لوله کشی و ذخیره سازی آب مصرفی

لوله کشی فاضلاب بهداشتی

لوله کشی هواکش فاضلاب

لوازم بهداشتی

لوله کشی آب باران

قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان و آئین نامه‌های اجرایی آن

مبحث دوم- نظامات اداری

نقشه‌ها باید شامل پلان محوطه اختصاصی باشد که در آن محل اتصال شبکه آب شهری و شبکه فاضلاب شهری به لوله کشی ساختمان مشخص شده باشد.

در صورتی که در محل ساختمان شبکه آب شهری یا شبکه فاضلاب شهری وجود نداشته باشد، باید در نقشه‌های محوطه محل و چگونگی دریافت آب مصرفی و دفع فاضلاب ساختمان مشخص شود و مورد تایید قرار گیرد.

بازرسی و آزمایش قسمتی از لوله کشی که در زیر سطح تراز زمین نصب می‌شود باید، پیش از ساخت کانالها و ترنچ‌ها و نصب لوله در آن‌ها، و پیش از پوشش این کانال‌ها و ترنچ‌ها انجام شود.

آزمایش نهایی باید پس از انجام کامل لوله کشی و نصب دستگاه‌ها و در زمانی صورت گیرد که ساختمان و تأسیسات آن کامل و آماده بهره برداری باشد.

دستگاه ها، لوازم، ابزار و نیروی انسانی مورد نیاز برای آزمایش باید توسط مالک ساختمان یا نماینده قانونی او فراهم شود.

در صورتی که تمام یا قسمتی از تأسیسات بهداشتی با الزامات مندرج در این مبحث از مقررات مطابقت نداشته باشد، باید برای رفع نقص و تصحیح آن اقدام شود و روند بازرسی و آزمایش تکرار شود.

در صورت مطابقت تأسیسات نصب شده با الزامات مندرج در این مبحث از مقررات، باید از طرف ناظر ساختمان گواهی تأیید صادر شود.

روشنایی این فضاها باید طبق الزامات " مبحث سیزدهم - طرح و اجرای تأسیسات برقی ساختمانها " تأمین شود.

) تعویض هوای این فضاها باید طبق الزامات " مبحث چهاردهم - تأسیسات مکانیکی ساختمان " انجام شود.

در یک گروه بهداشتی با یک توالت، که برای استفاده یک نفر پیش بینی شده است و درِ آن قفل می‌شود پیش بینی دیوار، تیغه و درِ جدا کننده برای توالت ضروری نیست.

موجود و در دسترسی بودن لوله کشی آب شهری به این معنی است که از سازمان مسئول آب شهری استعلام شود و آن سازمان آمادگی خود را برای دادن انشعاب اعلام کند.

اگر در محل ساختمان، شبکه آب شهری موجود و در دسترس نباشد، باید برای تأمین آب مصرفی مورد نیاز از یک منبع خصوصی، مورد تأیید مراجع دارای صلاحیت قانونی، استفاده شود.

موجود و در دسترس بودن شبکه لوله کشی فاضلاب شهری به این معنی است که از سازمان مسئول فاضلاب شهری استعلام شود و آن سازمان آمادگی خود را برای گرفتن انشعاب اعلام کند.

اگر در محل شبکۀ لوله کشی فاضلاب شهری موجود و در دسترس نباشد باید برای دفع فاضلاب ساختمان با استفاده از یکی از روشهای مورد تأیید اقدام شود.

اگر در ساختمان شبکه لوله کشی فاضلاب خاکستری پیشبینی شود، فاضلاب خروجی از وان، زیر دوشی، دستشویی، لگن یا ماشین رختشویی ممکن است به شبکه لوله کشی فاضلاب خاکستری هدایت شود.

فاضلاب خروجی از تأسیسات صنعتی و تولیدی نباید وارد لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان شود. ورود فاضلاب صنعتی به شبکه فاضلاب شهری به شرطی مجاز است که سازمان مسئول فاضلاب شهری هدایت آن را به شبکه فاضلاب شهری مجاز بداند.

در صورتی که دستورالعمل از استاندارد در دست نباشد، نصب هر یک از مصالح باید با رعایت راهنمای کارخانه سازنده صورت گیرد.

در صورتی که دستورالعمل استاندارد یا توصیه‌های کارخانه سازنده هر یک از مصالح با الزامات مندرج در این مبحث از مقررات ملی ساختمان مطابقت نداشته باشد، نصب هر یک از مصالح، باید طبق الزامات این مبحث صورت گیرد.

لوله، فیتینگ و دیگر اجزای لوله کشی غیر فلزی، که در لوله کشی آب مصرفی ساختمان به کار می‌رود، باید گواهی مراجع صلاحیت دار بهداشتی را برای توزیع آب آشامیدنی داشته باشند.

هر یک از اجزای لوله کشی، لوازم بهداشتی، شیرهای برداشت آب و دستگاه هایی که در تأسیسات بهداشتی ساختمان به کار می‌رود باید از یک موسسه معتبر گواهی آزمایش و مطابقت آن با استانداردی که بر طبق آن ساخته شده است، داشته باشد.

(۱) موسسه گواهی کننده باید مدارک مربوط به روند آزمایش را نگه داری کند.

(۲) مدارک باید شامل جزئیات لازم برای مطابقت آن ، با الزامات مندرج در استاندارد مربوط و در مورد آزمایش هر قطعه یا دستگاه باشد.

موسسه گواهی کننده باید شخصیت حقوقی داشته باشد و دارای صلاحیت لازم برای آزمایش مورد نظر باشد.

(۱) موسسه گواهی کننده ، باید به ابزار و تجهیزات لازم برای آزمایش مورد نظر مجهز باشد.

(۲) موسسه گواهی کننده باید نیروی انسانی کار آزموده و با تجربه، که برای انجام عملیات آزمایش و ارزیابی آن آموزش دیده باشد، در استخدام داشته باشد.

) در صورتی که غلاف در دیوار آتش نصب می‌شود، موادی که برای پر کردن فاصله به کار می‌رود، باید همان مقاومتی را داشته باشد که برای دیوار آتش تعیین شده است.

لوله‌های آب مصرفی، فاضلاب یا آب باران در داخل دیوارهای خارجی ساختمان، یا هرجای دیگری که در معرض یخ زدن قرار میگیرند، باید با پوشش عایق یا گرم کردن لوله، در برابر یخ زدن حفاظت شوند.

اگر عمق ترنج بیش از آن چه برای تراز لوله گذاری لازم است باشد، در این حالت باید کف ترنج را با لایه‌های ۱۵ سانتی متری ماسه و شن نرم پُر کرد و هر لایه را جداگانه کوبید تا در تراز نصب لوله تکیه گاه یکنواخت و مقاومی پدید آید.

اگر در کف بستر لوله گذاری سنگ مشاهده شود، باید قسمت سنگی را دست کم تا 7/5 سانتی متر زیر تراز نصب لوله تراشید و کف بستر را با ماسه و شن نرم پُرکرد و کوبید تا تکیه گاه یک دست یکنواخت و مقاومی پدید آید . لوله را نباید مستقیما روی بستر سنگی قرار داد.

تکیه گاه لوله، در طول بین دو اتصال، باید پیوسته باشد و وزن لوله به طور یکنواخت به این تکیه گاه منتقل شود. قرار دادن لوله روی تکیه گاه منقطع که فقط زیر نقاط اتصال یا در فاصله بین دو اتصال لوله باشد و زیر قسمتی از طول لوله خالی بماند، مجاز نیست.

اگر خاک کف بستر لوله گذاری ضعیف و غیر مقاوم باشد و نتوان آن را مستقیماً به عنوان تکیه گاه لوله مورد استفاده قرار دارد باید کف بستر را به عمق دست کم دو برابر قطر لوله بیشتر حفر کرد و با لایه‌های ماسه و شن نرم تا تراز لوله گذاری پرکرد و کوبید تا تکیه گاه مناسبی پدید آید.

عبور لوله از دیوار، تیغه، سقف و کف (بین دو طبقه) فضاهای ساختمان باید از داخل غلاف صورت گیرد.

در صورت عبور لوله از دیوار، سقف و کف فضاها، که برای مقاومت معینی در برابر آتش طراحی شده باشد، فاصله بین سطح خارجی لوله و سطح داخلی غلاف باید با موادی به همان اندازه مقاوم در برابر آتش، پر شود.

لوله کشی آب مصرفی در سیستم هایی که از انرژی خورشیدی (به صورت مستقیم یا توسط یک ماده واسط) برای گرم کردن آب استفاده می‌کنند، باید بر طبق الزامات مندرج در این فصل انجام شود.

لوله کشی آب مورد نیاز در فرایندهای تولیدی در ساختمان‌های صنعتی، خارج از حدود الزامات این فصل قرار دارد. لوله کشی آب برای تغذیه لوازم بهداشتی این ساختمان‌ها باید بر طبق الزامات مندرج در این فصل انجام شود.

لوله کشی آب مصرفی مورد نیاز لوازم و دستگاه‌های ویژه در ساختمان‌های درمانی خارج از حدود الزامات این فصل قرار دارد. لوله کشی آب برای تغذیه لوازم بهداشتی این ساختمان‌ها باید بر طبق الزامات مندرج در این فصل انجام شود.

لوله کشی توزیع آب مصرفی در حیاط یا محوطه خصوصی ساختمان (یا ملک) باید طبق الزامات مندرج در این فصل انجام شود.

اتصال لوله آب ساختمان به لوله خروجی آب از کنتور باید طبق دستورالعمل سازمان آب شهر انجام شود.

لوله کشی انشعاب آب، از شبکه آبرسانی شهری تا کنتور آب ساختمان (یا ملک) و نصب کنتور، خارج از حدود الزامات این فصل قرار دارد.

همه لوازم بهداشتی ساختمان باید با آب آشامیدنی تغذیه شوند، مگر آن که در این مبحث از مقررات، جز این مقرر شده باشد.

(۱) آب مصرفی برای شستشوی لوازم بهداشتی (مانند فلاش والو، فلاش تانک ) یا آبیاری فضای سبز ممکن است غیر آشامیدنی باشد.

طراحی لوله کشی توزیع آب مصرفی ساختمان (یا ملک) باید طبق روشهای مهندسی مورد تأیید انجام شود. روشهای محاسبات مهندسی برای اندازه گذاری لوله‌ها و دیگر اجزای لوله کشی باید مورد تأیید قرار گیرد.

(۱) اندازه گذاری لوله‌ها باید برای جریان آب به مقدار لازم و با سرعت مناسب صورت گیرد.

(۲) اندازه گذاری لوله‌ها باید طوری باشد که سرعت زیاد جریان آب موجب ایجاد سر و صدای مزاحم و کاهش طول عمر لوله‌ها بر اثر خوردگی نشود. کاهش سرعت جریان آب در لوله‌ها باید تا حدی صورت گیرد که افزایش قطر لوله‌ها موجب افزایش غیر قابل توجیه هزینه لوله کشی نگردد.

به منظور کاهش اثر ضربه قوچ در لوله کشی، باید سرعت جریان آب کنترل شود.

(۱) در نقاطی از لوله کشی که شیر قطع سریع قرار میگیرد، باید وسیله حذف ضربه قوچ، از نوع مورد تأیید نصب شود.

(۲) وسیله حذف ضربه قوچ باید در محل مناسب، قابل دسترسی و در فاصله مناسب و موثر از شیر قطع سریع نصب شود.

در نقاط اتصال شبکه لوله کشی توزیع آب سرد مصرفی با شبکه لوله کشی توزیع آب گرم مصرفی و نیز در نقاط مصرف آب سرد و آب گرم مصرفی، مانند لوازم بهداشتی و دستگاه‌های مصرف کننده دیگر باید پیش بینی‌های لازم به عمل آید تا آب از شبکه آب گرم مصرفی به شبکه آب سرد مصرفی جریان پیدا نکند.

در سیستم هایی که آب سرد و آب گرم هر یک از لوازم بهداشتی جداگانه از یک کلکتور (مانیفولد) گرفته می‌شود، سرعت آب در کلکتور باید حداکثر ۴ فوت در ثانیه (1/2 متر در ثانیه) باشد.

(1) روی کلکتور، شیرهای مربوط به انشعاب هر یک از لوازم بهداشتی باید مشخص باشد.

(۲) کلکتور (مانیفولد) و شیرها باید برای بازدید تعمیر و تعویض در دسترس باشد.

نقشه‌های اجرایی لوله کشی توزیع آب مصرفی باید پیش از اقدام به اجرای کار، برای بررسی و تصویب به ناظر ساختمان ارائه شود.

نقشه‌های اجرایی لوله کشی باید شامل لوازم بهداشتی و دیگر مصرف کننده ها، جنس، مسیر و قطر اسمی لوله‌ها و دیگر اجزای لوله کشی باشد.

(۱) روش‌های نصب حفاظت و نگهداری لوله کشی توزیع آب مصرفی نیز باید نقشه‌ها ارائه شود.

(۲) نقشه‌ها باید شامل پلان محوطه اختصاصی ساختمان (یا ملک) باشد که در آن ظرفیت و محل اتصال لوله کشی ساختمان به شبکه آب شهری مشخص شده و به تأیید سازمان آب شهری رسیده باشد.

(۳) نقشه‌ها باید شامل پلان طبقه (یا طبقات)، دیاگرام لوله کشی، طول تقریبی خطوط لوله و نقاط مصرف آب باشد.

(۴) فشار کار طراحی و مشخصات مصالح انتخابی باید در نقشه‌ها و مدارک پیوست آن معین شده باشد.

(۵) مقیاس نقشه‌ها نباید از یک صدم کوچکتر باشد، مگر در نقشه محوطه و با تأیید.

علائم نقشه کشی باید طبق یکی از استانداردهای مورد تأیید باشد.

لوله‌های فلزی

(۱) لوله کشی باید در مسیرهایی انجام شود که با رعایت ارتفاعات و جزییات معماری، همه جا در اطراف لوله‌ها و دیگر اجزای لوله کشی فضای لازم برای تعمیر تعویض و کار با ابزار عادی وجود داشته باشد.

(۲) لوله‌های قائم ممکن است روکار باشند یا در داخل شفت قرار گیرند، به شرط آنکه دسترسی و تعمیر آن‌ها آسان باشد.

(۳) لوله‌های افقی ممکن است روکار باشند، در داخل سقف کاذب، در داخل کانال آدم رو، خزیده رو یا در داخل ترنج قرار گیرند در هر حالت دسترسی و تعمیر آن‌ها باید آسان باشد.

(۴) لوله و دیگر اجزای لوله کشی فولادی گالوانیزه یا مسی نباید در دیوار یا کف دفن شوند، مگر در شرایط زیر:

- در صورتی که قسمتی از لوله ناگزیر باید در داخل اجزای ساختمان یا زیر کف دفن شود، باید ضرورت آن مورد تأیید قرار گیرد.

- در صورت دفن قسمتی از لوله باید حفاظتهای لازم برای جلوگیری از خوردگی و یخ زدن به عمل آید و امکان انقباض و انبساط لوله‌ها فراهم شود.

- در لوله کشی فولادی گالوانیزه یا لوله کشی مسی ، محل اتصال لوله به لوله، لوله به فیتینگ و یا فیتینگ به فیتینگ، مطلقاً نباید در اجزای ساختمان یا زیر کف دفن شود.

(۵) هیچ یک از شیرها مطلقاً نباید در اجزای ساختمان یا زیر کف دفن شود.

(۶) لوله کشی باید در مسیرهایی انجام شود که در معرض آسیب نباشد، مواد زاید در آن ته نشین نشود، قابل تخلیه باشد و به اجزای ساختمان آسیب وارد نکند.

(۷) عبور لوله از دیوار، تیغه، سقف یا کف باید از داخل غلاف صورت گیرد.

(۸) لوله کشی فولادی گالوانیزه یا مسی در محوطه یا حیاط اختصاصی ساختمان (یا ملک)، باید در داخل ترنج زیر کف یا به طور آشکار اجرا شود.

- لوله داخل ترنج باید زیر خط تراز یخبندان نصب شود.

- هیچ ساختمان یا مانعی که خاک برداری و دسترسی به لوله‌ها و دیگر اجزای لوله کشی را مشکل کند، نباید روی مسیر لوله کشی در محوطه یا حیاط اختصاصی ساختمان (یا ملک) ایجاد شود.

لوله‌های پلیمری

(۱) لوله‌های پلیمری ممکن است در اجزای ساختمان (کف، دیوار) دفن شوند. دفن این لوله‌ها باید طبق دستور کارخانه سازنده باشد.

(۲) در نصب و دفن این لوله‌ها باید امکان انقباض و انبساط لوله پیش بینی شود.

(۳) لوله‌های پلیمری اگر روکار نصب می‌شوند، نباید در معرض تابش مستقیم نور آفتاب باشند.

حداقل قطر لوله هایی که به لوازم بهداشتی آب میرسانند باید مطابق جدول (۱۶-۴-۳-۴) "الف" باشد.

(۱) لوله‌ای که به هر دستشویی ، فلاش تانک یا سینک آب میرساند ، باید تا نزدیک به نقطه اتصال به دستگاه و تا دیوار یا کف نزدیک به آن ادامه یابد ولی نباید به آن متصل شود. فاصله انتهای این لوله تا نقطه اتصال نباید بیش از ۷۵ سانتی متر باشد.

(۲) اتصال بین انتهای این لوله و شیر برداشت آب هر یک از لوازم بهداشتی مندرج در (۱) باید توسط یک لوله قابل انحناء با قطر کمتر و از نوع مورد تأیید صورت گیرد.

حداکثر فشار آب شبکه لوله کشی توزیع آب مصرفی در پشت شیرهای لوازم بهداشتی ، در وضعیت بدون جریان نباید از ۴ بار (۴۰ متر ستون آب = ۶۰ پوند بر اینچ مربع) بیشتر باشد.

(۱) اگر فشار شبکه‌ای که به ساختمان انشعاب میدهد به اندازه‌ای باشد که فشار آب پشت شیرهای لوازم بهداشتی، در حالت بدون جریان، بیش از ۴ بار باشد باید با نصب شیر تنظیم فشار مورد تأیید یا روشهای مورد تأیید دیگر ، فشار آن را تا ۴ بار یا بر حسب نیاز به کمتر از آن، کاهش داد.

(۲) شیر تنظیم فشار باید از نوعی باشد که در صورت خراب شدن شیر در حالت باز باقی بماند مانع جریان آب نشود.

شبکه لوله کشی آب مصرفی باید طوری طراحی شود و لوله‌ها به ترتیبی اندازه گذاری شود که در زمان حداکثر مصرف فشار و مقدار جریان آب در لوله هایی که به لوازم بهداشتی آب می‌رسانند، از ارقام جدول شماره (۱۶-۴-۳-۵) "ب" کمتر نباشد. ارقام این جدول نباید به عنوان مصارف آب در لوازم بهداشتی تلقی شود. حداکثر مصرف آب در لوازم بهداشتی در جدول (۱۶-۴-۳-۵) "ت" آمده است.

(۱) اگر فشار شبکه شهری که به ساختمان انشعاب میدهد، برای تأمین فشار و مقدار جریان نشان داده شده در جدول شماره (۱۶-۴-۳-۵) "ب" کافی نباشد، باید با نصب سیستم‌های افزایش دهنده فشار (بوستر، پمپ ، تانک فشار یا هر سیستم مورد تأیید دیگر) فشار آب را تاحدی افزایش داد که فشار پشت شیرهای لوازم بهداشتی کمتر از ارقام جدول نباشد.

(۲) نصب مستقیم پمپ روی لوله انشعاب آب شهری مجاز نیست.

در ساختمان‌های بلند برای تأمین حداقل فشار آب پشت شیرهای لوازم بهداشتی طبق جدول شماره (۱۶-۴-۳-۵) "ب" و رعایت حداکثر فشار آب پشت شیرهای لوازم بهداشتی (۴ بار)؛ در صورت لزوم و با تأیید باید ساختمان در ارتفاع به دو یا چند منطقه تقسیم شود.

حداکثر مقدار جریان آب در لوازم بهداشتی جز موارد زیر، نباید از ارقام جدول شماره (16-4-3-5) "ت" بیشتر باشد.

(۱) حداکثر جریان آب توالت و پیسوار در سالنهای تئاتر ، رستوران، موزه، ورزشگاه، مسجد، استادیوم زندان و فضاهای مشابه نباید از ارقام زیر بیشتر باشد.

- توالت ۱۰ لیتر (2/65 گالن) در هر ریزش

- پیسوار ۶ لیتر (1/5 گالن ) در هر ریزش.

(۲) مقدار مصرف آب در لوازم بهداشتی باید به کمک شیرهای مناسب و استفاده از لوازم کنترل مقدار جریان در هر مصرف کننده، به میزان حداکثر ارقام مندرج در جدول (۱۶-۴-۳-۵) "ت" محدود شود.

