۱۵.I.۱مقدمه
۱۵.۱کلیات
۱۵.۱.۱حدود و دامنه کاربرد
۱۵.۱.۲تعاریف
۱۵.۲آسانسورها
۱۵.۲.۱الزامات اولیه انتخاب آسانسور
۱۵.۲.۲طراحی و آماده سازی محل آسانسور و اجزاء آن
۱۵.۲.۳ویژگی آسانسورهای مورد استفاده افراد ناتوان جسمی
۱۵.۲.۴ویژگیهای آسانسورهای هیدرولیک
۱۵.۲.۵الزامات آسانسورهای حمل خودرو
۱۵.۲.۶آزمایش و تحویل گیری
۱۵.۲.۷حفاظت در مقابل آتش
۱۵.۲.۸برق اضطراری
۱۵.۳پلکان برقی و پیاده رو متحرک
۱۵.۳.۱الزامات اولیه طراحی
۱۵.۳.۲ویژگیهای سازه و نحوه انتخاب پلکان برقی و پیاده رو متحرک
۱۵.۳.۳تأثیرات پلکان برقی و پیاده رو متحرک بر سازه ساختمان
۱۵.۳.۴مشخصات فنی پلکان برقی و پیاده رو متحرک
۱۵.۳.۵حفاظتهای فنی و ایمنی
۱۵.۳.۶حفاظت در مقابل آتش
۱۵.۳.۷تحویل گیری و نگهداری
۱۵-A۱پیوست ۱ - اطلاعات و مدارک فنی آسانسور، پلکان برقی و پیاده رو متحرک
۱۵-A۱.۱نمونه شناسنامه اطلاعاتی (فنی) آسانسور
۱۵-A۱.۲نمونه شناسنامه اطلاعاتی (فنی) پلکان برقی /پیاده رو متحرکنمونه شناسنامه اطلاعاتی (فنی) پلکان برقی /پیاده رو متحرک
۱۵-A۲پیوست ۲ – جدول های ابعادی آسانسور
۱۵-A۳پیوست ۳- نقشه ها و اطلاعات تکمیلی
۱۵-A۴واژه نامه انگلیسی به فارسی
مبحث پانزدهم: آسانسورها و پلکان برقی
مقدمه
احداث ساختمانهای بلند مرتبه و برجها در کلان، شهرها افزایش میانگین سنی افراد جامعه و نیاز جمعیت میانسال و کهنسال کشور به استفاده از سامانههای مکانیزه حمل و نقل داخل ساختمان لزوم تعبیه سامانه هایی چون آسانسور و پله برقی را بیش از پیش روشن ساخته است. به منظور، طراحی، اجرا و بهره برداری صحیح و قانونمند این تجهیزات لازم است ضوابط مشخصی در این خصوص توسط نهادهای ذیصلاح تدوین و ابلاغ گردد این ضوابط علاوه بر جامعیت باید به اندازه کافی شفاف و بدون ابهام بوده و ضمانت اجرایی لازم را داشته باشد از اینرو مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان برای اولین بار در سال ۸۰ با عنوان آسانسورها و پلههای برقی توسط دفتر امور مقررات ملی ساختمان وزارت مسکن و شهرسازی (سابق) تدوین گردید و در سال ۸۷ نیز مورد بازنگری قرار گرفت پیشرفت چشمگیر صنعت آسانسور در دنیا در دو دهه اخیر و به تبع آن تغییرات آمده بوجود در استانداردهای بین المللی از یک سو و از سوی دیگر تجربیات ۱۵ ساله اجرای ضوابط مربوط به مبحث آسانسور در کشور لزوم بازخوانی و ارزیابی مجدد ضوابط موجود در مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان را بیش از پیش روشن مینمود بدین منظور ویرایش پیش رو به عنوان دومین بازنگری این مبحث در سال ۱۳۹۲ با هدف رفع ابهامات موجود در ویرایش قبلی و به روز رسانی ضوابط مطابق با استانداردهای معتبر بین المللی مورد ارزیابی قرار گرفت. مهمترین مباحث بازنگری شده توسط کمیته تخصصی مبحث پانزدهم به شرح زیر هستند:
بازبینی ساختار کلی مبحث و بهبود آن شامل حذف مطالب با جنبه آموزشی و غیر ضابطه ای، ادغام مطالب مربوط به پلکان برقی با پیاده رو متحرک و رفع اشکالات ویرایشی مبحث،
ساده سازی مفاهیم و ضوابط متن مبحث تا حد امکان
گسترش حوزه کاربرد و ساده سازی ضوابط و مقررات
تکمیل بخش مربوط به آزمایش و تحویل گیری آسانسور و پلکان برقی
تکمیل بخش مربوط به آسانسورهای هیدرولیکی
هماهنگ سازی ضوابط و مقررات این مبحث با سایر مباحث مقررات ملی ساختمان
خارج نمودن مطالب از جنبه توصیهای به حالت ضابطه ای
کاهش حداکثر ارتفاع مجاز برای احداث ساختمان بدون آسانسور
تعیین متولی پاسخگو در صورت بروز هر گونه مشکل یا حادثه در هر یک از مراحل طراحی، اجرا و بهره برداری از آسانسور جهت جلوگیری از بروز هر گونه ابهام و منازعه در مواقع بروز حادثه تطابق و بروز رسانی مطالب و ضوابط مبحث با آخرین ضوابط سازمان ملی استاندارد ایران (ISIRI) و استانداردهای معتبر بین المللی
تدوین و تکمیل الزامات مدارک فنی آسانسور و پلکان برقی شامل دستورالعمل ایمنی دستورالعمل بهره برداری گواهیهای ،بازرسی تاییدیههای فنی نقشههای ،اجرایی پلاک و مشخصات سازنده و الزام به تحویل آن به مسئولین ساختمان
بازنگری اصلاح و تدقیق ،تصاویر نمودارها و جداول،
دریافت ارزیابی و اعمال نظرات اصلاحی و ابهامات رسیده به دفتر مقررات ملی ساختمان از طرف کارشناسان و متخصصین صنعت ساختمان و آسانسور از زمان انتشار نسخه اولیه مبحث.
در پایان امید است ویرایش ارائه شده به بهبود هر چه بیشتر کمیت و کیفیت، طراحی، اجرا و بهره برداری از آسانسورها و پلکان برقی و ارتقاء سطح کارایی صنعت ساختمان کشور گردد.
کمیته تخصصی بازنگری مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان
۱-۱۵ کلیات
این مبحث حداقل ضوابط لازم را برای جانمایی، طراحی، تأمین پیش نیازهای نصب، بهره برداری ایمن و بهینه از آسانسور، پلکان برقی و پیاده رو متحرک وضع می نماید. بدین منظور مطالب زیر در این مبحث در نظر گرفته شده است:
ارائه راهکارهای طراحی و انتخاب مناسبترین آسانسور، پلکان برقی و پیاده رو متحرک با قابلیت بهره برداری مناسب از لحاظ موقعیت، تعداد، نوع، سرعت، ظرفیت و سایر موارد.
ارائه مقررات و ضوابط لازم در انتخاب و جانمایی (محل و تعداد)، آسانسور، پلکان برقی و پیاده رو متحرک .
ارائه ضوابط مربوط به بالا بردن کیفیت اجرا و بهره برداری .
تبصره : جانمایی، طراحی، محاسبه، تأمین پیش نیازهای، نصب، اجرا، بهره برداری و نگهداری از آسانسورها، پلکانهای برقی و پیاده روهای متحرک باید طبق مقررات این مبحث انجام گیرد و این امر نافی نوآوری، ابتکار و فن آوری جدید نخواهد بود مگر آنکه با اهداف مقررات شامل، ایمنی، بهداشت، آسایش و صرفه اقتصادی مغایرت داشته باشد.
۱-۱-۱۵ حدود و دامنه کاربرد
۱-۱-۱-۱۵
این مبحث کلیه ضوابط مربوط به انتخاب موقعیت، جانمایی، تعیین تعداد، نوع، طراحی، ضوابط تأمین پیش نیازهای نصب، اجرای محل نصب، چگونگی لحاظ نمودن نیروهای وارده، مشخصات فنی، حفاظتها، ایمنی، نظارت عمومی بر نصب، آزمایش و تحویل انواع آسانسور، پلکان برقی و پیاده رو متحرک ذکر شده در بند ۱۵-۱-۱-۲ را شامل میشود.
۲-۱-۱-۱۵
انواع و کاربرد آسانسور، پلکان برقی و پیاده رو متحرک موضوع این مبحث عبارتند از:
آسانسورهای کششی جهت حمل بار، مسافر، تخت بیمار یا برانکارد و اتومبیل.
آسانسورهای هیدرولیکی جهت حمل بار، مسافر، تخت بیمار یا برانکارد و اتومبیل.
آسانسورهای کششی و یا هیدرولیکی نماباز، پانوراما و مسافربر.
انواع پلکان برقی با پلههای فلزی با زاویه شیب تا ۳۵ درجه.
پیاده روهای متحرک با پلههای فلزی یا تسمه ای.
۳-۱-۱-۱۵
دستگاهها و بالابرهای زیر مشمول مقررات این مبحث نمی باشند و ضوابط مربوط به ساخت و به کارگیری این دستگاهها باید طبق استانداردهای معتبر بین المللی صورت گیرد.
بالابرهای ساختمانی نظیر وینچهای بالابر، جرثقیل برجی (تاورکرین) و غیره.
بالابرهایی که در خارج ساختمانها کاربرد دارند، و کلیه دستگاههای بالابر که به عنوان معبر دائمی ساختمان تلقی نمی شوند، نظیر بالابرهای دنده شانهای که هنگام اجرای ساختمان برای انتقال مصالح و غیره به کار گرفته میشوند.
بالابرهای ضربدری یا قیچی (عموماً با کاربرد صنعتی).
آسانسورهای سرویس خاص (کتاب بَر، غذابَر و ....) .
سکوهای بالابر صندلی چرخدار و معلول بر با حرکت قائم و یا مایل.
پارکینگهای طبقاتی و بالابرهای مکانیزه خودروبر که عملکردی شبیه به آسانسور دارند.
نوار نقالههای باربر.
۴-۱-۱-۱۵
مقررات این مبحث از تاریخ ابلاغ آن قابل اجرا و الزامی بوده و کلیه طراحان، مهندسان، مجریان، مالکان و مراجع کنترل و بازرسی موظف به رعایت مقررات مربوطه و حداقلهای مندرج در این مبحث میباشند.
۵-۱-۱-۱۵
رعایت این مبحث برای کلیه ساختمان هایی که فرآیند اخذ پروانه ساختمان آنها تا تاریخ ابلاغ این مقررات آغاز نشده است، الزامی میباشد.
۶-۱-۱-۱۵
در صورت ایجاد هرگونه تغییر اساسی در ساختمان که منجر به توسعه سطح، افزایش تعداد طبقات، تغییر کاربری و یا تغییر محل آسانسورها گردد، لازم است در شرایط جدید محاسبات با در نظر گرفتن کلیه مقررات این مبحث تکرار گردد.
۷-۱-۱-۱۵
تغییرات اساسی در آسانسور که منجر به تغییر محل، ظرفیت و یا سرعت آسانسور گردد، باید با رعایت مقررات این مبحث انجام گیرد.
۸-۱-۱-۱۵
کلیه اسناد، مدارک فنی و نقشههای ساختمانی، شامل جزییات کامل موقعیت، اطلاعات و مشخصات فنی آسانسور، پلکان برقی یا پیاده رو متحرک باید در اختیار کارفرما یا بهره بردار (یا هر دو) قرار گیرد تا ضمن نگهداری از آنها برای تأیید مسئول امور ساختمان در شهرداری یا هر مقام قانونی دیگر ارائه گردد.
۹-۱-۱-۱۵
ایجاد هر گونه تغییر پس از تحویل آسانسور باید در نقشهها اعمال و مدارک نگهداری شده بر اساس آن به روز شوند.
۱۰-۱-۱-۱۵
در صورتیکه ضوابط و مقررات مندرج در این مبحث با ضوابط مندرج در سایر مباحث تفاوت داشته باشد، لازم است ضابطهای که محدودیت بیشتری در راستای تامین ایمنی ایجاد نماید، ملاک عمل قرار گیرد.
۱۱-۱-۱-۱۵
آسانسور، پلکان برقی یا پیاده رو متحرک باید دارای شناسنامه فنی و اطلاعاتی بوده و فروشنده این اطلاعات را به همراه تجهیزات، تحویل بهره بردار یا مراجع قانونی دیگر نماید. با استناد به این مدارک، بازرسی، تحویل گیری و یا هرگونه اقدام قانونی بعدی صورت خواهد پذیرفت.
۱۲-۱-۱-۱۵
لوازم، تجهیزات و سیستم های ایمنی کلیه آسانسورها، پلکان برقی و پیاده روهای متحرک، باید مطابق با استانداردهای ملی مربوطه و یا استانداردهای معتبر بین المللی باشند.
۲-۱-۱۵ تعاریف
آسانسور : وسیلهای است متشکل از کابین، معمولاً وزنه تعادل و اجزای دیگر که با روشهای مختلف، مسافر، بار یا هر دو را در مسیر بین طبقات ساختمان جابه جا میکند.
آسانسور کششی: آسانسوری است که حرکت آن بر اثر ایجاد نیروی اصطکاک بین سیم بکسل و شیار فلکه کشش، به هنگام چرخش آن، توسط سیستم محرکه به وجود میآید.
آسانسور هیدرولیکی: در این نوع آسانسور سیلندر و پیستون هیدرولیکی عامل حرکت کابین بوده و ممکن است دارای وزنه تعادل نیز باشد.
بالاسری: فاصله قائم بین کف بالاترین محل توقف کابین تا زیر سقف چاه آسانسور را بالاسری گویند.
پلکان برقی : وسیلهای است که در مسیر حرکت افراد پیاده جهت بالا یا پایین بردن آنها در دو طبقه غیرهم سطح به کار میرود و به وسیله پله که توسط نیروی محرکه برقی به حرکت درآورده میشود سبب جابه جایی افراد می گردد. این وسیله در اماکن عمومی نظیر فرودگاه ها، مترو، پایانه ها، ساختمانهای تجاری، فروشگاههای بزرگ و... به کار میرود.
پیاده رو متحرک: پیاده رو متحرک وسیلهای جهت انتقال افراد در سطوح همتراز یا سطوح با اختلاف ارتفاع کم میباشند، به انواعی از آن که با سطح افق زاویه دارد رمپ برقی نیز میگویند.
پله: به قسمتی از پلکان برقی یا پیاده رو متحرک گفته میشود که افراد روی آن میایستند. معمولاً جنس آنها از آلومینیوم با سطح شیاردار در جهت حرکت است.
تابلو کنترل آسانسور: مجموعهای شامل مدارهای فرمان و قدرت که وظیفه کنترل حرکت کابین و پاسخگویی به احضار را به عهده دارد.
تعمیر کار : فرد یا افراد مجاز و متخصص صاحب صلاحیت که وظیفه سرویس و یا تعمیر آسانسور را به عهده دارند.
تراز طبقه شدن: منظور همتراز شدن کف کابین با کف تمام شده طبقه در محل ورودی به آسانسور است.
