آرماتور

reinforcement

میلگرد یا مسلح کننده‌های فولادی جای گذاری شده در بتن که با مشخصات فصل ۴ تطابق داشته باشند.

آرماتور آجدار

reinforcement, deformed

آرماتور با بدنه‌ی شکل داده شده‌ی غیر صاف

آرماتور انتظار

reinforcement, dowel

آرماتوری که برای اتصال دو قطعه از یک عضو و یا یک عضو به شالوده در بتن جای گذاری می‌شود. این آرماتور باید بتواند از عهده‌ی انتقال بارها در اتصال برآید.

آرماتور تکمیلی

reinforcement, supplementary

آرماتوری که جهت جلوگیری از پتانسیل شکست و بتن عمل می‌کند؛ ولی در انتقال بار طراحی از مهار به عضو سازه‌ای شرکت ندارد.

آرماتور دورپیچ

spiral reinforcement

آرماتوری که به طور پیوسته به شکل یک مار پیچ استوانه‌ای به دور آرماتورهای طولی پیچیده شده باشد.

آرماتور دورگیر

hoop reinforcement

تنگ بسته یا تنگ دور پیچ شده به طور پیوسته، که از یک یا چند میلگرد ساخته شده و هر کدام در دو انتها قلابهای لرزهای دارند. آرماتور دورگیر نباید از میلگردهای آجدار سَر دار ساخته شود.

آرماتور ساده

reinforcement, plain

آرماتور با بدنه‌ی صاف

آرماتور سیمی جوشی

reinforcement, welded wire

شبکه‌ی میلگردهای ساده یا آجدار جوش شده که به صورت صفحه ساخته می‌شوند.

آرماتور طولی

longitudinal reinforcement

آرماتوری که در جهت طولی تیر و ستون یا در امتداد اضلاع صفحه‌ی دال و دیوار جای گذاری می‌شود این آرماتور معمولاً برای تحمل نیروهای محوری، خمشی و تا حدی پیچشی به کار می‌رود.

آرماتور عرضی

transverse reinforcement

آرماتوری که در جهت عمود یا مایل نسبت به آرماتور طولی جای گذاری می‌شود. این آرماتور معمولاً برای تحمل برش و پیچش به کار می‌رود.

آرماتور مهار

reinforcement, anchor

آرماتور مورد استفاده جهت انتقال بار طراحی از مهارها به عضو سازه‌ای.

اتصال

connection

ناحیه‌ای از سازه که در آن دو عضو یا بیشتر به هم وصل می‌شوند. این اصطلاح در مورد اعضای پیش ساخته نیز به کار می‌رود.

اتصال شکل پذیر

connection,

ductile

اتصال بین یک یا چند عضو پیش ساخته که در اثر جا به جایی‌های ناشی از بار زلزله به حد تسلیم می‌رسد.

اتصال قوی

connection,

strong

اتصال بین یک یا چند عضو پیش ساخته که در اثر جا به جایی‌های ناشی از بار زلزله الاستیک باقی می‌ماند؛ در حالی که اتصال‌های مجاور از حد تسلیم گذشته‌اند.

اثرات بار

load effects

نیروها و تغییر شکلهای ناشی از بارها و یا تغییرات حجمی مفید شده.

ارتفاع مؤثر مقطع

effective depth of section

فاصله‌ی دورترین تار فشاری بتن تا مرکز ثقل آرماتورهای کششی، در مقطع یک عضو خمشی.

اطلاعات طراحی

design Information

اطلاعات خاص پروژه که تا حد کاربرد باید در مدارک ساخت، توسط مهندس طراح، آورده شوند .

اعضای با عملکرد دوطرفه

two-way construction

اعضایی که بارها را با عملکرد خمشی در دو راستا منتقل می‌کنند. بعضی دال‌ها و شالوده‌ها در این گروه هستند.

اعضای با عملکرد یک طرفه

one-way construction

اعضایی که بارها را با عملکرد خمشی در یک راستا تحمل می‌کنند.

اعضای خمشی بتنی مرکب

composite concrete flexural members

اعضای خمشی که از اجزای جداگانه، پیش ساخته یا درجا، ساخته شده و به گونه‌ای به هم متصل شده‌اند که به صورت واحد بار تحمل می‌کنند.

