ترانسفورماتور ایمنی، که دارای سیم پیچی‌های مستقل اولیه جهت ولتاژ تغذیه بالاتر و سیم پیچی ثانویه با ولتاژ خروجی خیلی پایین ایمنی (SELV) باشد این ترانسفورماتور باید مجهز به پرده فلزی بین سیم پیچی اولیه و ثانویه بوده و نیز مطابق استاندارد IEC ۶۱۵۵۸-۲-۶ تولید شده باشد.

موتور- ژنراتور، که در آن، موتور با ولتاژ بالاتر تغذیه شده و به عنوان نیروی محرکه ژنراتور با ولتاژ خروجی خیلی پایین ایمنی (SELV) بکار گرفته می‌شود. عایق بندی و درجه ایمنی این منبع باید معادل ترانسفورماتور ایمنی (بند الف فوق الذکر) باشد.

منابع تغذیه الکترونیکی که دارای حفاظت‌های لازم، قطعات و لوازم استاندارد در مدارهای داخلی بوده، بطوری که در اثر عیوب داخلی مقدار ولتاژ خروجی خیلی پایین ایمنی آن (SELV) افزایش نیافته و حفاظت در مقابل تماس غیر مستقیم نیز تأمین گردد.

منابع جریان مانند باتری و یا سلول‌های خورشیدی که بطور مستقل عمل می‌نمایند.

دیزل ژنراتور، که در آن دیزل به عنوان نیروی محرکه ژنراتوری که دارای ولتاژ خروجی خیلی پایین ایمنی (SELV) بوده، بکار گرفته می‌شود.

مدارهای SELV و PELV علاوه بر عایق بندی اصلی از داخل یک غلاف غیر فلزی عبور کنند.

هادی‌های مدارهای با ولتاژهای مختلف به کمک یک جدا کننده یا غلاف فلزی زمین شده از هم جدا شوند.

مدارهای با ولتاژهای مختلف، می‌توانند با استفاده از رشته‌های یک کابل یا به صورت هادی‌های جمعی از داخل یک مجرا عبور داده شوند به شرطی که هادی‌های SELV و PELV به صورت انفرادی یا دسته جمعی نسبت به بالاترین ولتاژ موجود در مسیر، عایق بندی شده باشند.

زمین

هادی‌های حفاظتی یا بدنه‌های هادی مدارهای دیگر

بدنه‌های بیگانه به استثنای مواردی که تجهیزات الکتریکی از نظر ساختاری باید در تماس با بدنه‌های بیگانه باشند. در این صورت باید اطمینان حاصل شود که این بدنه‌ها نخواهند توانست ولتاژهای بیش از ولتاژ موجود در شبکه تأسیسات برقی ساختمان را به خود بگیرد.

پیش بینی موانع یا با پوششی که درجه حفاظت (IP) آن حداقل برابر با IP2x باشد.

دارای عایق بندی باشد که در برابر ولتاژ آزمونی ۵۰۰ ولت جریان متناوب مؤثر حداقل یک دقیقه استقامت کند.

پیشبینی موانع یا با پوششی که درجه حفاظت (IP) آن حداقل برابر با IP2x باشد.

دارای عایق بندی باشد که در برابر ولتاژ آزمونی ۵۰۰ ولت جریان متناوب مؤثر، یک دقیقه استقامت کند.

۲۵ ولت مؤثر در جریان متناوب یا ۶۰ ولت جریان مستقیم بدون تموج، هنگامی که تجهیزات به طور معمول فقط در محیط‌های خشک مورد استفاده قرار می‌گیرند و انتظار نمی رود سطوح بزرگی از قسمتهای برق دار با بدن تماس حاصل کند.

۶ ولت مؤثر در جریان متناوب یا ۱۵ ولت جریان مستقیم بدون تموج در همه موارد دیگر.

