۱۷-۱۱-۲ برآورد مصرف و طراحی‌ سیستم‌ لوله‌ کشی‌ گاز

۱۷-۱۱-۲ -۱ برآورد مصرف گاز

مقدار گاز لازم برای‌ مصرف بر حسب‌ متر مکعب‌ در ساعت‌ به‌ استثنای‌ شهرکهای‌ مسکونی‌ و صنعتی‌ را باید از ظرفیت‌ حرارتی‌ که‌ سازندگان وسایل‌ گازسوز برای‌ آن‌ها مشخص‌ کرده اند با در نظر گرفتن‌ ارزش حرارتی‌ گاز طبیعی‌ برآورد کرده و یا از مقدار مصرف قبلی‌ سوخت‌ دستگاه محاسبه‌ نمود.

برآورد مصارف شهرک های‌ مسکونی‌ و صنعتی‌ باید با استفاده از نرم افزارهای‌ مورد تائید شرکت‌ ملی‌ گاز ایران و با منظور کردن شرایط‌ اقلیمی‌ و ضرایب‌ رشد و توسعه‌ شبکه‌ انجام شود.

تبصره ۱: در صورت موجود نبودن اطلاعات مربوط به‌ ظرفیت‌ حرارتی‌ دستگاه ها، میزان مصرف گاز باید بر اساس دفترچه‌ محاسباتی‌ مربوطه‌، برآورد شود.

تبصره ۲: قرارداد مشترک با شرکت‌ گاز استان باید بر اساس برآورد مصارف محاسبه‌ شده، منعقد گردد.

۱۷-۱۱-۲ -۲ طراحی‌ سیستم‌ لوله‌ کشی‌ گاز

براساس ضوابطی‌ که‌ سازمان قانونی‌ نظارت بر لوله‌ کشی‌ گاز مشترکین‌ عمده تعیین‌ می‌نماید، لازم است‌ که‌ طرح سیستم‌ لوله‌ کشی‌ گاز به‌ صورت نقشه‌ (کروکی‌، پلان، ایزومتریک‌ .....) توسط‌ طراح تهیه‌ شود.

این‌ نقشه‌/ نقشه‌ها به‌ گونه‌ای‌ باید تهیه‌ شود که‌ در آن‌ها تمام جزئیات سیستم‌ لوله‌ کشی‌ اعم‌ از اقطار لوله‌ها، موقعیت‌، فواصل‌ انشعاب، طول بخش‌های‌ مختلف‌ سیستم‌ لوله‌ کشی‌ و میزان مصارف هر یک‌ از نقاط پیش‌ بینی‌ شده و شیرهای‌ مصرفکننده‌ها مشخص‌ شده باشند.

نقشه‌ها باید دارای‌ مقیاس و یا اندازه بوده جزئیات ساختمانی‌، کانال، حوضچه‌، تکیه‌ گاه، غلاف، سیستم‌های‌ تقلیل‌ فشار ثانویه‌ و کلیه‌ اطلاعات مورد نیاز طرح در آن‌ها مشخص‌ شده باشند.

در نقشه‌ ایزومتریک‌ باید محل‌ ایستگاه تقلیل‌ فشار و اندازه گیری‌ (محل‌ تحویل‌ گاز از طرف شرکت‌ گاز ناحیه‌)، نام دستگاه های‌ گازسوز و حداکثر مصرف بر حسب‌ متر مکعب‌ در ساعت‌ درج گردد.

۱۷-۱۱-۲-۳ افزودن به‌ سیستم‌ لوله‌ کشی‌ موجود

چنانچه‌ در نظر باشد، سیستم‌ لوله‌ کشی‌ موجود توسعه‌ یابد، باید اطمینان حاصل‌ نمود که‌ سیستم‌ موجود ظرفیت‌ کافی‌ برای‌ افزایش‌ مصرف را داشته‌ باشد. در غیر این‌ صورت باید با تعویض‌ لوله‌ها با لوله‌ با قطر بیشتر و یا احداث لوله‌ کشی‌ مجزا برای‌ مصارف جدید اقدام گردد. اخذ مجوز توسعه‌ سیستم‌ لوله‌ کشی‌ از شرکت‌ گاز ناحیه‌ الزامی‌ است‌.

۱۷-۱۱-۲-۴ نقطه‌ تحویل‌ گاز به‌ مشترک

محل‌ اتصال بین‌ سیستم‌ لوله‌ کشی‌ گاز داخلی‌ و ایستگاه تقلیل‌ فشار اولیه‌ می‌باشد. در این‌ نقطه‌، لوله‌ کشی‌ گاز داخلی‌ توسط‌ یک‌ شیر که‌ جهت‌ قطع‌ و وصل‌ جریان گاز مورد استفاده قرار می‌گیرد به‌ ایستگاه تقلیل‌ فشار اولیه‌ متصل‌ می‌شود.