افزودنی، ماده افزودنی

admixture

ماده‌ی اضافه شونده‌ی سیمانی که به بتن، گروت و ملات، قبل یا در حین اختلاط اضافه می‌شود، و مشخصات بتن تازه، گیرش آن و یا بتن سخت شده را اصلاح می‌نماید .

الزامات اجرایی

compliance riquirement

الزامات مربوط به ساخت که تا حد کاربرد باید در مدارک ساخت، توسط مهندس طراح، به پیمان کار ابلاغ یا توصیه شوند.

المان مرزی، جزء مرزی، جزء لبه

boundary element

قسمتی از لبه‌ی دیوار یا دیافراگم، در امتداد طول، که با آرماتورهای طولی و عرضی تقویت می‌شود.

بار

load

نیروها و دیگر تلاش‌های ناشی از وزن مصالح، ساکنین و متعلقات آن‌ها، آثار محیطی، جابه جایی‌های نسبی و تغییرات ابعادی.

بار بهره برداری

load, service

باری که در حین بهره برداری به سازه وارد می‌شود، بدون ضریب.

بار زنده

load, live

بارهایی که به طور دائمی در زمان بهره برداری به سازه وارد نمی‌شوند، بدون ضریب.

بار ضریب دار

load, factored

بار ضرب شده در ضریب بار.

بار مرده

load, dead

وزن اعضای سازه و قطعات الحاقی آن که در زمان بهره برداری احتمالاً حضور دارند؛ بدون ضریب.

بار مرده‌ی اضافی

load, superimposed dead

بار مرده غیر از وزن سازه که به طور دائمی بر روی سازه قرار می‌گیرد و یا در طراحی منظور می‌شود.

بار مرده‌ی ناشی از وزن

load, self-weight dead

بار مرده‌ای که در اثر وزن سازه، به همراه هر گونه رویه‌ی بتنی چسبیده به آن، به سازه وارد می‌شود.

بتن

concrete

مخلوط سیمان پرتلند یا هر ماده‌ی سیمانی دیگر، سنگ دانه‌ی ریز، سنگ دانه‌ی درست و آب، با یا بدون مواد افزودنی.

بتن آرمه

concrete , reinforced

بتن سازه‌ای که با آرماتور، به میزان حداقل تعیین شده در فصلهای ۹-۹ تا ۹-۱۱ ، تقویت شده باشد.

بتن با الیاف فولادی

concrete, steel fiber reinforced

بتن حاوی مقدار معینی الیاف فولادی پراکنده و غیر پیوسته در راستاهای مختلف.

بتن پیش تنیده

concrete, prestressed

بتن آرمه ای که در آن از قبل تنشهای فشاری و داخلی جهت کاهش تنش‌های کششی ناشی از بارها ایجاد شده‌اند.

بتن پیش ساخته

concrete, precast

قطعه بتنی سازه ای که در محل دیگری، غیر از مکان استقرارش در سازه، ساخته می‌شود.

بتن ساده

concrete, plain

بتن سازه ای بدون آرماتور یا با آرماتور کمتر از حداقل تعیین شده برای بتن آرمه.

بتن سازه‌ای

structural concrete

بتنی که برای تحمل بار به کار برده می‌شود.

بتن سبک (نیمه سبک دانه)

concrete, lightweight

بتن با سنگ دانه‌های سبک و غیر سبک، با چگالی تعادلی بین ۱۴۴۰ تا ۲۱۵۰ کیلو گرم بر متر مکعب (به بند ۹-۳-۲-۲ مراجعه شود). چگالی تعادلی، چگالی است که با میزان رطوبت برابر با رطوبت محیط اندازه گیری می‌شود. برای نحوه آزمایش به ASTM C۵۶۷ مراجعه شود.

بتن سبک ماسه‌ای (نیمه سبک دانه)

concrete, sand light weight

بتن سبک ساخته شده با سنگ دانه‌های ریز معمولی و سنگ دانه‌های درشت سبک (به بند ۹-۳-۲-۲ مراجعه شود)

بتن غیر پیش تنیده

concrete, nonprestressed

بتن آرمه ی معمولی با حداقل آرماتور تعبین شده برای بتن آرمه، بدون پیش تنیدگی؛ و یا در دال‌های دو طرفه با کم‌تر از حداقل پیش تنیدگی.

بتن تمام سبک دانه

concrete, all lightweight

بتن با سنگ دانه‌های ریز و درشت سبک.