چاه: فضایی است که ریلها و برخی تجهیزات دیگر آسانسور در آن نصب میشوند و کابین و وزنه تعادل در این مکان حرکت مینمایند.
چاهک: فاصله قائم بین کف پایین ترین محل توقف تا کف چاه آسانسور (به ابعاد چاه آسانسور) را چاهک می گویند.
درهای طبقات: درهایی هستند که در محل ورودی طبقات به کابین قرار میگیرند.
درِ کابین : دری است که در ورودی کابین قرار دارد و معمولاً به طور خودکار باز و بسته میشود.
دستگیره : دستگیره (در پلکان برقی یا پیاده رو متحرک)، از جنس لاستیک با الیاف مخصوص میباشد که متحرک بوده و سرعت آن با سرعت حرکت پله یکسان است. افراد هنگام بالا رفتن یا پایین آمدن از آن استفاده میکنند.
ریلهای راهنما: اجزای فلزی با مقطع T که برای هدایت کابین یا وزنه تعادل (در صورت وجود) به کار میروند.
زنجیر جبران (سیم بکسل جبران): در ساختمانهای مرتفع وقتی که کابین در بالا و یا پایین ترین طبقه قرار می گیرد مجموع وزن سیم بکسلها که مقدار قابل ملاحظهای است به یک سمت فلکه کششی منتقل میشود. برای کنترل وزن متغیر طناب، یک سیم بکسل یا زنجیر، از تیر پایین یوک کابین به تیر پایین وزنه تعادل هم وزن سیم بکسلها متصل میشود تا اضافه وزن به وجود آمده توسط سیم بکسلها را جبران نماید و به آن طناب، سیم بکسل یا زنجیر جبران میگویند.
زاویه شیب: حداکثر زاویهای است که پله یا تسمه نسبت به سطح افق میسازد.
سرعت اسمی پلکان برقی (پیاده رو متحرک): سرعت خطی در جهت حرکت پله یا تسمه در هنگامی که باری روی آنها وجود ندارد.
سیستم اضافه بار: در برخی آسانسورها برای جلوگیری از اضافه بار حسگری را به شیوههای مختلف تعبیه میکنند تا هنگام سوار شدن مسافر یا گذاشتن بار، بیش از ظرفیت پیش بینی شده در کابین، ضمن اعلام خبر تا تخلیه بار اضافی از حرکت آسانسور جلوگیری شود.
سیستم ترمز ایمنی (سیستم پاراشوت): سیستم مکانیکی که ترجیحاً در قسمت زیرین یا بالای چهارچوب (یوک) کابین و وزنه تعادل (در صورت لزوم) قرار میگیرد و در مواقع اضطراری با افزایش غیر عادی سرعت، فعال شده و سبب توقف کابین یا وزنه تعادل (به وسیله قفل شدن کابین یا وزنه تعادل به ریل ها) میشود.
سرعت اسمی آسانسور : حداکثر سرعت کابین هنگام حرکت عادی را سرعت اسمی میگویند.
سیستمهای فراخوانی آسانسور : نحوه پاسخ به احضار مسافران در آسانسور که با توجه به نوع کاربری ساختمان میتواند متفاوت باشد انتخاب صحیح این سیستم اهمیت زیادی دارد.
سطح مفید کابین: سطحی است که برای ایستادن مسافر و یا گذاشتن بار به کار گرفته میشود و مقدار آن متناسب با ظرفیت بار یا مسافر محاسبه میشود جداول ( ۱۵-۲-۲-۲-۱ الف و ب ).
شیر اطمینان: شیر هیدرولیکی است که برای جلوگیری از سقوط یا افزایش ناگهانی سرعت کابین در آسانسورهای هیدرولیک به کار میرود.
شانه ثابت: قطعه ثابتی در دو انتهای پله میباشد که دارای دندانههای متناسب با شیارهای روی پله یا تسمه میباشد و از ورود اشیای خارجی و پای مسافران به داخل شیار پله جلوگیری میکند.
ضربه گیر (بافر): وسیلهای ارتجاعی است که برای جلوگیری از برخورد کنترل نشده کابین و یا وزنه تعادل به کف چاهک به کار میرود. این وسیله لازم است طوری طراحی و انتخاب گردد که قسمتی از انرژی جنبشی کابین را مستهلک کند. باید توجه داشت که ضربه گیر برای متوقف کردن کابین به هنگام سقوط آزاد آن، طراحی نشده است.
طبقه اصلی ورودی: طبقهای است که ورود افراد پیاده به ساختمان از آن طریق انجام میشود و معمولاً هم تراز سطح خیابان است. چنانچه در ساختمانی دسترسیهای اصلی مختلفی به یک آسانسور وجود داشته باشد پایین ترین آنها طبقه اصلی محسوب میشود.
طول مسیر حرکت: ارتفاع بین کف پایین ترین طبقه توقف آسانسور تا کف بالاترین طبقه توقف آسانسور، طول مسیر حرکت نامیده میشود.
طبقه بندی ساختمانها از نظر میزان تردد جمعیت
دسته اول: ترافیک سبک بدون داشتن زمان اوج ترافیک شامل کاربریهای صنعتی، انبار و مخاطره آمیز .
دسته دوم: ترافیک متوسط بدون داشتن زمان اوج ترافیک شامل کاربریهای مسکونی، هتل، خوابگاه و اداری که دارای واحدهای جدا از هم هستند.
دسته سوم: ترافیک سنگین دارای زمان اوج ترافیک شامل کاربریهای آموزشی -تربیتی، اداری- حرفه ای، کسبی -تجاری، تجمعی ( سالن اجتماعات، سینما، تئاتر و ...) و آن دسته از کاربریهای درمانی -مراقبتی که دارای ترددهای زیاد هستند (مانند بیمارستانها).
دسته چهارم : ترافیک خاص شامل کاربری -درمانی مراقبتی (مانند درمانگاهها ، کلینیک ها، بازداشتگاهها و ...).
کابین: جزیی از آسانسور است که مسافر، بار یا هر دو را در خود جای میدهد. کابین دارای کف برای ایستادن، دیواره هایی برای حفاظت مسافران یا بار ، سقف و در میباشد.
کابین دو در: کابینی است که دارای دو در میباشد در صورتی که این دو در در دو ضلع رو به رو به یک دیگر باشند کابین دو در رو به رو و در صورتی که در دو ضلع مجاور باشند کابین دو درِ مجاور نامیده میشود.
کلید آتش نشان : کلیدی است که در مواقع ضروری از جمله تخلیه افراد مسن، معلول و غیره. توسط آتش نشان فعال شده و کنترل آسانسور فقط توسط آن (راهبر داخل کابین) صورت میگیرد.
کنترل کننده مکانیکی سرعت (گاورنر) : وسیلهای مکانیکی است که از طریق سیم بکسل یا زنجیر به سیستم ترمز ایمنی (پاراشوت) کابین یا وزنه تعادل (در صورت وجود) متصل بوده تا در موقع افزایش سرعت بیش از حد کابین قفل شده و ضمن فرمان قطع برق موتور آسانسور، سیستم ترمز ایمنی را فعال نماید.
موتورخانه: فضایی است که موتور گیربکس یا سیستم محرکه آسانسور، تابلو کنترل و غیره را در خود جای میدهد.
نگهدارنده ریل ها: رابطی است که ریلها را به سازه و دیواره چاه آسانسور متصل میکند و برای اتصال آن ، از بست مخصوص و پیچ و مهره استفاده میشود.
وزنه تعادل: وزنه یا ترکیبی از وزنهها است که برای متعادل کردن وزن کابین و بخشی از ظرفیت آسانسور به کار میرود.
یوک کابین: قاب نگهدارندهای است که کف کابین، ترمزهای ایمنی، کفشکها و سیم بکسلها به آن متصل میشوند.
۲-۱۵ آسانسورها
۱-۲-۱۵ الزامات اولیه انتخاب آسانسور
۱-۱-۲-۱۵
طراح (معمار طراح) باید تعداد، ظرفیت و نوع (مسافربر ، باربر و...) آسانسورهای ساختمان را در مراحل اولیه طراحی، تعیین و آنها را بر اساس اطلاعات به دست آمده و مقررات این مبحث جانمایی کند. پیش بینی تمهیدات لازم متناسب با شرایط اقلیمی به عهده طراح میباشد.
۲-۱-۲-۱۵
در ساختمانهای با طول مسیر قائم حرکت بیش از ۷ متر از کف ورودی اصلی (معمولا بیش از سه طبقه)، تعبیه آسانسور الزامی میباشد ( شکل ۱ پیوست ۳ ).
تبصره: در ساختمانهای غیر مسکونی طول مسیر قائم حرکت از کف پایین ترین طبقه تا کف بالاترین طبقه محاسبه میشود ( شکل ۲ پیوست ۳ ).
۳-۱-۲-۱۵
در ساختمانهای ۸ طبقه یا ساختمانهای با طول مسیر حرکت ۲۸ متر و بیشتر از کف ورودی اصلی، باید حداقل دو دستگاه آسانسور پیش بینی گردد، حتی اگر از نظر محاسبات تعداد و ظرفیت، یک دستگاه آسانسور کفایت نماید.
۴-۱-۲-۱۵
در کلیه ساختمانهای با طول مسیر حرکت بیش از ۲۱ متر از کف ورودی اصلی، لازم است حداقل یک دستگاه آسانسور مناسب حمل بیمار (برانکارد بر) تعبیه شود. این آسانسور باید با یک علامت مخصوص قابل رؤیت مشخص شده و به کلیه طبقات سرویس دهد.
۵-۱-۲-۱۵
در ساختمانهایی که وجود آسانسور الزامی میباشد، باید حداقل یکی از آسانسورها قابلیت حمل صندلی چرخدار را دارا باشد.
۶-۱-۲-۱۵
در ساختمان بیمارستانهای بیش از یک طبقه، وجود حداقل یک دستگاه آسانسور تخت بر اجباری است. در صورتی که سطح شیبدار مناسب وجود داشته باشد این الزام وجود ندارد.
۷-۱-۲-۱۵
در ساختمانهای دسته چهارم و مکان های نگهداری سالمندان و معلولان بیش از یک طبقه، تعبیه حداقل یک دستگاه آسانسور برانکارد بر الزامی است، مگر اینکه سطح شیبدار مناسبی وجود داشته باشد.
۸-۱-۲-۱۵
در ساختمانهای دسته سوم که مشمول مقررات بند (۱۵-۲-۱-۲) نمی باشند، وجود حداقل یک دستگاه آسانسور با قابلیت حمل صندلی چرخ دار الزامی است. در صورتی که سطح شیبدار مناسب برای تردد صندلی چرخدار در کلیه طبقات وجود داشته باشد، این الزام وجود ندارد.
۹-۱-۲-۱۵
آسانسورهایی که قابلیت حمل صندلی چرخدار را دارند باید دارای الزامات زیر باشند:
حداقل ابعاد کابین ۱۴۰۰ × ۱۱۰۰ میلیمتر باشد؛
حداقل عرض بازشو در کابین، ۸۰۰ میلیمتر باشد؛
مجهز به سیستم تر از طبقه مجدد باشد؛ و
مجهز به دکمه باز ماندن در کابین برای مدت طولانی تر از زمان عادی بسته شدن در باشد.
۱۰-۱-۲-۱۵
آسانسورهایی که قابلیت حمل بیمار (برانکارد بر ) را دارند باید دارای الزامات زیر باشند:
حداقل ابعاد کابین ۲۱۰۰ × ۱۱۰۰ میلیمتر باشد؛
حداقل عرض بازشو در کابین ۹۰۰ میلیمتر باشد؛
مجهز به سیستم تراز طبقه مجدد باشد؛ و
مجهز به دکمه باز ماندن درِ کابین برای مدت طولانی تر از زمان عادی بسته شدن در باشد.
۱۱-۱-۲-۱۵
آسانسورهایی که قابلیت حمل تخت بیمار (تخت بر ) را دارند باید دارای الزامات زیر باشند:
حداقل ابعاد کابین ۲۴۰۰ × ۱۴۰۰ میلی متر باشد؛
حداقل عرض و حداقل ارتفاع بازشو در کابین به ترتیب ۱۳۰۰ و ۲۱۰۰ میلی متر باشد؛
مجهز به سیستم کنترل سرعت ولتاژ و فرکانس متغیر باشد؛
مجهز به سیستم تراز طبقه مجدد باشد؛
مجهز به دکمه باز ماندن درِ کابین برای مدت طولانی تر از زمان عادی بسته شدن در باشد؛
مجهز به کلید مخصوصی باشد که آسانسور را در اختیار کاربران آموزش دیده قرار دهد؛ و
مجهز به سیستم برق اضطراری باشد به گونهای که هنگام قطع برق، آسانسور را به نزدیکترین طبقه هدایت نماید.
۱۲-۱-۲-۱۵
در محاسبات ترافیک، علاوه بر کمیت، کیفیت سرویس نیز باید مد نظر قرار گیرد، به نحوی که حرکت آسانسور از طبقه ورودی اصلی به طور متوسط در هر ۱۰۰ ثانیه، یکبار صورت گیرد.
۲-۲-۱۵ طراحی و آماده سازی محل آسانسور و اجزاء آن
۱-۲-۲-۱۵ جانمایی آسانسور
طراح باید محل صحیح قرارگیری آسانسور در ساختمان را با توجه به معیارهای سهولت دسترسی، سهولت رفت و آمد مسافران و هدایت آنها به سمت آسانسور تعیین نماید، به گونهای که آسانسور در مرکز (مراکز) حرکتی و ترافیکی ساختمان قرار گرفته و بتوان با کمترین حرکت و جابه جایی مسافر یا بار، از نقاط مختلف ساختمان به آنها دسترسی پیدا کرد.
۱-۱-۲-۲-۱۵
حداکثر مسافت از درِ ورودی ساختمان یا آپارتمانها تا درِ آسانسور در هر طبقه ۴۰ متر میباشد.
۲-۱-۲-۲-۱۵
آسانسورها باید به نحوی جانمایی شوند که مسافت طی شده توسط مسافران برای سوار شدن به هر کابین، حداقل ممکن باشد.
۳-۱-۲-۲-۱۵
در صورتی که تعداد آسانسور سه دستگاه یا کمتر باشد میتوان آنها را در یک چاه قرار داد. اگر تعداد آسانسور چهار دستگاه باشد باید حداقل در دو چاه مجزا قرار گیرند و در صورتی که بیش از چهار دستگاه باشند حداکثر چهار دستگاه آسانسور میتوانند در یک چاه مشترک قرار گیرند.
۴-۱-۲-۲-۱۵
ورود و خروج افراد از آسانسور به طبقات و بالعکس باید به راحتی و بدون تداخل حرکتی صورت گیرد و فضای کافی جهت انتظار، در ورودیها و خروجیها در نظر گرفته شود. راهروهای مقابل آسانسورها باید طبق ابعاد مندرج در جدول (۱۵-۲-۲-۱-۴) طراحی گردد.
جدول c-15-2-2-1-4: جدول ۱۵-۲-۲-۱-۴ عمق (عرض یا طول هم راستای عمق کابین) راهرو مقابل ورودیهای آسانسور
توجه: شکلهای ۱۵-۲-۲-۱-۴ (الف) و (ب) نمونه هایی جهت جانمایی آسانسورها و طراحی راهروهای مقابل آنها را نشان میدهد.