استفاده از حصار کشی‌ها یا محفظه‌ها برای جلوگیری از تماس مستقیم

استفاده از عایق بندی که با حداقل ولتاژ آزمونی مدار اولیه مطابقت داشته باشد.

در مواردی که مدارهای FELV قادر به تحمل این ولتاژ نباشند، عایق بندی بدنه‌های در دسترس تجهیزات در حین نصب باید تقویت شود تا حدی که بتواند در برابر ولتاژ آزمونی ۱۵۰۰ ولت متناوب مؤثر ، استقامت کند.

بدنه‌های هادی تجهیزات FELV به هادی حفاظتی مدار اولیه وصل شود به شرط اینکه یک وسیله حفاظتی در برابر تماس غیر مستقیم، منبع یا مدار تغذیه را در صورت بروز اتصالی بین فاز و بدنه قطع کند و ولتاژ تماس نیز از حدود ولتاژ قراردادی بیشتر نشود. این امر مانع وصل یکی از هادی‌های برقدار FELV به هادی حفاظتی مدار اولیه نخواهد شد.

بدنه‌های هادی تجهیزات FELV به هادی هم بندی هم ولتاژ کننده مدار اولیه که زمین نشده است، وصل شود. از این روش در مواردی استفاده می‌شود که مدار با روش حفاظتی جدایی الکتریکی، حفاظت می‌شود.

الکترود اتصال زمین قسمت برق فشار متوسط از الکترود اتصال زمین قسمت برق فشار ضعیف (متصل به نقطه خنثی ترانسفورماتور) مجزا و مستقل از هم اجرا گردد، که در این صورت پُست برق دارای دو الکترود زمین مستقل خواهد بود ( ردیف پ۱-۱۰-۶ ).

تبصره ۱: الکترودهای اتصال زمین قسمت برق فشار متوسط و برق فشار ضعیف، هر کدام باید به ترمینال یا شینه اصلی زمین مخصوص خود وصل شوند.

تبصره ۲: پیش بینی و اجرای الکترودهای اتصال زمین مجزا و مستقل در پُست برق، برای قسمت برق فشار متوسط و برق فشار ضعیف، یعنی دو الکترود برای هر پُست مطمئن تر از یک الکترود مشترک می‌باشد.

در صورتی که به دلایل محدودیتهای اجرایی و یا شرایط طرح، فاصله مناسب بین دو الکترود فراهم نشود و الکترودها در حوزه ولتاژ هم قرار گیرند و یا بدلایل وجود اجسام فلزی مدفون در محل، ایجاد دو الکترود اتصال زمین مستقل امکان پذیر نباشد، ایجاد الکترود مشترک برای سیستم‌های اتصال زمین برق فشار متوسط و برق فشار ضعیف الزامی می‌گردد. در اینصورت مقاومت الکتریکی اتصال زمین در یک الکترود مشترک برای سیستم‌های برق فشار متوسط و برق فشار ضعیف، نباید از یک اهم تجاوز کند.
تبصره : در صورتی که امکان دستیابی به مقاومت یک اهم در الکترود اتصال زمین مشترک امکان پذیر نباشد، کلیدهای حفاظتی اتوماتیک تابلوهای فشار متوسط در پُست برق در زمان مناسب، جریان اتصالی در شبکه فشار متوسط را باید قطع کند ( ردیف پ ۱-۱۰-۶-۹ )

برای جلوگیری از اضافه ولتاژ در هادی خنثی در صورت بروز اتصال بین هادی فاز و هادی خنثی، تجهیزات حفاظتی در مقابل اضافه ولتاژ باید در مدار پیش بینی گردد.

قطع هادی خنثی باعث مواج شدن ولتاژ بین فازها و هادی خنثی شده و موجب شکست عایق بندی و در نتیجه سوختن لوازم و تجهیزات الکتریکی می‌شود. برای این منظور باید تمهیدات لازم برای پیشگیری از قطع هادی خنثی پیش بینی گردد.