بتن معمولی

concrete, normal weight

بتن با سنگ دانه‌های معمولی، با چگالی بین ۲۱۵۵ تا ۲۵۶۰ کیلو گرم بر متر مکعب.

بست

strut

عضو فشاری در روش خرپایی (روش بست و بند) که نماینده‌ی برآیند نیروهای موازی یا باد بزنی در ناحیه‌ی فشاری می‌باشد.

بست بطری شکل

strut, bottle shaped

بستی که در ناحیه‌ی میانی عریض‌تر از نواحی دو انتهایی خود می‌باشد.

بند

tie

عضو کششی در روش خرپایی (روش بست و بند)

پس کشیدگی

post tensioning

روشی در پیش تنیدگی که در آن کابل‌ها بعد از سخت شدن بتن کشیده می‌شوند.

پوشش بتنی میلگرد

cover, specited concrete

ناحیه‌ی بین خارجی‌ترین رویه ی میلگرد جای گذاری شده و نزدیک‌ترین رویه‌ی خارجی بتن.

پیچ سَر دار

headed bolt

مهار تعبیه شده قبل از بتن ریزی که مقاومت کششی خود را از قفل و بست مکانیکی سری یا مهره‌ی جای گذاری شده در بتن به دست می‌آورد.

پیچ قلاب دار

hooked bolt

پیچ تعبیه شده در بتن درجا که در آن مهار توسط تکیه‌ی خم ۹۰ درجه یا ۱۸۰ درجه‌ی آن به بتن تأمین می‌شود. طول آزاد لبه از خم پیچ، e _h ، نباید کوچک‌تر از ۳d _a باشد.

پیش کشیدگی

pretensioning

روشی در پیش تنیدگی که در آن کابل‌ها قبل از ریختن بتن کشیده می‌شوند.

تاندون

tendon

در اعضای پس کشیده به مجموعه‌ای از مهاری‌ها، کابل‌ها، و پوشش‌های آن‌ها برای موارد نچسبیده، یا غلاف‌ها برای موارد چسبیده با گروت، گفته می‌شود.

تاندون چسبیده

tendon, bonded

تاندون‌هایی که با تزریق گروت در غلاف‌های جای گذاری شده به بتن اطراف می‌چسبد.

تاندون خارجی

tendon, external

تاندون‌هایی که خارج از مقطع عضو پس کشیده به کار برده می‌شوند.

تاندون نچسبیده

tendon, unbonded

تاندون‌هایی که به بتن اطراف نچسبیده‌اند و نیروی پیش تنیدگی را تنها از دو انتها به عضو منتقل می‌نمایند.

تراز پایه‌ی سازه

base of structure

تراز پایه‌ی سازه مطابق تعریف در فصل زلزله از مبحث ششم مقررات ملی ساختمان

ترکیب بار طراحی

design load combination

ترکیب بارهای ضربب دار یا اثرات ناشی از آنها.

تغییر مکان جانبی طراحی

design displacement

حداکثر تغییر مکان جانبی مورد انتظار که برای زلزله تعیین می‌شود. تغییر مکان محاسبه شده برای زلزله شامل تغییر مکان‌های الاستیک و غیر الاستیک می‌شود. به فصل زلزله در مبحث ششم مقررات ملی مراجعه شود.

تنگ

tie

حلقه‌ای از میلگرد یا سیم به شکل دایره، مستطیل و یا چندوجهی بدون کنج‌های متمایل به سمت داخل، که آرماتورهای طولی را در بر می‌گیرد. این تعریف شامل یک میلگرد یا سیم که به طور پیوسته به شکل دایره، مستطیل یا چند ضلعی به دور آرماتورهای طولی می‌پیچد، نیز می‌شود. عبارت تنگ معمولاً برای اعضای فشاری به کار می‌رود. به تعاریف خاموت و دورگیر نیز مراجعه شود.

تیر

beam

عضوی که عمدتاً تحت تأثیر خمش و برش، با یا بدون نیروی محوری، یا پیچش قرار می‌گیرد.

جای گذاری شده در بتن

embedments

قطعاتی به جز میلگردها و مهارها که در بتن جای گذاری می‌شوند. میلگردها و سایر وسایلی که برای تثبیت قطعات در بتن جای گذاری می‌شوند، جزء آن به حساب می‌آید.