اگر فشار آب شبکه شهری متغیر باشد، محاسبات و طراحی لوله کشی توزیع آب مصرفی ساختمان (یا ملک) باید بر اساس حداقل فشار آب شبکه شهری صورت گیرد.

برای کاهش احتمالی ضربه قوچ سرعت جریان آب در لوله کشی توزیع آب مصرفی باید کنترل شود.

در جایی که در مسیر لوله کشی شیر قطع سریع جریان قرار داشته باشد، باید وسیله حذف ضربه قوچ، از نوع مورد تأیید، نصب شود.

(۱) وسیله حذف ضربه قوچ باید در محل مناسب و قابل دسترسی و در فاصله مناسب و مؤثر از شیر قطع سریع نصب شود.

(۲) وسیله حذف ضربه قوچ باید مطابق توصیه کارخانه سازنده نصب شود.

(۳) وسیله حذف ضربه قوچ باید مطابق استاندارد ASSE 1010 باشد.

مصالح لوله کشی توزیع آب مصرفی (لوله کشی آب سرد و آب گرم مصرفی) در داخل ساختمان (یا ملک) باید با رعایت الزامات مندرج در " (۱۶-۴-۴ ) انتخاب مصالح " انتخاب و کنترل شود.

روی هر شاخه از لوله و هر قطعه از اجزای لوله کشی مانند فیتینگ فلنج و شیر باید علامت کارخانه سازنده و استاندارد مورد تاییدی که لوله و قطعه مورد نظر بر طبق آن ساخته و آزمایش شده است، به صورت ریختگی، برجسته یا مهر پاک نشدنی نقش شده باشد.

استفاده از مصالح کار کرده آسیب دیده و معیوب مجاز نیست.

مصالح لوله کشی باید در برابر اثر خوردگی و تغییر کیفیت، ناشی از اثر آب مصرفی که از شبکه آب شهری به ساختمان (یا ملک ) انشعاب می‌دهد، مقاوم باشد.

مصالح لوله کشی توزیع آب سرد و آب گرم مصرفی نباید بیش از ۸ درصد سرب داشته باشد.

(۱) موادی که برای آب بندی در اتصال دنده‌ای روی دنده‌ها اضافه می‌شود، نباید داشته سرب باشد.

(۲) مصالح لوله کشی نباید بر کیفیت آب آشامیدنی اثر زیان آور داشته باشد و نباید رنگ، طعم و بوی آن را تغییر دهد.

حداکثر فشار کار مجاز اجزای لوله کشی (لوله، فیتینگ، فلنج، شیر و دیگر اجزای لوله کشی) توزیع آب سرد و آب گرم مصرفی در دمای کار ۶۰ درجه سلسیوس (۱۴۰ درجه فارنهایت)، نباید از ۱۰ بار (۱۵۰ پوند بر اینچ مربع) کمتر باشد.

به منظور صرفه جویی در مصرف انرژی و جلوگیری از خوردگی در لوله ها، دمای آب گرم مصرفی نباید از ۶۰ درجه سلسیوس (۱۴۰ درجه فارنهایت ) بیشتر باشد.

) عمر مفید لوله و دیگر اجزای لوله کشی در شرایط کارکرد ارایه شده در جدول (۱۶-۴-۴-۲) "پ" ، سرجمع نباید از ۵۰ سال کمتر باشد.

لوله‌های فلزی

(۱) لوله‌های فلزی مورد استفاده در سیستم توزیع آب سرد و آب گرم مصرفی باید مطابق یکی از استانداردهای جدول شماره (۱۶-۴-۴-۳) "الف" باشد.

(۲) لوله‌های مورد استفاده در توزیع آب سرد و آب گرم مصرفی علاوه بر استانداردهای جدول (16-4-4-3) "الف" باید از نظر بهداشتی با استاندارد NSF61 نیز تطابق داشته باشد.

(۳) انتخاب لوله‌های فلزی از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جداره اندازه و دیگر مشخصات مشابه استانداردهای تعیین شده در جدول (۱۶-۴-۴-۳)" الف " باشد.

(۴) برای شرایط کار عادی لوله" وزن متوسط" و برای شرایط کار سخت "لوله سنگین" باید انتخاب شود.

لوله‌های غیر فلزی تک لایه

(۱) لوله‌های غیر فلزی تک لایه مورد استفاده در توزیع آب سرد و گرم مصرفی باید مطابق یکی از استانداردهای جدول شماره (۱۶-۴-۴-۳) "ب" باشد.

(۲) لوله‌های غیرفلزی تک لایه مورد استفاده در توزیع آب سرد و آب گرم مصرفی علاوه بر استانداردهای جدول (۱۶-۴-۴-۳) "ب" ، باید از نظر بهداشتی با استاندارد NSF61 و DVGW نیز تطابق داشته باشد.

(۳) انتخاب لوله‌های غیر فلزی تک لایه از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر ضخامت جدار اندازه و دیگر مشخصات مشابه استانداردهای مشخص شده در جدول (16-4-4-3) "ب" باشد.

(پ) لوله‌های چند لایه

(۱) لوله‌های چند لایه مورد استفاده در توزیع آب سرد و گرم مصرفی باید مطابق یکی از استانداردهای جدول شماره (۱۶-۴-۴-۳) "پ" باشد.

(۲) لوله‌های چند لایه مورد استفاده در توزیع آب سرد و گرم مصرفی علاوه بر استانداردهای جدول (۱۶-۴-۴-۳) "پ" باید از نظر بهداشتی با NSF61 نیز تطابق داشته باشد.

(۳) انتخاب لوله‌های چند لایه از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس، ضخامت جدار، اندازه و دیگر مشخصات مشابه استانداردهای مشخص شده در جدول (16-4-4-پ) "پ" باشد.

فیتینگ هایی که در لوله کشی توزیع آب سرد و گرم مصرفی در داخل ساختمان به کار می‌رود باید از نظر جنس، اندازه ضخامت جدار و دیگر مشخصات با لوله‌ها مطابقت داشته باشد و برای کار با لوله‌های انتخاب شده مناسب باشد.

(۱) فیتینگ‌ها باید علاوه بر تطابق با استانداردهایی که در قسمتهای بعدی به آن‌ها اشاره شده، از نظر بهداشتی با NSF61 نیز تطابق داشته باشد.

(۲) در صورت استفاده از مهره ماسوره، انتخاب مهره ماسوره باید از نوعی باشد که سطح آب بند بین دو قطعه آن مخروطی یا تخم مرغی باشد. کاربرد مهره ماسوره هایی که سطح آب بند آن‌ها صفحه صاف عمود بر محور باشد مجاز نیست.

فیتینگ هایی که در لوله کشی فولادی گالوانیزه استفاده می‌شود باید از نوع چدنی چکش خوار یا فولادی دنده‌ای گالوانیزه و طبق یکی از استانداردهای زیر باشد:

(۱) انتخاب فیتینگ ساخته شده از چدن چکش خوار یا فیتینگهای فولادی دنده‌ای گالوانیزه از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جدار، اندازه، مشخصات دنده و دیگر مشخصات مشابه استانداردهای مقرر شده بالا و مورد تأیید باشد.

) فیتینگهایی که در لوله کشی مسی استفاده می‌شود باید از نوع مسی یا آلیاژهای مس، مناسب برای اتصال لحیمی مویینگی یا اتصال فیتینگ فشاری و طبق یکی از استانداردهای زیر باشد:

ISO 2016

EN 1254-1,2,3,4,5

ASME B16.18, B 16.26

(۱) انتخاب فیتینگ یا آلیاژهای از استاندارهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس، ضخامت جدار، اندازه و دیگر مشخصات، مشابه استانداردهای مقرر شده بالا و مورد تأیید باشد.

فیتینگ هایی که در لوله کشی پلاستیکی توزیع آب سرد و گرم مصرفی داخل ساختمان به کار میروند، باید از نظر بهداشتی شرایط دما و فشار کار، برای اتصال به لوله پلاستیکی انتخاب شده مناسب باشند.

(۱) فیتینگهایی که در لوله کشی پلی اتیلن مشبک تک لایه (PEX) به کار میروند باید از جنس برنجی یا فولادی با روکش نیکل یا قلع و طبق یکی از استانداردهای زیر باشند.

ISO 15875, 10508

ANSI/ASTM F877, F1807, F1865, F1960, F1961,F2080,F2098, F2159

CAN/CSA B137

(۲) فیتینگ هایی که در لوله کشی پلی اتیلن مشبک - آلومینیوم - پلی اتیلن مشبک - (PEX- AL-PEX ) به کار میروند باید از جنس برنجی یا فولادی با روکش نیکل یا قلع و طبق یکی از استانداردهای زیر باشد:

ISO 21003

ANSI/ASTM F1281, F1282, F1974, F2434

CAN/CSA B137.10

(۳) فیتینگهایی که در لوله کشی تک لایه پلی اتیلن دمای بالا (PE- RT) نوع ۱ و 2 به کار می‌روند باید از جنس برنجی یا فولادی با روکش نیکل یا قلع و طبق یکی از استانداردهای زیر باشند:

ISO 22391-3

ANSI/ASTM D2609, D3261, F1055, F2735

CAN/CSA B137.10

(۴) فیتینگهایی که در لوله کشی پلی اتیلن پنج لایه (PE - RT/AL/PE-RT) نوع ۱ و ۲ به کار میروند باید از جنس برنجی یا فولادی با روکش نیکل یا قلع و طبق یکی از استانداردهای زیر باشند:

ISO 21003

ANSI/ASTM F1974

CAN/CSA B137.9, B137.10

(۵) فیتینگهایی که در لوله کشی پلی پروپیلن به کار میروند باید مطابق یکی از استانداردهای زیر باشند:

ISO 15874-3

I-DIN 16962-10

ISIRI 6413-3

(۶) انتخاب فیتینگهای پلاستیکی از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس، ضخامت جدار و دیگر مشخصات مشابه استانداردهای مقرر شده بالا و مورد تایید باشد.

فلنج هایی که در لوله کشی فولادی گالوانیزه برای توزیع آب سرد و گرم مصرفی در داخل ساختمان به کار میروند باید از جنس چدنی، چدن چکش خوار یا فولادی گالوانیزه، مخصوص اتصال دنده‌ای بوده و با NSF61 و همچنین با یکی از استانداردهای زیر تطابق داشته باشند:

(۱) انتخاب فلنج چدنی، چدن چکش خوار یا فولادی گالوانیزه، مخصوص اتصال دنده ای، از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس، اندازه، نوع ساخت، نوع دنده و دیگر مشخصات، مشابه استانداردهای مقرر شده بالا و مورد تأیید باشد.

شیرهایی که در لوله کشی توزیع آب سرد و گرم مصرفی به کار میروند باید از نظر جنس، اندازه، نوع دنده، نوع و ابعاد فلنج و دیگر مشخصات برای کاربرد با نوع لوله فیتینگ و فلنج مناسب باشند.

(1) شیرها باید از نظر بهداشتی با NSF61 تطابق داشته باشد.

(۲) در لوله کشی‌های فولادی گالوانیزه، تا قطر ۵۰ میلی متر (۲) اینچ، شیرها باید از جنس برنج یا برنز مخصوص اتصال دنده‌ای باشد. شیرهای به قطر اسمی ۶۵ تا ۱۰۰ میلی متر (21/2 تا ۴ اینچ) باید از جنس برنج یا برنز مخصوص اتصال دنده‌ای و یا چدنی مخصوص اتصال فلنجی باشد. شیرهای به قطر اسمی ۱۲۵ و ۱۵۰ میلی متر (۵ و ۶ اینچ) باید از جنس چدن و مخصوص اتصال فلنجی باشد.

(۳) در لوله کشی مسی ، شیرها باید از جنس برنج یا برنز و مخصوص اتصال دنده‌ای باشد.

لوله کشی پلاستیکی، شیرها باید از جنس برنج یا برنز و مخصوص اتصال دنده‌ای باشد.

شیرهای برنجی یا برنزی ، مخصوص اتصال دنده‌ای ، باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشند:

(۱) انتخاب شیرهای برنجی یا برنزی مخصوص اتصال دنده‌ای از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس، اندازه، نوع ساخت، نوع دنده و دیگر مشخصات، مشابه استانداردهای مقرر شده بالا و مورد تأیید باشد.

شیرهای ،چدنی مخصوص اتصال فلنجی، باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشند:

(۱) انتخاب شیرهای چدنی مخصوص اتصال فلنجی از استانداردهای دیگر ، به شرطی مجاز است که از نظر،جنس، اندازه، نوع ساخت، نوع اتصال و دیگر مشخصات مشابه استانداردهای مقرر شده بالا و مورد تأیید باشد.

شیرهای برنجی و برنزی با اتصال دنده‌ای که در لوله کشی مسی به کار می‌رود باید طبق یکی از استانداردهای مقرر شده در (۱۶-۴-۴-۶) "ب" باشد. اتصال این شیرها به لوله مسی از نوع فیتینگ فشاری است و به کمک یک قطعه واسط (برنجی یا برنزی) صورت میگیرد.

اتصالات قابل انعطاف که بین انتهای لوله و شیر برداشت لوازم بهداشتی نصب می‌شود، باید از نظر بهداشتی با NSF61 و همچنین استانداردهای ذکر شده در (۱۶-۴-۴-۴) تطابق داشته باشد.

کلیات

(۱) اتصال لوله به لوله، لوله به فیتینگ یا شیر، فیتینگ به فیتینگ یا شیر، در لوله کشی‌های فولادی گالوانیزه ، مسی و پلاستیکی که در توزیع آب سرد و آب گرم مصرفی ساختمان به کار می‌رود ، باید طبق الزامات مندرج در این قسمت از مقررات صورت گیرد.

(۲) همه اتصالات باید در زیر فشار آزمایش پس از نصب ، که در (۱۶-۴-۹-۲) مقرر شده است، آب بند و گاز بند و مقاوم باشد.

(۳) پیش از اتصال دهانه لوله باید در سطح عمود بر محور بریده شود، براده‌ها و مواد اضافی از لبه‌های دهانه جدا گردد و داخل لوله از هر گونه مواد اضافی که مانع جریان آب می‌شود، کاملاً پاک و تمیز گردد، دهانه انتهای لوله باید کاملاً باز و سطح مقطع داخلی آن برابر سطح مقطع داخلی لوله یا فیتینگ مورد نظر برای اتصال باشد.

اتصال در لوله کشی فولادی گالوانیزه

(۱) اتصال اجزای لوله کشی فولادی گالوانیزه تا قطر اسمی ۵۰ میلی متر (۲ اینچ) باید از نوع اتصال دنده‌ای باشد.

(2) اتصال اجزای لوله کشی فولادی گالوانیزه در قطرهای نامی ۶۵ و80 و 100 میلی متر (21/2، ۳ و ۴ اینچ)، می‌توان از اتصال دنده‌ای یا فلنجی استفاده کرد.

(۳) اتصال اجزای لوله کشی فولادی گالوانیزه در قطر اسمی ۱۲۵ و 150 میلی متر (5 و 6 اینچ) باید از نوع اتصال فلنجی باشد.

(۴) اتصال دنده‌ای باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشد:

ISO 7.1

EN 10226-1

ISIRI 1798

(۵) در اتصال فلنجی جنس فلنج باید چدنی، چدن چکش خوار یا فولادی گالوانیزه از نوع دنده‌ای و طبق " (۱۶-۴-۴-۵) انتخاب فلنج " باشد. نوع دنده فلنج باید بر اساس یکی از استانداردهای (۱۶-۴-۴-۸) "ب" انتخاب شود واشر آب بندی بین دو فلنج متقابل نباید برای آب آشامیدنی اثر زیان آور داشته باشد.

(۶) اتصال دنده‌ای که دنده‌های آن طبق استانداردهای دیگر باشد به شرطی مجاز است که از نظر مشخصات و اندازه‌های دنده طبق یکی از استانداردهای مقرر شده بالا و مورد تأیید باشد.

اتصال در لوله کشی مسی

(1) در اتصال لحیمی مویینگی سطوح اتصال دو قطعه را باید کاملا تمیز کرد و مفتول لحیم کاری را باید تا دمای ذوب گرم کرد، به طوری که فاصله مویینه بین دو قطعه را در تمام سطوح اتصال (گیر) پرکند.

(۲) در اتصال لحیمی مویینگی، در شرایط عادی، مفتول لحیم کاری باید از نوع نرم باشد. دمای ذوب لحیم کاری نرم باید کمتر از ۴۲۷ درجه سلسیوس (۸۰۰ درجه فارنهایت) باشد. مفتول لحیم کاری ممکن است از آلیاژهای قلع - نقره، قلع -مس یا قلع - آنتیموان (5-95) باشد.

استفاده از مفتول لحیم کاری که میزان سرب آن بیش از 0/2 درصد باشد مجاز نیست.

(۳) در اتصال لحیم مویینگی، مفتول لحیم کاری باید مطابق یکی از استانداردهای زیر باشد:

ISO 2016

DIN 1707

EN 9453, 1254

ANSI/ASTM B32, B 16.22

(۴) در اتصال فیتینگ فشاری، فیتینگهای انتخابی باید طبق استانداردهای مقرر شده در (16-4-4-4) "پ" باشد.

(۵) در اتصال لحیمی مویینگی و اتصال فیتینگ فشاری، در لوله کشی مسی، استفاده از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که مفتول لحیم کاری و طول اتصال لحیمی و نوع دنده و اندازه آن در اتصال فشاری طبق استانداردهای مقرر شده بالا و مورد تأیید باشد.

) اتصال در لوله کشی غیر فلزی

(۱) اتصال لوله به لوله، لوله به فیتینگ و فیتینگ به فیتینگ در لوله کشی غیر فلزی به دو روش مکانیکی یا جوشی صورت می‌گیرد.

(۲) اتصال مکانیکی باید از نوع دنده‌ای یا فشاری باشد. اتصال دنده‌ای یا فشاری با کمک واسط، از جنس برنجی یا فولادی با روکش نیکل یا قلع ، طبق توصیه کارخانه سازنده باید صورت گیرد. نوع اتصال باید مطابق یکی از استانداردهای زیر باشد:

ISO 21003-3

EN 12502

ANSI/ASTM 877

(۳) اتصال جوشی لوله به لوله و لوله به فیتینگ باید با گرم کردن سطح تماس آن‌ها و یا به کمک چسب مخصوص در سطح تماس آن‌ها صورت گیرد. هر کدام از این دو روش باید مطابق یک استانداردهای معتبر صورت گیرد.

(۴) اتصال جوشی یا اتصال مکانیکی لوله‌های غیر فلزی باید مطابق توصیه کارخانه سازنده صورت گیرد. توصیه کارخانه سازنده باید مطابق یکی از استانداردهای معتبر باشد.

(۵) استاندارد فیتینگ مناسب برای لوله‌های غیر فلزی باید در کارخانه بصورت نوشته پاک نشدنی روی لوله مشخص شده باشد.

اتصال دو لوله نا همجنس

(۱) اتصال لوله یا فیتینگ فولادی به لوله یا فیتینگ مسی باید با واسطه یک فیتینگ برنجی یا فیتینگ مورد تأیید دیگر صورت گیرد. اتصال فیتینگ واسط به لوله مسی باید از نوع لحیمی مویینگی یا از نوع فشاری باشد اتصال فیتینگ برنجی واسط به لوله یا فیتینگ فولادی گالوانیزه باید از نوع دنده‌ای باشد.

(۲) اتصال لوله غیرفلزی به لوله یا فیتینگ فولادی یا مسی باید به کمک یک واسط برنجی یا فولادی با روکش نیکل یا قلع یا واسط مورد تأیید دیگر ، صورت گیرد.

اجرای لوله کشی توزیع آب مصرفی در داخل ساختمان باید با رعایت الزامات مندرج در این قسمت از مقررات صورت گیرد.

اجرای لوله کشی باید توسط کارگران آموزش دیده و ماهر صورت گیرد و از طرف کارشناسان مسئول اجرای کار سرپرستی شود.

(۱) لوله کشی باید با توجه به صرفه جویی در مصالح و دستمزد حفاظت در برابر خرابی و آسیب دیدگی، خوردگی، یخبندان، جلوگیری از محبوس شدن هوا در لوله‌ها و مزاحمت ناشی از سر و صدای جریان آب اجرا شود.

در نقاط بالای شبکه لوله کشی که احتمال محبوس شدن هوا باشد، باید شیر تخلیه هوا نصب شود و در نقاط پایین شبکه لوله کشی باید شیر تخلیه آب نصب شود.

(۱) برای امکان تخلیه آب شبکه لوله کشی ساختمان باید بعد از کنتور آب ساختمان و بلافاصله بعد از شیر قطع و وصل و شیر یکطرفه شیر تخلیه آب نصب شود.