جانمایی دو آسانسور، الف و ب- انتخاب مناسب، پ- انتخاب نامناسب

جانمایی سه آسانسور، الف - انتخاب مناسب، ب- انتخاب قابل قبول
شکل ۱۵-۲-۲-۱-۴ (الف) جانمایی آسانسورها و فضای انتظار در راهروهای مقابل آنها (دو و سه آسانسور)

جانمایی چهار آسانسور، الف- انتخاب مناسب،ب- انتخاب قابل قبول

جانمایی شش آسانسور، الف- انتخاب غیر قابل قبول، ب- انتخاب مناسب، پ- انتخاب قابول قبول
شکل ۱۵-۲-۲-۱-۴ (ب) جانمایی آسانسورها و فضای انتظار در راهروهای مقابل آنها (چهار و شش آسانسور)
۵-۱-۲-۲-۱۵
در هتل ها، بیمارستانها و ساختمانهای مسکونی لازم است برای جلوگیری از انتقال سر و صدای ناشی از عملکرد و حرکت آسانسور تمهیدات لازم پیش بینی گردد و چاه آسانسور از اتاقهای بستری یا خواب دور باشد.
۲-۲-۲-۱۵ چاه آسانسور
۱-۲-۲-۲-۱۵
ابعاد چاه آسانسور باید متناسب با ظرفیت کابین، نوع در و سرعت آسانسور طراحی شود (پیوست ۲)
تبصره : در صورتی که دیوارههای اطراف چاه آسانسور بتنی باشد طراح باید صفحات آهنی یا پروفیلهای فلزی مخصوص جهت نصب اجزای آسانسور را در محلهای مورد نیاز پیش بینی نماید. در صورتی که سازه اطراف چاه آسانسور فلزی باشد، لازم است پیش بینیهای لازم جهت اتصال اجزای آسانسور به سازه ساختمان به عمل آید. استفاده از بولتهای مخصوص بتن یا بولتهای مخصوص دیوارهای آجری که قابلیت تحمل نیروهای وارده بر اجزای مرتبط را دارند مجاز میباشد. در شرایطی که این اجزا دارای عملکرد کششی باشند، استفاده از صفحات آهنی که به وسیله تفنگهای چاشنی دار در بتن کار گذاشته میشوند مجاز نیست.
۲-۲-۲-۲-۱۵
برای جلوگیری از اضافه بار (بار بیش از ظرفیت آسانسور) مساحت کابین باید محدود گردد. بدین منظور ضمن توجه به ابعاد ارائه شده برای چاه آسانسور ( پیوست ۲ )، توجه به حداکثر و حداقل مساحت مجاز داخل کابین، ارائه شده در جدولهای ۱۵-۲-۲-۲-۱-الف و ب الزامی است.
تبصره: در آسانسورهای خودروبر غیرتجاری که بهره برداری از آنها توسط اشخاص مجاز و آموزش دیده انجام میشود، به ازای هر ۲۰۰ کیلوگرم بار اضافی باید حدود ۰/۱۸ متر مربع به سطح کابین اضافه شود.
جدول c-15-2-2-2-1-a: جدول ۱۵-۲-۲-۲-۱ (الف) حداکثر مساحت کابین متناسب با ظرفیت
(۱) حداقل برای آسانسور یک نفره
(۲) حداقل برای آسانسور دونفره
برای ظرفیت بیش از ۲۵۰۰ کیلوگرم به ازای هر ۱۰۰ کیلوگرم ۰/۱۶ متر مربع به حداکثر مساحت قابل دسترسی کابین اضافه شود. برای وزنهای مابین مقادیر فوق، مساحت از طریق میان یابی خطی محاسبه شود.
جدول c-15-2-2-2-1-b: جدول ۱۵-۲-۲-۲-۱ ( ب ) حداقل مساحت کابین متناسب با تعداد نفرات*
* برای ظرفیت بیش از ۲۰ نفر به ازای هر نفر ۰/۱۱۵ متر مربع به مساحت کابین اضافه می شود.
۳-۲-۲-۱۵ دیوارهها و سقف چاه آسانسور
۱-۳-۲-۲-۱۵
دیوارهها و تیغههای پوشاننده چاه آسانسور باید از مصالح مقاوم در برابر آتش (با قابلیت تحمل بیشتر از یک ساعت) ساخته شوند، که در اثر حرارت، گاز و دود مسموم کننده یا خطرناک از آنها متصاعد نشده و باعث ایجاد گرد و غبار نشوند. در صورتی که دیوارههای چاه آسانسور از شیشه ساخته شوند مقاومت در برابر حریق ملاک نمی باشد ولیکن باید این شیشهها از نوع لمینیت شده با ارتفاع متناسب با اندازههای مشخص شده در استانداردهای ملی آسانسور مطابق باشد.
۲-۳-۲-۲-۱۵
از آنجا که بارهای استاتیکی و دینامیکی قطعات ثابت و تجهیزات متعلق به آسانسور، به علاوه ظرفیت آن بر سقف چاه آسانسور وارد میشود، کلیه نیروهای وارده به این سقف، باید محاسبه شده و در طراحی سازه و سقف چاه لحاظ گردد.
۳-۳-۲-۲-۱۵
در کابینهای دارای در، سطح داخلی دیوارهای چاه آسانسور در سمت ورودیهای کابین باید صاف و بدون برجستگی و یا فرورفتگی باشد. در صورت وجود این برجستگی مطابق شکل ۱۵-۲-۲-۳-۳ باید با زاویه ۶۰ درجه نسبت به سطح افق پوشانده شود.
۴-۳-۲-۲-۱۵
سطح داخلی دیوارههای چاه آسانسور باید با مصالح مناسب به گونهای پوشانده شوند که کمترین خلل و فرج را دارا باشد ( مانند سیمان کاری لیسه ای).
۵-۳-۲-۲-۱۵
چاه باید منحصرا برای آسانسور باشد. نصب و عبور هرگونه لوله، کابل ، سیم و تجهیزات دیگر، به استثنای سیم کشی و لوله کشی برق مربوط به سیستم روشنایی چاه، کابلهای برق تغذیه و سیستم کنترل مخصوص آسانسور در داخل چاه آسانسور، ممنوع است.
۶-۳-۲-۲-۱۵
روشنایی چاه آسانسور باید به نحو مطلوب تأمین گردد. بدین ترتیب لازم است دو عدد چراغ در فاصله ۰/۵ متر از بالاترین و پایین ترین نقطه چاه و مابقی چراغ ها با فواصل حداکثر ۷ متر با حفاظ و با قابلیت روشن و خاموش شدن از محل موتورخانه نصب شوند.
۷-۳-۲-۲-۱۵
مدار تغذیه سیستم روشنایی موتورخانه، روشنایی چاه و پریزهای برق باید طوری در نظر گرفته شود که در صورت قطع مدار تغذیه آسانسور به منظور تعمیرات احتمالی و موارد دیگر، مدار تغذیه آنها برقرار بماند.
۸-۳-۲-۲-۱۵
وزنه تعادل و کابین باید در یک چاه باشند.