جزء فولادی ترد

steel element, brittle

جزء فولادی که در آزمون کششی در حد گسیختگی، کرنشی کمتر از ۱۴ درصد، یا کاهش سطح مقطع کم‌تر از ۳۰ درصد داشته باشد به ضابطه‌ی استاندارد آزمون مراجعه شود.

جزء فولادی شکل پذیر

steel element, ductile

جزء فولادی که در آزمون کششی در حد گسیختگی، کرنشی بیش‌تر از ۱۴ درصد، و کاهش سطح مقطعی کمتر از ۳۰ درصد داشته باشد.

جمع کننده

collector

عضو کششی یا فشاری که انتقال دهنده‌ی نیرو بین دیافراگم و سیستم قائم باربر جانبی است.

چسب

adhesive

ماده‌ی شیمیایی مرکب از پلیمرهای آلی یا ترکیب پلیمرهای آلی و مواد غیر آلی که در صورت اختلاط عمل می‌کند.

حد کرنش کنترل شده با فشار

compression- controlled strain limit

کرنش کششی خالص در شرایط کرنش متوازن

خاموت

stirrup

آرماتورهای عرضی که برای مقاومت در برابر نیروهای برشی و پیچشی در عضو به کار می‌روند. خاموت‌ها معمولاً از میلگردهای آجدار، سیم‌های آجدار و یا جوش شده با شکل مستطیل یا رکابی به صورت U یا L ساخته می‌شوند. جای گذاری آن‌ها ممکن است در جهت عمود یا با زاویه نسبت به آرماتور طولی باشد. اصطلاح خاموت معمولاً برای آرماتور عرضی در تیرها و دال‌ها به کار می‌رود. به تعریف تنگ و دورگیر مراجعه شود.

خرپای سازه‌ای

structural truss

مجموعه‌ی اعضای بتن آرمه ی متصل شده به یک دیگر که عمدتاً برای تحمل فشار و کشس تدارک دیده شده‌اند.

دال بتن آرمه

slab, reinforced concrete

صفحه‌ی بتن آرمه. صفحه به عضوی اطلاق می‌شود که یکی از ابعاد آن (ضخامت)، به طور قابل ملاحظه‌ای کوچک‌تر از دو بعد دیگر باشد.

دال تخت

slab, flat

دالی که به تیرها تکیه ندارد و مستقیماً روی دیوار یا ستون می‌نشیند

دال توخالی- دال مجوف

slab, hollow

دال با مقطع توخالی.

دال مشبک

slab, waffle

سیستم تیر-دال، مرکب از تیرچه‌های مقاطع و یک دال سراسری با ضخامت کم بر روی آنها.

دال یک پارچه

slab, solid

دال با مقطع توپر.

دال و تیرک

slab, ribbed

سیستم تیر -دال یک طرفه، مرکب از تیرک (تیرچه ) و یک دال سراسری با ضخامت کم بر روی آنها.

درز انقباض

contraction joint

شیاری که در عضو بتنی برای تثبیت محل ترک خوردگی‌های ناشی از کاهش دما و یا جمع شدگی بتن ایجاد می‌شود.

درز انقطاع

isolation joint

درزهایی که برای جدا کردن دو بخش از ساختمان پیش بینی می‌شوند.

دستک، عضو فشاری

strut

عضو فشاری در سازه مانند خرپا.

دوام، پایایی

durability

توانایی سازه یا عضو برای مقابله با شرایط محیطی که موجب ایجاد خسارت، اختلال در بهره برداری و کاهش طول عمر آن می‌گردند.

دیافراگم سازه‌ای

structural diaphragm

اعضایی مثل دال کف‌ها که نیروهای وارده بر میان صفحه‌ی خود را به اعضای قائم سیستم مقاوم باربر جانبی منتقل می‌کنند. دیافراگم سازه­ای می‌تواند شامل کلافها و جمع کننده‌ها نیز باشد.

دیوار

wall

اعضای قائم با نسبت طول افقی به ضخامت بیشتر از ۳ که برای بار محوری، بار جانبی و یا هر دو طراحی می‌شوند

دیوار پایه، جرز دیوار

wall pier

قطعه‌ی دیواری قائم که در آن نسبت طول افقی به ضخامت (l _w /h ) مساوی یا کمتر از ۶، و نسبت ارتفاع به طول افقی (h _w /l _w ) بزرگ‌تر از ۲ باشد.