(۲) لوله کشی باید چنان اجرا شود که همواره بصورت ثقلی قابل تخلیه باشد.

در هر قسمت از شبکه لوله کشی که تخلیه آب لوله‌ها از شیرهای برداشت آب لوازم بهداشتی و دیگر مصرف کننده‌ها امکان پذیر باشد، نصب شیر تخلیه آب لازم نیست .

انتخاب مصالح و روشهای اتصال لوله به لوله ، لوله به فیتینگ یا شیر، فیتینگ به فیتینگ یا شیر، باید طبق الزامات مندرج در (۱۶-۴-۴) "انتخاب مصالح" به عمل آید.

(۱) در لوله کشی فولادی گالوانیزه خم کردن لوله مجاز نیست و باید از زانوهای فولادی گالوانیزهای چدن چکش خوار استفاده شود.

(2) در اتصال دنده‌ای مواد آب بندی باید فقط روی دنده‌های خارجی (دنده نر) اضافه شود.

(۳) تغییر سطح مقطع داخلی در اتصالات لوله کشی نباید ناگهانی باشد و باید با واسطه تبدیل‌های استاندارد به تدریج صورت گیرد.

(۴) در لوله کشی غیر فلزی، نوع و محل بستها و تأمین شرایط انبساط و انقباض لوله‌ها باید طبق دستور کارخانه سازنده رعایت شود.

) لوله کشی باید در مسیرهایی که در" ( ۱۶-۴-۳-۳) مسیر لوله ها " مقرر شده، اجرا شود.

(۱) سطوح داخلی شفت‌های قائم که لوله در آن نصب می‌شود باید نازک کاری شده و کاملاً صاف باشد.

(۲) لوله و دیگر اجزای لوله کشی باید با بست، و به ترتیبی که در این مبحث مقرر شده است، در مسیرهای تعیین شده ثابت شوند.

(3) در لوله کشی توزیع آب گرم مصرفی باید برای امکان انبساط و انقباض لوله‌ها پیش بینی‌های لازم صورت گیرد.

(۴) در مسیرهایی که لوله‌ها در معرض یخ زدن باشند، باید با عایق گرمایی، یا روشهای مورد تأیید دیگر حفاظت شوند.

(۵) عبور لوله از دیوار، تیغه سقف و کف باید از داخل غلافی که قطر داخلی آن دست کم ۲۰ میلی متر از قطر خارجی لوله بزرگتر باشد، صورت گیرد. فاصله بین لوله و غلاف باید از مواد مناسب پر شود.

(۶) در لوله کشی فلزی هیچ نوع اتصال، جز اتصال جوشی نباید در داخل اجزای ساختمان ، یا داخل غلاف لوله قرار گیرد.

(۷) در عبور لوله از دیوار، کف و سقف باید مقررات آتش سوزی مربوط به این جدارها در مورد فضای دور لوله نیز رعایت شود و دور لوله با مواد مقاوم در برابر آتش با مقاومتی برابر آنچه برای جدار ساختمانی تعریف شده است. پر شود.

اتصال لوله آب به مخازن ذخیره شیرهای فشار شکن آب گرمکن، دستگاه‌های تصفیه آب و موارد مشابه، باید از نوع اتصال بازشو (مانند مهره ماسوره یا فلنج) باشد تا امکان جدا کردن آن وجودداشته باشد.

(۱) فاصله مهره ماسوره یا فلنج با دستگاه نباید بیش از ۳۰ سانتی متر باشد.

شیرهای دیگری که برای حفاظت از شبکه آب آشامیدنی ساختمان لازم است باید برابر " (16-۴-7) حفاظت آب آشامیدنی " باشد.

شیرهایی که در شبکه لوله کشی آب سرد و گرم مصرفی ساختمان نصب می‌شوند باید روکار و آشکار نصب شوند، یا پس از نصب به آسانی قابل دسترسی باشند.

(۱) شیرهایی که روی لوله داخل ترنچ زیر کف ساختمان یا زیر کف محوطه نصب می‌شوند باید با باز کردن یک دریچه قابل دسترسی باشند.

(۲) شیرهایی که روی لوله قائم داخل شفتهای ساختمان نصب می‌شوند باید با باز کردن یک دریچه قابل دسترسی باشند.

(۳) شیرهایی که روی لوله افقی داخل سقف کاذب طبقات ساختمان نصب می‌شوند ، اگر سقف کاذب قابل برداشتن نباشد، باید با بازکردن دریچه‌ای که در سقف کاذب پیش بینی می‌شود قابل دسترسی باشند.

شیرهایی که روی لوله کشی آب سرد و آب گرم مصرفی ساختمان قرار میگیرند باید با نصب اتصال بازشو (مانند مهره ماسوره و فلنج)، نزدیک به شیر ، به منظور سهولت تعمیر و تعویض قابل باز کردن و برداشتن باشند.

ذخیره سازی آب در صورت لزوم و با تأیید به منظورهای زیر صورت میگیرد:

(۱) جلوگیری از قطع آب در لوله کشی توزیع آب مصرفی ساختمان در مواقعی که آب ورودی از شبکه شهری به ساختمان به علت تعمیر یا علتهای دیگر، قطع شود.

(۲) برای آن که مقدار حداکثر مصرف آب در ساختمان به شبکه آب شهری منتقل نشود.

(۳) کنترل فشار آب مورد نیاز لوله کشی توزیع آب مصرفی ساختمان.

(۴) توزیع آب از بالا به پایین

(۵) منطقه بندی توزیع آب در ساختمان‌های بلند

(۶) به منظور حفاظت از شبکه آب شهری

در ساختمان‌های مسکونی بیش از ۴ طبقه یا بیش از ده واحد آپارتمانی باید مخزن ذخیره آب با گنجایش دست کم ۱۲ ساعت مصرف، بر اساس ۱۵۰ لیتر برای هر نفر در شبانه روز پیش بینی شود.

محل مخزن آب

(۱) مخزن ذخیره آب نباید در جایی ساخته یا نصب شود که در معرض نفوذ سیل یا آب زیر زمینی باشد این مخزن نباید در محلی قرار گیرد که لوله فاضلاب یا آب غیر بهداشتی از روی آن عبور کند.

(۲) اگر احتمال نفوذ آب زیرزمینی وجود داشته باشد، باید در اطراف مخزن به اندازه کافی فضای باز پیشبینی شود تا بتوان به طور ادواری مخزن را بازدید کرد و مطمئن شد که آب آلوده به داخل آن نفوذ نمی کند.

(۳) اگر مخزن ذخیره آب در داخل ساختمان قرار گیرد، باید طوری نصب شود که داخل آن برای بازرسی و تعمیر قابل دسترسی باشد و مخزن در برابر گرما و سرما حفاظت شود. برای اتاقی که مخزن ذخیره آب در آن نصب می‌شود باید تعویض هوا و کفشوی پیش بینی شود.

(۴) اگر مخزن فلزی ذخیره آب روی بام نصب شود باید برای جلوگیری از یخ زدن یا گرم شدن آن با عایق گرمایی پوشانده شود عایق سقف این مخازن و دریچه آدم رو آن باید قابل برداشتن باشد تا بازرسی امکان پذیر گردد.

حفاظت مخزن ذخیره آب

(۱) مخزن ذخیره آب باید در برابر اثر آب مقاوم باشد.

(۲) اگر مخزن ذخیره آب فولادی است، باید سطوح داخلی و خارجی آن گالوانیزه باشد.

(۳) اگر مخزن ذخیره آب غیر فولادی یا فولادی غیر گالوانیزه باشد، باید سطوح داخلی و خارجی آن با مواد مناسب، که در رنگ، طعم، بو و گوارا بودن آب اثر نگذارد و ایجاد مسمومیت نکند اندود شود اندود داخل مخزن نباید مواد سربی داشته باشد.

(۴) مخزن ذخیره آب باید دریچه آدم رو داشته باشد تا بازرسی و تعمیر داخلی آن امکان پذیر باشد.

(۵) دریچه آدم رو مخزن ذخیره آب باید، در زمان بسته بودن، کاملاً هوابند باشد. این دریچه باید دور از دسترسی اشخاص غیر مسئول باشد و در برابر نفوذ مواد آلوده و حشرات و کرم‌ها کاملاً حفاظت شود.

اتصالات مخزن ذخیره آب

(۱) روی لوله ورود آب به مخزن باید یک شیر قطع و وصل و یک شیر کنترل، از نوع شناور و یا نوع دیگر، نصب شود تا از سر ریز شدن و اتلاف آب جلوگیری شود.

(۲) لبه زیر دهانه لوله ورود آب به مخزن باید دست کم ۱۰۰ میلی متر از روی دهانه لوله سرریز بالاتر باشد تا فاصله هوایی لازم تأمین شود.

(۳) قطر اسمی لوله سر ریز باید دست کم دو برابر قطر لوله ورود آب به مخزن ذخیره باشد. روی لوله سرریز نباید هیچ شیری نصب شود. لوله سرریز مخزن نباید از جنس قابل انعطاف باشد. انتهای لوله سرریز باید دست کم ۱۵۰ میلی متر بالاتر یا دورتر از کف شوی یا هر نقطه تخلیه دیگر باشد. انتهای لوله سرریز نباید قابل اتصال به شلنگ باشد و باید توری مقاوم در برابر خوردگی داشته باشد. لوله سرریز باید در مسیری کشیده شود که احتمال یخ زدن نداشته باشد، یا آنکه با عایق گرمایی در برابر یخ زدن حفاظت شود. لبه زیر دهانه سرریز باید دست کم ۴۰ میلی متر از حداکثر سطح آب بالاتر باشد.

(۴) مخزن ذخیره آب باید لوله هواکش داشته باشد تا فشار داخل مخزن همواره برابر فشار جو باشد. قطر اسمی لوله هواکش باید دست کم برابر قطر اسمی لوله خروج آب از مخزن باشد و دهانه انتهای آن توری مقاوم در برابر خوردگی داشته باشد.

(۵) مخزن ذخیره آب باید در پایینترین نقطه، لوله تخلیه داشته باشد که با باز کردن شیر آن بتوان تمام آب مخزن را تخلیه کرد. لوله تخلیه مخزن نباید از جنس قابل انعطاف باشد. انتهای لوله تخلیه باید دست کم ۱۵۰ میلی متر بالاتر و دورتر از کف شوی یا هر نقطه تخلیه دیگر باشد. انتهای لوله تخلیه نباید قابل اتصال به شلنگ باشد و باید با توری مقاوم در برابر خوردگی محافظت شود. لوله تخلیه باید در مسیری کشیده شود که احتمال یخ زدن نداشته باشد. قطر اسمی لوله تخلیه مخزن آب باید دست کم برابر ارقام جدول شماره (۱۶-۴-۶-۱) "ث" (۵) باشد.

(6) روی لوله ورودی آب به مخزن باید شیر قطع و وصل نصب شود. اگر حجم مخزن بیش از ۱۰۰۰ لیتر باشد، دهانه خروجی و دهانه ورودی آب باید در دو سمت مخزن و در مقابل هم قرار گیرند تا از راکد ماندن آب جلوگیری شود.

(۷) اگر گنجایش مخزن آب بیش از ۴۰۰ لیتر باشد، باید به جای یک مخزن دست کم دو مخزن به طور موازی نصب شود تا هنگام تعمیر یا تمیز کردن یکی از مخازن، آب قطع نشود. در این حالت هر مخزن باید به طور جداگانه و مستقل به شیرهای ورودی و خروجی آب، شیر کنترل، شیر تخلیه، لوله سرریز و لوله هواکش مجهز باشد.

(۸) در حالتی که تعداد مخازن ذخیره بیش از یک مخزن باشد، مجموع گنجایش دو یا چند مخزن دست کم باید برابر حجم ذخیره مورد نیاز باشد.

برای تأمین یا تنظیم فشار در شبکه لوله کشی توزیع آب مصرفی ساختمان، در موارد لزوم و با تأیید باید یکی از سیستمهای زیر یا ترکیبی از آن‌ها طراحی و نصب شود:

- پمپ و مخزن ذخیره مرتفع

- پمپ و مخزن تحت فشار بدون دیافراگم

- پمپ و مخزن تحت فشار با دیافراگم

- سیستم افزایش فشار بدون مخزن

- شیر فشار شکن از نوع قابل تنظیم

(۱) نصب مستقیم پمپ روی لوله انشعاب آب شهر مجاز نیست

(۲) چنانچه پمپ آبرسانی در زیرزمین ساختمان نصب می‌شود، باید برای آن فونداسیون به ارتفاع دست کم ۵۰ سانتی متر پیش بینی گردد. نصب پمپ در حوضچه مجاز نیست.

پمپ و مخزن ذخیره مرتفع

(۱) نکاتی که در (۱۶-۴-۶-۱) "ذخیره سازی" ، در مورد محل استقرار، حفاظت، اتصالات و دیگر الزامات مخازن ذخیره آب مقرر شده است، در مورد مخازن ذخیره مرتفع نیز باید رعایت شود .

پمپ و مخزن تحت فشار- بدون دیافراگم

(۱) در این سیستم باید روی مخزن یا کلکتور خروجی پمپ، شیر اطمینان مورد تأیید نصب شود.

(۲) شیر اطمینان باید طوری انتخاب و تنظیم شود که در فشاری برابر حداکثر فشار کار مجاز مخزن، باز شود و آب را تخلیه کند.

(۳) لوله تخلیه شیر اطمینان نباید از جنس قابل انعطاف باشد. تخلیه آب از این لوله باید به طور ثقلی صورت گیرد.

(۴) انتهای لوله تخلیه آب شیر اطمینان باید تا نزدیک نقطه تخلیه مناسبی (کفشوی یا یکی از لوازم بهداشتی) ادامه یابد. لوله تخلیه نباید مستقیماً به لوله فاضلاب متصل شود.

(۵) فشار هوای داخل مخزن باید به کمک کمپرسور هوا تأمین شود.

پمپ و مخزن تحت فشار - دیافراگمی

(۱) روی کلکتور آب باید شیر اطمینان مورد تأیید نصب شود.

(۲) شیر اطمینان باید در فشاری برابر حداکثر فشار کار مجاز مخزن، باز شود و آب را تخلیه کند.

(۳) لوله تخلیه شیر اطمینان نباید از جنس قابل انعطاف باشد. تخلیه آب از این لوله باید به طور ثقلی صورت گیرد.

(۴) انتهای لوله تخلیه شیر اطمینان باید تا نزدیک نقطه مناسبی ادامه یابد. این لوله تخلیه نباید مستقیماً به لوله فاضلاب متصل شود.

سیستم افزایش فشار بدون مخزن

(۱) انتخاب و تنظیم این سیستم باید به ترتیبی باشد که حداقل فشار مورد نیاز پشت شیرهای برداشت آب، مقرر شده در این مبحث را به طور خودکار تنظیم کند و روی شیرهای برداشت آب فشاری بیش از آنچه در این مقررات معین شده، ایجاد ننماید.

کاهش فشار آب

(۱) اگر فشار ورودی به لوله کشی توزیع آب مصرفی ساختمان یا قسمتی از آن بیش از ارقامی باشد که در این مبحث از مقررات معین شده است، باید شیر فشار شکن قابل تنظیم با هر سیستم مورد تأیید دیگری، به منظور کاهش فشار آب تا میزان مورد نیاز، نصب شود.

(۲) روی لوله خروجی از شیر فشار شکن یا هر سیستم کاهش فشار دیگر، باید شیر اطمینان فشاری نصب شود.

لوله کشی توزیع آب آشامیدنی در ساختمان (یا ملک) باید به ترتیبی طرح، نصب و نگهداری شود که از هرگونه آلوده شدن با آب غیر آشامیدنی و دیگر مایعات، مواد جامد یا گازی که ممکن است از طریق اتصال مستقیم یا از طریق هر اتصال دیگری، به آن وارد شود یا در آن نفوذ کند، حفاظت شود.

اگر در ساختمان غیر از لوله کشی آب آشامیدنی، لوله کشی دیگری مخصوص آب یا دیگر مایعات غیر آشامیدنی وجود داشته باشد، هریک از این دو شبکه لوله کشی باید با رنگ یا برچسبهای فلزی مورد تأیید مشخص شود، به طوری که شناسایی هر یک از این دو شبکه لوله کشی به آسانی امکان پذیر باشد.

اتصال مستقیم بین لوله کشی آب آشامیدنی و لوله کشی آب غیر آشامیدنی مجاز نیست. مگر آن که با نصب لوازم مورد تأیید، از برگشت جریان جلوگیری شود.

اتصال مستقیم بین لوله کشی توزیع آب سرد و لوله کشی آب گرم مصرفی مجاز نیست، مگر آن که با نصب لوازم مورد تأیید از برگشت جریان جلوگیری شود.

اتصال مستقیم بین لوله کشی آب آشامیدنی که از شبکه آب شهری تغذیه می‌شود و شبکه لوله کشی آب آشامیدنی که از منابع خصوصی تغذیه می‌شود، مجاز نیست.

اتصال مستقیم لوله کشی آب آشامیدنی به لوله کشی فاضلاب و آب باران مجاز نیست.

لوازم و شیرهایی که برای جلوگیری از برگشت جریان آب ناشی از فشار معکوس یا مکش سیفونی به کار می‌رود باید برابر الزامات این قسمت از مقررات و از نظر مشخصات ساخت و آزمایش طبق یکی از استانداردهای معتبر و مورد تأیید باشد.

فاصله هوایی

(۱) حداقل فاصله هوایی قائم باید از زیر دهانه خروجی لوله آب آشامیدنی تا تراز روی لبه سرریز آب هر یک از لوازم بهداشتی، هر مخزن آب، یا هر نوع دهانه تخلیه دیگر، که آب در آن می‌ریزد، اندازه گیری شود.

شیر یکطرفه

(۱) شیر یک طرفه‌ای که برای جلوگیری از برگشت جریان آب به داخل لوله کشی آب آشامیدنی نصب می‌شود، باید از نوع فنردار با نشیمن آب بند باشد و فقط در یک جهت به آب اجازه جریان دهد و در جهت دیگر هیچ نشتی نداشته باشد.

(۲) شیر یک طرفه دوتایی باید شامل دو عدد شیر یک طرفه فنر دار با نشیمن آب بند باشد که پشت سر هم روی لوله نصب می‌شود. بین این دو شیر یک طرفه یک اتصال برداشت آب برای آزمایش با شیر قطع و وصل قرار می‌گیرد. دو طرف این مجموعه باید شیرهای قطع و وصل نصب شود.

(۳) شیر اطمینان اختلاف فشار بین دو شیر یک طرفه باید شامل دو عدد شیر یک طرفه فنردار با نشیمن آب بند باشد. در فاصله بین این دو شیر یک طرفه یک شیر اطمینان اختلاف فشار نصب می‌شود. دو طرف این مجموعه شیرهای قطع و وصل و در بین آن، یک شیر برداشت برای آزمایش نصب می‌شود. وقتی فشار بین دو شیر یک طرفه بیش از فشار آب بالا دست (ورود آب) باشد شیر اطمینان باز و مقداری آب خارج می‌شود.

) خلاء شکن

(۱) خلاء شکن آتمسفر یک یا فشاری (فنردار)، که برای جلوگیری از برگشت جریان ناشی از مکش سیفونی نصب می‌شود، باید از نظر مشخصات ساخت و آزمایش طبق یکی از استانداردهای معتبر و مورد تأیید باشد.

(۲) خلاء شکن باید در فشار متعارف جو بتواند دهانه ورود هوای آزاد را باز کند، خلاء داخل لوله خروجی را بشکند و فشار داخل آن را به فشار جو برساند. دهانه ورود هوا به خلاء شکن نباید زیر هود آشپزخانه یا هرجای دیگری که هوای آلوده دارد، قرار گیرد.

(۳) خلاء شکن باید طوری نصب شود که زیر آن دست کم ۱۵۰ میلی متر بالاتر از تراز لبه سرریز لوازم بهداشتی یا هر مصرف کننده دیگر آب قرار گیرد. خلاء شکن باید طوری نصب شود که قطعه متحرک آن حرکت قائم رو به بالا و پایین داشته باشد.

(۴) نصب خلاء شکن به تنهایی برای جلوگیری از برگشت جریان ناشی از فشار معکوس کافی نیست .

جدول شماره (۱۶-۴-۷-۳) "ث " اربرد انواع مختلف لوازم جلوگیری از برگشت جریان را نشان می‌دهد.

دهانه‌های خروج آب از شیرهای برداشت آب آشامیدنی باید با فاصله هوایی حفاظت شوند.

فاصله هوایی قائم بین لبه زیر دهانه خروج آب تا روی لبه سرریز آب لوازم بهداشتی، مخازن آب یا دستگاه دریافت کننده آب دیگر، باید دست کم برابر ارقام جدول شماره (۱۶-۴-۷-۴) "الف" باشد.