تجهیزات برقگیر حفاظتی در صورت نیاز، در اولین تابلو برق در نقطه ورودی و محل تحویل نیروی برق به ساختمان (سرویس مشترک) و یا در اولین تابلوی برق فشار ضعیف (تابلوی اصلی) در سیستم توزیع نیرو در نظر گرفته می‌شود.

اضافه ولتاژ ناشی از صاعقه به بعضی از دستگاه‌های الکترونیکی حساس و گران قیمت و یا مشابه آن‌ها، آسیب رسانده و کارکرد آن‌ها را مختل می‌نماید. تابلوهای تغذیه کننده دستگاه‌های فوق باید علاوه بر دارا بودن سایر حفاظتهای لازم دیگر، تجهیزات برقگیر حفاظتی مخصوص به خود را نیز داشته باشد ( شکل شماره ۱۳-۳-۱-۱۶-۳ ).

تجهیزات برقگیر حفاظتی در هر تابلوی برق باید با یک برچسب مخصوص و دائمی مشخص شده باشد.

تجهیزات برقگیر حفاظتی بر اساس سطح و یا تراز ولتاژ حفاظت، جریان تخلیه الکتریکی، جریان حداکثر و یا جریان ضربه و سایر مشخصات دیگر آن‌ها انتخاب می‌گردند.

تبصره : لازم به ذکر است که در تأسیسات برق ۴۰۰/۲۳۰ ولت، سطح و یا تراز ولتاژ عملکرد برقگیر حفاظتی از ۲/۵ کیلوولت بیشتر نمی باشد.

تجهیزات برقگیر حفاظتی در شبکه توزیع سیستم‌های نیرو باید در نقاط مشخص و مطابق شکل‌های شماره ( ۱۳-۳-۱-۱۶-۱:۴ تا ۱۳-۳-۱-۱۶-۴:۴ )، نصب شوند.

پیش بینی برقگیر حفاظتی در تأسیسات برقی ( ردیف ۱۳-۳-۱-۱۶-۳ ).

تأمین فاصله مناسب بین هادی نزولی (پایین رو) سیستم صاعقه گیر با کابل‌های شبکه توزیع نیرو کابل‌های حامل سیگنال‌های الکترونیکی و کابل‌های شبکه کامپیوتر، طبق توصیه سازندگان سیستم‌های صاعقه گیر

تبصره : هادی نزولی در سیستم صاعقه گیر، عبارت از هادیی است که صاعقه گیر را از طریق جعبه رسیدگی و آزمایش به الکترود اتصال زمین صاعقه گیر متصل می‌نماید ( شکل شماره پ۱-۲-۸-۴ ).

در ساختمان هایی که شبکه کامپیوتر و فنآوری اطلاعات (IT) بطور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرد، سیستم نیرو باید از نوع TN-S بوده و استفاده از سیستم نیروی TN-C در اینگونه ساختمان‌ها مجاز نمی باشد.

اگر تأسیسات برقی ساختمانی دارای سیستم نیروی TN-C بوده و شبکه کامپیوتر و فن آوری اطلاعات (IT) بنا به ضرورت بصورت گسترده در آن مورد استفاده قرار بگیرد، سیستم نیروی TN-C باید اصلاح و به نوع TN-S تبدیل گردد.

الکترود اتصال زمین حفاظتی، الکترود اتصال زمین عملیاتی و الکترود اتصال زمین سیستم صاعقه گیر باید به یک ترمینال یا شینه اصلی اتصال زمین وصل و در آن هم بندی گردند، استفاده از الکترودهای اتصال زمین مجزا از هم برای هر یک از سیستم‌های فوق، بدون هم بندی کردن آن‌ها مجاز نمی باشد ( شکل شماره پ۱-۲-۸-۳ )

هادی‌های همبندی برای هم ولتاژ کردن هادی اتصال زمین حفاظتی و عملیاتی هر کدام باید بصورت مستقل و مجزا از هم به ترمینال یا شینه اصلی اتصال زمین وصل گردند تا در صورت قطع یک هادی، هادی‌های دیگر وصل باقی بماند.