دیوار حائل

retaining wall

دیواری که برای مقابله با فشار خاک یا مایع ساخته می‌شود.

دیوار حائل طره‌ای

retaining wall, cantilever

دیوار حائلی که به صورت یک دال طره‌ای ساخته می‌شود.

دیوار حائل با پشت بند

retaining wall, counter fort

دیوار حائلی که در سمت خاک، در فواصل معین، دارای دیوارهایی عمود بر صفحه‌ی دیوار است. دیوارهای متعامد برای کاهش ضخامت دیوار حائل به کار برده می‌شوند، و اصولاً در کشش کار می‌کنند.

دیوار حائل با پیش بند

retaining wall, buttress

تعریفی مشابه دیوار حائل با پشت بند دارد؛ با این تفاوت که دیوارهای عمود بر صفحه در سمت آزاد آن ساخته می‌شوند. این دیوارها در فشار کار می‌کنند. به کارگیری پیش بند از نظر معماری مورد توجه است.

دیوار سازه‌ای

structural wall

دیواری که در میان صفحه‌ی خود زیر اثر بار و آثار ناشی آر آن قرار دارد دیوار برشی یک دیوار سازه‌ای است.

دیوار سازه‌ای، شکل پذیری زیاد (ویژه)

structural wall, special

دیوار با ضوابط مربوط به شکل پذیری زیاد مطابق فصل ۹-۲۰ .

دیوار سازه‌ای، شکل پذیری کم (معمولی)

structural wall, ordinary

دیوار با ضوابط مربوط به شکل پذیری کم مطابق فصل ۹-۱۳ .

دیوار سازه‌ای هم بسته‌ی شکل پذیر

structrral wall, ductile coupled

سیستم باربر لرزه‌ای شامل دیوار و تیر هم بند، مطابق ضوابط فصل ۹-۲۰ .

روش خرپایی، روش بست و بند

strut and tie method

یک روش تحلیل و طراحی است که در آن یک عضو یا منطقه موسوم به D از آن به صورت مجموعه‌ای از بست‌ها (اعضای فشاری) و بندها (اعضای کششی) دیده می‌شوند که همگی در گره‌ها متصل شده و می‌توانند بار وارده را به تکیه گاه‌ها و یا مناطق مجاور موسوم به B منتقل کنند.

زبانه‌ی برشی

shear lug

جزء فولادی یا میلگرد جوش شده به پشت یک صفحه‌ی الحاقی که در داخل قطعه‌ی بتن جای گذاری می‌شود. این وسیله برای انتقال برش به صورت اصطکاکی به کار برده می‌شود. از این زبانه گاهی در کف ستونها استفاده می‌گردد.

ستون

column

عضوی است معمولاً قائم یا حدوداً قائم، که عمدتاً برای تحمل بار محوری فشاوری به کار می‌رود، ولی ممکن است تحت خمش، برش و پیچش نیر قرار گیرد.

ستون پایه

pedestal

ستون کوتاه که در آن نسبت ارتفاع به کم‌ترین بعد مقطع، کوچک‌تر یا مساوی ۳ باشد. در ستون‌های هرمی کم‌ترین بعد، متوسط ابعاد مقاطع در بالا و پایین ستون است.

سرستون

column capital

ناحیه‌ی بزرگ شده‌ی بالای ستون که در زیر دال یا کتیبه‌ی آن قرار دارد و با ستون هم زمان ساخته می‌شود.

سختی مؤثر

effective stiffness

سختی یک عضو سازه‌ای با منظور کردن ترک خوردگی، خزش و سایر اثرات غیر خطی.

سطح تصویر شده

projected area

ناحیه‌ای بر روی سطح آزاد عضو که به عنوان قاعده‌ی بزرگتر بلوک هرمی شکست بتن در نظر گرفته می‌شود.

سطح تأثیر تصویر شده

projected infuence area

مساحت سطح تصویر شده بر روی سطح آزاد عضو که در محاسبه‌ی مقاومت پیوستگی مهارهای چسپی در نظر گرفته می‌شود.