(۱) دهانه خروج آب از شیر یا لوله که آب را به کف شوی یا هر دهانه آزاد فاضلاب یا آب باران می‌ریزد باید دست کم ۱۵۰ میلی متر با دهانه فاضلاب یا آب باران فاصله هوایی قائم داشته باشد.

شیرهای سر شلنگی

(۱) شیر سرشلنگی در شبکه لوله کشی آب آشامیدنی که برای آبیاری فضاهای سبز یا هر مصرف کننده دیگری کاربرد دارد باید با فاصله هوایی شیر یک طرفه دوتایی یا یک شیر یک طرفه و یک خلاء شکن حفاظت شود.

(۲) شیر تخلیه آب نباید زیر خاک قرار گیرد . حتی اگر سرشلنگی هم نباشد. این شیر باید در حوضچه مورد تأیید نصب شود. کف حوضچه باید تخلیه داشته باشد و اطمینان حاصل شود که آب در آن جمع نخواهد شد. دهانه خروجی شیر تخلیه باید نسبت به کف حوضچه دست کم ۱۵۰ میلی متر فاصله هوایی قائم داشته باشد.

(۳) شیر سرشلنگی در موارد زیر نیاز به حفاظت ندارد:

- شیرهای تخلیه آب گرمکن و دیگ آب گرم که فقط برای تخلیه این دستگاه‌ها کاربرد دارند.

- شیر سر شلنگی تغذیه آب ماشین رختشویی و ماشین ظرفشویی، در صورتی که مانع برگشت جریان روی این دستگاه‌ها پیش بینی شده باشد.

(۴) اتصال دوش شلنگی (دوش کمر تلفنی) به لوله آب سرد مصرفی باید با نصب شیر یکطرفه دوتایی یا یک شیر یک طرفه و یک خلاء شکن حفاظت شود.

شیر مخلوط

(۱) نصب شیر مخلوط آب سرد و آب گرم مصرفی روی لوازم بهداشتی یا هر نوع مصرف ف کننده دیگر آب آشامیدنی به شرطی مجاز است که روی اتصال آب سرد به شیر مخلوط یک شیر یک طرفه نصب شود و دهانه مشترک خروج آب از شیر قابل مسدود شدن نباشد.

(۲) در صورتی که دهانه خروج آب از شیر تکی یا مخلوط اتصال سر شلنگی داشته باشد، نصب یک شیر یک طرفه کافی نیست و طبق آن چه در (۱۶-۴-۷-۴) "ب" مقرر شده، اتصال لوله آب سرد باید با لوازم برگشت جریان حفاظت شود.

فلاش والو مخصوص شستشوی توالت یا پیسوار

(۱) اتصال آب از شبکه توزیع آب آشامیدنی به فلاش والو باید با فاصله هوایی، نصب یک شیر یک طرفه و یک خلاء شکن، یا با نصب شیر یک طرفه دوتایی حفاظت شود.

(۲) اگر فلاش والو از نوعی باشد که در آن مانع برگشت جریان پیش بینی شده باشد نصب لوازم دیگری لازم نیست.

بیده

(۱) اتصال لوله کشی توزیع آب مصرفی به نوعی از بیده که آب فشان مغروق دارد، مطلقاً ممنوع است.

(۲) تغذیه آب بیده تنها در صورتی مجاز است که آب مورد نیاز آن از تانک آب جداگانه و مخصوص آن بیده تأمین شود. این تانک باید با فاصله هوایی از شبکه توزیع آب ساختمان جدا باشد.

تغذیه آب به تأسیسات گرمایی و سرمایی

(۱) انشعاب آب از شبکه لوله کشی آب مصرفی برای تغذیه تأسیسات گرمایی، با آب گرم کننده یا بخار و نیز برای تغذیه تأسیسات سرمایی با آب سرد کننده، باید با پیش بینی فاصله هوایی، نصب یک شیر یک طرفه و یک خلاء شکن یا شیر یک طرفه دوتایی حفاظت شود.

(۲) اگر به داخل لوله کشی تأسیسات گرمایی یا تأسیسات سرمایی محلول‌های شیمیایی تزریق شود، انشعاب آب باید با فاصله هوایی یا نصب شیر اطمینان اختلاف فشار بین دو شیر یک طرفه حفاظت شود.

انشعاب آب برای تغذیه لوله کشی آب آتش نشانی

(۱) برای تغذیه لوله کشی آب آتش نشانی از شبکه لوله کشی آب مصرفی ساختمان، باید روی لوله انشعاب آب یک شیر قطع و وصل و یک شیر یکطرفه مورد تأیید نصب شود.

انشعاب آب برای تغذیه ماشین رختشویی و ماشین ظرفشویی

(۱) اتصال آب برای تغذیه ماشین رختشویی و ماشین ظرف شویی و دستگاه‌های مشابه دیگر باید با فاصله هوایی یا یک شیر یک طرفه و یک خلاء شکن حفاظت شود.

(۲) در صورتی که در این ماشین‌ها مانع جلوگیری از برگشت جریان پیش بینی شده باشد، نصب این لوازم روی لوله انشعاب لازم نیست.

انشعاب آب برای تغذیه مصارف تحت فشار

(۱) انشعاب آب آشامیدنی برای تغذیه دستگاه‌ها و تأسیساتی که مصرف کننده آب غیر آشامیدنی هستند (مانند لوازم بهداشتی مخصوص، تانکها و مخازن آب، پمپهای آب و هر سیستم مصرف کننده دیگری که ممکن است تحت فشار داخلی قرار گیرد). باید با فاصله هوایی، شیر یک طرفه دوتایی، یا شیر اطمینان اختلاف فشار بین دو شیر یک طرفه، حفاظت شود.

انشعاب آب برای تغذیه سختی گیر

(۲) انشعاب آب از لوله کشی آب آشامیدنی ساختمان برای تغذیه سختی گیر، در ساختمان‌های تجاری و صنعتی باید با نصب فاصله هوایی، شیر یک طرفه دوتایی یا شیر یکطرفه و یک خلاء شکن حفاظت شود.

(۳) نصب یک شیر یک طرفه برای حفاظت اتصال آب به سختی گیر خانگی کافی است.

دستگاه‌های تصفیه آب

(۱) انشعاب آب برای تغذیه تأسیسات تصفیه آب باید با پیشبینی فاصله هوایی یا نصب یک شیر اطمینان اختلاف فشار بین دو شیر یک طرفه حفاظت شود.

لوله کشی توزیع آب گرم مصرفی

(۱) انشعاب آب لوله کشی آب سرد برای تغذیه لوله کشی توزیع آب گرم مصرفی باید با فاصله هوایی یا نصب یک شیر یک طرفه حفاظت شود.

هر یک از لوازم جلوگیری از برگشت جریان آب باید در محل قابل دسترسی و تعمیر نصب شود.

مانع برگشت جریان از نوع شیر اطمینان اختلاف فشار بین دو شیر یک طرفه باید به طور ادواری آزمایش شود و نسبت به درستی کار آن اطمینان حاصل گردد.

لوله‌های توزیع آب مصرفی ساختمان در داخل ترنج زیر سطح محوطه یا زیر کف ساختمان، باید از لوله‌های فاضلاب دست کم 1/5 متر فاصله افقی داشته باشند. این فاصله باید با خاک کوبیده شده پر شود.

اگر مسیر خط لوله توزیع آب مصرفی در زیر زمین ناگزیر باید مسیر خط لوله فاضلاب را قطع کند، در این صورت باید زیر لوله آب مصرفی دست کم ۳۰۰ میلی متر از روی لوله فاضلاب فاصله قائم داشته باشد. این فاصله باید با خاک کوبیده شده پر شود.

در هر ساختمان ( یا ملک ) که محل سکونت یا اقامت انسان باشد، همه لوازم بهداشتی‌ای که برای حمام کردن، شستشو، پخت و پز، تمیزکاری، رختشویی و نگهداری ساختمان در آن نصب شده اند باید با آب گرم مصرفی هم تغذیه شوند.

(۱) در هر ساختمان (یا ملک) که محل سکونت یا اقامت نباشد، ممکن است فقط لوازم بهداشتی مخصوص شستشو و حمام کردن با آب گرم مصرفی تغذیه شوند.

حداکثر دمای کار طراحی شبکه لوله کشی آب گرم مصرفی باید ۶۰ درجه سلسیوس باشد.

حداکثر دمای آب گرم مصرفی لوازم بهداشتی در نقطه خروج آب از شیر جز در ساختمان‌های ویژه، باید برابر ارقام زیر کنترل شود.

- وان ۴۹ درجه سلسیوس

- دوش 43 درجه سلسیوس

- دستشویی 43 درجه سلسیوس

- سینک آشپزخانه 60 درجه سلسیوس

(۱) در مواردی که دمای مورد نیاز آب گرم مصرفی کمتر از ۶۰ درجه سلسیوس باشد باید دمای مورد نیاز به کمک شیرهای مخلوط دستی یا خودکار، کنترل شود.

(۲) در ساختمان‌های ویژه، مانند کودکستان، دبستان، خانه سالمندان ، ساختمان‌های درمانی و موارد مشابه دیگر، که دمای مورد نیاز از ارقام بالا کمتر باشد باید دمای مورد نیاز به کمک شیرهای مخلوط دستی یا خودکار کنترل شود.

فشار کار طراحی شبکه لوله کشی آب گرم مصرفی باید دست کم ۱۰ بار باشد.

برای جلوگیری از اتلاف آب، لوله کشی توزیع آب گرم مصرفی باید لوله برگشت داشته باشد تا آب گرم مصرفی همواره گردش داشته باشد و دمای آب گرم خروجی به هنگام باز کردن شیرهای برداشت آب از ارقام مقرر شده کمتر نباشد.

(۱) ممکن است به جای لوله برگشت، دمای آب لوله کشی توزیع آب گرم مصرفی را با روشهای دیگری (از جمله نصب نوارهای گرم کننده روی خطوط لوله)، در حد مورد نیاز به طور خودکار کنترل کرد.

(۲) در صورتی که طول خط لوله توزیع آب گرم مصرفی، از آب گرمکن تا دورترین مصرف کننده، بیش از ۳۰ متر باشد، باید به کمک لوله برگشت، یا روشهای دیگر دمای آب گرم مصرفی داخل لوله را از آب گرم کن تا فاصله ۳۰ متر از دورترین مصرف کننده ها، در حدود ارقام مقرر نگاه داشت.

اگر مسیر لوله کشی مناسب باشد و از نظر اقتصادی مقرون به صرفه باشد، ترجیح دارد گردش آب گرم از طریق لوله برگشت تا آب گرمکن بدون نصب پمپ و با استفاده از کاهش وزن مخصوص آب در دمای بالاتر که آب گرم را به سمت بالا می‌راند، صورت گیرد.

(۱) در صورت لزوم باید برای گردش آب در لوله برگشت روی این لوله پمپ نصب شود.

(۲) در صورت نصب پمپ روی لوله برگشت آب گرم مصرفی باید برای پمپ کلید خودکار یا دستی پیش بینی شود تا در مواقعی که گردش آب گرم مصرفی لازم نباشد، بتوان پمپ را خاموش کرد.

لوله کشی توزیع آب گرم مصرفی به منظور کاهش اتلاف انرژی باید برابر الزامات مقرر شده در این قسمت عایق شوند.

در صورت عایق کردن لوله کشی آب گرم مصرفی عایق کاری لوله‌ها باید طبق جدول (۱۶-۴-۸-۴) "ب" صورت گیرد.

اتصال لوله آب گرم مصرفی به لوازم بهداشتی که مصرف کننده آب گرم هستند باید به شیر طرف چپ باشد.

طراحی و نصب آبگرم کن، مخصوص تولید آب گرم مصرفی مورد نیاز لوازم بهداشتی و دیگر مصرف کننده‌های آب گرم مصرفی ساختمان، باید با رعایت الزامات مقرر شده در این قسمت از مبحث شانزدهم، و نیز الزامات مقرر شده در " مبحث چهاردهم - تأسیسات مکانیکی ساختمان " انجام گیرد.

ظرفیت ذخیره و ظرفیت ساعتی آب گرمکن باید به اندازه‌ای انتخاب شود که پاسخگوی مصرف روزانه و نیز حداکثر مصرف ساعتی آب گرم مصرفی مورد نیاز جمعیت ساکن ساختمان باشد.

(۱) ظرفیت ذخیره آب گرم کن باید دست کم برای هر واحد مسکونی یک خوابه ۷۵ لیتر، دو خوابه ۱۱۰ لیتر و سه خوابه ۱۵۰ لیتر باشد.

فشار کار

(۱) حداکثر فشار کار مجاز آب گرم کن باید دست کم ۱۰۳۵ کیلو پاسکال باشد.

(۲) حداکثر فشار کار مجاز آبگرم کن باید در محل مناسب و به صورت با دوام و دائمی روی آن نقش شده باشد.

تخلیه آب گرمکن

(۱) در پایینترین نقطه آبگرمکن یا مخزن ذخیره آب گرم مصرفی باید شیر تخلیه، از نوع مورد تأیید، نصب شود.

عایق گرمایی

(۱) آب گرمکن و مخزن ذخیره آب گرم مصرفی باید با عایق گرمایی در برابر اتلاف انرژی گرمایی حفاظت شود.

(۲) ضخامت عایق گرمایی باید طوری انتخاب شود که تلفات انرژی گرمایی از سطوح خارجی آن از ۴۷ وات بر متر مربع بیشتر نباشد. در محاسبه اتلاف انرژی، دمای محیط محل نصب دستگاه نباید از ۱۸ درجه سلسیوس بیشتر گرفته شود.

لوازم ایمنی

(۱) آب گرمکن باید شیر اطمینان فشار و شیر اطمینان دما، یا شیر ترکیبی فشار - دما، از نوع مورد تأیید داشته باشد.

(۲) ظرفیت تخلیه شیر اطمینان باید برای ظرفیت گرمایی آب گرم کن مناسب باشد.

(۳) شیر اطمینان دما باید حداکثر برای تخلیه در دمای ۹۹ درجه سلسیوس تنظیم شود.

(۴) شیر اطمینان فشار باید برای تخلیه مخزن، در فشار کار مجاز حداکثر و یا ۱۰۳۵ کیلو پاسکال در سطح دریا تنظیم شود.

(۵) شیر اطمینان باید در قسمت بالای آب گرمکن یا مخزن ذخیره آب گرم مصرفی و در ارتفاع ۱۵۰ میلی متر پایین تر از تراز سطح بالای مخزن نصب شود.

(۶) بین آب گرمکن یا مخزن ذخیره آب گرم مصرفی و شیر اطمینان نباید هیچ شیر دیگری نصب شود.

(۷) لوله تخلیه شیر اطمینان باید از نوع غیر قابل انعطاف و مناسب برای کار در دمای ۹۹ درجه سلسیوس باشد.

(۸) قطر اسمی لوله تخلیه آب از شیر اطمینان باید دست کم برابر قطر دهانه خروجی شیر اطمینان باشد.

(۹) تخلیه آب در لوله تخلیه شیر اطمینان باید به طور ثقلی انجام گیرد و شیب لوله همواره به طرف نقطه تخلیه باشد. روی این لوله نباید هیچ شیری نصب شود.

(۱۰) مسیر لوله تخلیه شیر اطمینان باید طوری انتخاب شود که خروج آب موجب خسارت و خرابی نشود ایجاد خطر نکند و سر و صدای آن باعث مزاحمت نشود. این لوله باید در برابر احتمال یخ زدن حفاظت شود.

(۱۱) انتهای لوله تخلیه باید با دهانه باز و بدون دنده باشد و آب تخلیه شده با فشار جو به نزدیک نقطه تخلیه برسد. اتصال این لوله به شبکه لوله کشی فاضلاب ساختمان باید از نوع غیر مستقیم و با فاصله هوایی صورت گیرد . اتصال مستقیم این لوله به شبکه لوله کشی فاضلاب ساختمان مجاز نیست.

کنترل دمای آب گرم کن

(۱) آبگرم کن باید به کنترل خودکار دما مجهز باشد، به طوری که بتوان به کمک آن، دمای آب گرم مصرفی را از حداقل تا حداکثر مورد نیاز تنظیم کرد.

قطع و وصل انرژی

(۱) اگر آب گرمکن از نوع برقی است باید برای قطع و وصل انرژی ورودی به آن کلید جداگانه و مستقلی پیش بینی شود.

(۲) اگر آب گرمکن با شعله مستقیم (سوخت مایع یا گاز) کار می‌کند باید روی لوله ورودی سوخت به مشعل آن، شیر جداگانه و مستقلی پیش بینی شود.

(۳) اگر آب گرمکن انرژی گرمایی خود را از آب گرم کننده یا بخار می‌گیرد، باید روی لوله آب گرم کننده ورودی به آن، شیر جداگانه و مستقلی پیش بینی شود.

کلیات

(۱) لوله کشی توزیع آب مصرفی ساختمان، پیش از بهره برداری، باید طبق الزامات مقرر شده از طرف ناظر قانونی ضدعفونی شود.

(۲) در صورتی که چنین الزاماتی رسماً منتشر نشده باشد، ضد عفونی باید طبق الزامات مقرر شده در این قسمت از مقررات صورت گیرد.

(۳) عمل ضد عفونی باید پس از آزمایش نشت لوله کشی و پیش از نصب لوازم بهداشتی صورت گیرد.

روش ضد عفونی کردن

(۱) ابتدا باید لوله کشی با آب آشامیدنی کاملاً شستشو داده شود و داخل لوله‌ها از مواد زائد و زیان آور کاملاً پاک گردد. شستشو باید تکرار شود تا آب خروجی از دهانه‌های باز کاملاً تمیز و عاری از مواد زائد و آلوده گردد.

(2) سپس لوله کشی باید با محلول کلر با غلظت ۵۰ میلیگرم در لیتر (50PPM) پر شود و همه شیرها و دهانه‌های باز به مدت ۲۴ ساعت بسته شود. می‌توان مدت ضدعفونی را ۳ ساعت و غلظت محلول کلر را ۲۰ میلیگرم در لیتر (200PPM ) تعیین کرد.

(3) پس از آن باید لوله کشی را از محلول کلر خالی کرد و با آب آشامیدنی دوباره شستشو کرد تا زمانی که آب خروجی از دهانه‌های باز بدون کلر باشد.

(4) پس از انجام کامل عمل ضد عفونی باید نمونه آب برای آزمایش میکروب شناسی برداشته شود. اگر نتیجه آزمایش نشان دهد که هنوز در لوله‌ها یا دیگر اجزای لوله کشی آلودگی باقی است، باید با تأیید ناظر ساختمان، عمل ضد عفونی به ترتیب بالا تکرار شود.

کلیات

(۱) آزمایش نشت شبکه لوله کشی توزیع آب مصرفی ساختمان باید طبق الزامات مندرج در این قسمت از مقررات انجام شود.

(۲) ممکن است آزمایش لوله کشی قسمت به قسمت در جریان پیشرفت کار ، یا به طور کامل پس از نصب کلیه لوله‌ها و اجزای دیگر لوله کشی صورت گیرد.

(۳) پیش از انجام آزمایش و تأیید لوله کشی، هیچ یک از اجزای لوله کشی نباید با عایق یا اجزای ساختمان پوشانده شود. در هنگام آزمایش همه اجزای لوله کشی باید آشکار و قابل بازرسی باشد.

(۴) علاوه بر آزمایش قسمت به قسمت یا کامل لوله کشی، باید پس از خاتمه کار و نیز پس از نصب لوازم بهداشتی، آزمایش فشار با آب انجام گیرد.

روش انجام آزمایش

(1) پس از خاتمه لوله کشی و پیش از نصب لوازم بهداشتی باید دهانه‌های باز به طور موقت بسته شود و لوله کشی با آب به تدریج پر شود و کاملاً هواگیری گردد. پیش از اقدام به آزمایش، باید شبکه لوله کشی را به مدت حداقل دو روز پر از آب نگاه داشت.

(۲) آزمایش فشار باید با آب و به کمک تلمبه مخصوص آزمایش فشار آب، مجهز به فشار سنج با فشار حداقل ۱۰ بار انجام شود. فشار سنج باید در بالاترین قسمت لوله کشی مورد آزمایش نصب شود.

(۳) مدت آزمایش باید حداقل یک ساعت باشد. در این مدت اگر شکستگی یا نشت آب مشاهده شود، باید آزمایش فشار آب پس از رفع عیب تکرار شود.