شکل ۱۵-۲-۲-۳-۳ سطح داخلی دیواره چاه در سمت ورودی طبقات.
۴-۲-۲-۱۵ تأثیرات آسانسور بر سازه ساختمان
مقررات این بخش برای طراحی سازهای قطعات مرتبط با آسانسور در ساختمانها که شامل قطعات اتصالات واقع در چاه، چاهک و اتاقک موتورخانه میباشند، به کار برده میشود. ضوابط طراحی سازهای اسکلت کابین آسانسور و وزنه تعادل که براساس استانداردهای مربوطه توسط سازنده آسانسور لازم الاجرا است شامل این مقررات نمی باشد.
مسئولیت احراز مقاومت مکانیکی بارهای وارده بر دیواره چاه، سقف و کف آن و همچنین تأیید استحکام جوش در صورت فلزی بودن سازه، مطابق با ضوابط تعیین شده در مبحث دوم مقررات ملی ساختمان میباشد.
۱-۴-۲-۲-۱۵ نیروهای طراحی
کلیه قطعات و اتصالات سازهای مرتبط با آسانسور باید به گونهای طراحی و اجرا شوند که بارهای اعمال شده توسط وزن سیستم متحرکه، قسمتهای متحرک آسانسور، نیروهای وارده از ریلها هنگام عملکرد ترمز ایمنی، نیروهای وارده به ضربه گیرها، اثرات ضربهای بارها، اثرات زلزله و سایر بارها را تحمل نمایند. برای مجموع وزن ماشین آلات و قسمتهای متحرک آسانسور، اثرات ضربهای بارها و اثرات زلزله محاسبه شوند. تکیه گاهها و اتصالات قطعات آسانسور به ساختمان باید برای نیروهای فوق محاسبه شده و تغییر شکل آنها از حدود معینی که توسط آئین نامههای معتبر برای آسانسورهای مختلف تعیین شده است بیشتر نشود.
۲-۴-۲-۲-۱۵ اثرات ضربهای بارها
برای منظور نمودن اثرات ضربهای بارها. در اثر حرکت آسانسورها در همه جهات، کلیه نیروهای طراحی باید بر اساس ضریب ضربه ارائه شده در مبحث ششم مقررات ملی ساختمان افزایش داده شود.
۳-۴-۲-۲-۱۵
نیروهای استاتیکی معادل زلزله بر هر قطعه باید با توجه به عوامل مؤثر بر رفتار سازه و قطعه در برابر زلزله با توجه به ضوابط مبحث ششم "بارهای وارد بر ساختمان" محاسبه شود و در تمام جهات افقی و قائم با سایر نیروهای وارد بر قطعه و سازه ترکیب گردد. همچنین در ساختمانهای مشمول دستههای سوم و چهارم تعبیه حسگرهای زلزله الزامی است.
۴-۴-۲-۲-۱۵
هنگام عملکرد اضطراری ترمز ایمنی، مجموع وزن کابین خالی به علاوه ۱/۲۵ برابر ظرفیت با سرعتی حداقل ۱/۱۵ برابر سرعت اسمی و شتاب منفی متناسب با نوع ترمز ایمنی بر روی ریل های راهنما متوقف میگردد. هر چند که عمده نیرو به ریل های راهنما وارد میشود ولی به دلیل اتصال آنها به سازه و وجود نیروهای جانبی، سازه آسانسور نیز باید قدرت تحمل این نیروها را داشته باشد، لذا تأثیر این نیروها باید در محاسبات سازه منظور گردد.
۵-۴-۲-۲-۱۵
در نظر گرفتن نیروهای استاتیکی و دینامیکی ناشی از وزن، حرکت آسانسور و ارتعاش موتور آسانسور در محاسبه و طراحی سازه ساختمان الزامی است.
۶-۴-۲-۲-۱۵
لحاظ نمودن اثرات ناشی از ضربات وارده از حرکت و ترمز آسانسور و نیز برخورد آن با کف چاهک در محاسبه و طراحی سازه ساختمان و سازه نگهدارنده آسانسور الزامی است.
۷-۴-۲-۲-۱۵
سازه نگهدارنده آسانسور باید برای مقاومت در برابر زلزلههای با ریسک بالاتر و یا حداقل معادل درجه خطر زلزله ساختمان اصلی محاسبه و طراحی شود.
۵-۲-۲-۱۵ موتورخانه
۱-۵-۲-۲-۱۵
بهترین محل جانمایی موتورخانه (در صورت وجود ) در بالای چاه آسانسور است، هر چند که ممکن است به دلیل پارهای محدودیت ها، موتورخانه در پایین یا کنار چاه آسانسور باشد. فضای موتورخانه باید به اندازهای باشد که امکان جای دادن تجهیزات، فضای مناسب جهت تردد ایمن افراد مجاز و تعمیرات احتمالی را دارا باشد.
۲-۵-۲-۲-۱۵
ابعاد موتورخانه (در صورت وجود) باید طبق نقشهها و جدولهای پیوست ۲ طراحی و اجرا گردد. در صورت عدم امکان لحاظ هر یک از این ابعاد در طراحی موتورخانه، موارد زیر باید رعایت شود:
حداقل فضای باز در جلوی تابلوهای کنترل آسانسور ۷۰۰ میلیمتر باشد؛
حداقل معبر برای عبور از کنار تجهیزات ثابت ۴۰۰ میلی متر باشد؛
حداقل معبر برای عبور از کنار تجهیزات در حال چرخش ۵۰۰ میلیمتر باشد؛
حداقل ارتفاع موتورخانه در نواحی تردد و دسترسی ۲۰۰۰ میلیمتر باشد؛
حداقل ارتفاع از روی قطعات در حال چرخش تا زیر سقف موتورخانه ۳۰۰ میلیمتر باشد؛
در صورتی که اختلاف ارتفاع بین سطوح داخل موتورخانه بیش از ۵۰۰ میلیمتر باشد سطح بالاتر باید با نرده محصور شود و برای دسترسی به آن نردبانی تعبیه شود.
سطح کاری معادل حداقل ۵۰۰ × ۶۰۰ میلیمتر اطراف تجهیزات چرخنده (کنترل کننده مکانیکی سرعت فلکهها و ...) تعبیه شود.
۳-۵-۲-۲-۱۵
در صورتی که موتورخانه (در صورت وجود) برای بیش از یک آسانسور استفاده شود حداقل ابعاد موتورخانه مشترک از جدول (۱۵-۲-۲-۵-۳) محاسبه گردد.
جدول c-15-2-2-5-3: جدول ۱۵-۲-۲-۵-۳ حداقل ابعاد موتورخانه مشترک آسانسورهای کششی، به استثنای آسانسورهای مسکونی کم تردد
Ra = مساحت موتورخانه -پیوست ۲
b ۴ = عرض موتورخانه- پیوست ۲
b ۳= عرض چاه- پیوست ۲
d ۴ = عمق موتورخانه - پیوست ۲
d ۲ = عمق چاه- پیوست ۲
N = تعداد آسانسور -در صورت فرد بودن به عدد زوج بالاتر گرد شود.
۴-۵-۲-۲-۱۵
بازشوی درِ موتورخانه (در صورت وجود) باید دارای حداقل ۹۰۰ میلیمتر عرض و ۲۰۰۰ میلیمتر ارتفاع باشد. بازشوی در باید به سمت بیرون، دارای قفل و کلید مطمئن بوده و در اختیار افراد صاحب صلاحیت قرار گیرد. قفل درِ موتورخانه باید به گونهای باشد که از داخل بدون کلید و از بیرون با کلید باز شود.
راه عمومی برای ورود به موتورخانه و محل فلکهها باید:
دارای وسیله روشنایی دائمی مناسبی باشد که امکان روشن نمودن آن قبل از ورود فراهم باشد.
تردد از آن تحت هر شرایطی با ایمنی کافی و بدون نیاز به ورود به محوطههای خصوصی فراهم باشد.
راههای دسترسی به موتورخانه و ورودیها باید حداقل ۲۰۰۰ میلیمتر ارتفاع داشته باشند. به جز در مورد درِ موتورخانه در صورت وجود مانعی با ارتفاع کمتر از ۴۰۰ میلی متر این اندازه گیری از کف به عمل میآید.
۵-۵-۲-۲-۱۵
در صورتی که نتوان از پلههای معمول دائمی برای دسترسی به موتورخانه استفاده نمود، باید نردبان اختصاصی ایمن و غیر لغزنده دائمی برای دسترسی به موتورخانه تعبیه گردد. استفاده از نردبان تحت شرایط زیر امکان پذیر میباشد:
خطر لغزش و واژگونی نداشته باشد؛
هنگام قرارگیری در محل، زاویهای بین ۷۰ و ۷۶ درجه با افق داشته باشند، مگر اینکه به صورت ثابت بوده و ارتفاعشان از 1/5 متر کمتر نباشد؛
باید منحصراً به منظور چنین استفادهای بوده و همواره در مجاورت محل دسترسی نگهداری شوند، پیش بینیهای لازم به این منظور ضروری میباشد؛
نزدیک به انتهای نردبان باید یک یا چند دستگیره که به سهولت قابل دسترسی باشند؛ قرار گیرد؛
باید قبل از گذاشتن نردبان، نقاط اتصال پیش بینی شده باشد.
۶-۵-۲-۲-۱۵
برای جلوگیری از سقوط اجسام خارجی به داخل چاه باید لبه هایی به ارتفاع ۵۰ میلیمتر در اطراف کلیه سوراخهای باز کف موتورخانه ایجاد شود.
۷-۵-۲-۲-۱۵
به منظور جابه جایی تجهیزات، باید مونوریل دائمی در سقف موتورخانه پیش بینی شود، در غیر این صورت باید قلابی در مرکز چاه آسانسور و یا بالای سیستم محرکه آسانسور و در زیر سقف موتورخانه نصب گردد. به طوری که بارهای وارده مطابق جدول (۱۵-۲-۲-۵-۷) را تحمل نماید.
جدول c-15-2-2-5-7: جدول ۱۵-۲-۲-۵-۷ بار وارده به قلاب سقف موتورخانه
۸-۵-۲-۲-۱۵
روشنایی داخل موتورخانه باید به میزان حداقل ۲۰۰ لوکس در کف و اطراف کلیه نواحی تردد و دسترسی تأمین گردد. همچنین باید حداقل یک پریز در موتورخانه نصب گردد. منبع تغذیه این روشنایی و پریز بایستی مطابق با بند ۱۵-۲-۲-۳-۷ باشد.
۹-۵-۲-۲-۱۵
دمای فضای داخل موتورخانه حتی در زمان کارکرد آسانسور باید بین ۵+ تا ۴۰+ درجه سانتی گراد باشد. بدین منظور بایستی موتورخانه به شکل مناسبی تهویه شود. چنانچه تهویه چاه از طریق موتورخانه (در صورت وجود) انجام گیرد لازم است این امر در محاسبات منظور گردد.
۱۰-۵-۲-۲-۱۵
مهندسان محاسب باید نقشه سازه، جانمایی و مجموع نیروهای وارده به کف موتورخانه و تجهیزات نصب شده را محاسبه یا از شرکتهای معتبر آسانسور اخذ نمایند و با در نظر گرفتن ضرایب ایمنی لازم محاسبات را کنترل نموده ضمن بررسی هرگونه ضعف در اثر سوراخها و شکاف ها، از استحکام سازه اطمینان یابند.
۱۱-۵-۲-۲-۱۵
در صورتی که سرعت آسانسور بیش از ۲/۵ متر بر ثانیه باشد موتورخانه باید در بالای چاه آسانسور باشد.
۱۲-۵-۲-۲-۱۵
در صورتی که سیستم محرکه آسانسور و تجهیزات مربوطه در موتورخانه قرار گیرند، لازم است از این فضا فقط برای استقرار تجهیزات آسانسور استفاده شود.
تجهیزات زیر میتواند در موتور خانه وجود داشته باشد:
سیستم محرکه آسانسورهای خدماتی و پلکان برقی؛
تجهیزات تهویه مطبوع یا حرارتی مربوط به این فضاها، به جز سیستم های گرمایش با بخار و تأسیسات گرمایش آب با فشار بالا؛
حسگرهای آتش یا سیستم اطفای حریق، با دمای عملکرد بالا، مناسب برای تجهیزات برقی، پایدار در دوره زمانی معین و محافظت شده به طور مناسب در برابر ضربات اتفاقی.
۱۳-۵-۲-۲-۱۵
کف موتورخانه باید از مصالح غیر لغزنده مانند بتن ماله کشی شده یا ورق آج دار ساخته شده باشد.
۶-۲-۲-۱۵ چاهک
۱-۶-۲-۲-۱۵
ارتفاع چاهک طبق نقشهها و جدولهای پیوست ۲ باید طراحی و اجرا شود. هنگام طراحی ستونها و فونداسیون اطراف چاهک دقت شود که ابعاد چاهک باید دقیقاً هم اندازه چاه باشد و فونداسیون پایه ستونهای اطراف چاه آسانسور پایین تر از عمق مورد نیاز چاهک طراحی و اجرا شوند.
۲-۶-۲-۲-۱۵
در صورتی که امکان هرگونه دسترسی به زیر چاه آسانسور وجود داشته باشد؛ یعنی زیر چاهک آسانسور خالی باشد (چاه معلق)، لازم است سازه کف چاهک به گونهای تقویت گردد که کف آن حداقل دارای مقاومت مکانیکی ۵۰۰۰ نیوتن بر متر مربع باشد، همچنین باید:
وزنه تعادل مجهز به سیستم ترمز ایمنی مستقل شده، یا
ستون صلب و محکمی در امتداد مرکز وزنه تعادل از کف چاهک تا زمین امتداد یابد.
۳-۶-۲-۲-۱۵
چاهک باید از نظر نفوذ رطوبت به داخل دارای عایق بندی مناسب باشد. در صورتی که عمق چاهک بیش از دو و نیم متر باشد نصب در بازرسی با ابعاد حداقل ۶۰۰ میلیمتر در ۱۴۰۰ میلی متر و یا نردبان با فاصله مناسب از دیواره چاه به نحوی که با قطعات متحرک داشته باشد حداقل ۲۰ میلیمتر الزامی است. همچنین زهکشی و یا تعبیه تمهیدات جمع آوری آب در مورد چاه هایی که در مسیر آبهای زیرزمینی قرار دارند الزامی است.
۴-۶-۲-۲-۱۵
در صورتی که چاه آسانسور مشترک باشد باید این چاهکها به نحو مقتضی از کف چاهک تا ارتفاع ۲/۵ متر جداسازی شوند و بتوان به صورت ایمن از طریق هر ورودی به چاهک مربوطه رفت و آمد نمود.
چنانچه فاصله بین لبه سقف کابین و قسمت متحرک (کابین یا وزنه تعادل) آسانسور یا آسانسورهای مجاور هم کمتر از ۳۰۰ میلیمتر باشد جداسازی مذکور بایستی در سراسر ارتفاع چاه، با پهنای مؤثر امتداد یابد. اندازه پهنای مؤثر باید حداقل برابر پهنای قسمت متحرک به اضافه ۰/۱ متردر هر طرف باشد. این جداسازی با دیواره و یا فنس اجرا میشود.
۵-۶-۲-۲-۱۵
ضربه گیرها یا ستونهای نشیمنگاه و ضربه گیر کابین و وزنه تعادل، در فضای داخلی چاهک و پایین ترین حد مسیر حرکت کابین و وزنه تعادل قرار میگیرند. این ضربه گیرها یا ستونهای نشیمنگاه باید به نحوی در کف چاهک نصب یا اجرا شوند که پس از برخورد کابین یا وزنه تعادل به آنها و فشرده شدن کامل، فضای خالی به عنوان جانپناه باقی بماند به گونهای که بتوان مکعبی مجازی به ابعاد ۵۰۰ × ۶۰۰ ×۱۰۰۰ میلیمتر روی یکی از وجوه چاهک ایجاد نمود. در صورتیکه ضربه گیر وزنه تعادل متحرک باشد ارتفاع پایه ستون نشیمنگاه ضربه گیر وزنه تعادل با هر مقداری مجاز میباشد. حداقل ارتفاع ستون نشیمنگاه ضربه گیر کابین ۵۰۰ میلیمتر میباشد.
۷-۲-۲-۱۵ درهای طبقات، درها و دریچههای اضطراری و بازدید
۱-۷-۲-۲-۱۵
حداقل ارتفاع مفید ورودی کابین در طبقات برای ورود عادی باید ۲۰۰ سانتی متر با رواداری ۵ سانتی متر باشد.
۲-۷-۲-۲-۱۵
درهای طبقات باید پس از نصب ریلهای راهنما طبق نقشههای مورد نظر به صورت کاملاً شاقول شده نصب شوند و هیچگونه شکاف یا جای باز غیر معمول نداشته باشند.
۳-۷-۲-۲-۱۵
نصب هرگونه درِ اضافه به جز درهای مخصوص طبقات در ناحیه ورودی به کابین ممنوع میباشد.
۴-۷-۲-۲-۱۵
در آسانسورهایی که فاصله بین دو طبقه متوالی آن بیش از ۱۱متر باشد یک درِ اضطراری باید در محل مناسب در نظر گرفته شود به طوری که فاصله آنها حداکثر ۱۱ متر باشد، همچنین:
درهای بازرسی (در صورت وجود) باید دارای حداقل ارتفاع ۱/۴ متر و حداقل پهنای ۰/۶ متر باشند.
درهای اضطراری باید حداقل ارتفاع ۱/۸ متر و حداقل پهنای ۰/۳۵ متر باشند.
دریچههای بازدید (در صورت وجود) باید حداکثر ۰/۵ متر درازا و ۰/۵ متر پهنا داشته باشند.
کلیه درها و دریچههای فوق الذکر باید به قفل ایمنی طبق مقررات ب ند ۱۵-۲-۳-۷-۵ مجهز بوده و به سمت بیرون چاه باز شوند.
۵-۷-۲-۲-۱۵
نحوه باز و بسته شدن درها و دریچههای اضطراری چاه آسانسور باید به گونهای باشد که از سمت بیرون بدون کلید باز نشوند، ولی از داخل به راحتی و بدون نیاز به کلید باز و بسته شوند. همچنین در محل قفل، مدار الکتریکی توسط شرکتهای سازنده آسانسور طراحی و نصب گردد که هنگام باز شدن آنها کارکرد عادی آسانسور متوقف شود.
۶-۷-۲-۲-۱۵
برآمدگی یا فرورفتگیهای پشت درهای طبقات (در نوع بدون درِ کابین، سمت چاه آسانسور) به نحوی باشد که سبب گیر کردن ناخواسته دست یا لباس یا هرگونه شیء خارجی نگردد. حداکثر ناصافی مجاز ۵ میلیمتر میباشد.
۷-۷-۲-۲-۱۵
نباید هیچگونه در، دریچه اضطراری و دریچه تخلیه هوا در سمتی که وزنه تعادل قرار میگیرد، تعبیه گردد.
تبصره: دریچه اضطراری برای ورود به بالای کابین در زیر سطح سقف چاه یا یکی از دیوارههای چاه از فضای موتورخانه به ابعاد ۰/۶×۰/۶ متر تعبیه شود که بازشوی آن به بیرون چاه بوده و طبق بند ۱۵-۲-۲-۷-۵ دارای قفل ایمنی باشد.
۸-۷-۲-۲-۱۵
حداقل ارتفاع کف به کف دو طبقه متوالی در هر سمت چاه آسانسور (آسانسورهای با درِ رو به رو شامل این مورد نبوده و به صورت مجزا در نظر گرفته میشود) برای تعبیه درِ طبقه آسانسور طبق جدول ۱۵-۲-۲-۷-۸ میباشد و طبقاتی که ارتفاع آنها کمتر از ابعاد این جدول میباشد به عنوان طبقه توقف محسوب نشده و آسانسور نباید در آن طبقه توقف نماید.
جدول c-15-2-2-7-8: جدول ۱۵-۲-۲-۷-۸ حداقل فاصله کف به کف طبقات
۹-۷-۲-۲-۱۵
در آسانسورهای گروهی (۲ آسانسور یا بیشتر) در کف موتورخانه و در امتداد پاگرد جلوی در طبقه آخر دریچهای برای حمل متعلقات داخل موتورخانه مانند موتور گیربکس، تابلو کنترل به توقف آخر تعبیه شود که بازشوی آن به سمت موتورخانه باشد ابعاد این دریچه متناسب با اندازههای سیستم محرکه یا وسایل سنگین داخل موتورخانه در نظر گرفته شود. همچنین قلاب سقف یا مونوریلی در سقف موتورخانه تعبیه گردد که روی این دریچه نیز کاربرد داشته باشد.
۱۰-۷-۲-۲-۱۵
طراحی و نصب درها یا دریچهها و یا قطعات آنها باید به گونهای باشد که در اثر حوادث عادی مانند ضربه، حریق، ترکیدگی لولههای آب و غیره به داخل چاه آسانسور سقوط ننماید.
۸-۲-۲-۱۵ تخلیه هوای چاه و موتورخانه
۱-۸-۲-۲-۱۵
هوای چاهی که آسانسور را در خود جای داده و بیش از دو طبقه امتداد داشته باشد باید مستقیماً یا از طریق موتورخانه به فضای آزاد تخلیه شود. مساحت دریچه تخلیه هوا نباید کمتر از ۱ درصد مساحت مقطع چاه آسانسور باشد.
۲-۸-۲-۲-۱۵
در صورتی که سرعت آسانسور بیش از ۲/۵ متر بر ثانیه باشد سطح تخلیه هوا باید حداقل ۰/۳ متر مربع باشد.
۳-۸-۲-۲-۱۵
اگر تعداد دو یا سه آسانسور در یک چاه مشترک قرار گیرند سطح دریچه تخلیه هوا (تهویه) ۰/۳ متر مربع کافی میباشد. ولی برای چهار آسانسور میبایستی به ۰/۴ متر مربع افزایش یابد و به نحوی محافظت شود که از نفوذ باران و برف، ورود پرندگان و حیوانات دیگر به چاه جلوگیری شود.
۴-۸-۲-۲-۱۵
دریچه تخلیه هوا باید به صورت دستی عمل نماید.
۵-۸-۲-۲-۱۵
چاه آسانسور نباید وسیله تخلیه هوای ساختمان باشد.
۶-۸-۲-۲-۱۵
تخلیه هوای چاه هر گروه آسانسور مستقل از چاههای گروه دیگر خواهد بود. بنابراین نباید بین آنها ارتباط تخلیه هوا وجود داشته باشد.
۹-۲-۲-۱۵ رواداریهای اجرای چاه
۱-۹-۲-۲-۱۵
دراجرای سازه چاه آسانسور با توجه به نوع سازه و پوشش دیواره ها، رواداریهای ذکر شده در سایر مباحث مقررات ملی ساختمان لازم الاجرا میباشد.
۲-۹-۲-۲-۱۵
رواداری شاقول بودن دیوارههای داخل چاه آسانسور مطابق جدول ۱۵-۲-۲-۹-۲ میباشد، در صورت عدم رعایت این اندازه ها، ابعاد مفید چاه پس از کسر ناشاقولیها ملاک عمل میباشد.
جدول c-15-2-2-9-2: جدول ۱۵-۲-۲-۹-۲ حداکثر ناشاقولی مجاز ابعاد چاه آسانسور
۳-۹-۲-۲-۱۵
در صورتی که چاه دارای چند آسانسور باشد خطوط شاقولی در سمت مجاور آسانسورها باید حداقل ۲۰۰ میلیمتر فاصله داشته باشند (مطابق شکل ۱۵-۲-۲-۹-۳ با در نظر گرفتن تیغه جداساز)، همچنین رواداری ناشاقولی در محلهای قید شده با حرف "L" حداکثر ۲۵ میلی متر است.
۴-۹-۲-۲-۱۵
نظر به اینکه در سازههای مرتفع (برج ها) تغییر مکان جانبی مجاز تحت تأثیر نیروهای باد در نظر گرفته میشود، لذا باید تمهیدات خاصی برای این منظور در طراحی آسانسور مدنظر قرار گیرد.