۱۷-۱۱-۲-۵ نقاط اتصال به‌ سیستم‌ سوخت‌ جایگزین‌

واحدهایی‌ که‌ در آن‌ها برای‌ مواقع‌ قطع‌ گاز شبکه‌ شهری‌ پیش‌ بینی‌ سوخت‌ گاز جایگزین‌ گردیده است‌، در محل‌ اتصال که‌ باید بعد از ایستگاه تقلیل‌ فشار و اندازه گیری‌ باشد، از شیر سه‌ طرفه‌ استفاده شود. در غیر این‌ صورت لازم است‌ شیر یک‌ طرفه‌ برای‌ جلوگیری‌ از جریان معکوس پیش‌بینی‌ شود و شیرگذاری‌ باید به‌ گونه‌ای‌ باشد که‌ در هنگام بازبودن یک‌ مسیر، جریان گاز، از مسیر دیگر مسدود گردد.

۱۷-۱۱-۲-۶ محل‌ نصب‌ ایستگاه های‌ تقلیل‌ فشار و یا رگولاتورها

رگولاتورها و یا تجهیزات تقلیل‌ دهنده فشار باید طوری‌ نصب‌ شوند که‌ در برابر صدمات خارجی‌ محفوظ باشند. محل‌ نصب‌ رگولاتورها باید به‌ صورت مستقیم‌ با فضای‌ آزاد در ارتباط باشد، در صورت عدم وجود ارتباط مستقیم‌ با فضای‌ آزاد، باید ونت‌ رگولاتور توسط‌ لوله‌کشی‌ با قطر مناسب‌ به‌ فضایی‌ متصل‌ شود که‌ تخلیه‌ گاز ناشی‌ از ونت‌ در آن بدون خطر باشد و باید پیش‌بینی‌های‌ لازم برای‌ جلوگیری‌ از ورود آب، حشرات و اشیاء خارجی‌ به‌ داخل‌ ونت‌ رگولاتور به‌ عمل‌ آید. اتصال ونت‌ رگولاتور به‌ مجرای‌ دودکش‌ دستگاه‌ها به‌ هیچ‌ وجه‌ مجاز نمی‌باشد. رگولاتورها باید دارای‌ شیر قطع‌ کن‌ فشار بالا و فشار پایین‌ باشند و نصب‌ شیر قطع‌ کن‌ قبل‌ و بعد از رگولاتورها الزامی‌ است‌.

۱۷-۱۱-۲-۷ ملاحظات کلی‌ در تعیین‌ قطر لوله‌ها

قبل‌ از اقدام به‌ نصب‌ سیستم‌ لوله‌ کشی‌ گاز باید قرارداد اشتراک گاز طبیعی‌ با شرکت‌ گاز ناحیه‌/ شهر/ استان ذیربط‌ منعقد گردد. سیستم‌ لوله‌ کشی‌ باید به‌ گونه‌ ای‌ طراحی‌ و اجرا شود که‌ حداکثر میزان گاز مصرفی‌ دستگاه های‌ گازسوز را بدون افت‌ فشار خارج از میزان مجاز از نقطه‌ ورود گاز به‌ سیستم‌ لوله‌ کشی‌ تا نقاط مصرف تأمین‌ نماید. نقطه‌ تحویل‌ گاز به‌ مشترک باید از طرف شرکت‌ گاز ناحیه‌ مشخص‌ شده باشد.

۱۷-۱۱-۲-۸ افت‌ فشار مجاز

افت‌ فشار طراحی‌ شده در سیستم‌ لوله‌ کشی‌ در شرایط‌ حداکثر جریان گاز در هیچ‌ یک‌ از نقاط مصرف نباید از ۱۰ درصد فشار اولیه‌ تجاوز نماید.

یادآوری‌ : منظور از نقطه‌ مصرف برای‌ لوازم گاز سوز که‌ مجهز به‌ رگولاتور هستند تا شیر قبل‌ از رگولاتور و در سایر موارد تا شیر قبل‌ از دستگاه گاز سوز می‌ باشد.

۱۷-۱۱-۲-۹ حداکثر سرعت‌ گاز

سرعت‌ گاز در سیستم‌ لوله‌ کشی‌ نباید از ۲۰ متر در ثانیه‌ تجاوز نماید.

۱۷-۱۱-۲-۱۰ حداکثر میزان مصرف

میزان گاز مصرفی‌ (برحسب‌ متر مکعب‌ در ساعت‌) مجموع حداکثر مصارف دستگاه های‌ گازسوز براساس مشخصات فنی‌ آن‌ها که‌ توسط‌ سازندگان تعیین‌ شده، می‌باشد. میزان مصرف چنانچه‌ توسط‌ سازنده دستگاه گازسوز مشخص‌ نشده باشد، با استفاده از جدول ۱۷-۴-۴ و توسط‌ طراح مشخص‌ می‌شود. مصرف کل‌ سیستم‌ لوله‌ کشی‌ باید براساس کارکرد همزمان کلیه‌ دستگاه های‌ گازسوز پیش‌بینی‌ شده در حداکثر ظرفیت‌ دستگاه‌ها محاسبه‌ شود.