(4) پس از نصب لوازم بهداشتی یک بار دیگر باید آزمایش فشار آب انجام شود. شبکه لوله کشی آب لوازم بهداشتی و کلیه اجزای آن باید از نظر مقدار جریان و فشار کار در وضعیت کار عادی قرار گیرد. همه شیرها باید یک به یک باز و بسته شود و نسبت به آب بند بودن آن‌ها اطمینان حاصل شود. این مرحله آزمایش باید در فشار بهره برداری و به مدت حداقل یک ساعت انجام شود در صورت مشاهده نشت پس از رفع عیب این آزمایش باید تکرار شود.

کلیات

(۱) صاحب ساختمان (ملک) یا نماینده مجاز او موظف است شبکه لوله کشی توزیع آب مصرفی ساختمان را در وضعیت بهداشتی و سالم، طبق الزامات این مقررات نگهداری کند.

(۲) لوله کشی توزیع آب مصرفی ساختمان باید مورد بازرسیهای ادواری قرار گیرد و در صورت مشاهده عیب یا نقص، نسبت به رفع آن اقدام شود.

بازرسی‌های ادواری

(۱) نمونه آب از نظر خوردگی مصالح و آلودگی میکروبی مورد آزمایش قرار گیرد.

(۲) مخازن ذخیره آب دست کم سالی یکبار تخلیه و تمیز شود. اگر مخزن ذخیره فلزی است، در صورت نیاز از داخل و خارج رنگ شود.

(۳) لوازم حفاظت از آب آشامیدنی دست کم ماهی یک بار مورد بازرسی قرار گیرد.

(۴) شیرهای خروجی آب از نظر خوردگی، نشت و کار سالم به طور منظم بازرسی شود.

(۵) سرریز مخازن آب، فلاش تانک و دستگاه‌های مشابه، از نظر مسدود نبودن، دست کم سالی یک بار بازرسی شود.

طراحی و اجرای حوضچه پمپاژ فاضلاب و لوله کشی فاضلاب بعد از پمپ که فاضلاب در آن تحت فشار جریان می‌یابد، خارج از حدود این فصل از مقررات است.

الزامات لوله کشی فاضلاب برای لوازم بهداشتی و مصرف کننده‌های ویژه در ساختمان‌های بهداشتی و درمانی خارج از حدود این فصل از مقررات است .

لوله کشی فاضلاب دستگاه‌های ویژه فرایندهای تولیدی در ساختمان‌های صنعتی خارج از حدود الزامات این فصل قرار دارد. این لوله کشی باید از لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان کاملاً جدا باشد.

لوله کشی فاضلاب شیمیایی در آزمایشگاه‌ها و کاربری‌های مشابه خارج از حدود الزامات این فصل قرار دارد. این لوله کشی باید از لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان کاملاً جدا باشد.

در صورت عدم دسترسی به شبکه فاضلاب شهری، لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان تا نقطه ورودی به ایستگاه پمپاژ فاضلاب یا دستگاه تصفیه فاضلاب خصوصی و یا سیستم دفع فاضلاب در داخل ساختمان (یا ملک) ادامه می‌یابد.

درصورتیکه دستگاه تصفیه فاضلاب خصوصی یا سیستم دفع فاضلاب خارج از مرزهای ساختمان (یا ملک) باشد، لوله کشی فاضلاب تا 1/5 متر دورتر از دیوار خارجی ساختمان (یا ملک) ادامه می‌یابد. ادامۀ لوله کشی تا رسیدن به محل دستگاه تصفیه یا دفع فاضلاب خارج از حدود این فصل از مقررات است.

اطلاعات پیش از طراحی

(۱) پیش از طراحی باید اطلاعات کافی از محوطه داخل و خارج ساختمان و چگونگی اتصال لوله اصلی فاضلاب ساختمان به لولهٔ خارج از ساختمان (یا ملک)، شبکه فاضلاب شهری، دستگاه تصفیه فاضلاب خصوصی، یا هر سیستم دفع دیگری به دست آورد.

(۲) رقوم لوله اصلی فاضلاب خروجی از ساختمان (یا ملک) باید با توجه به وضعیت شبکه فاضلاب شهری و چاله آدم رو آن، لوله خارج ساختمان (یا ملک ) که این لوله فاضلاب باید به آن متصل شود، یا چاله آدم رو دستگاه تصفیه فاضلاب خصوصی در محوطه (یا خارج از محوطه) مشخص شود.

) طراحی لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان باید طبق روشهای مهندسی مورد تأیید انجام شود. روشهای محاسبات مهندسی برای اندازه گذاری لوله‌ها و دیگر اجزای لوله کشی باید مورد تأیید قرار گیرد.

لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان، شامل شاخه‌های افقی، لوله‌های قائم و لوله‌های اصلی افقی ساختمان، باید با رعایت اهداف زیر طراحی شود:

(۱) فاضلاب در لوله‌ها به طور ثقلی جریان یابد و شبکه لوله کشی خود به خود تمیز شود.

(۲) لوله کشی باید مواد جامد و مایع را از لوازم بهداشتی و مصرف کننده‌های دیگر آب، بدون نشت، آرام بدون صدا، بدون مزاحمت و آسیب رساندن به لوله‌ها و دیگر اجزای لوله کشی، دور کند.

(۳) از هر گونه نفوذ گازهای آلوده شبکه لوله کشی فاضلاب به فضاهای ساختمان جلوگیری به عمل آید.

(۴) گازهای ایجاد شده در شبکه لوله کشی فاضلاب به هوای آزاد خارج از ساختمان هدایت شود.

(۵) به منظور تمیز کردن و رفع گرفتگی احتمالی لوله‌ها و فیتینگ ها، دسترسی‌های آسان و مناسب پیش بینی شود.

(۶) پیشبینی‌های لازم برای جلوگیری از خوردگی و فرسودگی لوله‌ها ، فیتینگ‌ها و اتصالها صورت گیرد.

(۷) در مسیر عبور جریان فاضلاب در لوله‌ها ،گرفتگی، تراکم هوا یا رسوب مواد جامد پیش نیاید.

(۸) تغییرات فشار در لوله کشی فاضلاب محدود شود ، تا فشار معکوس یا مکش سیفونی، سبب شکسته شدن ستون آب هوابند سیفونها و نفوذ گازهای آلوده و زیان آور به فضاهای داخل ساختمان نشود

تخلیه مستقیم آب از سیستمهای دیگری که دمای کار آن‌ها بالاتر از ۶۰ درجه سلسیوس (مانند سیستم‌های توزیع بخار و کنداسیت، سیستم‌های گرمائی با آب گرم کننده و غیره) به شبکه فاضلاب بهداشتی ساختمان مجاز نیست.

(۱) تخلیه آب این قبیل تأسیسات پس از عبور از سیستم‌های خنک کننده مناسب به شبکه فاضلاب بهداشتی ساختمان مجاز است.

لوله کشی فاضلاب ساختمان نباید عامل ایجاد یا توسعه آتش و دود در ساختمان باشد.

نقشه‌های اجرایی لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان باید، پیش از اقدام به اجرای کار، برای بررسی و تصویب به مهندس ناظر ارائه شود.

نقشه‌های اجرایی باید شامل لوازم بهداشتی و دیگر مصرف کننده‌های آب، جنس، مسیر و قطر اسمی شاخه‌های افقی، لوله‌های قائم ، لوله اصلی افقی و سایر اجزای لوله کشی فاضلاب باشد.

(۱) پلان لوله کشی فاضلاب طبقه (یا طبقات) ساختمان و محوطه آن باید در نقشه‌ها نشان داده شود.

(۲) نقشه‌ها باید شامل دیاگرام لوله کشی، نقاط مصرف ، رقوم لوله (یا لوله های) خروجی از ساختمان یا ملک باشد.

(۳) نوع و مشخصات، مصالح انتخابی باید در نقشه‌ها و مدارک پیوست آن مشخص شده باشد.

(۴) روشهای اجرا نصب حفاظت و نگهداری لوله کشی فاضلاب باید در نقشه‌ها و مدارک پیوست آن مشخص شده باشد.

) علائم نقشه کشی باید طبق یکی از استانداردهای مورد تأیید باشد.

فاضلاب خروجی از هر یک از لوازم بهداشتی باید به طور جداگانه و با واسطه سیفون به شاخه افقی فاضلاب یا لوله قائم متصل شود ، جز در موارد زیر:

(۱) سیفون جزء یک پارچه با لوازم بهداشتی باشد؛

(۲) فاضلاب خروجی به طور غیر مستقیم به لوله کشی فاضلاب هدایت شود؛

(۳) لوله سرریز مخازن آب

استفاده از سیفونهای زیر مجاز نیست

(۱) سیفون هایی که روی تاج خود اتصال هواکش دارد؛

(۲) سیفونهای S شکل که خروج فاضلاب از آن‌ها ۱۸۰ درجه با ورود آن زاویه داشته باشد؛

(۳) سیفونهای کاسه ای

مشخصات سیفون

(۱) ساخت سیفون باید طوری باشد که مواد مختلف در آن رسوب نکند و باقی نماند؛

(۲) داخل سیفون باید صاف و بدون هرگونه زائده، برآمدگی و مانع باشد؛

(۳) جنس سیفون و اجزای داخلی آن باید در برابر اثر خوردگی فاضلاب مقاوم باشد؛

(۴) سیفون باید قابل دسترسی باشد و برای تمیز کردن ادواری آن پیش بینی‌های لازم به عمل آید؛

(۵) در مواردی که نصب سیفون لوله‌ای شکل در عمل مشکل باشد، می‌توان از سیفون بطری شکل برای دستشویی استفاده کرد. در این صورت همه نکاتی که در سیفون لوله‌ای شکل مقرر شده، در مورد سیفون بطری شکل هم باید رعایت شود . سیفون بطری شکل باید قابل باز کردن باشد و اندازه مجاری عبور فاضلاب در آن از آنچه برای سیفون لوله‌ای شکل مقرر شده، کوچکتر نباشد.

(۶) فاصله قائم بین نقطه خروج فاضلاب از لوازم بهداشتی و تراز سرریز سیفون نباید از ۶۰ سانتی متر بیشتر باشد.

) حداقل اندازه سیفون‌های لوله‌ای شکل

(۱) اندازه سیفون‌های لوله‌ای شکل، که برای لوازم بهداشتی مختلف به کار می‌رود، از مقادیر جدول شماره (۱۶-۵-۲-۳) "ت" (۱) نباید کمتر باشد.

عمق آب هوابند سیفون

(۱) مقدار عمق آب هوابند سیفون که مانع ورود هوا و گازهای داخل لوله کشی به فضاهای ساختمان می‌شود، نباید از ارقام زیر کمتر باشد:

- قطر اسمی لوله خروجی فاضلاب تا ۵۰ میلی متر، عمق آب هوابند سیفون ۷۵ میلی متر

- قطر لوله خروجی فاضلاب بزرگتر از ۵۰ میلی متر، عمق آب هوابند سیفون ۵۰ میلی متر

(۲) قطر لوله خروجی فاضلاب کانال آب رفت روی کف نباید کمتر از ۷۵ میلی متر و عمق آب هوابند سیفون آن نباید کمتر از ۷۵ میلی متر باشد.

(۳) تغییرات فشار ناشی از فشار معکوس، مکش سیفونی یا عوامل دیگر در شبکه لوله کشی فاضلاب ساختمان نباید بیش از ۳۸± میلی متر آب باشد و عمق آب هوابند سیفون، که بر اثر این تغییرات فشار یا تبخیر، کاهش می‌یابد در هیچ حالتی نباید از ۲۵ میلی متر کمتر شود.

سیفون شبکه فاضلاب ساختمان

(1) روی لوله اصلی فاضلاب در خروج از ساختمان نصب سیفون لازم نیست، مگر آن که ضرورت آن در مواردی مورد تأیید قرار گیرد.

(۲) در صورت نصب سیفون روی لوله اصلی فاضلاب ساختمان نکات زیر باید رعایت شود:

- در طرف ورودی سیفون دریچه بازدید و هواکش باید پیش بینی شود؛

- قطر اسمى لوله هواکش نباید کمتر از نصف قطر اسمی لوله فاضلاب باشد؛

- انتهای لوله هواکش باید در خارج از ساختمان قرار گیرد و دهانه آن با توری مقاوم حفاظت شود.

سیفون‌های زیر کف

(۱) در صورتی که سیفون در زیر کف (در داخل خاک ) قرار گیرد، اجزای آن باید در برابر خوردگی مقاوم باشد.

(۲) پیش بینی‌های لازم برای دسترسی به آن به عمل آید.

(۳) ساخت سیفون طوری باشد که در برابر نفوذ حشرات و کرم‌ها به داخل آن حفاظت شده باشد.

جریان فاضلاب در داخل شاخه‌های افقی لوله‌های قائم و لوله‌های افقی اصلی، باید با تأمین شیبهای مناسب به طور ثقلی صورت گیرد.

(۱) لوله‌های افقی باید شیب یکنواختی در جهت دور کردن فاضلاب از لوازم بهداشتی داشته باشند.

(۲) شیب برعکس در لوله‌های افقی فاضلاب مجاز نیست.

مقدار شیب لوله‌های افقی

(۱) شیب لوله‌های افقی فاضلاب باید به اندازه‌ای باشد که سرعت جریان فاضلاب در داخل لوله حداقل برابر 0/7 متر بر ثانیه (2/3 فوت بر ثانیه) باشد تا شستشوی خود به خود لوله‌ها تأمین شود و هیچ رسوبی در لوله باقی نماند.

(۲) حداقل مقدار شیب لوله‌های افقی فاضلاب برای لوله‌های با قطر اسمی متفاوت باید طبق ارقام جدول شماره (۱۶-۵-۲-۴) "ب" (۲) باشد.

(۳) شیب لوله‌های افقی فاضلاب نباید بیش از ۴ درصد باشد.

شاخه‌های افقی فاضلاب

(۱) شاخه افقی باید فاضلاب را به شاخۀ افقی دیگر یا به لوله قائم فاضلاب هدایت کند.

(۲) اتصال شاخه افقی به لوله قائم فاضلاب، باید با زاویه حداکثر ۴۵ درجه باشد مگر اینکه قطر اسمی شاخه افقی کوچکتر از قطر اسمی لوله قائم باشد. در این حالت زاویه اتصال ممکن است بزرگتر از ۴۵ درجه باشد.

(۳) شاخه افقی فاضلاب یا لولۀ افقى اصلى حتى المقدور نباید تغییر امتداد داشته باشد. در صورتی که تغییر امتداد ناگزیر باشد، باید با استفاده از اتصال ۴۵ درجه یا کوچکتر باشد.

(۴) لوله افقی فاضلاب بهداشتی یک واحد (خانه یا آپارتمان)، برای اتصال به لوله قائم فاضلاب، نباید از واحد مجاور آن عبور کند.

لوله قائم فاضلاب

(۱) قطر لوله قائم باید تا جائی که امکان دارد ، در تمام طول آن ثابت بماند.

(۲) لوله قائم فاضلاب باید تا جایی که ممکن است مستقیم نصب شود و از به کار بردن دو خم پرهیز شود.

(۳) در ساختمان‌های تا ۳ طبقه ، آخرین و پایینترین شاخه افقی فاضلاب که به لوله قائم متصل می‌شود باید دست کم ۴۵۰ میلی متر بالاتر از زیر زانوئی پایین لوله قائم باشد. در ساختمان‌های بلندتر از ۳ طبقه تا ۵ طبقه این فاصله باید دست کم ۷۵۰ میلی متر و در ساختمان‌های بلندتر از ۵ طبقه باید برابر ارتفاع یک طبقه باشد. ( شکل شماره (۱۶-۵-۲-۵) "ب" ). این اندازه‌ها در هر تغییر امتداد لوله قائم از جمله دو خم، نیز باید رعایت شود.

شکل شماره (۱۶-۵-۲-۵) "ب ": اتصال پایینترین شاخه افقی به لوله قائم

(۴) لوله قائم فاضلاب که فاضلاب طبقات را به لوله اصلی افقی می‌ریزد، باید با اتصالات حداکثر درجه به لوله افقی متصل شود.

(5) در فاصله زانوئی پایین لوله قائم فاضلاب و تا ۱۰ برابر قطر لوله بعد از آن هیچ شاخه افقی نباید به لوله افقی فاضلاب متصل شود.

دوخم

(۱) اگر تغییر امتداد لوله قائم فاضلاب ناگزیر باشد لوله قائم فاضلاب باید با دو خم اجرا شود. کاهش سرعت فاضلاب در دو خم، موجب ایجاد فشار معکوس روی شاخه افقی نزدیک به آن در بالای دو خم می‌شود. از طرف دیگر ادامه جریان فاضلاب با مقطع مقطع پر، روی شاخه افقی نزدیک به آن در پائین دو خم مکش سیفونی ایجاد می‌کند. با رعایت نکات این قسمت از مقررات باید این اثر را محدود کرد تا از شکستن آب هوابند سیفونهای قبل و بعد از دوخم جلوگیری شود.

(۲) دو خم ممکن است قائم یا افقی باشد. دو خم قائم در حالتی است که تغییر امتداد لوله نسبت به امتداد قائم، مساوی یا کمتر از ۴۵ درجه باشد. اگر تغییر امتداد لوله نسبت به امتداد قائم بیش از ۴۵ درجه باشد دو خم ، افقی نامیده می‌شود.

(۳) دو خم قائم می‌تواند بدون هواکش اجرا شود ولی نصب هواکش در بالا و پایین دو خم افقی الزامی است مگر اینکه تعداد طبقات در بالای دو خم کمتر از ۵ طبقه باشد.

(۴) در محدوده ۶۰ سانتیمتر بالای دوخم تا ۶۰ سانتیمتر پایین دو خم، نباید هیچ شاخه افقی فاضلاب به لوله قائم و یا دوخم متصل شود.

(۵) در شرایطی که زیر شکل (۱۶-۵-۲-۵) "پ" آمده ممکن است برای دو خم افقی هواکش لازم نباشد.

(۶) زاویه اتصالات دوخم ، در بالا و پایین، که بین لوله قائم فاضلاب و قسمت افقی دوخم قرار دارند، نباید از ۴۵ درجه بزرگتر باشد.

شکل شماره (۱۶-۵-۲-۵) "پ" : اتصال هواکش و شاخه افقی فاضلاب قبل و بعد از دو خم افقی

به منظور بازدید و رفع گرفتگی احتمالی لوله‌های فاضلاب در نقاط زیر باید دریچه بازدید نصب شود:

(۱) در بالاترین نقطه هر شاخه انشعاب افقی؛

(۲) در محل تغییر امتداد لوله‌های افقی فاضلاب، در صورتی که زاویه تغییر جهت لوله بیش از ۴۵ درجه باشد؛

(۳) در پایینترین قسمت لوله قائم فاضلاب، قبل از زانوی پایین لوله؛

(۴) در نقاطی روی لوله قائم فاضلاب که برای آزمایش با آب دریچه دسترسی لازم است ( طبق ۱۶-۵-۵-۱ )؛

(۵) روی لوله اصلی افقی فاضلاب، حداکثر به فاصله ۳۰ متر از یکدیگر

(۶) روی لوله اصلی افقی، بلافاصله بعد از خروج از ساختمان

اندازه دریچه بازدید

(۱) روی لوله کشی فاضلاب تا قطر اسمی ۱۰۰ میلی متر (۴ اینچ)، اندازه دریچه بازدید باید برابر با قطر اسمی لوله فاضلاب باشد.

(۲) در لوله کشی فاضلاب با قطر اسمی بیش از ۱۰۰ میلی متر، اندازه دریچه بازدید باید دست کم ۱۰۰ میلی متر باشد.

(۳) در لوله کشی افقی فاضلاب اصلی ساختمان با قطر اسمی بیش از ۲۰۰ میلی متر (۸ اینچ) ، برای بازدید باید چاهک آدم رو نصب شود، درپوش چاهک آدم رو باید در محل خود کاملاً مستقر، پایدار و گازبند باشد.

نصب دریچه بازدید

(۱) دریچه بازدید باید در جایی و به ترتیبی نصب شود که دسترسی به آن آسان باشد و به سهولت بتوان از آن نقطه با فرستادن فنر، یا ابزار دیگر گرفتگی لوله را برطرف کرد. فاصله دریچه بازدید از دیوار مقابلش باید دست کم ۴۵ سانتی متر باشد.

(۲) دریچه بازدید که روی لوله فاضلاب نصب می‌شود باید با واشر مناسب و پیچ و مهره کاملاً آب بند و گازبند شود تا فاضلاب از آن نقطه به داخل ساختمان نشت نکند و گازهای داخل لوله به فضاهای داخل ساختمان نفوذ پیدا نکند.

(۳) اگر لوله افقی یا قائم در اجزای ساختمان دفن شود دسترسی به دریچه بازدید باید با نصب یک دریچه که تا سطح تمام شده کف یا دیوار ادامه دارد، امکان پذیر شود.