تبصره : هادی اتصال زمین صاعقه گیر نیز از طریق هادی هم بندی مربوط به خود به ترمینال یا شینه اصلی اتصال زمین وصل می‌گردد ( شکل شماره پ۱-۲-۸-۳ ).

چنانچه سازندگان برای تأمین شرایط و کارکرد مناسب دستگاه‌ها و تجهیزات الکترونیکی، استفاده از سیستم اتصال زمین عملیاتی را توصیه کرده باشند، هر یک از این دستگاه‌ها و تجهیزات باید از طریق یک هادی مجزا به ترمینال سیستم اتصال زمین عملیاتی وصل گردند.

در صورت استفاده از کابل‌های با زوج بهم تابیده و یا کابل‌های با حفاظ فلزی (شیلد) برای شبکه کامپیوتر و فن آوری اطلاعات (IT) حفاظ فلزی کابل‌های فوق نهایتاً باید به ترمینال سیستم اتصال زمین عملیاتی وصل گردد.

کابل‌های شبکه توزیع نیرو (کابل کشی و یا سیم کشی نیرو) با کابل‌های سیگنال، شبکه کامپیوتر و فن آوری اطلاعات (IT) بدون حفاظ فلزی (شیلد)، در طول مسیر مشترک کمتر از ۳۵ متر احتیاج به جداسازی ندارند ( شکل شماره ۱۳-۳-۱-۱۸-۱:۱ ) و اگر طول مسیر مشترک بیش از ۳۵ متر باشد، به غیر از طول مسیر ۱۵ متر آخر، در بقیه مسیر باید از طریق جداکننده فلزی جداسازی شوند (برای جلوگیری از القاء و یا ایجاد لوپ‌های القائی - شکل شماره ۱۳-۳-۱-۱۸-۲:۱ ).

در آرایش و اجرای مسیرهای مشترک کابل‌های شبکه توزیع نیرو، کابل‌های سیگنال، شبکه کامپیوتر و فن آوری اطلاعات (IT) باید موارد منعکس در شکل شماره ۱۳-۳-۱-۱۸-۳:۱ ، رعایت گردد.

در سینی‌ها و نردبان های فلزی کابل‌های شبکه کامپیوتر و فن آوری اطلاعات (IT) ضمن تأمین تداوم هدایت الکتریکی سینی‌ها و نردبان ها در کل مسیر، ابتدا و انتهای آن‌ها نیز باید به ترمینال یا شینه سیستم اتصال زمین وصل گردند.

فاصله کابل‌های شبکه کامپیوتر بدون حفاظ فلزی (شیلد) از چراغ‌های فلورسنت، بخار جیوه، بخار سدیم، متال هالید (لامپهای تخلیه در گاز) باید حداقل ۱۳ سانتیمتر در نظر گرفته شود.

در صورت استفاده از سیستم ترانکینگ به عنوان مجرای عبور مشترک کابل‌های سیستم‌های فوق الذکر، تعداد محفظه‌های سیستم ترانکینگ باید بر اساس نوع و تعداد سیستم ها، کابل آن‌ها و تعداد رشته کابل‌ها که در داخل محفظه‌ها قرار می‌گیرند، تعیین گردد.

در صورت استفاده از ترانکینگ غیرفلزی باید به موضوع تداخل امواج الکترومغناطیسی و نیز نوع و ساختار کابل‌های شبکه کامپیوتر، تلفن و غیره توجه شده و چنانچه طول مسیر مشترک برابر و یا بیشتر از ۳۵ متر باشد، کابل‌ها باید از نوع شیلددار و یا فویلدار با توجه به نیاز انتخاب شوند.