌ جدا نشود و قیر به‌ سطح‌ لوله‌ چسبیده و به‌ صورت نقطه‌ به‌ نقطه‌ از سطح‌ لوله‌ کنده شود.