(۴) دریچه بازدید باید عمود بر لوله یا طوری روی لوله فاضلاب قرار گیرد که با باز کردن دهانه آن امکان بازدید و تمیز کردن لوله در امتداد جریان فاضلاب فراهم باشد.

(۵) اگر دریچه بازدید در محلی نصب شود که احتمال یخ زدن آب داخل لوله باشد، باید آن را در برابر یخ زدن حفاظت کرد.

(۶) نصب دریچه بازدید در فضاهای تهیه مواد خوراکی (مانند نانوایی، قصابی، شیرینی پزی و فضاهای پخت و پز) مجاز نیست.

الزامات این قسمت از مقررات به مواردی اختصاص دارد که لوله خروجی از برخی لوازم و دستگاه‌های مصرف کننده آب نباید مستقیماً به لوله فاضلاب ساختمان متصل شود.

(۱) انتقال فاضلاب خروجی از دستگاه هایی که در آماده سازی، تولید حمل و نقل و نگهداری مواد خوراکی به کار می‌روند، جز سینک آشپزخانه، به لوله کشی فاضلاب ساختمان باید با فاصله هوایی و از نوع غیر مستقیم باشد.

(۲) انتقال فاضلاب خروجی از دستگاه‌ها و لوازم مربوط به تأسیسات آبیاری فضاهای سبز، استخر شنا، لوله تخلیه شیر اطمینان، ضد عفونی و استریل، به لوله کشی فاضلاب ساختمان باید با فاصله هوایی و از نوع غیر مستقیم باشد.

(۳) انتقال فاضلاب خروجی از دستگاه‌ها و لوازم مربوط به تصفیه آب فیلترها، دیگهای آب گرم، و تأسیسات گرمایی و سرمایی، به لوله کشی فاضلاب ساختمان باید با فاصله هوایی و از نوع غیر مستقیم باشد.

) فاضلاب خروجی از نوع غیر مستقیم باید با فاصله هوایی به یک دریافت کننده فاضلاب، از قبیل کفشوی ، حوضچه فاضلاب، کانال آب رفت روی کف، و یا علم فاضلاب ریزش کند. لوله خروجی پس از این دریافت کننده باید سیفون و هواکش داشته باشد و پس از آن به لوله کشی فاضلاب ساختمان متصل شود.

(۱) اگر لوله فاضلاب با اتصال غیر مستقیم قبل از ریختن به یک دریافت کننده، بیش از ۶۰ سانتی متر (با اندازه گیری

افقی) یا بیش از ۱۲۰ سانتی متر (با اندازه گیری کل طول افقی و قائم ) فاصله داشته باشد باید روی آن سیفون نصب شود.

(۲) فاصله هوایی باید دست کم دو برابر قطر داخلی لوله فاضلاب ورودی باشد.

(۳) دریافت کننده فاضلاب غیر مستقیم باید سیفون ، صافی یا شبکه قابل برداشتن داشته باشد و در محلی آشکار و در دسترس نصب شود.

(۴) دریافت کننده فاضلاب غیر مستقیم باید در فضایی با تعویض هوا و قابل دسترسی نصب شود . دریافت کننده نباید در حمام ، توالت انبار و فضاهای بدون دسترسی و تعویض هوا نصب شود.

(۵) علم فاضلاب باید سیفون مستقل داشته باشد. فاصله قائم بین دهانه ورودی فاضلاب به علم و سیفون آن حداقل ۴۵ و حداکثر ۱۰۵ سانتی متر است.

(۶) قطر لوله خروجی از دریافت کننده دست کم باید برابر قطر لوله فاضلاب غیر مستقیم باشد و فاضلاب باید به کمک یک قیف یا وسیله مشابه طوری در آن بریزد که موجب تراوش نشود.

لوله تخلیه دیگ بخار یا آب گرم، که دمای آن بالاتر از ۶۰ درجه سلسیوس باشد، نباید آب را مستقیماً به داخل شبکهٔ لوله کشی فاضلاب بریزد. اتصال این لوله به شبکه لوله کشی فاضلاب باید به طور غیر مستقیم با فاصله هوایی و استفاده از دریافت کننده‌ای باشد که در آن فرصت کاهش دما وجود داشته باشد.

فاضلاب خروجی از ماشین رختشویی و ماشین ظرفشویی باید با اتصال غیر مستقیم به لوازم بهداشتی دیگر ، کفشوی یا علم فاضلاب بریزد.

(۱) سینک آشپزخانه نیاز به اتصال غیر مستقیم ندارد.

فاضلاب آشپزخانه مکانهای عمومی مانند رستوران ، هتل و غیره باید به چربی گیر مجهز باشد و پس از جدا شدن چربی آن ، به شبکه لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان هدایت شود.

(۱) برای سینک و ماشین ظرفشویی خانگی چربی گیر لازم نیست.

سطوح و اجزای ساختمان باید با رعایت الزامات مندرج در این قسمت از مقررات در مقابل نشت آب حفاظت شود.

(۱) زیر هر شیر برداشت آب در ساختمان باید یک دهانه تخلیه وجود داشته باشد، جز شیر آتش نشانی شیر ماشین ظرفشویی، شیر ماشین رختشویی و لوازم مشابه دیگر که در آن‌ها شیر سرشلنگی آب با یک شلنگ به یک دستگاه مصرف کننده آب متصل می‌شود.

(۲) لوازم بهداشتی (دستشویی، سینک، وان، زیر دوشی و مانند آنها) که دهانه تخلیه فاضلاب آن‌ها قابل مسدود شدن باشد باید سرریز داشته باشد.

(۳) در هر یک از فضاهای ساختمان که احتمال آبریزی از خروجی‌های متعدد وجود داشته باشد باید یک کفشوی یا کانال آب رفت روی کف ، که قابل مسدود شدن نباشد، نصب شود.

(۴) لوله سرریز مخازن و دیگر مصرف کننده هایی که روی بام نصب می‌شوند، نباید روی بام رها شوند. آب خروجی از این لوازم باید به یک دریافت کننده هدایت شود. کفشوی آب باران بام نباید به عنوان دریافت کننده سرریز این لوازم مورد استفاده قرار گیرد.

مصالح لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان باید با رعایت الزامات مندرج در این قسمت از مقررات انتخاب و کنترل شود.

) روی هر قطعه از لوله، فیتینگ، سیفون و دیگر اجزای لوله کشی فاضلاب باید مارک کارخانه سازنده، یا استاندارد مورد تأییدی که قطعه مورد نظر بر طبق آن ساخته شده است، به صورت ریختگی، برجسته یا مهر پاک نشدنی نقش شده باشد.

استفاده از مصالح کار کرده، آسیب دیده یا معیوب مجاز نیست.

مصالح لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان در هر مورد باید طوری انتخاب شود که در تأمین شرایطی که برای مقاومت هر منطقه از ساختمان در برابر آتش مقرر شده اختلالی ایجاد نکند.

لوله کشی فاضلاب باید در برابر فشار 0/3 بار (۳ متر ستون آب)، از داخل و خارج به طور دائم آب بند و گازبند باشد.

مصالح لوله کشی فاضلاب باید در برابر دمای فاضلاب داخل لوله تا ۶۰ درجه سلسیوس مقاوم باشد.

لوله و فیتینگ چدنی سرکاسه دار

(۱) لوله و فیتینگ چدنی سرکاسه دار، که اتصال لوله به لوله یا لوله به فیتینگ در آن از نوع نر و مادگی سرتنبوشه‌ای است، باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشد:

ISIRI 1547

ANSI/ASTM A 74

BS 416 PART 1

(۲) فیتینگ باید از استانداردی انتخاب شود که با استاندارد لوله هماهنگ باشد.

(۳) سطح داخلی فیتینگ نباید برآمدگی، لبه یا تغییر سطح مقطع (جز تبدیل) داشته باشد.

(۴) استفاده از لوله و فیتینگ چدنی سرکاسه دار از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ، ضخامت، جدار، اندازه‌ها و نوع اتصال، مشابه استانداردهای مقرر شده و مورد تأیید باشد.

لوله و فیتینگ چدنی بدون سرکاسه

(۱) لوله و فیتینگ چدنی بدون سرکاسه ، که اتصال لوله به لوله یا لوله به فیتینگ در آن با استفاده از واشر لاستیکی و بست فولادی زنگ ناپذیر و پیچ و مهره انجام می‌گیرد، باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشد:

ISIRI 2367

DIN 19522 PART 1, PART 2

IS 6594

(۲) فیتینگ باید از استانداردی انتخاب شود که با استاندارد لوله هماهنگ باشد.

(۳) سطح داخلی فیتینگ نباید برآمدگی لبه، یا تغییر سطح مقطع (جز تبدیل) داشته باشد.

(۴) سطح دهانه فیتینگ و قطر خارجی آن باید با دهانه لوله کاملاً برابر باشد تا امکان آب بندی کامل فراهم شود.

(۵) استفاده از لوله و فیتینگ چدنی بدون سرکاسه از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جدار، اندازه‌ها و نوع اتصال مشابه استانداردهای مقرر شده و مورد تأیید باشد.

) لوله و فیتینگ پلی وینیل کلراید (PVC)

(۱) لوله و فیتینگ پلی وینیل کلراید (PVC) باید از نوع سخت و طبق یکی از استانداردهای زیر باشد:

EN 1329 PART 1, PART 2, PART 3

ANSI / ASTM D2665

ISO 3633

(۲) در استاندارد EN 1329 لوله‌های با علامت "B" برای نصب در طبقات ساختمان، لوله‌های با علامت "D" برای دفن در خاک و لوله‌های با علامت BD"" برای نصب در طبقات ساختمان یا دفن در خاک اختصاص دارند.

(3) در استاندارد ISO 3633 لوله‌های با علامت "A" برای لوله کشی آب باران و هواکش فاضلاب، و لوله‌های با علامت "B" برای لوله کشی فاضلاب، هواکش فاضلاب و آب باران اختصاص دارند.

(۴) فیتینگ باید از استانداردی انتخاب شود که با استاندارد لوله هماهنگ باشد.

(۵) سطح داخلی فیتینگ نباید برآمدگی، لبه، یا تغییر سطح مقطع جز تبدیل داشته باشد.

(۶) استفاده از لوله و فیتینگ (PVC)، از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ، ضخامت جدار ، اندازه‌ها و نوع اتصال مشابه استانداردهای مقرر شده تأیید باشد.

لوله و فیتینگ پلی اتیلن (PE)

(۱) لوله و فیتینگ پلی اتیلن با چگالی بالا باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشد:

EN 1519 PART 1, PART 2

ISO 8770

(۲) در استاندارد EN 1519 ، لوله‌های با علامت "B" برای نصب در طبقات ساختمان و لوله‌های با علامت "BD" برای نصب در طبقات ساختمان و نیز دفن در خاک (در زیر کف پایین ترین طبقه ساختمان) اختصاص دارند.

(۳) فیتینگ باید از استانداردی انتخاب شود که با استاندارد لوله هماهنگ باشد.

(۴) سطح داخلی فیتینگ نباید برآمدگی ، یا تغییر سطح مقطع جز تبدیل داشته باشد.

(۵) استفاده از لوله و فیتینگ پلی اتیلن از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس، ضخامت، جدار، اندازه‌ها و نوع اتصال مشابه استانداردهای مقرر شده و مورد تأیید باشد.

لوله و فیتینگ پلی پروپیلن (PP)

(۱) لوله و فیتینگ پلی پروپیلن که اتصال لوله به لوله یا لوله به فیتینگ در آن از نوع نر و مادگی و به کمک حلقه لاستیکی است، باید طبق استانداردهای زیر باشد:

EN 1451 PART 1

EN 1451 PART 2

(۲) در استاندارد EN 1451 لوله‌های با علامت "B" برای نصب در طبقات ساختمان لوله‌های با علامت "D" برای دفن در خاک (در زیر کف پایینترین طبقه ساختمان) و لوله‌های با علامت "BD" برای نصب در طبقات ساختمان یا دفن در خاک اختصاص دارند.

(۳) فیتینگ باید از استانداردی انتخاب شود که با استاندارد لوله هماهنگ باشد.

(۴) حلقه لاستیکی باید در برابر اثر فاضلاب مقاوم باشد.

(۵) سطح داخلی فیتینگ نباید برآمدگی، لبه، یا تغییر سطح مقطع (جز تبدیل) داشته باشد.

(۶) استفاده از لوله و فیتینگ پلی پروپیلن از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس ضخامت جدار، اندازه‌ها و نوع اتصال مشابه استانداردهای مقرر شده و مورد تأیید باشد.

) لوله و فیتینگ فولادی گالوانیزه

(۱) لوله و فیتینگ فولادی گالوانیزه باید طبق یکی از استانداردهای زیر باشد:

ISIRI 423

ISO 65

EN 10255

(۲) کاربرد لوله‌های فولادی گالوانیزه در خاک ( زیر کف پایینترین طبقه یا در محوطه) مجاز نیست.

(۳) فیتینگ باید از استانداردی انتخاب شود که با استاندارد لوله هماهنگ باشد.

(۴) سطح داخلی فیتینگ نباید برآمدگی، لبه، یا تغییر سطح مقطع (جز تبدیل) داشته باشد.

(۵) استفاده از لوله و فیتینگ فولادی گالوانیزه از استانداردهای دیگر به شرطی مجاز است که از نظر جنس، ضخامت، جدار، اندازه‌ها و نوع اتصال مشابه استانداردهای مقرر شده و مورد تأیید باشد.

اجرای لوله کشی فاضلاب بهداشتی ساختمان باید طبق الزامات مندرج در این قسمت از مقررات انجام گیرد.

اجرای لوله کشی باید توسط کارگران آموزش دیده و ماهر صورت گیرد و از طرف کارشناسان موسسات مسئول نظارت و سرپرستی شود.

لوله کشی باید با توجه به صرفه جویی در مصالح و دستمزد حفاظت در برابر خرابی و آسیب دیدگی، خوردگی، یخ بندان، گرفتگی، تراکم هوا در مسیر جریان و جلوگیری از سر و صدای مزاحم جریان فاضلاب اجرا شود.

لوله کشی باید به ترتیبی اجرا شود که جریان فاضلاب به طور ثقلی از لوازم بهداشتی و دیگر مصرف کننده‌های آب، دور شود و از طریق شاخه‌های افقی، لوله‌های قائم و لوله اصلی افقی از ساختمان خارج شود.

(۱) شیب لوله‌های افقی باید طبق الزامات مقرر در ردیف ( ۱۶-۵-۲-۴ ) و تا حد ممکن یکنواخت باشد. اگر تغییر در شیب لازم شود باید در محل تغییر شیب دریچه بازدید نصب شود.

(۲) لوله باید تا حد ممکن مستقیم نصب شود. اگر تغییر جهت لازم شود باید از انواع زانوهای پیش ساخته استفاده شود. حداکثر زاویه اتصالات در تغییر جهت لوله‌های اصلی ۴۵ درجه است.

(۳) تغییر سطح مقطع لوله کشی باید تدریجی و با واسطه تبدیل صورت گیرد و از تغییر ناگهانی سطح مقطع خودداری شود.

(۴) در اطراف نقاط دسترسی باید فضای کافی برای فنرزدن و رفع گرفتگی احتمالی لوله و فیتینگ پیش بینی شود.

(۵) از نصب‌ "انتهای‌ بسته‌" در انتهای‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب باید خودداری‌ شود. نصب‌ دریچه‌ بازدید در انتهای‌ شاخه‌ افقی‌ «انتهای‌ بسته‌» محسوب نمی‌شود.

(۶) نصب‌ دریچه‌ بازدید باید با رعایت‌ الزامات مقرر در ردیف‌ (۱۶-۵-۲-۶) انجام شود.

(۷) در صورت استفاده از لوله‌ پلی‌اتیلن‌، به‌ دلیل‌ انبساط زیاد این‌ لوله‌، باید در نقاط مناسب‌ قطعه‌ انبساط نصب‌ شود.

(۸) اجرای‌ لوله‌های‌ افقی‌، قائم‌ و دوخم‌ باید با رعایت‌ الزامات مقرر در ردیف‌ (۱۶-۵-۲-۵) باشد.

آب بندی‌ و گازبندی‌

(۱) اتصال لوله‌، فیتینگ‌ و دریچه‌ بازدید و دسترسی‌ باید به‌ ترتیبی‌ صورت گیرد که‌ در برابر فشار آزمایش‌ پس‌ از نصب‌ کاملاً آب بند و گازبند باشد.

(۲) فشار آزمایش‌ در " ( ۱۶-۵-۵) آزمایش‌ و نگهداری‌ " تعریف‌ و مقرر شده است‌.

مسیر لوله‌ها

(۱) مسیر لوله‌کشی‌ باید تا حد ممکن‌ مستقیم‌ و ساده باشد، در هر مورد باید کوتاهترین‌ و مناسب‌ترین‌ مسیر انتخاب شود. از بکار بردن خم‌ها و تغییر جهت‌های‌ تند باید خودداری‌ شود.

(۲) لوله‌ها باید تا حد ممکن‌ به‌ موازات دیوار، کف‌ و سقف‌ نصب‌ شود.

(۳) لوله‌ها باید در مسیرهایی‌ نصب‌ شوند که‌ دسترسی‌ و تعمیر و تعویض‌ آن‌ها آسان و بدون اشکال باشد. دریچه‌های‌ بازدید باید در نقاط قابل‌ دسترس نصب‌ شوند.

(۴) لوله‌های‌ روکار باید با شیب‌ مناسب‌ به‌ موازات سطوح دیوار، کف‌ و سقف‌ نصب‌ شوند و با بست‌ در محل‌ نصب‌ محکم‌ و ثابت‌ باقی‌ بمانند.

(۵) در عبور لوله‌ از دیوار، سقف‌، و کف‌، فضای‌ اطراف لوله‌ از هر دو طرف باید با مصالح‌ ساختمانی‌ مناسب‌ کاملاً پر شود. اگر لوله‌ از جدار فضای‌ تر عبور می‌کند، دور لوله‌ در محل‌ عبور از دیوار، کف‌ یا سقف‌ باید با مواد آب بند حفاظت‌ شود.

(۶) لوله‌هایی‌ که‌ از دیوار خارجی‌ ساختمان عبور می‌کنند یا از داخل‌ خاک زیرزمین‌، پس‌ از عبور از کف‌سازی‌، وارد فضای‌ ساختمان می‌شوند، باید از داخل‌ غلاف لوله‌ عبور کنند. دور لوله‌، در دو طرف دیوار یا کف‌سازی‌، باید با مواد آب بند کاملاً مسدود شود.

(۷) لوله‌کشی‌ باید طوری‌ اجرا شود که‌ بار اسکلت‌ و سازه ساختمان، یا انبساط ساختمان، روی‌ آن اثر نگذارد.

(۸) مسیر لوله‌کشی‌ باید طوری‌ انتخاب شود که‌ لوله‌ تا حد امکان از درزهای‌ انبساط ساختمان عبور نکند. اگر عبور لوله‌ از درزهای‌ انبساط ساختمان ناگزیر باشد باید روی‌ لوله‌ در محل‌ عبور از درز انبساط ساختمان قطعه‌ انبساط با جدار صاف داخلی‌ نصب‌ شود. نصب‌ قطعه‌ انبساط روی‌ لوله‌، در عبور از درزهای‌ انبساط ساختمان، در پایین‌ترین‌ طبقه‌ ساختمان الزامی‌ نیست‌.

(۹) اگر لوله‌ در داخل‌ ترنچ‌، خزیده رو یا شفت‌ نصب‌ می‌شود، باید برای‌ دسترسی‌ و نگهداری‌ و آزمایش‌ و تمیز کردن، در اطراف آن جای‌ کافی‌ پیش‌بینی‌ شود.

(۱۰) در جایی‌ که‌ لوله‌ در خاک دفن‌ می‌شود و احتمال عبور وسایل‌ حمل‌ و نقل‌، تحمل‌ بار مخازن و تأسیسات سنگین‌ وجود دارد، لوله‌ باید در زیر بلوک بتنی‌ (یا داخل‌ کانال بتنی‌) حفاظت‌ شود. اگر اتصال لوله‌ و فیتینگ‌ در داخل‌ بلوک بتنی‌ قرار گیرد باید برای‌ دسترسی‌ به‌ آن پیش‌بینی‌ لازم به‌ عمل‌ آید.

(۱۱) در عبور لوله‌ از دیوار، کف‌ و سقف‌ باید مقررات آتش‌سوزی‌ مربوط به‌ این‌ جدارها در مورد فضای‌ دور لوله‌ نیز رعایت‌ شود و دور لوله‌ با مواد مقاوم در برابر آتش‌، با مقاومتی‌ برابر آنچه‌ برای‌ جدار ساختمانی‌ تعریف‌ شده، پر شود.