شکل ۱۵-۲-۲-۹-۳ خطوط شاقولی و دیوارههای جداساز چاههای آسانسور
۳-۲-۱۵ ویژگی آسانسورهای مورد استفاده افراد ناتوان جسمی
در آسانسورهایی که احتمال جابه جایی افراد ناتوان جسمی بیشتر است، (ساختمانهای دسته دوم، سوم و چهارم)، علاوه بر رعایت کلیه ضوابط آسانسورها باید ضوابط و مقررات زیر نیز رعایت گردد:
۱-۳-۲-۱۵
عرض درِ طبقات حداقل باید ۸۰۰ میلی متر باشد، ولی توصیه میشود در طبقات برای این نوع آسانسور، از نوع اتوماتیک و با عرض ۹۰۰ میلی متر انتخاب شود.
۲-۳-۲-۱۵
مسیر دسترسی به درِ آسانسور مخصوصا ورودی اصلی باید بدون مانع یا شیب تند باشد.
۳-۳-۲-۱۵
حداقل عرض کابین در ساختمانهای عمومی ۱۱۰۰ میلی متر حداقل عمق ۱۴۰۰ و میلی متر باشد.
۴-۳-۲-۱۵
حداقل یک دستگیره روی یک دیواره کابین در ارتفاع ۹۰۰ میلیمتر نصب شود، سطح مقطع این دستگیره بین ۳۰ تا ۴۵ میلیمتر با شعاع انحنای ۱۰ میلیمتر و فاصله آن از دیوار کابین حداقل ۳۵ میلیمتر باشد.
۵-۳-۲-۱۵
در صورتی که نیاز به تعبیه صندلی تاشو برای نشستن افراد ناتوان در داخل کابین باشد نشیمن این صندلی باید حداقل ۳۰۰ میلیمتر عمق و ۴۰۰ میلیمتر عرض داشته باشد و در ارتفاع ۵۰۰ میلیمتری از کف کابین نصب شود و حداقل ۱۰۰ کیلوگرم بار را تحمل نماید.
۶-۳-۲-۱۵
حداکثر رواداری توقف در تراز طبقه ۱۰ ± میلیمتر باشد.
۷-۳-۲-۱۵
زمان باز ماندن در، متناسب با نوع کاربری توسط افراد ناتوان، از ۲ تا ۲۰ ثانیه قابل تنظیم باشد.
۸-۳-۲-۱۵
در آسانسورهای تکی لازم است کنار در آسانسور حداقل یک شستی احضار و در آسانسورهای گروهی که روبروی هم هستند در هر دیوار تعبیه گردد.
۹-۳-۲-۱۵
لازم است رسیدن آسانسور به طبقه مورد نظر و شروع باز شدن در طبقه با صدای زنگی که شدت صوتی آن قابل تنظیم از ۳۵ تا ۶۵ دسی بل باشد، اعلام گردد.
۱۰-۳-۲-۱۵
علاوه بر وجود نشان دهنده جهت حرکت آسانسور در داخل کابین، باید جهت حرکت به صورت علائم صوتی نیز مشخص شود. بدین منظور سیگنالهای صوتی منقطع تکی برای نشان دادن جهت حرکت به سمت بالا و دوتایی برای نشان دادن جهت حرکت به سمت پایین در داخل کابین پخش شود.
۴-۲-۱۵ ویژگیهای آسانسورهای هیدرولیک
۱-۴-۲-۱۵
در صورتی که سیستم از نوع مستقیم باشد جک باید دارای شیر اطمینان مخصوص باشد. در صورتی که از نوع غیر مستقیم باشد علاوه بر شیر اطمینان مخصوص، تدابیر ایمنی برای پیشگیری از سقوط آسانسور در اثر پاره شدن سیم بکسل مطابق استاندارد شماره ۲ -۶۳۰۳ سازمان ملی استاندارد ایران در نظر گرفته شود.
۲-۴-۲-۱۵
در صورتی که بیش از یک جک برای جابه جایی کابین به کار رود باید به نحوی به همدیگر مرتبط شوند که فشار روغن آنها همواره یکسان باشد.
۳-۴-۲-۱۵
در صورتی که آسانسور هیدرولیک از نوعی باشد که نیاز به حفر چاه جهت استقرار جک باشد (چاه جک)، باید پیش بینی لازم جهت حفر این چاه به عمل آید.
۴-۴-۲-۱۵
چاه جک (در صورت وجود) باید نسبت به نفوذ آب مقاوم باشد و با دقت شاقولی ۲۵ میلی متر در ارتفاع ۳ متر اجرا گردد.
۵-۴-۲-۱۵
سایر الزامات مانند محاسبه تعداد، ظرفیت، جابه جایی که برای آسانسورهای کششی مقرر شده، برای آسانسورهای هیدرولیک نیز لازم الاجرا میباشد.
۵-۲-۱۵ الزامات آسانسورهای حمل خودرو
۱-۵-۲-۱۵
تعبیه آسانسورهای خودروبر به عنوان تنها راه ورود و خروج خودرو در طبقات پارکینگ کلیه ساختمانهای مسکونی، تجاری، اداری و عمومی ممنوع میباشد.
۲-۵-۲-۱۵
در پارکینگهای طبقاتی و ساختمانهایی که طبقات پارکینگ در کنار ساختمان قرار دارند تعبیه آسانسورهای خودروبر مجاز میباشد. در این شرایط تعداد مورد نیاز آسانسور باید بر اساس محاسبات ترافیکی آن تعیین شود (تعبیه حداقل ۲ آسانسور الزامی است).
۳-۵-۲-۱۵
تأمین نیروی برق ثانویه (ژنراتور) به منظور سرویس دهی کامل آسانسورهای خودروبر الزامی است.
۴-۵-۲-۱۵
در ساختمانهایی که مطابق بند (۱۵-۲-۵-۲) تعبیه آسانسور حمل خودرو در آنها ممنوع نشده است، رعایت مقررات مبحث سوم مقررات ملی ساختمان در خصوص راههای خروج، سیستمهای اعلام حریق اتوماتیک و دستی، سیستمهای اطفای حریق و.... الزامی است.
۵-۵-۲-۱۵
به منظور تخلیه گاز و دودهای خروجی از اگزوز خودروها، تعبیه فن های مکنده متناسب با حجم کابین در سقف کابین و در بالای چاه آسانسور الزامی است.
۶-۵-۲-۱۵
کابین آسانسورهای خودروبر باید دارای درِ اتوماتیک با سیستم محرکه مجزا باشد و درهای طبقات نیز از نوع اتوماتیک انتخاب شوند.
۷-۵-۲-۱۵
در هر کابین باید دو شستی احضار در دو سمت دیواره کابین نصب شود. محل قرارگیری این شستیها باید به گونهای باشد که راننده خودرو هنگام ورود و خروج از هر دو سمت امکان دسترسی به دکمههای طبقات و کلیدهای توقف اضطراری را دارا باشد.
۸-۵-۲-۱۵
استفاده از چشم الکترونیکی پردهای دو بعدی یا سه بعدی در ورودی(های) کابین الزامی است.
۹-۵-۲-۱۵
آسانسور حمل خودرو باید به سیستم تراز طبقه مجدد مجهز باشد.
۶-۲-۱۵ آزمایش و تحویل گیری
۱-۶-۲-۱۵
آسانسور باید مطابق ضوابط این مقررات در ساختمانها نصب، راه اندازی و تحویل گردد و قطعات منفصله و یا مونتاژ شده آن مطابق ضوابط سازمان ملی استاندارد ایران به شمارههای ۱-۶۳۰۳ و ۲-۶۳۰۳ ساخته شده باشند.
۲-۶-۲-۱۵
آسانسور پس از نصب و راه اندازی باید توسط متخصصان صاحب صلاحیت آزمایش و تحویل گرفته شود. این تحویل گیری مانع از ضمانت شرکت سازنده، فروشنده و نصاب آسانسور نخواهد بود.
۳-۶-۲-۱۵
عقد قرارداد نگهداری مناسب، با اشخاص حقیقی و حقوقی صاحب صلاحیت در حین بهره برداری، همواره الزامی است، در غیر این صورت مسئولیت آسانسور با کارفرما یا بهره بردار ساختمان خواهد بود و باید در قبال هر حادثهای پاسخگو باشند.
۴-۶-۲-۱۵
هنگام بازدید یا تعمیر آسانسور در دوره بهره برداری، لازم است کلیه ورودیهای آسانسور در طبقات مختلف توسط سرویس کار مجاز ساختمان مسدود گردد. مسدود نمودن ورودیهای مذکور لازم است با علائم هشدار دهنده مطابق با مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان انجام گیرد.
هنگام تحویل گیری آسانسور علاوه بر مواردی که قبلاً ذکر شد، رعایت نکات زیر نیز الزامی است:
۱-۴-۶-۲-۱۵
کابین باید در تراز هر طبقه توقف نماید و در حین ورود و خروج مسافر یا بار در آن تراز باقی بماند.
۲-۴-۶-۲-۱۵
رواداری توقف کابین از سطح تراز ورودی نباید از ۲۰ ± میلیمتر بیشتر شود.
۳-۴-۶-۲-۱۵
در صورتی که به دلیل ظرفیت سنگین و یا ارتفاع زیاد و یا هر دلیل دیگر کابین بعد از کم یا زیاد شدن مسافران و بار، تغییر سطح دهد و از رواداری مجاز تجاوز نماید باید مکانیزم تراز طبقه شدن مجدد به سیستم اضافه شود.
۴-۴-۶-۲-۱۵
کابین نباید هنگام حرکت به سمت بالا یا پایین لرزش یا تکان داشته باشد و صداهای سایش یا غیر معمول بدهد.
۵-۴-۶-۲-۱۵
سیستم محرکه آسانسور باید کمترین لرزش و صدا را داشته باشد و با بالانس کردن صحیح و نصب لرزه گیرهای مناسب از به وجود آمدن و انتقال این موارد به سازه ساختمان جلوگیری شده باشد.
۶-۴-۶-۲-۱۵
در مواقع قطع برق، باید بتوان به طور دستی کابین را به نزدیک ترین طبقه رسانید تا مسافران خارج شوند، دستورالعمل نحوه عملکرد باید در موتورخانه نصب باشد.
۷-۴-۶-۲-۱۵
در کابین و درهای طبقات در هنگام بسته بودن باید کاملاً محدوده بازشوی ورودی را پوشش داده و قفل شوند (قفل ایمنی).
۸-۴-۶-۲-۱۵
دکمههای زنگ اخبار و توقف اضطراری در کابین (در صورت وجود) پایین ترین دکمه بوده و در ارتفاعی برابر با ۸۹۰ میلیمتر نصب شوند و بالاترین دکمه نباید بیش از ۱۳۷۰ میلیمتر از کف کابین ارتفاع داشته باشد.
۹-۴-۶-۲-۱۵
زنگ اخبار (در صورت وجود) باید مجهز به باطری قابل شارژ باشد و حتی المقدور امکان نصب زنگ کمکی در اتاق نگهبانی نیز فراهم گردد.
۱۰-۴-۶-۲-۱۵
در ساختمانهای عمومی باید وسیله مکالمه دوطرفه (تلفن یا ...) در کابین نصب شود (توصیه میشود این وسیله در کلیه آسانسورها نصب شود).
۱۱-۴-۶-۲-۱۵
درهای لولایی طبقات باید مجهز به پنجره مرئی شوند تا بودن کابین در طبقه مشخص شود. کیفیت و ابعاد این پنجره و شیشه باید طبق ضوابط استانداردهای ملی یا استانداردهای معتبر بین المللی باشد.
۱۲-۴-۶-۲-۱۵
روشن بودن داخل کابین به طور دائم در حین حرکت یا با درِ باز الزامی است.
۱۳-۴-۶-۲-۱۵
تعبیه هواکش برای کابین دارای در الزامی است.
۱۴-۴-۶-۲-۱۵
در صورتی که کابین فاقد در باشد (آسانسورهای باری ویژه) باید لبه ایمنی مجهز به میکروسوئیچ و حداقل یک چشم الکترونیکی در آستانه ورودی کابین نصب شود. علاوه بر آن باید کلیه شرایط ایمنی، مطابق با ضوابط سازمان ملی استاندارد ایران به شمارههای ۱-۶۳۰۳ و ۲-۶۳۰۳ رعایت گردد.
۱۵-۴-۶-۲-۱۵
ریلهای راهنمای آسانسور باید از جنس فولاد مخصوص بوده و استحکام و درستی انتخاب و نصب آنها توسط شرکت آسانسوری تضمین شده باشند.
۱۶-۴-۶-۲-۱۵
در موقع تحویل گیری آسانسور باید شناسنامه مربوطه به آسانسور مطابق پیوست شماره ۱ دریافت شود و در هر قرارداد نگهداری، این شناسنامه به رویت شرکت نگهدارنده برسد تا آخرین تغییرات اساسی در آسانسور به اطلاعات آن شناسنامه اضافه گردد.
۱۷-۴-۶-۲-۱۵
دستگیرهای بر روی یکی از دیوارههای کابین، ترجیحاً در عقب با سطحی صاف با فاصلهای حداقل ۲۰ میلیمتر از دیواره و در ارتفاع ۹۰۰ میلیمتر از کف کابین نصب شود.
۱۸-۴-۶-۲-۱۵
وقتی که در کابین و در طبقات باز میشوند ، شدت روشنایی بر روی دکمههای کنترل کابین و یا راهروها، نباید از ۵۰ لوکس کمتر باشد و این روشنایی باید دایمی باشد.
۱۹-۴-۶-۲-۱۵
در آسانسورهای تخت بر و آسانسورهای حمل بار ، نصب یک یا دو ردیف ضربه گیر روی تمام دیوارههای کابین الزامی است.
۲۰-۴-۶-۲-۱۵
حداکثر ارتفاع بالاترین دکمهها و نشانگرهای کابین نباید بیش از ۱۸۰۰ میلیمتر باشد. دکمههای نشان دهنده جهت اندازهای برابر ۱۸ میلیمتر خواهند داشت. نشانگر قابل رؤیتی جهت نشان دادن تقاضای مسافر ثبت شده روی دکمهها یا کنار آنها برای هر آسانسور، باید وجود داشته باشد و پس از جواب دادن به این تقاضا باید خاموش شده یا تغییر رنگ دهد.
۲۱-۴-۶-۲-۱۵
در کلیه طبقات به جز طبقه ورودی اصلی، یک علامت تصویری با طرح استاندارد شده در مجاورت هر دکمه آسانسور نصب شود که نشان میدهد که در مواقع آتش سوزی از آسانسور استفاده نشود و راه پله خروجی و اضطراری را نشان دهد.
۲۲-۴-۶-۲-۱۵
اتصال زمین مناسبی برای سیستم برق آسانسور و همچنین سیستم همبندی برای هم ولتاژ کردن جهت ریلهای آسانسور و قطعات فلزی ثابت آن، مطابق مفاد مقررات مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان در نظر گرفته شود.
۲۳-۴-۶-۲-۱۵
در صورتی که ساختمان به هر دلیلی قبل از تکمیل سیستم آسانسور مورد بهره برداری قرار گیرد، باید تمام نقاط دسترسی به چاه و آسانسور و موتورخانه آسانسور در برابر خطر سقوط حفاظت شوند.
۷-۲-۱۵ حفاظت در مقابل آتش
هنگام آتش سوزی ساختمانها، آسانسورها میتوانند نقش حیاتی در تخلیه ساختمان و نجات افراد داشته باشند در حالی که همیشه این پیغام در آسانسورها نصب میشود که از آسانسورها هنگام آتش سوزی استفاده نشود. هنگام وقوع حریق در تمام یا قسمتی از ساختمان مشکلات تخلیه خصوصاً برای سالمندان و بیماران پیش میآید. به همین منظور استفاده از آسانسور در مواقع آتش سوزی در صورتی مجاز است که آسانسور در اختیار افراد ذی صلاح یا آتشنشانها قرار گیرد تا بتوانند با راندمان بیشتر، عملیات تخلیه را انجام دهند.
۱-۷-۲-۱۵
رعایت مفاد مبحث سوم مقررات ملی ساختمان تحت عنوان "محافظت ساختمانها در برابر حریق" لازم الاجرا میباشد.
۲-۷-۲-۱۵
چاه آسانسور به عنوان یک کانال هوایی عمل میکند و لذا راهرو طبقات باید توسط درهای ضد گسترش حریق محفوظ گردد تا از نفوذ دود و آتش به چاه آسانسور و عمل نمودن چاه آسانسور به عنوان دودکش جلوگیری شود.
۳-۷-۲-۱۵
کابل تغذیه برق برای آسانسور باید مستقل باشد تا چنانچه در اثر آتش سوزی، اتصال برق منجر به عمل فیوزها یا کلیدهای حفاظتی دیگر گشته و سبب قطع مدار برق قسمتهایی از ساختمان شوند، سیستم برق آسانسور همچنان متصل و فعال باشد.
۴-۷-۲-۱۵
در پایین ترین نقطه یا در طبقه همکف داکت هوایی خاصی برای چاه آسانسور و طراحی و ساخته شود تا در مواقع آتش سوزی و نفوذ دود به چاه آسانسور، تهویه هوای تازه از داکت ممکن باشد.
۵-۷-۲-۱۵
داکت فوق باید به نحوی محفوظ شود تا از ورود انسان و یا حیوانات به چاه آسانسور جلوگیری شود.
۶-۷-۲-۱۵
در صورت الزام به پیش بینی سیستم اعلام حریق در ساختمان (با توجه به ضوابط سایر مباحث مقررات ملی ساختمان یا ضوابط سازمان آتش نشانی و غیره) نصب حسگرهای سیستم اعلام حریق در فضاهای موتورخانه آسانسور، چاه آسانسور، راهرو و ورودی به موتورخانه آسانسور و راهرو جلوی در طبقات آسانسور الزامی است. حداکثر فاصله افقی نصب این حسگرها از مرکز هر بازشو آسانسور (مرکز در طبقات) برابر ۱/۵ متر است. این حسگرها از طریق تابلو کنترل (پانل کنترل) سیستم اعلام حریق به سیستم کنترل آسانسور مرتبط میگردند . در صورتی که حسگرهای فوق الذکر فعال شوند، در آسانسور نباید در هیچیک از طبقات به جز طبقه ورودی یا طبقه از پیش تعریف شده باز شود. تمام آسانسورها باید به طبقهای که توسط افراد مسئول ساختمان مشخص میشود منتقل شوند و قابلیت کنترل به صورت دستی (کلید آتشنشان) را دارا باشند.
۷-۷-۲-۱۵
استفاده از هر نوع وسایل آتش نشانی در موتورخانه آسانسور به شرطی مجاز میباشد که این تجهیزات برای اطفای حریق ناشی از آسانسور به کار روند.
۸-۷-۲-۱۵
انبار کردن و یا گذاشتن هر نوع مواد قابل اشتعال و یا غیر قابل اشتعال در چاه آسانسور، موتورخانه و یا چاهک آسانسور ممنوع میباشد.
۹-۷-۲-۱۵
در صورتی که دیوارههای چاه آسانسور از نظر مقاومت به آتش درجه بندی شده باشند، باید درهای لولایی همان درجه و درهای اتوماتیک حداقل نصف آن درجه بندی را دارا باشند.
۸-۲-۱۵ برق اضطراری
در صورتی که وجود برق اضطراری برای یک ساختمان ضروری باشد باید حداقل یک آسانسور از هر گروه آسانسور در ساختمان از برق اضطراری تغذیه گردد و این خط تغذیه باید بتواند هر یک از آسانسورهای دیگر را به انتخاب تغذیه نماید. این سیستم باید به صورت خودکار فعال شود.
۳-۱۵ پلکان برقی و پیاده رو متحرک
۱-۳-۱۵ الزامات اولیه طراحی
مهندسین طراح باید با استفاده از اطلاعات این بخش و اطلاعات تکمیلی اخذ شده از شرکتهای معتبر سازنده نسبت به انتخاب نوع،تعداد، ظرفیت و مکان صحیح قرارگیری پلکان برقی اقدام نمایند و مسئولیت هرگونه اشتباهی در خصوص موارد ذکر شده به عهده آنان میباشد.
۱-۱-۳-۱۵
پلکان برقی باید در محلی که بیشترین تردد مسافران از آنجا صورت می گیرد تعبیه گردد، و بدون بروز اغتشاش در مسیر حرکت عادی آن طبقه، افراد را به سطح بالاتر یا پایینتر منتقل نماید. در صورت عدم امکان رؤیت باید با علائم مناسبی افراد به سمت پلکان برقی هدایت شوند.
۲-۱-۳-۱۵
در ابتدا و انتهای پلکان برقی فضای غیر محصور مناسبی در نظر گرفته شود، به نحوی که مسافران به راحتی به مسیر حرکت خود ادامه داده از ازدحام در قسمت ورودی و خروجی جلوگیری شود. حداقل عرض این فضا باید به اندازه فاصله لبه بیرونی دستگیرهها به علاوه ۸۰ میلی متر از هر طرف بیشتر بوده و عمق آن از انتهای دستگیره حداقل ۲/۵ متر باشد (شکل ۱۵-۳-۱-۲) ، در صورتی که عمق ۲ متر باشد حداقل عرض باید دو برابر فاصله بین مرکز دو دستگیره باشد.