تبصره : در مواردی‌ که‌ دستگاه هایی‌ با سایر سوخت‌ها مورد استفاده قرار دارند، مصارف گاز آن‌ها باید از طریق‌ محاسبات ارزش حرارتی‌ سوخت‌ها و معادل یابی‌ با گاز طبیعی‌ تعیین‌ شود.

۱۷-۱۱-۲-۱۱ تعیین‌ قطر لوله‌ها

اندازه قطر لوله‌های‌ سیستم‌ لوله‌ کشی‌ گاز باید به‌ یکی‌ از روش های‌ زیر انجام شود:

- با استفاده از جداول تعیین‌ قطر لوله‌ها

- با استفاده از فرمولهای‌ محاسباتی‌

- با استفاده از نرم افزارهای‌ طراحی‌ مورد تأیید شرکت‌ملّی‌ گاز

الف‌- برآورد قطر با استفاده از جداول

این‌ روش فقط‌ به‌ منظور برآورد اولیه‌ قطر لوله‌ها در شبکه‌های‌ گاز شاخه‌ای‌ مورد استفاده قرار می‌گیرد و طراحی‌ تفصیلی‌ باید با استفاده از روابط‌ طراحی‌ و نرم افزارهای‌ مورد تائید انجام شود. در این‌ جداول (بخش‌ پیوست‌ جداول شماره پ-۲-۴ الی‌ پ-۲-۸) ظرفیت‌های‌ لوله‌ها برای‌ فشار، قطر و طولهای‌ مختلف‌ داده شده است‌. طول مورد استفاده برای‌ محاسبات، طولانی‌ترین‌ مسیر بوده که‌ فاصله‌ بین‌ خروجی‌ از ایستگاه تقلیل‌ فشار تا دورترین‌ مصرف کننده از آن می‌باشد.

  1. محاسبه‌ اندازه قطر لوله‌ها با استفاده از فرمولها

    برای‌ تعیین‌ اندازه قطر لوله‌ها با توجه‌ به‌ افت‌ فشار و حداکثر سرعت‌ مجاز گاز، می‌ توان از فرمولهای‌ جریان گاز با در نظر گرفتن‌ کلیه‌ شرایط‌ مربوط استفاده نمود. به‌ عنوان نمونه‌ فرمول زیر ارائه‌ می‌گردد:

    فرمول وایموت:

    Q=0.07294T0P0[P12P22GTL]12d83Q=0.07294 \frac{T_{0}}{P_{0}}[\frac{P_{1}^{2}-P_{2}^{2}}{GTL}]^{\frac{1}{2}}d^{\frac{8}{3}}

    در جداول شماره پ-۲-۴ الی‌ پ-۲-۸ ظرفیت‌های‌ مختلف‌ لوله‌ برای‌ فشار، قطر و طولهای‌ مختلف‌ آن‌ها داده شده است‌. در صورتی‌ که‌ طول لوله‌ کشی‌ و یا قطرلوله‌ها بالاتر از ارقام مندرج در جداول مذکور باشد، می‌توان ظرفیت‌های‌ لازم را با استفاده از فرمولهای‌ (۱) یا (۲) محاسبه‌ نمود.

    در صورتیکه‌ چگالی‌ گاز غیر از 0/65 باشد برای‌ بدست‌ آوردن ظرفیت‌ لوله‌ باید ظرفیت‌های‌ بدست‌ آمده از جداول فوق الذکر را در ضرائب‌ داده شده در جدول شماره پ-۲-۳ بخش‌ پیوست‌ ضرب نمود.

    - فرمولهای‌ فوق الذکر برای‌ جداول شماره ۶ الی‌ ۸ مورد استفاده قرار می‌گیرد.

    - برای‌ محاسبه‌ سرعت‌ گاز در لوله‌ و اطمینان از اینکه‌ مقدار آن از ۲۰ متر در ثانیه‌ تجاوز نکند، می‌توان ار فرمول زیر استفاده نمود.

    V=3.65QP1d2V=\frac{3.65Q}{P_{1}d^{2}}

  2. نرم افزارهای‌ طراحی‌ شبکه‌های‌ لوله‌ کشی‌ گاز

    استفاده از نرم افزارهای‌ خاص طراحی‌ شبکه‌های‌ گازرسانی‌ غیر آنتنی‌ (حلقوی‌) باید مورد تائید شرکت‌ ملّی‌ گاز ایران باشد.

    طراحی‌ شبکه‌های‌ گاز با استفاده از لوله‌ های‌ پلی‌ اتیلن‌ باید به‌ صورت شاخه‌ای‌ و با استفاده از فرمول IGT و یا نرم افزارهای‌ طراحی‌ که‌ مورد تائید شرکت‌ملّی‌ گاز ایران است‌ انجام گیرد.

    [1] Transition Fitting

    [2] - Electro Fusion

    [3] - Butt weld

    [4] - Ball or Plug Valve


نظرات (0)

برای ثبت نظر، لطفا وارد شوید یا ثبت‌نام کنید.

در حال بارگذاری نظرات...