سنجاقی، میلگرد دوخت

cross-tie

میلگرد عرضی یکسره با قلاب لرزه‌ای در یک انتها و قلاب ۹۰ درجه با طول مستقیم حداقل ۶d _b در انتهای دیگر، که آرماتورهای طولی پیرامونی عضو را در بر گرفته باشد. قلاب‌های در بر گیرنده‌ی یک زوج آرماتور طولی، باید به طور یک در میان سر و ته اجرا شوند.

سنگ دانه

aggregate

مصالح دانه‌ی مانند شن، ماسه و یا سرباره‌ی کوره آهن گدازی که به همراه سیمان و آب برای بتن به کار برده می‌شوند.

سنگ دانه‌ی سبک، سبک دانه

aggregate, lightweight

سنگ دانه‌ی با چگالی حجمی مساوی یا کم‌تر از ۱۲۰۰ کیلو گرم بر متر مکعب. به استاندارد ملی ۴۹۸۵ مراجعه شود

سیستم سازه‌ای

structural system

مجموعه اعضای بتن آرمه ی متصل به یک دیگر که برای مقابله با نیازهای عملکردی سازه به کار برده می‌شوند.

سیستم مقاوم لرزه‌ای

seismic force resisting System

بخشی از سیستم سازه که برای مقاومت در برابر آثار زلزله طراحی می‌شود.

سیستم لرزه‌ای ویژه

special seismic systems

سیستم‌های سازه‌ای که در آن‌ها از قاب با شکل پذیری زیاد یا از دیوارهای برشی با شکل پذیری لرزه‌ای زیاد، یا از هر دو، استفاده شده است.

شالوده‌ی جعبه‌ای

caisson

شالوده‌ای که به علت ضخامت زیاد به صورت جعبه‌ای ساخته می‌شود بیش‌تری کاربرد آن برای پایداری پل‌های رودخانه‌ای و یا اسکله‌های دریایی است. در این موارد شالوده در ساحل ساخته شده و به صورت شناور به محل حمل گردیده و با غرق کردن در محل مستقر می‌شود.

شمع کوبشی

pile, driven

شمع از نوع بتن آرمه، بتن پیش تنیده و یا پروفیل‌های فولادی، که با کوبیدن در زمین سست ساخته می‌شود.

شمع درجا ریز

pile, drilled cast in place in-situ

شمعی که با ایجاد حفره در زمین و پر کردن آن با بتن یا بتن آرمه ساخته می‌شود.

شمع درجا ریز با غلاف نازک فولادی

pile, spiral welded thin steel casing

نوعی شمع درجا ریز که در جداره‌ی آن یک غلاف فولادی نازک که به صورت دورپیچ جوش شده، و پیش بینی گردیده است. این غلاف برای حفظ بتن از اثرات مواد مضر و یا تغییرات سطح آب زیر زمینی در نظر گرفته می‌شود.

شمع درجا ریز محصور شده با لوله‌ی فولادی

pile, cased

شمعی است که با کوبیدن یک لوله‌ی فولادی در زمین، تهی کردن آن از خاک و پر کردن آن با بتن ساخته می‌شود.

طول بیرون کشیدگی

stretch length

طولی از مهار که در تماس با بتن نیست و تحت کشش کامل قرار دارد.

طول جاگذاری

embedment length

طول آرماتور جای گذاری شده فراتر از مقطع بحرانی.

طول دهانه

span length

فاصله‌ی بین تکیه گاهها، به بند ۹-۶-۳-۲ مراجعه شود.

طول گیرایی

development length

طول لازم برای انتقال نیروی نظیر مقاومت طراحی، از میلگرد به بتن، از محل مقطع بحرانی.

عمق مؤثر جاگذاری شده‌ی مهار

anchor, effective embeded depth

عمق کلی مهار که برای انتقال بار از آن به بتن و یا از بتن به آن لازم است. این عمق معمولاً به عمق گسیختگی بتن کششی اطراف مهار در پیچ‌های سَردار و گل میخهای سَر دار نیز گفته می‌شود. این عمق از سطح تماس تکیه گاه اندازه گیری می‌شود.

غلاف انبساطی

expansion sleeve

بخش خارجی یک مهار انبساطی که در اثر وارد کردن پیچش یا ضربه به آن، بتن اطراف را تحت فشار قرار می‌دهد

فاصله

spacing

فاصله‌ی مرکز به مرکز بین دو جزء مجاور مانند میلگردهای طولی، میلگردهای عرضی، کابل‌های پیش تنیدگی و مهارها.