شکل ۱۵-۳-۱-۲ فضای باز در ورودی یا خروجی پلکان برقی
۳-۱-۳-۱۵
مهندسان طراح با توجه به شرایط و موقعیت ساختمان میتوانند آرایش پلکان برقی را با رعایت بندهای این مقررات و مشورت شرکتهای معتبر سازنده به کار گیرند.
۴-۱-۳-۱۵
در مکانهای پرتردد نظیر مترو و پایانههای مسافری باید از پلههای عریض استفاده نمود. پلکان برقی این اماکن باید از نوع پرکار یا خیلی پرکار انتخاب شوند.
۵-۱-۳-۱۵
در صورتی که پلکان برقی در محیط روباز استفاده میشود باید از نوعی انتخاب شود که سازگاری کافی با شرایط محیطی را دارا باشد.
۶-۱-۳-۱۵
اطراف منطقه باز طبقه فوقانی میبایستی به نحوی محصور گردد که امکان سقوط ناخواسته اشیا یا افراد، وجود نداشته باشد.
۷-۱-۳-۱۵
حداکثر سرعت پلکان برقی در صورتی که زاویه شیب آن بیش از ۳۰ درجه نباشد ۰/۷۵ متر بر ثانیه میباشد. در صورتی که زاویه شیب بین ۳۰ تا ۳۵ درجه باشد حداکثر سرعت اسمی ۰/۵ متر بر ثانیه میباشد.
۸-۱-۳-۱۵
سرعت اسمی پیاده رو متحرک در ورودی و خروجی آن حداکثر ۰/۷۵ متر بر ثانیه میباشد.
۹-۱-۳-۱۵
تحت شرایط خاصی سرعت اسمی پیاده رو متحرک در ورودی و خروجی تا ۰/۹ متر بر ثانیه قابل افزایش است در این صورت نباید عرض پیاده رو متحرک از ۱/۱۰ متر بیشتر باشد.
۱۰-۱-۳-۱۵
حداقل فاصله قائم مجاز ما بین نوک هر پله تا هر مانع فوقانی ۲/۳۰ متر میباشد.
۱۱-۱-۳-۱۵
زاویه شیب پلکان برقی نباید از ۳۰ درجه بیشتر شود. در صورتی که حداکثر ارتفاع پله ۶ متر و حداکثر سرعت آن ۰/۵ متر بر ثانیه باشد این زاویه تا ۳۵ درجه قابل افزایش است (شکل ۱۵-۳-۱-۱۱)

شکل ۱۵-۳-۱-۱۱ زوایای شیب پلکان برقی
۱۲-۱-۳-۱۵
زاویه شیب پیاده رو متحرک حداکثر ۱۲ درجه نسبت به سطح افق میباشد (شکل ۱۵-۳-۱-۱۲)

شکل ۱۵-۳-۱-۱۲ زوایای شیب پیاده روهای متحرک
۱۳-۱-۳-۱۵
در صورتی که زاویه شیب پیاده رو متحرک بیش از ۶ درجه باشد، باید در سطح فوقانی حرکت حداقل مسافت ۰/۴ متر را با زاویه شیب کمتر از ۶ درجه طی نماید. در صورتی که سرعت طبق مقررات بند (۱۵-۳-۱-۱۲) باشد این مسافت حداقل به ۱/۶ متر افزایش مییابد.
۲-۳-۱۵ ویژگیهای سازه و نحوه انتخاب پلکان برقی و پیاده رو متحرک
۱-۲-۳-۱۵
نیروهای استاتیکی و دینامیکی وارد شده از طرف پلکان برقی و پیاده رو متحرک به سازه ساختمان و نیروی قابل تحمل قلابهای نصب پلکان برقی و پیاده رو متحرک متناسب با عرض پله، ارتفاع، زاویه، نوع مصالح مورد استفاده توسط شرکت سازنده تعیین میشود. لذا مهندسان طراح سازه باید پس از مشخص نمودن ارتفاع، زاویه و انتخاب عرض پله طبق بند (۱۵-۳-۲-۲) ، میزان نیروها و محل اثر آنها را از شرکتهای معتبر سازنده پلکان برقی و پیاده رو متحرک اخذ نموده در محاسبه و طراحی سازه لحاظ نمایند.
۲-۲-۳-۱۵
ظرفیت جابه جایی افراد توسط پلکان برقی در ساعت از نظر تئوری از رابطه ۱۵-۳-۲-۲ به دست میآید (شکل ۱۵-۳-۲-۲). همچنین جدول ۱۵-۳-۲-۲ ظرفیت جابه جایی برای سرعتها و عرض پلههای معمول را نمایش میدهد.
رابطه ۱۵-۳-۲-۲
که در آن:
C t = تعداد افراد جابه جا شده در ساعت
V = سرعت حرکت پله (متر بر ثانیه)
K = ضریب متناسب با عرض پله
T= عمق پله (متر)
(P/h) = نفر در ساعت
در صورتی که عرض پله ۶/۰ متر (۱ نفر روی هر پله )باشد: K=۱
در صورتی که عرض پله ۸/۰ متر (۵/۱ نفر روی هر پله ) باشد: K=۱/۵
در صورتی که عرض پله ۱ متر (۲نفر روی هر پله) باشد: K=۲