(۱۲) در صورتی‌که‌ لوله‌ فاضلاب مدفون در محوطه‌ خصوصی‌ ملک‌ در مجاورت لوله‌ آب مصرفی‌ باشد، لوله‌ فاضلاب باید دست‌ کم‌ ۳۰ سانتیمتر پایین‌تر از لوله‌ آب قرار گیرد و در صورت اجرای‌ هم‌ سطح‌، حداقل‌ فاصله‌ افقی‌ بین‌ دو لوله‌ نباید کمتر از ۳ متر باشد.

(۱۳) لوله‌کشی‌ پلیمری‌ اگر روکار نصب‌ می‌شود نباید در معرض تابش‌ مستقیم‌ نور آفتاب باشد.

اتصال لوله‌ و فیتینگ‌ چدنی‌ سرکاسه‌دار

(۱) اتصال باید از نوع کنف‌ و سرب باشد.

(۲) فاصله‌ بین‌ سرکاسه‌ و انتهای‌ بدون سرکاسه‌ لوله‌ یا فیتینگ‌، که‌ در داخل‌ آن قرار می‌گیرد، باید کاملاً خشک‌ و تمیز باشد و ابتدا در آن کنف‌ کوبیده شود. کنف‌ درزگیر به‌ صورت طناب و شامل‌ ۷ تا ۱۰ رشته‌ منظم‌ و تاب داده شده باشد.

(۳) سرب درزگیری‌ باید دارای‌ کیفیت‌ یکنواخت‌، تمیز و عاری‌ از مواد خارجی‌ باشد. سرب مذاب روی‌ کنف‌ کوبیده شده ریخته‌ شود. سرب ریزی باید به‌ طور پیوسته‌ و بدون انقطاع صورت گیرد. عمق‌ سرب ریزی نباید کمتر از ۲۵ میلی‌متر باشد. فاصله‌ سطح‌ بالای‌ قسمت‌ سرب ریزی شده از لبه‌ سرکاسه‌ نباید بیش‌ از ۳ میلی‌متر باشد.

(۴) پس‌ از پایان سرب ریزی باید سطح‌ بالای‌ آن کوبیده شود تا سرب داغ همه‌ حفره‌ها و گوشه‌ها را کاملاً پر کند.

(۵) تا پایان آزمایش‌ لوله‌کشی‌ فاضلاب، هیچ‌گونه‌ مواد رنگی‌ نباید سطح‌ درزبندی‌ را بپوشاند.

اتصال لوله‌ و فیتینگ‌ چدنی‌ بدون سرکاسه‌

(۱) سطح‌ خارجی‌ دوسر لوله‌ یا فیتینگی‌ که‌ به‌ هم‌ متصل‌ می‌شوند باید کاملاً صاف باشد. لبه‌ انتهایی‌ دو سرباید، با قطر خارجی‌ کاملاً مساوی‌ باشند، مقابل‌ یکدیگر و کاملاً روی‌ هم‌ قرار گیرند.

(۲) یک‌ لاستیک‌ آب بندی‌ مخصوص، به‌ شکل‌ لوله‌ و مقاوم در برابر اثر فاضلاب، طبق‌ دستور کارخانه‌ سازنده لوله‌، باید روی‌ دو سر لوله‌ یا فیتینگ‌ قرار گیرد.

(۳) آب بندی‌ و درزبندی‌ لاستیک‌ آب بندی‌ روی‌ قسمت‌ انتهایی‌ هر سر لوله‌ یا فیتینگ‌ باید با استفاده از بست‌های‌ حلقوی‌، از تسمه‌های‌ فولادی‌ زنگ‌ناپذیری‌ انجام گیرد که‌ با پیچ‌ و مهره روی‌ لاستیک‌ آب بندی‌ محکم‌ می‌شوند. تسمه‌های‌ فولادی‌ باید طبق‌ دستور کارخانه‌ سازنده باشد و سفت‌ کردن پیچ‌ و مهره باید طوری‌ باشد که‌ روی‌ محیط‌ لاستیک‌ آب بندی‌ فشار یکنواختی‌ وارد شود.

اتصال لوله‌ و فیتینگ‌ پی‌ وی‌ سی‌ (P.V.C)

(۱) اتصال باید با چسب‌ مخصوص و در حالت‌ سرد صورت گیرد.

(۲) نوع چسب‌ و روش اتصال باید طبق‌ دستور کارخانه‌ سازنده لوله‌ باشد.

اتصال لوله‌ و فیتینگ‌ پلی‌ اتیلن‌ (PE)

(۱) اتصال باید در حالت‌ گرم و بدون اضافه‌ کردن مواد خارجی‌ انجام شود.

(۲) اتصال با ذوب کردن لبه‌ دهانه‌های‌ دو قسمت‌ لوله‌ و فیتینگ‌ صورت گیرد. ابتدا دهانه‌ دو قطعه‌ در قالب‌ مخصوص قرار می‌گیرد و گرم می‌شود. بر اثر گرم شدن، سطوح مقابل‌ هم‌ ذوب و در هم‌ تنیده و یکپارچه‌ می‌شود.

(۳) دمای‌ ذوب باید طبق‌ دستور کارخانه‌ سازنده لوله‌ باشد.

اتصال لوله‌ و فیتینگ‌ پلی‌ پروپیلن‌ (PP)

(۱) اتصال باید به‌ کمک‌ حلقه‌ لاستیکی‌، در حالت‌ سرد، با استفاده از مواد روان کننده پیشنهادی‌ کارخانه‌ سازنده و بدون اضافه‌ کردن مواد خارجی‌ انجام گیرد.

(۲) در این‌ اتصال انتهای‌ بدون سرکاسه‌ لوله‌ یا فیتینگ‌ در داخل‌ دهانه‌ سرکاسه‌دار قطعه‌ دیگر که‌ در آن یک‌ حلقه‌ لاستیکی‌ قرار می‌گیرد، با فشردن (پوش فیت‌) آب بند و گازبند می‌شود.

(۳) حلقه‌ لاستیکی‌ باید طبق‌ دستور کارخانه‌ سازنده لوله‌ باشد.

اتصال لوله‌ و فیتینگ‌ فولادی‌ گالوانیزه

(۱) اتصال لوله‌ و فیتینگ‌ باید از نوع دنده ای‌ باشد.

(۲) نوع دنده لوله‌ یا فیتینگ‌ باید طبق‌ یکی‌ از استانداردهای‌ زیر باشد:

ISIRI 1798

ISO 7-1

DIN 2999

BS 21

در لوله‌کشی‌ فاضلاب بهداشتی‌ ساختمان استفاده از انواع اتصالهای‌ زیر مجاز نیست‌:

(۱) اتصال با سیمان یا بتن‌؛

(۲) اتصال با خمیرهای‌ قیردار؛

(۳) اتصال با رینگ‌های‌ لاستیکی‌ برای‌ لوله‌های‌ با قطرهای‌ متفاوت؛

(۴) استفاده از چسب‌ برای‌ اتصال لوله‌ و فیتینگ‌ پلاستیکی‌ ناهمجنس‌.

اتصال لوله‌ فاضلاب به‌ لوازم بهداشتی‌

(۱) اتصال انشعاب خروجی‌ فاضلاب لوازم بهداشتی‌ به‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب باید با زاویه‌ بیش‌ از ۱۵ درجه‌ باشد و جریان فاضلاب از لوازم بهداشتی‌ به‌ آن به‌طور ریزشی‌ (ثقلی‌) صورت گیرد.

(۲) اتصال انشعاب خروجی‌ فاضلاب لوازم بهداشتی‌ به‌ شاخه‌ افقی‌، لوله‌ قائم‌ یا لوله‌ اصلی‌ باید قابل‌ جدا شدن باشد.

(۳) این‌ اتصال باید کاملاً آب بند و گازبند باشد.

آزمایش‌ با آب

(۱) آزمایش‌ با آب ممکن‌ است‌ قسمت‌ به‌ قسمت‌ یا، در صورتی‌ که‌ مصالح‌ لوله‌کشی‌ و اتصالها در برابر فشار ارتفاع (استاتیک‌) ساختمان مقاوم باشند، به‌ طور یک‌جا برای‌ کلیه‌ شبکه‌ لوله‌کشی‌ انجام شود.

(۲) در حالتی‌ که‌ کلیه‌ شبکه‌ لوله‌کشی‌ به‌ طور یک‌جا با آب آزمایش‌ شود باید همه‌ دهانه‌های‌ باز شبکه‌ لوله‌کشی‌، جز بالاترین‌ دهانه‌ باز آن، به‌ طور موقت‌ بسته‌ شود و تمام لوله‌ها با آب پر شود. پس‌ از مدت ۱۵ دقیقه‌ باید همه‌ قطعات و اتصالها مورد بازرسی‌ قرار گیرد و نشت‌ آب مشاهده نشود. در صورت مشاهده نشت‌ آب باید قطعه‌ معیوب یا اتصال ضعیف‌ ترمیم‌ یا تعویض‌ شود و آزمایش‌ با آب تکرار شود. در این‌ روش آزمایش‌ شبکه‌ لوله‌کشی‌ فاضلاب و هواکش‌ ممکن‌ است‌ با هم‌ انجام گیرد.

(۳) در حالتی‌ که‌ شبکه‌ لوله‌کشی‌ قسمت‌ به‌ قسمت‌ آزمایش‌ شود باید با استفاده از دریچه‌های‌ بازدید و دسترسی‌، که‌ روی‌ لوله‌ قائم‌ پیش‌بینی‌ شده اند، ساختمان در ارتفاع به‌ چند منطقه‌ تقسیم‌ شود و آزمایش‌ با آب در هر منطقه‌ به‌ طور جداگانه‌ صورت گیرد. در هر منطقه‌، جز بالاترین‌ ۳ متر، فشار آزمایشی‌ با آب نباید از ۳ متر ستون آب کمتر باشد و هیچیک‌ از قطعات یا اتصالها نباید در معرض فشاری‌ کمتر از ۳ متر قرار گیرد. در صورت مشاهده نشت‌ باید قطعه‌ معیوب یا اتصال ضعیف‌ ترمیم‌ و تعویض‌ شود و آزمایش‌ با آب تکرار شود. در این‌ روش آزمایش‌ شبکه‌ لوله‌کشی‌ فاضلاب باید جدا از شبکه‌ لوله‌کشی‌ هواکش‌ انجام گیرد.

آزمایش‌ با هوا

(۱) در آزمایش‌ با هوا باید لوله‌کشی‌ کاملاً از آب خالی‌ باشد و دهانه‌های‌ خروجی‌ همه‌جا با کیسه‌های‌ مخصوص که‌ با هوای‌ فشرده پر می‌شود یا وسایل‌ دیگر که‌ دهانه‌ را کاملاً مسدود و هوابند می‌کند به‌ طور موقت‌ بسته‌ شود.

(۲) آزمایش‌ با هوا باید با تزریق‌ هوای‌ فشرده به‌ داخل‌ شبکه‌ لوله‌کشی‌ صورت بگیرد و با فشارسنج‌ اندازه گیری‌ شود. فشار آزمایش‌ ۵/۳۴ کیلو پاسکال است‌. پس‌ از آنکه‌ فشارسنج‌ فشار لازم را نشان داد، آزمایش‌ باید به‌ مدت دست‌ کم‌ ۱۵ دقیقه‌ ادامه‌ یابد و در این‌ مدت فشارسنج‌ هیچ‌ کاهش‌ فشاری‌ را نشان ندهد. در صورت مشاهده کاهش‌ فشار در مدت آزمایش‌، باید همه‌ قطعات و اتصالهای‌ لوله‌کشی‌ با آب صابون بازرسی‌ شود. در صورت مشاهده قطعات معیوب با اتصال ضعیف‌، این‌ قطعات تعویض‌ و اتصال ترمیم‌ شود و آزمایش‌ با هوا تکرار شود.

(۳) در آزمایش‌ با هوا، شبکه‌ لوله‌کشی‌ فاضلاب و شبکه‌ لوله‌کشی‌ هواکش‌ فاضلاب ممکن‌ است‌ با هم‌ انجام گیرد.

آزمایش‌ نهایی‌

(۱) آزمایش‌ نهایی‌ باید پس‌ از نصب‌ همه‌ لوازم بهداشتی‌ و کامل‌ شدن سیستم‌ لوله‌کشی‌ فاضلاب و شبکه‌ لوله‌کشی‌ هواکش‌ انجام شود. آزمایش‌ نهایی‌ با دود یا هوا انجام می‌شود.

(۲) در این‌ آزمایش‌ باید انتهای‌ لوله‌ اصلی‌ که‌ فاضلاب را از ساختمان به‌ خارج، یا به‌ نقطه‌ ورودی‌ به‌ دستگاه تصفیه‌ فاضلاب در داخل‌ ساختمان (یا ملک‌) هدایت‌ می‌کند، و نیز انتهای‌ لوله‌های‌ هواکش‌ مسدود شود و دود (با استفاده از ماشین‌های‌ ایجاد دود) یا هوا، با فشار وارد شبکه‌ لوله‌کشی‌ فاضلاب و شبکه‌ لوله‌کشی‌ هواکش‌ شود. در این‌ آزمایش‌ باید همه‌ سیفونهای‌ فاضلاب با آب پر شود. اندازهگیری‌ با فشارسنج‌ صورت می‌گیرد. فشار آزمایش‌ ۲۵ میلی‌متر ستون آب و مدت آن ۱۵ دقیقه‌ است‌.

(۳) در مدت آزمایش‌ نباید فشار سنج‌ هیچ‌ کاهش‌ فشاری‌ نشان دهد.

(۴) این‌ آزمایش‌ دست‌ کم‌ باید سه‌ بار تکرار شود.

(۵) در صورتی‌ که‌ لوله‌ها یا فیتینگ‌های‌ شبکه‌ لوله‌کشی‌، یا قسمتی‌ از آن‌ها، از نوع پلاستیکی‌ (پی‌ وی‌ سی‌ یا پلی‌ اتیلن‌) باشد، به‌ کار بردن دود برای‌ آزمایش‌ نهایی‌ مجاز نیست‌.

از ریختن‌ مواد زایدی‌ که‌ ممکن‌ است‌ سبب‌ گرفتگی‌ لوله‌ یا فیتینگ‌ شود، باید پرهیز گردد.

(۱) در هر مورد پس‌ از بازکردن دریچه‌ بازدید و رفع‌ گرفتگی‌ باید دریچه‌ بازدید به‌ طور کامل‌ آب بند و گازبند شود و در صورت لزوم واشر لاستیکی‌ این‌ دریچه‌ تعویض‌ گردد.

به‌ هنگام استفاده از مواد پاک کننده شیمیایی‌ باید نسبت‌ به‌ اثر خوردگی‌ این‌ مواد روی‌ مصالح‌ لوله‌ها و فیتینگ‌ها توجه‌ کامل‌ شود.

اگر برای‌ رفع‌ گرفتگی‌ از فنر استفاده می‌شود باید فنر یا هر وسیله‌ دیگری‌ که‌ برای‌ رفع‌ گرفتگی‌ به‌ داخل‌ لوله‌ها رانده می‌شود، از نوعی‌ باشد که‌ هنگام عبور از داخل‌ لوله‌ها، فیتینگ‌ها یا سیفونها به‌ سطح‌ داخلی‌ آن‌ها آسیب‌ نرساند.

سیفون های‌ لوازم بهداشتی‌ باید به‌طور ادواری‌ بازدید و تمیز شود و مواد زاید (مواد پاک کننده، صابون، مو، چربی‌ و غیره) از داخل‌ سیفون خارج شود. در صورت باز کردن سیفون و تمیز کردن آن، هنگام نصب‌ مجدد باید درزهای‌ اتصال آن کاملاً آب بند و گازبند شود.

لوله‌کشی‌ هواکش‌ فاضلاب بهداشتی‌ ساختمان باید طوری‌ طراحی‌ شود که‌ هوا بتواند به‌ اندازه کافی‌ از لوله‌کشی‌ فاضلاب خارج یا به‌ آن وارد شود و در نتیجه‌ از شکستن‌ آب هوابند سیفونها بر اثر فشار معکوس یا مکش‌ سیفونی‌ جلوگیری‌ شود.

(۱) سیفون لوازم بهداشتی‌ در لوله‌کشی‌ فاضلاب نباید در معرض اختلاف فشار هوای‌ بیش‌ از ۲۵ میلی‌متر ستون آب قرار گیرد.

همه‌ سیفونها و لوازم بهداشتی‌ سیفون سرخود باید طبق‌ یکی‌ از روشهای‌ معین‌ شده در این‌ فصل‌ از مقررات، دارای‌ هواکش‌ باشند.

لوله‌کشی‌ هواکش‌ فاضلاب بهداشتی‌ ساختمان باید طوری‌ طراحی‌ شود که‌ هوا و دیگر گازهای‌ خروجی‌ از شبکه‌ فاضلاب بهداشتی‌ بر اثر فشار معکوس را، به‌ فضای‌ خارج از ساختمان هدایت‌ کند.

(۱) لوله‌، فیتینگ‌، اتصال و دیگر اجزای‌ لوله‌کشی‌ هواکش‌ باید کاملاً آب بند و گازبند باشد.

نقشه‌های‌ اجرایی‌ لوله‌کشی‌ هواکش‌ فاضلاب باید با نقشه‌های‌ اجرایی‌ لوله‌کشی‌ فاضلاب بهداشتی‌ ساختمان مشترک باشد و شامل‌ لوازم بهداشتی‌ و دیگر مصرف کننده ها، محل‌ عبور و قطر شاخه‌های‌ افقی‌، لوله‌های‌ قائم‌ و دیگر اجزای‌ لوله‌کشی‌ باشد.

(۱) مشخصات مصالح‌ و روشهای‌ نصب‌ باید در نقشه‌، یا در مدارک پیوست‌ آن مشخص‌ شود.

(۲) پلان لوله‌کشی‌ طبقه‌ (یا طبقات) ساختمان باید در نقشه‌ها نشان داده شود.

(۳) نقشه‌ها باید شامل‌ دیاگرام لوله‌کشی‌، نقاط اتصال لوله‌ هواکش‌ به‌ لوله‌های‌ فاضلاب، شیب‌ لوله‌های‌ افقی‌ و اندازه قطر اسمی‌ لوله‌ها باشد.

(۴) نقشه‌ها باید خوانا باشد. علائم‌ ترسیمی‌ باید طبق‌ یکی‌ از استانداردهای‌ مورد تأیید باشد.

هر لوله‌ قائم‌ فاضلاب که‌ شاخه‌های‌ افقی‌ فاضلاب ۵ طبقه‌ یا بیشتر به‌ آن متصل‌ می‌شود، جز لوله‌ قائم‌ مشترک فاضلاب و هواکش‌ لوازم بهداشتی‌ بدون توالت‌، باید لوله‌ قائم‌ هواکش‌ داشته‌ باشد.

(۱) هر لوله‌ قائم‌ هواکش‌ یا هواکش‌ لوله‌ قائم‌ فاضلاب باید از قسمت‌ بالا، بدون کاهش‌ قطر، تا هوای‌ آزاد ادامه‌ یابد.

(۲) هر لوله‌ قائم‌ هواکش‌ باید در پایین‌ترین‌ قسمت‌ به‌ لوله‌ فاضلاب متصل‌ شود. نقطه‌ اتصال باید پایین‌تر از آخرین‌ و پایین‌ترین‌ اتصال شاخه‌ افقی‌ به‌ لوله‌ قائم‌ فاضلاب باشد. اگر لوله‌ قائم‌ هواکش‌ بعد از تغییر امتداد لوله‌ قائم‌ فاضلاب به‌ لوله‌ افقی‌ فاضلاب متصل‌ شود، نقطه‌ اتصال نباید بیش‌ از ده برابر قطر لوله‌ افقی‌ فاضلاب از زانوی‌ زیر لوله‌ قائم‌ فاضلاب فاصله‌ داشته‌ باشد.

(۳) در ساختمان‌های‌ بلندتر از ۱۰ طبقه‌، برای‌ حداکثر هر ۱۰ طبقه‌، باید هواکش‌ کمکی‌ نصب‌ شود. این‌ لوله‌ هواکش‌ باید شیب‌ داشته‌ باشد و دهانه‌ بالایی‌ آن به‌ لوله‌ قائم‌ هواکش‌ و دهانه‌ پایین‌ آن به‌ لوله‌ قائم‌ فاضلاب، با زاویه‌ ۴۵ درجه‌، متصل‌ شود.