فاصله‌ی خالص

spacing, clear

فاصله‌ی پشت به پشت دو جزء مجاور.

فاصله‌ی لبه

edge distance

فاصله‌ی لبه سطح بتن تا محور نزدیک‌ترین مهار

قاب خمشی

moment frame

قاب ساختمانی که در آن اتصالات تیرها به ستون‌ها یا دال‌ها به ستونها پیوسته‌اند.

قاب خمشی با شکل پذیری زیاد (ویژه)

moment frame special

قاب خمشی تیر -ستونی، با بتن درجا، مطابق ضوابط فصل ۹-۲۰ .

قاب خمشی معمولی (با شکل پذیری کم)

moinent frame, ordinary

قاب خمشی تیر- ستونی یا دال تخت- ستونی، با بتن در جا، مطابق ضوابط فصل ۹-۲۰ .

قاب خمشی با شکل پذیری متوسط

moinent frame, intermediate

قاب خمشی تیر - ستونی یا دال تخت - ستونی، با بتن در جا، مطابق ضوابط فصل ۹-۲۰ .

قطعه‌ی الحاقی

attachment

قطعه‌ی سازه‌ای واقع در سطح خارجی بتن که بارها را به مهار منتقل می‌کند یا از آن دریافت می‌نماید.

قطعه‌ی دیواری

wall segment

قسمتی از دیوار که به بازشوهای قائم یا افقی و لبه‌های دیوار محدود شده باشد.

قطعه‌ی دیواری افقی

wall segment, horizontal

قطعه‌ی دیواری که در جهت قائم به دو بازشو و یا یک بازشو و یک لبه محدود شده باشد، به شکل ۹-۲۰-۱ مراجعه شود.

قطعه‌ی دیواری قائم

wall segment, vertical

قطعه‌ی دیواری که در جهت افقی به دو بازشو و یا یک بازشو و یک لبه محدود شده باشد. دیوار پایه (جرز دیوار) در این گروه جای دارد. به شکل ۹-۲۰-۱ مراجعه شود.

قلاب لرزه‌ای

seismic hook

قلاب با خم ۱۳۵ درجه و یا بیشتر بر روی خاموت ها، دورگیرها و یا سنجاقی‌ها، با طول مستقیم بعد از خم حداقل ۶ برابر قطر و یا ۷۵ میلی متر. قلاب‌های متعلق به دورگیرهای دایره‌ای می‌توانند خم ۹۰ درجه یا بیشتر داشته باشند. قلاب‌های لرزه‌ای باید آرماتورهای طولی را در بر گیرند و طول مستقیم آن‌ها رو به داخل باشد .

کتیبه‌ی برشی

shear cap

بیرون زدگی زیر دال که برای افزایش مقاومت برشی دال در نظر گرفته می‌شود.

کتیبه‌ی دال

drop panel

بیرون زدگی زیر دال بر روی ستون، که برای کاهش آرماتور منفی یا تأمین حداقل ضخامت دال و یا افزایش مقاومت برشی دال پیش بینی می‌شود.

کرنش کششی خالص

net tensile strain

کرنش کششی متناظر با مقاومت اسمی، بدون کرنش‌های ناشی از وارفتگی، جمع شدگی و دما.

کسر ۵ درصد (صدک پنجم)

five percent fractile

اصطلاح آماری به این معنی که با اطمینان ۹۰ درصد، احتمال ۹۵ درصد وجود دارد که مقاومت واقعی از مقاومت اسمی تجاوز کند.

کلاف، بند

tie

عضو بتن آرمه ی تحت کشش

کلاف‌های لرزه‌ای شالوده

foundation siesmic tie

اعضایی که برای اتصال شالوده‌ها به یک دیگر، به منظور آن که آن‌ها به صورت یک واحد عمل نمایند، به کار برده می‌شوند. این اعضاء شامل تیرها، دال‌ها و تیر - دال‌های متکی به زمین می‌شوند.

کلید برشی

shear key

بیرون زدگی یا فرو رفتگی بتن که در دو قطعه‌ی مجاور یک دیگر، چسبده و یا نچسبیده، پیش بینی می‌شود که انتقال برش یا ممانعت از لغزش دو قطعه را بر روی هم موجب می‌شود. اتصال دیوار حائل به شالوده از نوع چسبیده، و محل نشیمن عرشه‌ی پل بر روی پایه‌ها از نوع نچسبیده‌ی آن می‌باشند.