شکل ۱۵-۳-۲-۲ تعداد افراد روی هر پله متناسب با عرض آن (ضریب K)
جدول ۱۵-۳-۲-۲ ظرفیت جابه جایی پلکان برقی
توضیح : در عمل تعداد افرادی که توسط پلکان برقی در یک ساعت جا به جا می شوند کمتر از مقادیر بالا است زیرا برخی از پله ها خالی میمانند و روی هر پله هم تعداد کامل سوار نمی شوند.
۳-۲-۳-۱۵
محاسبه ظرفیت جابه جایی افراد در پیاده رو متحرک از رابطه مندرج در بند (۱۵-۳-۲-۲) به دست میآید. ضریب K در صورتی که عرض پیاده رو متحرک ۱/۲۰ متر باشد، ۲/۵ میباشد.
۴-۲-۳-۱۵
در طراحی محل نصب پلکان برقی و پیاده رو متحرک باید پیش بینیهای لازم جهت چاهک متناسب با نوع و ارتفاع پلکان برقی و پیاده رو متحرک مدنظر قرار گیرد، ابعاد و ارتفاع چاهک مذکور طبق جدولهای شرکتهای سازنده پلکان برقی و پیاده رو متحرک طراحی میگردد.
۳-۳-۱۵ تأثیرات پلکان برقی و پیاده رو متحرک بر سازه ساختمان
۱-۳-۳-۱۵
نیروهای استاتیکی و دینامیکی ناشی از وزن و حرکت پلکان برقی و پیاده رو متحرک باید در محاسبه و طراحی سازه ساختمان مورد نظر قرار گیرند.
۲-۳-۳-۱۵
تأثیرات دینامیکی ناشی از ارتعاش موتور پلکان برقی باید در محاسبه و طراحی سازه ساختمان و سازه نگهدارنده پلکان برقی و پیاده رو متحرک در نظر گرفته شود.
۴-۳-۱۵ مشخصات فنی پلکان برقی و پیاده رو متحرک
۱-۴-۳-۱۵
پلکان برقی و پیاده رو متحرک باید قابلیت حرکت در دو جهت پایین و بالا را داشته باشد. تغییر جهت حرکت پس از تخلیه کامل افراد به عهده تکنسین مقیم و مسئول پلکان برقی میباشد. جهت حرکت نباید توسط مسافرین قابل تغییر باشد.
۲-۴-۳-۱۵
در پلکان برقی باید حداقل ۲ و حداکثر ۴ پله تخت در ورودی و خروجی جهت تسهیل پیاده شدن افراد پیش بینی گردد. در صورتی که ارتفاع پلکان برقی بیش از ۶ متر باشد تعبیه ۳ پله تخت در ورودی و خروجی پلکان برقی الزامی است.
۳-۴-۳-۱۵
نردههای پلکان برقی و پیاده رو متحرک باید در دو طرف وجود داشته باشند. جنس دیوارههای آنها معمولاً فلز است. در صورتی که جنس این دیوارهها شیشه باشد باید از نوع شیشه ایمنی با مقاومت مکانیکی کافی و حداقل ۶ میلی متر ضخامت باشد.
۴-۴-۳-۱۵
نردههای هر دو طرف باید پس از رسیدن به سطح افقی طبقات حداقل ۳۰۰ میلیمتر ادامه یابند.
۵-۴-۳-۱۵
شانه ثابت فلزی قابل تنظیم، با دندانههای متناسب با شکل شیارهای پله یا تسمه در قسمت ورودی و خروجی به صورت ثابت باید نصب گردد.
۶-۴-۳-۱۵
دستگیره روی نردههای دو طرف پله باید متحرک و هم جهت حرکت پله بوده و سرعت حرکت آن برابر سرعت حرکت پله با رواداری حداکثر ۲ ± درصد باشد.
۷-۴-۳-۱۵
فاصله بین کنارههای خارجی دستگیره و دیواره یا مانع اطراف (در صورت وجود) نباید کمتر از ۸۰ میلی متر باشد.
۸-۴-۳-۱۵
فاصله بین پلهها و یا فاصله بین پلهها و حفاظ کناری آنها نباید بیش از ۵ میلیمتر باشد.
۹-۴-۳-۱۵
در مکانهای کم ترافیک جهت صرفه جویی انرژی و جلوگیری از استهلاک پلکان برقی و پیاده رو متحرک، لازم است با استفاده از چشم الکترونیک و یا حسگرهای مکانیکی سیستمی تعبیه گردد که در بازههای زمانی عدم استفاده افراد، از سرعت حرکت دستگاه کاسته شده و یا متوقف گردد.
۵-۳-۱۵ حفاظتهای فنی و ایمنی
۱-۵-۳-۱۵
لازم است در گوشه زیر سقف طبقه فوقانی و پلکان برقی محافظ نصب گردد.
۲-۵-۳-۱۵
قبل از راه اندازی پلکان برقی و پیاده روهای متحرک نسبت به عملکرد کلیه سیستمهای ایمنی باید اطمینان حاصل نمود.
۳-۵-۳-۱۵
در محل ورود و خروج دستگیره به نردههای دو طرف پله باید محافظ دست یا انگشت یا اشیای خارجی تعبیه نمود.
۴-۵-۳-۱۵
پلکان برقی و پیاده روهای متحرک باید به سیستم ترمز مطابق با استانداردهای ملی پلکان برقی (در صورت وجود) یا استانداردهای معتبر بین المللی مجهز باشند و در صورت بروز هرگونه خطای برقی، ترمز پلکان برقی باید فعال گردد و به صورت آرام حرکت پله را به طور خودکار متوقف نماید.
۵-۵-۳-۱۵
کنترل کننده مکانیکی سرعت (گاورنر) جهت تشخیص ازدیاد یا کاهش سرعت مجاز باید در ساختار پلکان برقی و پیاده روهای متحرک پیش بینی گردد.
۶-۵-۳-۱۵
جهت توقف اضطراری حرکت پلکان برقی و پیاده روهای متحرک دکمه قرمز رنگ قابل رؤیتی در گوشه پایین سمت راست ورودی و خروجی پلکان برقی و پیاده روهای متحرک باید نصب گردد. در پلکان برقی و پیاده روهای متحرک با طول زیاد باید دگمههای اضطراری اضافی نصب شود به گونهای که حداکثر فاصله بین آنها در پلکان برقی ۳۰ متر و در پیاده رو متحرک ۴۰ متر باشد.
۷-۵-۳-۱۵
در هنگام شکستن پله، گیر کردن مانعی بین پلهها یا بین پلهها و صفحه شانهای و پاره شدن زنجیر اتصال پلهها به یکدیگر باید به وسیله حسگرهای جداگانه حرکت پله متوقف گردد.
۸-۵-۳-۱۵
عرض شیار هر پله از ۵ تا ۷ میلیمتر و عمق آن از ۱۰ میلیمتر نباید کمتر باشد. سطح پله باید مانع لیز خوردن افراد شود.
۹-۵-۳-۱۵
حداکثر ارتفاع هر پله ۰/۲۴ متر و حداقل عمق ۰/۳۸ متر میباشد.
۱۰-۵-۳-۱۵
سراسر اجزای پلکان برقی و پیاده روهای متحرک باید در کلیه ساعات کارکرد با روشنایی یکنواخت بیش از ۵۴ لوکس روشن شود.
۱۱-۵-۳-۱۵
در سطح ورودی و خروجی پلکان برقی و پیاده روهای متحرک باید تابلوهای قابل رؤیت و مقاومی حاوی نکات ایمنی و هشدار دهنده زیر نصب شوند:
توجه،
مخصوص عبور افراد،
مواظب کودکان خود باشید،
دستگیرهها را بگیرید، و
به کنارهها تکیه نکنید.
۱۲-۵-۳-۱۵
تمام فضاهای پلکان برقی و پیاده روهای متحرک که نیاز به بازرسی یا تعمیر دارند باید دارای درهایی باشند که در شرایط عادی بسته باشند.
۶-۳-۱۵ حفاظت در مقابل آتش
۱-۶-۳-۱۵
علاوه بر رعایت مقررات این بخش رعایت مقررات مبحث سوم مقررات ملی ساختمان در خصوص حفاظت در برابر آتش الزامی میباشد.
۲-۶-۳-۱۵
کنارهها و زیر مهاریهای اصلی پلکان برقی و پیاده روهای متحرک باید از مواد مقاوم به حریق ساخته شوند.
تبصره : برای جلوگیری از نفوذ شعلههای آتش یا دود میتوان در نقاط باز دو طبقه درهایی را تعبیه نمود. در این صورت باید این درها به نحوی ساخته شوند که به محض رسیدن مسافران به راحتی به هر دو طرف قابل باز شدن باشند.
۳-۶-۳-۱۵
در صورت وجود درهای ضد حریق بیان شده در توصیه فوق، قبل از روشن شدن پلکان برقی و پیاده روهای متحرک، مسئول مربوطه باید از قفل نبودن این درها اطمینان حاصل نماید.
۴-۶-۳-۱۵
در صورتی که سیستم اعلام حریق در اطراف پلکان برقی و پیاده روهای متحرک تعبیه شده باشد توصیه میگردد به نحوی به سیستم کنترل پلکان برقی و پیاده روهای متحرک مرتبط باشد که هنگام عملکرد آنها، پلکان برقی و پیاده روهای متحرک هم جهت با ورود افراد به ساختمان متوقف شده و در صورت صلاحدید مسئولان آتشنشانی (پس از خروج کامل افراد از پلکان برقی و پیاده روهای متحرک)، کلیه پلکان ها و پیاده روها توسط افراد مسئول در جهت تخلیه افراد از ساختمان تغییر جهت داده و حرکت نمایند.
۷-۳-۱۵ تحویل گیری و نگهداری
۱-۷-۳-۱۵
پلکان برقی و پیاده روهای متحرک باید مطابق ضوابط این مقررات در ساختمانها نصب و راه اندازی گردد و قطعات منفصله و یا مونتاژ شده آن مطابق ضوابط سازمان ملی استاندارد ایران به شماره ۱ - ۶۳۰۳ ساخته شده و پس از نصب بازرسی فنی شده باشند.
۲-۷-۳-۱۵
مسئولیت کارکرد صحیح، ایمن و مداوم پلکان برقی و پیاده روهای متحرک پس از نصب و راه اندازی به عهده شرکت سازنده یا پیمانکار فروشنده آن می باشد، ولی مهندسان یا مسئولان بهره برداری یا کارفرما باید طبق مفاد این مقررات و سایر موارد ایمنی و فنی مندرج در مشخصات فروشنده، پلکان برقی و پیاده روهای متحرک را تحویل بگیرند و در این زمینه مسئولیت دارند.
۳-۷-۳-۱۵
در صورتی که هر یک از موارد مندرج در این مقررات توسط فروشنده یا سازنده پلکان برقی و پیاده روهای متحرک و یا موارد ساختمانی رعایت نشده باشد، هر کدام در حوزه مسئولیت خود موظف به رفع مغایرت بوده و تا زمان رفع این موارد تحویل گیری و بهره برداری از پلکان برقی و پیاده رو متحرک امکان پذیر نخواهد بود.
۴-۷-۳-۱۵
پس از تحویل گیری پلکان برقی و پیاده روهای متحرک، نگهداری و سرویسهای منظم آن باید به عهده شرکتهای ذی صلاح گذاشته شود. هرگونه اشکال ناشی از عدم سرویس به عهده نگهدارنده میباشد و در صورت عدم عقد قرارداد نگهداری، مسئولیت به عهده مسئولان ساختمان یا نمایندگان قانونی آنها میباشد.
پیوست ۱ - اطلاعات و مدارک فنی آسانسور، پلکان برقی و پیاده رو متحرک
هر دستگاه آسانسور، پلکان برقی یا پیاده رو متحرک باید دارای مدارک فنی به شرح زیر باشد و به مسئولین ساختمان تحویل گردد:
پلاک: شامل نام و نشانی کامل سازنده، نام و نشانی نماینده (در صورت وجود)، مدل دستگاه، شماره سریال و سال ساخت. این پلاک باید به آسانی قابل مشاهده و خواندن باشد.
شناسنامه های فنی: مانند نمونه های ارائه شده در پایان همین پیوست
نقشه های اجرایی: با قید نیروهای وارده و نقشه های عمومی برقی
تاییدیه های فنی و گواهی های مربوط به اجزا مطابق ضوابط استانداردهای ملی
گواهی بازرسی فنی صادره از طرف شرکت بازرسی معتبر که پس از نصب، راه اندازی، آزمایش و تایید بر مبنای استاندارد ملی صادر می گردد. پلاک گواهی بازرسی فنی باید داخل کابین آسانسور نیز نصب گردد.
قرارداد سرویس و نگهداری
کتابچه دستورالعمل بهره برداری: در این کتابچه دستورالعمل های سرویس، نگهداری، بازرسی و آزمایشهای دوره ای باید به زبان فارسی و انگلیسی آمده باشد. اطلاعات ارائه شده در این دستور العمل باید حتی الامکان در قالب شکل، نمودار یا جدول ارائه شده باشد. جهت استفاده طولانی مدت کتابچه ارائه شده باید از جنس بادوام ساخته شده باشد.
دستورالعمل های ایمنی که نیاز به اقدام فوری دارند، باید به راحتی در دسترس افراد صاحب صلاحیت باشند تا در مواقع لزوم بتوان به آنها رجوع نمود. متن این دستورالعمل ها باید تا حد ممکن ساده و مختصر تدوین شده باشد.
نمونه شناسنامه اطلاعاتی (فنی) آسانسور
نوع آسانسور
مسافربر ☐ باربر☐ برانکاردبر ☐ تخت بر☐
انواع دیگر: .................................................
ظرفیت: ................................................... کیلوگرم ................................................... نفر
سرعت: .....................................................متر برثانیه
تعداد طبقات:..................................... شماره طبقات: ....................................... تعداد بازشو: ..............................
نوع کنترل سرعت
دو سرعته ☐ VVVVF ☐ ACVV ☐
سایر موارد: ....................................................................
طول مسیر حرکت: .................................................... متر
سیستم آویز: ۱:۱ ☐ ۱: ۲ ☐ انواع دیگر: .............................................................
کابین: عرض ........................................................میلی متر عمق: ...................................................................متر
ارتفاع: ................................................................. میلی متر
نوع درِ کابین: .................................................... سیستم ایمنی درِ کابین: .........................................
روشنایی کابین: ............................................... نحوه اعلام خطر: ......................................................
تجهیزات داخل چاه:
ریل کابین: ..........................................................
ریل وزنه: ............................................................ تعداد ریلها: ...............................................................
سیم بکسل: نوع و نحوه بافت: ........................... نام کارخانه و کشور سازنده: ....................................
تعداد رشته:....................................................... طول هر رشته: .........................................................
تراول کابل: نام کارخانه و کشور سازنده: ................................ طول و تعداد رشته: ...................................................
مشخصات کادر وزنه و وزنه های تعادل:
مشخصات و نوع ضربه گیر کابین:
مشخصات و نوع وزنه تعادل:
تجهیزات برقی و ایمنی:
نام و کشور سازنده سیستم محرکه: .......................................................................... ولتاژ: ...........................................................ولت
تعداد فاز: ........................................................................................ قدرت: ...............................................................................کیلووات
نوع و تعداد فاز فن:......................................................................... ولتاژ فن: .............................................................................. ولت
شماره سریال: .................................................... نام کشور سازنده گیربکس (در صورت وجود): .........................................................
نوع گیربکس (در صورت وجود): ................................................................شماره سریال: ...................................................................
نوع ترمز موتور گیربکس: ............................................................................. ولتاژ: .......................................................................ولت
مشخصات تابلوی فرمان: رله ای ☐ میکروپروسسور ☐
سایر انواع: .....................................................................
ذکر کلیه حفاظت های تابلو: .....................................................................
مشخصات فنی تابلو: .....................................................................
گاورنر: نام و کشور سازنده: ..................................................................... شماره سریال: .....................................................................
نوع سوییچ ایمنی : .....................................................................
فلکه و وزنه گاورنر: وزن ..................................................کیلوگرم- نوع سوییچ ایمنی: ............................................................................
پاراشوت: نام و کشور سازنده: .....................................................................نوع پاراشوت: ..........................................................................
شماره سریال: .............................................................................نوع سوییچ ایمنی : ............................................................................
درهای طبقات: نوع در ..............................................................
بازشوی در: چپ ☐ راست ☐ بالا☐ موارد دیگر: ........................................................................................
عرض: .............................................................. میلی متر- ارتفاع : .............................................................................. میلی متر
چاه آسانسور:
ابعاد: عرض: .......................................................میلی متر- عمق: ................................................................................ میلی متر
ارتفاع چاهک: ...................................................میلی متر- ارتفاع اورهد (بالاسرى) : ........................................................میلی متر
محل دریچه های اضطراری یا بازرسی: ..............................................................
موتورخانه : بالا ☐ بالا - کنار ☐ پایین - کنار ☐ پایین - زیر ☐ داخل چاه ☐ سایر انواع
ابعاد موتورخانه: عرض .......................................................میلی متر- عمق: .................................................................. میلی متر
ارتفاع از کف: ........... میلیمتر - ارتفاع از کف استقرار موتور گیربکس (در صورت وجود) .......................................................... میلی متر
نمونه شناسنامه اطلاعاتی (فنی) پلکان برقی /پیاده رو متحرکنمونه شناسنامه اطلاعاتی (فنی) پلکان برقی /پیاده رو متحرک
نام کارخانه سازنده با نشانی کامل :
نام نماینده (در صورت وجود) با نشانی کامل :
مدل دستگاه : ................................................ شماره سریال: ............................................. سال ساخت: ...............................
نوع کاربری
تجاری ☐ پرکار ☐ خیلی پرکار ☐ مخصوص محیط روباز (در معرض تغییرات آب و هوا) ☐ارتفاع: ........................................... میلی متر
سرعت اسمی: ............................... متر برثانیه
زاویه شیب: ................................... درجه
پهنای پله: .................................... میلی متر
نام و کشور سازنده سیستم محرکه موتور : ............................... ...گیربکس: ...................................
استاندارد: ...........................................................
وزن : ............................................ کیلوگرم
نیروهای وارد بر ساختمان در هر دو سر و در تکیه گاه میانی (در صورت وجود) : ...............................
مشخصات تابلو فرمان: .......................................
نوع کنترل سرعت : ..............................................
پیوست ۲ – جدول های ابعادی آسانسور
در این قسمت ابعاد پیشنهادی چاه، چاهک، موتورخانه و کابین آسانسور ذکر گردیده است. این جدول مربوط به آسانسورهای ساختمانهای دسته اول تا چهارم و آسانسورهای حمل خودرو می باشد.
توضیحات : این جدولها ابعاد برخی از آسانسورها تا سرعت ۲/۵ متر بر ثانیه را پیشنهاد می دهد. ابعاد مربوط به سرعتهای بالاتر و انواع دیگر آسانسورها باید از شرکتها و مشاورین صاحب صلاحیت اخذ گردد. سرعت ۰/۴ متر بر ثانیه فقط برای آسانسورهای هیدرولیک و سرعتهای ۱/۶ و ۲/۵ متر بر ثانیه فقط برای آسانسورهای کششی الکتریکی به کار می رود.
آسانسورهای ۳۷۵، ۳۰۰ و ۴۵۰ کیلوگرم فقط برای انتقال عادی مسافرین به کار می رود. ظرفیت ۶۰۰ کیلوگرم برای جابه جایی افراد با صندلی چرخدار و آسانسور ۱۰۰۰ کیلوگرم در ساختمانهای مسکونی و بیمارستانها برای حمل برانکارد با دسته های قابل جدا شدن کاربرد دارد.
آسانسورهای ۱۶۰۰ و ۲۰۰۰ کیلوگرم برای حمل تختهای بیمارستانی در مراکز بیمارستانی و درمانی به کار میرود و ظرفیت ۲۵۰۰ کیلوگرم برای حمل تخت بیمارستانی به همراه مسافرین و وسایل پزشکی کاربرد دارد.
آسانسورهای کنار هم دارای چاه مشترک
عرض کل چاه مشترک برابر با مجموع عرض چاه های هر آسانسور به علاوه ضخامت دیواره ها یا سازه های جداکننده است.
ارتفاع چاهک برابر با ارتفاع سریعترین آسانسور موجود در چاه مشترک می باشد.
حداقل ارتفاع كف آخرين توقف تا زیر سقف موتورخانه (بالاسری) برابر با ارتفاع بالاسری برای سریعترین آسانسور موجود در چاه مشترک می باشد
جدول ۱- اندازه های ارتفاع بالاسری، ارتفاع چاهک، ارتفاع کابین و درب
جدول ۲ - اندازه موتورخانه
جدول ۳- ابعاد کاربردی آسانسورهای بیمارستانی دسته های سوم و چهارم