(۴) چند لوله‌ قائم‌ هواکش‌ یا هواکش‌ لوله‌ قائم‌ فاضلاب ممکن‌ است‌ در بالاترین‌ طبقه‌ و پیش‌ از خروج از ساختمان، توسط‌ یک‌ لوله‌ افقی‌ به‌ هم‌ متصل‌ شوند و از یک‌ نقطه‌ بام خارج شوند و تا هوای‌ آزاد ادامه‌ یابند. در این‌ حالت‌ اندازه قطر اسمی‌ لوله‌ افقی‌، که‌ چند لوله‌ قائم‌ هواکش‌ را به‌ هم‌ متصل‌ می‌کند، باید بر مبنای‌ مجموع D.F.U لوازم بهداشتی‌ که‌ به‌ کل‌ لوله‌های‌ قائم‌ فاضلاب متصل‌ شده اند صورت گیرد و طول لوله‌ هواکش‌ برای‌ تعیین‌ قطر اسمی‌ لوله‌ افقی‌ برابر فاصله‌ دورترین‌ نقطه‌ اتصال لوله‌ هواکش‌ به‌ پایین‌ترین‌ قسمت‌ لوله‌ قائم‌ فاضلاب، تا دهانه‌ لوله‌ هواکش‌ در هوای‌ آزاد، اندازه گیری‌ شود.

(۵) اگر لوله‌های‌ پلیمری‌ روکار نصب‌ می‌شوند نباید در معرض تابش‌ مستقیم‌ نور آفتاب باشند.

انتهای‌ لوله‌ هواکش‌ باید در محلی‌ قرار گیرد که‌ گازهای‌ خروجی‌ از دهانه‌ آن به‌ داخل‌ فضاهای‌ ساختمان نفوذ پیدا نکند.

(۱) انتهای‌ لوله‌ هواکش‌ نباید مستقیماً زیر هیچ‌ در، پنجره های‌ بازشو یا دهانه‌های‌ ورود هوای‌ سیستم‌ تعویض‌ هوای‌ ساختمان قرار گیرد.

(۲) فاصله‌ افقی‌ انتهای‌ لوله‌هواکش‌ از هر در، پنجره بازشو یا دهانه‌ ورود هوا برای‌ سیستم‌ تعویض‌ هوای‌ ساختمان باید دست‌کم‌ ۳ متر باشد. مگر آنکه‌ انتهای‌ لوله‌ هواکش‌ دست‌کم‌ ۶۰ سانتیمتر بالاتر از آن نقاط قرار گیرد.

(۳) اگر انتهای‌ لوله‌ هواکش‌ به‌ طور افقی‌ از دیوار ساختمان خارج شود، باید دست‌کم‌ ۳ متر تا محدوده زمین‌ ملک‌ فاصله‌ افقی‌ داشته‌ باشد. دهانه‌ این‌ لوله‌ باید از سطح‌ زمین‌ محوطه‌ دست‌ کم‌ ۳ متر بالاتر باشد. انتهای‌ این‌ لوله‌ نباید زیر بالکن‌ یا سایه‌بان دیوار خارجی‌ ساختمان قرار گیرد.

(۴) دهانه‌ انتهای‌ لوله‌ هواکش‌ روی‌ بام باید به‌ سمت‌ بالا باشد.

انتهای‌ لوله‌ هواکش‌ روی‌ بام، یا دیوار خارجی‌ ساختمان، باید با توری‌ مقاوم در برابر زنگ‌ زدن و ورود حشرات حفاظت‌ شود.

انتهای‌ لوله‌ هواکش‌ نباید در داخل‌ شافت‌ یا دودکش‌ ساختمان رها شود. از شافت‌ها یا دودکش‌های‌ ساختمان نباید به‌ عنوان هواکش‌ شبکه‌ لوله‌کشی‌ فاضلاب بهداشتی‌ ساختمان استفاده شود.

جنس‌ قسمت‌ نمایان لوله‌ هواکش‌ روی‌ بام یا خارج ساختمان باید از نوع فلزی‌ باشد.

شاخه‌ افقی‌ هر لوله‌ هواکش‌ باید به‌ سمت‌ نقطه‌ اتصال آن به‌ لوله‌ فاضلاب شیب‌ داشته‌ باشد، به‌ طوری‌که‌ تقطیر بخار آب در داخل‌ لوله‌ هواکش‌ بتواند به‌ آسانی‌ به‌ لوله‌ فاضلاب تخلیه‌ شود.

اتصال لوله‌ هواکش‌ خشک‌ به‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب باید به‌ قسمت‌ بالای‌ آن، بالاتر از محور لوله‌ افقی‌ باشد.

(۱) زاویه‌ اتصال لوله‌ هواکش‌ خشک‌ به‌ لوله‌ فاضلاب نباید کوچکتر از۴۵ درجه‌ نسبت‌ به‌ سطح‌ افق‌ باشد.

(۲) لوله‌ هواکش‌ خشک‌، بلافاصله‌ پس‌ از اتصال به‌ لوله‌ افقی‌ فاضلاب، باید با زاویه‌ بیش‌ از ۴۵ درجه‌ نسبت‌ به‌ سطح‌ افق‌ تا دست‌ کم‌ ۱۵ سانتی‌متر بالاتر از لبه‌ سرریز دستگاهی‌ که‌ هواکش‌ برای‌ آن نصب‌ شده است‌، مطابق‌ شکل‌ شماره (۱۶-۶-۲-۵) "پ" (۲) ، بالا رود.

(۳) اتصال هر شاخه‌ افقی‌ هواکش‌ به‌ لوله‌ قائم‌ هواکش‌ یا هواکش‌ لوله‌ قائم‌ فاضلاب باید دست‌ کم‌ ۱۵ سانتیمتر بالاتر از لبه‌ سرریز بالاترین‌ دستگاهی‌ که‌ هواکش‌ آن به‌ این‌ شاخه‌ افقی‌ هواکش‌ متصل‌ شده است‌، باشد.

نقطه‌ اتصال لوله‌ هواکش‌ خشک‌ هر یک‌ از لوازم بهداشتی‌ به‌ لوله‌ فاضلاب، جز در مورد توالت‌ شرقی‌، توالت‌ غربی‌ و دستگاههای‌ سیفون سرخود که‌ روی‌ کف‌ نصب‌ می‌شوند، نباید پایین‌تر ازسطح‌ سرریز سیفون لوازم بهداشتی‌ که‌ این‌ لوله‌ هواکش‌ برای‌ آن نصب‌ می‌شود، باشد. ( شکل‌ شماره (۱۶-۶-۲-۵) "ت )"

(۱) حداکثر فاصله‌ نقطه‌ اتصال لوله‌ هواکش‌ به‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب، تا نقطه‌ سرریز سیفون لوازم بهداشتی‌، نباید از ارقام جدول شماره (۱۶-۶-۲-۵) "ت" (۱)) بیشتر باشد.

*

(۲) فاصله‌ نقطه‌ اتصال لوله‌ هواکش‌ به‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب، تا نقطه‌ سرریز سیفون لوازم بهداشتی‌، نباید از دو برابر قطر اسمی‌ لوله‌ فاضلاب کمتر باشد.

(۳) اتصال لوله‌ هواکش‌ به‌ تاج سیفون مجاز نیست‌.

ر صورتی‌ که‌ لوله‌ فاضلاب لوازم بهداشتی‌ دیگری‌، در پائین‌ دست‌ به‌ این‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب (هواکش‌تر) متصل‌ شود لازم است‌ برای‌ آن‌ها هواکش‌ جداگانه‌ پیش‌بینی‌ شود.

این‌ لوله‌ قائم‌ فاضلاب باید، بدون هرگونه‌ دوخم‌، بطور قائم‌ امتداد یابد و شاخه‌ فاضلاب هر یک‌ از لوازم بهداشتی‌ به‌ صورت جداگانه‌ به‌ آن متصل‌ شود. فاضلاب توالت‌ و پیسوار نباید به‌ این‌ لوله‌ قائم‌ وارد شود.

(۱) اجرای‌ دو خم‌ دست‌ کم‌ ۱۵ سانتیمتر بالاتر از بالاترین‌ انشعاب مجاز است‌.

(۲) حداکثر فاصله‌ سیفون لوازم بهداشتی‌ از لوله‌ قائم‌ فاضلاب نباید از ارقام جدول شماره (۱۶-۶-۲-۵) "ت"(۱) بیشتر باشد.

انتهای‌ بالای‌ این‌ لوله‌ قائم‌ فاضلاب باید، بدون کاهش‌ قطر اسمی‌ آن به‌ عنوان هواکش‌ لوله‌ قائم‌ فاضلاب، تا هوای‌ آزاد ادامه‌ یابد.

اندازه گذاری‌ این‌ لوله‌ قائم‌ مشترک فاضلاب و هواکش‌ باید دست‌ کم‌ برابر ارقام جدول شماره (۱۶-۶-۲-۸) "ت" باشد و قطر آن در تمام ارتفاع تغییر نکند.

هواکش‌ مداری‌ هر شاخه‌ افقی‌ فاضلاب باید در نقطه‌ای‌ پس‌ از سیفون بالا دست‌ترین‌ دستگاه، و با رعایت‌ الزامات مندرج در (۱۶-۶-۲-۵) به‌ این‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب متصل‌ شود.

(۱) فاضلاب لوازم بهداشتی‌ دیگر نباید به‌ لوله‌ هواکش‌ مداری‌ تخلیه‌ شود.

هواکش‌ مداری‌ باید به‌ سمت‌ نقطه‌ اتصال آن به‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب شیب‌ داشته‌ باشد.

(۱) شیب‌ لوله‌ هواکش‌ مداری‌ نباید از ۸ درصد بیشتر باشد.

تعیین‌ قطر اسمی‌ لوله‌ هواکش‌ مداری‌ باید بر مبنای‌ کل‌ D.F.U. لوازم بهداشتی‌، که‌ هواکش‌ مداری‌ برای‌ آن‌ها در نظر گرفته‌ شده است‌، صورت گیرد.

(۱) قطر اسمی‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب که‌ به‌ عنوان هواکش‌ نیز عمل‌ می‌کند، باید بر مبنای‌ کل‌ D.F.U. لوازم بهداشتی‌، که‌ هواکش‌ مداری‌ برای‌ آن‌ها در نظر گرفته‌ شده است‌، صورت گیرد.

(۲) اگر چند شاخه‌ افقی‌ فاضلاب، که‌ هر یک‌ هواکش‌ مداری‌ مخصوص به‌ خود دارد، به‌ هم‌ متصل‌ شوند، قطر اسمی‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب گروه پائین‌ دست‌ باید بر مبنای‌ کل‌ D.F.U. لوازم بهداشتی‌ که‌ به‌ آن متصل‌ می‌شود، تعیین‌ گردد.

اگر به‌ شاخه‌افقی‌ فاضلاب، که‌ هواکش‌ مداری‌ دارد، بیش‌ از ۳ توالت‌ متصل‌ شود باید برای‌ این‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب هواکش‌ کمکی‌ نصب‌ شود. هواکش‌ کمکی‌ باید بعد از پایین‌ دست‌ترین‌ لوازم بهداشتی‌، که‌ هواکش‌ مداری‌ برای‌ آن‌ها در نظر گرفته‌ شده است‌، به‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب متصل‌ شود.

(۱) فاضلاب لوازم بهداشتی‌ دیگر واقع‌ در طبقه‌ای‌ که‌ هواکش‌ مداری‌ نصب‌ شده است‌، تا حداکثر D.F.U ۴، می‌تواند به‌ لوله‌ هواکش‌ کمکی‌ تخلیه‌ شود.

اگر به‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب، علاوه بر لوازم بهداشتی‌ که‌ برای‌ آن‌ها هواکش‌ مداری‌ نصب‌ شده است‌، لوازم بهداشتی‌ دیگری‌ در پایین‌دست‌ متصل‌ شود، این‌ لوازم بهداشتی‌ باید هواکش‌ مستقل‌ داشته‌ باشند.

در سیستم‌ مشترک فاضلاب و هواکش‌، ارتفاع لوله‌ قائم‌ که‌ فاضلاب لوازم بهداشتی‌ را به‌ لوله‌ افقی‌ مشترک فاضلاب و هواکش‌ متصل‌ می‌کند، باید حداکثر ۴۰/۲ متر باشند.

(۱) حداکثر شیب‌ لوله‌ افقی‌ مشترک فاضلاب و هواکش‌ باید ۴ درصد باشد.

اتصال هواکش‌ خشک‌ به‌ این‌ لوله‌ افقی‌ مشترک فاضلاب و هواکش‌، باید با رعایت‌ الزامات مندرج در (۱۶-۶-۲-۵) باشد. این‌ لوله‌ هواکش‌ باید برای‌ کل‌ D.F.U لوازم بهداشتی‌، که‌ هواکش‌ برای‌ آن‌ها در نظر گرفته‌ شده است‌، اندازه گذاری‌ شود.

لوله‌ فاضلاب در سیستم‌ مشترک فاضلاب و هواکش‌، در عین‌ حال به‌ عنوان هواکش‌ لوازم بهداشتی‌ نیز عمل‌ می‌کند. قطر اسمی‌ این‌ لوله‌ باید دست‌ کم‌ برابر ارقام جدول شماره (۱۶-۶-۲-۱۰) "ت" باشد.

قسمت‌ بالای‌ دو خم‌ باید مانند یک‌ لوله‌ قائم‌ فاضلاب دارای‌ لوله‌ قائم‌ هواکش‌ باشد که‌ طبق‌ بند (۱۶-۶-۲-۳) به‌ آن متصل‌ شود. زانوی‌ شروع دوخم‌ باید مانند زانوی‌ زیر لوله‌ قائم‌ فاضلاب تلقی‌ شود.

هواکش‌ قسمت‌ پایین‌ دو خم‌ باید بین‌ زانوی‌ دوخم‌ و بالاترین‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب به‌ آن متصل‌ شود، یا به‌ امتداد لوله‌ قائم‌ فاضلاب قسمت‌ پایین‌ دوخم‌ اتصال یابد.

قطر اسمی‌ لوله‌ هواکش‌ قائم‌ قسمت‌ بالای‌ دوخم‌ باید بر مبنای‌ کل‌ D.F.U. لوازم بهداشتی‌ که‌ به‌ آن لوله‌ قائم‌ فاضلاب تخلیه‌ می‌شود، تعیین‌ شود.

اجرای‌ لوله‌کشی‌ باید توسط‌ کارگران آموزش دیده و ماهر صورت گیرد و از طرف کارشناسان موسسات مسئول نظارت و سرپرستی‌ شود.

لوله‌کشی‌ باید با توجه‌ به‌ صرفه‌جویی‌ در مصالح‌ و دستمزد، حفاظت‌ در برابر خرابی‌، آسیب‌دیدگی‌، خوردگی‌، یخ‌بندان و تراکم‌ هوا اجرا شود.

در لوله‌کشی‌ فولادی‌ گالوانیزه خم‌ کردن لوله‌ مجاز نیست‌. باید از زانوهای‌ فولادی‌ گالوانیزه (چدن چکش‌خوار یا فولادی‌)، با اتصال دنده ای‌، استفاده شود.

(۱) در اتصال دنده ای‌، مواد آب بندی‌ فقط‌ باید روی‌ دنده های‌ خارجی‌ اضافه‌ شود.

اتصال لوله‌ هواکش‌ به‌ شاخه‌ افقی‌ فاضلاب باید با زاویه‌ ۴۵ درجه‌ نسبت‌ به‌ سطح‌ افق‌، یا بزرگتر باشد.

آب بندی‌ و گازبندی‌

(۱) اتصال لوله‌ و فیتینگ‌ در لوله‌کشی‌ هواکش‌ فاضلاب باید به‌ ترتیبی‌ صورت گیرد که‌ در برابر فشار آزمایش‌ پس‌ از نصب‌ آب بند و گازبند باشد.

مسیر لوله‌ها

(۱) مسیر عبور لوله‌ها باید تا ممکن‌ است‌ مستقیم‌ و ساده باشد و در هر مورد کوتاه ترین‌ مسیر انتخاب شود.

(۲) لوله‌ها باید تا ممکن‌ است‌ به‌ موازات سطوح دیوارها و کف‌ و سقف‌ ساختمان نصب‌ شوند.

(۳) لوله‌های‌ روکار باید به‌ موازات سطوح دیوارها، کف‌ و سقف‌ ساختمان نصب‌ شوند و با بست‌ در محل‌ خود محکم‌ و ثابت‌ باقی‌ بمانند.

(۴) در عبور از دیوار، کف‌ و سقف‌ ساختمان باید فضای‌ اطراف لوله‌ در هر دو طرف کاملاً با مصالح‌ ساختمانی‌ مناسب‌ پر شود. اگر لوله‌ از فضای‌ تر عبور می‌کند، دور لوله‌ در محل‌ عبور با مواد آب بند حفاظت‌ شود.

(۵) اطراف انتهای‌ بالایی‌ لوله‌ قائم‌ هواکش‌، که‌ از دیوار خارجی‌ یا بام عبور می‌کند، باید در برابر نفوذ هوای‌ خارج و رطوبت‌ به‌ داخل‌ ساختمان حفاظت‌ شود. اطراف این‌ لوله‌ باید با ورق مسی‌ یا مصالح‌ مناسب‌ دیگر به‌ ترتیبی‌ پوشانده شود که‌ از نفوذ آب باران و برف، از درز بین‌ مصالح‌ ساختمانی‌ و لوله‌، جلوگیری‌ شود.

(۶) در عبور لوله‌ از دیوار، کف‌ و سقف‌ باید مقررات آتش‌سوزی‌ مربوط به‌ این‌ اجزای‌ ساختمان، در مورد فضای‌ دور لوله‌، نیز رعایت‌ شود و دور لوله‌ با مواد مقاوم در برابر آتش‌ پر شود.

آزمایش‌ با هوا

(۱) در صورتی‌ که‌ لوله‌کشی‌ فاضلاب طبق‌ (۱۶-۵-۵-۱) "پ" با هوا آزمایش‌ شود، آزمایش‌ همزمان لوله‌کشی‌ فاضلاب و لوله‌کشی‌ هواکش‌ می‌تواند عملی‌ شود.

الزامات نوع، جنس‌، تعداد مورد نیاز و نصب‌ لوازم بهداشتی‌ مخصوص معلول و صندلی‌ چرخدار، خارج از حدود این‌ فصل‌ از مقررات است‌.

برای‌ هر جنس‌ (مرد یا زن) باید لوازم بهداشتی‌، به‌ تعداد لازم و به‌طور جداگانه‌ پیش‌بینی‌ شود، جز موارد زیر:

(۱) لوازم بهداشتی‌ خانگی‌؛

(۲) ساختمان‌هایی‌ که‌ تعداد کل‌ جمعیت‌ آن ۱۰ نفر یا کمتر باشد؛

(۳) فروشگاههایی‌ که‌ مواد خوراکی‌ یا آشامیدنی‌ را برای‌ مصرف در همان محل‌ می‌فروشند و تعداد کل‌ مشتریان هم‌زمان آن‌ها کمتر از ۱۰ نفر باشد؛

تعداد توالت‌، دست‌شویی‌، دوش و وان باید، به‌ نسبت‌ جمعیت‌ مرد و زن، برای‌ هر یک‌ پیش‌بینی‌ شود. اگر تعداد مرد و زن مساوی‌ است‌ باید تعداد هر یک‌ از لوازم بهداشتی‌ نیز مساوی‌ باشد.

در محل‌های‌ کار، گروه های‌ بهداشتی‌ (توالت‌، دست‌شویی‌، غیره) باید به‌ فضای‌ کار نزدیک‌ باشد:

(۱) فاصله‌ افقی‌ بین‌ محل‌ کار تا لوازم بهداشتی‌ نباید بیش‌ از ۱۵۰ متر باشد. فاصله‌ای‌ که‌ در ارتفاع، برای‌ دسترسی‌ به‌ گروه بهداشتی‌ باید طی‌ شود نباید بیش‌ از یک‌ طبقه‌ (بالا یا پایین‌) باشد.

(۲) در فروشگاه های‌ بزرگ، فاصله‌ افقی‌ تا لوازم بهداشتی‌، نباید بیش‌ از ۹۰ متر باشد در محل‌های‌ کار باید برای‌ مراجعان و کارکنان، لوازم بهداشتی‌ جداگانه‌ پیش‌بینی‌ شود، مگر آنکه‌ تعداد مراجعان کمتر از ۱۵۰ نفر در روز باشد.

در فضاهای‌ عمومی‌ مانند رستوران، باشگاه، مراکز عمومی‌ و تجاری‌، باید برای‌ مراجعان و کارکنان لوازم بهداشتی‌ جداگانه‌ پیش‌بینی‌ شود.

(۱) در فروشگاه‌ها و مراکز عمومی‌، که‌ در آن‌ها مواد خوراکی‌ و آشامیدنی‌ برای‌ مصرف در همان محل‌ فروخته‌ نمی‌شود، اگر تعداد مراجعان در روز کمتر از ۱۵۰ نفر باشد، لازم نیست‌ برای‌ آن‌ها لوازم بهداشتی‌ جداگانه‌ پیش‌بینی‌ شود.