شکل ۱- اندازه های کابین ورودی
قطعات دکور
سقف کاذب
دیواره کابین
b ۱ - عرض كابين
b ۲ - عرض ورودی
d ۱ - عمق کابين
h ۳ - ارتفاع ورودی
h ۴ - ارتفاع کابین

شکل ۲ -آسانسور الکتریکی با موتورخانه
موتورخانه
دریچه افقی
b ۳ - عرض چاه
b ۴ - عرض موتورخانه
d ۲ - عمق چاه
d ۳ - ارتفاع چاهک
d ۴ - عمق موتورخانه
h ۱ - عمق موتورخانه
h ۲ - ارتفاع بالاسری
a - ارتفاع موتورخانه
b- جزئیات ورودی متناسب با ظرفیت و نوع درب مشخص شود
درب ورودی به موتورخانه که در تصویر دیده نمی شود
c - ارتفاع بین کف و سقف و موتورخانه
d - بالاترین توقف آسانسور
e- پایین ترین توقف آسانسور

شکل ۳ - آسانسور هیدرولیک با موتور خانه
موتورخانه
b ۳ - عرض چاه
b ۴ - عرض موتورخانه
d ۲ - عمق چاه
d ۳ - ارتفاع چاهک
d ۴ - عمق موتورخانه
h ۱ - ارتفاع بالاسری
h ۲ - ارتفاع موتورخانه
a- بالاترین توقف
b- پایین ترین توقف
c- جرئیات ورودی چاه متناسب با ظرفیت و نوع در مشخص شود (رک راهنمای مبحث ۱۵)
d- درب ورودی به موتورخانه که در تصویر دیده نمیشود متناسب با طراحی ساختمان و مقررات این مبحث پیش بینی شود.
e-کمترین ارتفاع بین کف و سقف موتورخانه

توجه ۱ : این آسانسورها تا سرعت ۲/۵ متر بر ثانیه مناسب هستند.
توجه ۲ : انتخاب سری (الف) یا سری (ب) به نوع طراحی بستگی دارد.
توجه ۳ : آسانسورهایی که در سری (الف) و سری (ب) با علامت ♿ مشخص شده اند برای استفاده افراد ناتوان با صندلی چرخدار مناسب هستند انتخاب بازشوی در، با عرض ۸۰۰ یا ۹۰۰ میلی متر به اندازه های طراحی بستگی دارد. بازشوی ۹۰۰ میلی متر اولویت دارد.
توجه ۴ : علیرغم نشان دادن وزنه تعادل در شکلهای فوق، اندازه ها مستقل از نوع سیستم محرکه داده شده است.
توجه ۵ : برانکارد بر اساس اندازه ۲۰۰۰ × ۶۰۰ میلی متر در نظر گرفته شده است.
a : عرض بازشوی ۸۰۰ میلی متر، ارتفاع کابین ۲۲۰۰ میلیمتر و ارتفاع بازشو ۲۱۰۰ میلی متر
b : عرض بازشوی ۹۰۰ میلی متر، ارتفاع کابین ۲۲۰۰ میلیمتر و ارتفاع بازشو ۲۱۰۰ میلی متر
c: اندازه برانکارد ۲۰۰۰ × ۶۰۰ میلی متر

شکل ۵- آسانسور با کاربرد عمومی
توجه ۱: این آسانسورها تا سرعت ۲/۵ متر بر ثانیه مناسب هستند (برای سرعتهای بیشتر ۱۰۰ میلیمتر به عرض و عمق چاه اضافه شود )
توجه ۲: انتخاب سری (الف) یا سری (ب) به نوع طراحی بستگی دارد.
توجه ۳: آسانسورهایی که در سری (الف) و سری (ب) با علامت ♿ مشخص شده اند برای استفاده افراد ناتون با صندلی چرخدار مناسب هستند انتخاب بازشوی در، با عرض ۸۰۰ یا ۹۰۰ میلی متر به اندازه های طراحی بستگی دارد. بازشوی ۹۰۰ میلیمتر اولویت دارد.
توجه ۴ : آسانسورهایی که با علامت *♿ مشخص شده اند برای مانور صندلی چرخدار (سه نقطه چرخش) نیز مناسب هستند.
a: عرض باز شوی ۸۰۰ میلی متر
b: عرض باز شوی ۹۰۰ میلیمتر
c: عرض باز شوی ۱۱۰۰ میلی متر
d: ارتفاع کابین ۲۲۰۰ میلی متر، ارتفاع بازشوی ۲۱۰۰ میلی متر
e: ارتفاع کابین ۲۳۰۰ میلی متر، ارتفاع بازشوی ۲۱۰۰ میلی متر

شکل ۶- آسانسورهای با ترافیک سنگین
ارتفاع کابین باید ۲۴۰۰ میلیمتر و ارتفاع ورودی باید ۲۱۰۰ میلیمتر باشد
توجه ۱: به دلیل ابعاد بزرگ کابین این آسانسورها برای سرعتها ۲/۵ متر بر ثانیه تا سرعت ۶ متر بر ثانیه مناسب هستند.
توجه ۲: آسانسورهایی که با علامت ♿ مشخص شده اند برای مانور صندلی چرخدار (سه نقطه چرخش) نیز مناسب هستند.
a : فقط برای آسانسورهای با ظرفیت ۱۲۷۵ کیلوگرم و سرعت ۲/۵ متر بر ثانیه - شکل ۵ را ببنید.

شکل ۷- آسانسورهای بیمارستانی
ارتفاع کابین باید ۲۳۰۰ میلیمتر و ارتفاع بازشو باید ۲۱۰۰ میلی متر باشد
توجه ۱ : این آسانسورها برای سرعت ۲/۵ متر بر ثانیه و کمتر از آن مناسب است
توجه ۲: اندازه های داخل پرانتز برای آسانسورهای هیدرولیک با جک پهلو بکار می رود
توجه ۳: آسانسورهایی که با ♿ علامت مشخص شده اند برای مانور صندلی: مدار (سه نقطه چرخش) نیز مناسب هستند
پیوست ۳- نقشه ها و اطلاعات تکمیلی
مطابق شکل ۱ و ۲ حداکثر ارتفاع یا مسیر اصلی حرکت در ساختمانها که به آسانسور نیاز ندارد (محور) ۷ متر تعیین شده است این اندازه برای ساختمانهای مسکونی از کف طبقه همکف (سطح ورودی یا ورودی پارکینگ) و برای ساختمانهای غیر مسکونی از کف زیر زمین محاسبه می شود. بیش از این اندازه نصب آسانسور اجباری است.
توضیحات :
دسترسی به تأسیسات در طبقه بام و یا در زیرزمین مسیر حرکت اصلی نخواهد بود.
در صورتی که ساختمان دارای آسانسور باشد در موارد خاص به دلایل فنی حداکثر یک طبقه در مرتفعترین قسمت ساختمان و یک طبقه در پایینترین قسمت ساختمان می تواند به آسانسور دسترسی نداشته باشد.

شکل ۱ – روش تعیین حداکثر ارتفاع در ساختمان های مسکونی

شکل ۲- روش تعیین حداکثر ارتفاع در ساختمان های غیر مسکونی
واژه نامه انگلیسی به فارسی
مبحث پانزدهم: آسانسورها و پلکان برقی
بندی را انتخاب کنید تا موارد مرتبط نمایش داده شود