گره

Node

نقطه‌ای در مدل خرپایی (مدل بست و بند) که در آن محورهای بندها، بست‌ها و نیروهای متمرکز، یک دیگر را قطع می‌کنند.

گره‌ی اتصال

Joint

بخش مشترک اعضای متقاطع در سازه.

گره‌ی میلگرد خم دار

node, curved bar

ناحیه‌ی خم میلگرد با میلگردهای پیوسته که در تعریف یک گره در روش خرپایی (روش بست و بند) به کار می‌رود.

گلمیخ برشی

headed shear stud reinforcement

گل میخ‌های سَر دار تکی یا گروهی که در آن‌ها مهار به وسیله‌ی سری‌ها در دو انتها، یا یک سری در یک انتها و یک صفحه‌ی فولادی مشترک در انتهای دیگر، تأمین می‌شود.

گل میخ سَر دار جوشی

welded headed stud

مهار فولادی جوش شده به یک صفحه‌ی فولادی جوشی که قبل از بتن ریزی تعبیه می‌شود

گروه مهار

anchor group

تعدادی مهارهای مشابه، با عمق حدوداً مساوی و با فاصله‌ی s از یک دیگر که سطح تأثیر مشترکی در مقابل بار دارند.

لوله‌های جاگذاری شده

embedments, pipe

لوله‌ها و غلافهای جای گذاری شده در بتن.

مدارک ساخت

construction documents

مدارک و نقشه‌های مربوط به محل، طراحی، مصالح و خصوصیات فیزیکی اعضا در یک طرح که برای گرفتن مجوز ساخت لازم هستند.

مدول الاستیسیته، مدول ارتجاعی

modulus of elasticity

نسبت تنش به کرنش در تنش‌های کششی یا فشاری کمتر از مقاومت حد تسلیم ماده.

مسیر بار

load path

ترتیب اعضا و اتصالات سازه که برای عبور بار از شروع تا تکیه گاه نهایی یا شالوده پیش بینی می‌شود.

مقاومت اسمی

strength, norminal

مقاومت عضو یا مقطع که طبق ضوابط و فرضیات "روش طرح مقاومت" این مبحث محاسبه شده باشند.

مقاومت بیرون کشیدگی مهار

anchor pullout strength

حداکثر نیرویی که مهار قبل از لغزیدن داخل بتن و یا به بیرون کشیده شدن تحمل می‌کند.

مقاومت تسلیم

yield strength

حداقل مقاومت تسلیم مشخص شده یا حد تسلیم مقاومت تسلیم فولاد در کشش که بر طبق ضوابط فصل ۴ تعیین می‌شود.

مقاومت شکستن مخروطی بتن

breakout strength, concrete

مقاومت قلوه کن شدن بتن در اطراف یک مهار یا گروه مهارها.

مقاومت طراحی

strength, design

مقاومت اسمی ضرب در ضریب کاهش مقاومت ϕ

مقاومت فشاری مشخصه‌ی بتن

concrete strength, specified compressive (f' _c )

مقاومت فشاری بتن که در طراحی مورد استفاده مقاومت فشاری قرار می‌گیرد و بر اساس ضوابط فصل ۳ ارزیابی می‌گردد. ضمناً $\sqrt{f_{c}^{'}}$ که در روابط این مبحث به کار برده می‌شود، واحد f' _c را دارد.

مقاومت قلوه کن شدگی بتن

pryout strength, concrete

مقاومت قلوه کن شدن بتن در پشت مهار.

مقاومت کششی شکاف خوردگی

splitting tensile strength (f _c )

مقاومت کششی بتن در شکاف خوردگی به صورت دو نیم شدن (آزمایش برزیلی)

مقطع کشش- کنترل

tension-controlled section

مقطعی که در آن کرنش کشسی خالص در آخرین مقطع ردیف آرماتور کششی در مقاومت اسمی، بزرگ‌تر یا مساوی ε _ty +۰.۰۰۳ باشد.

مقطع فشار- کنترل

compression- controlled scction

مقطعی که در آن کرنش کششی خالص در آخرین مقطع ردیف آرماتور کششی در مقاومت اسمی، کوچک‌تر یا مساوی کرنش حد فشار- کنترل (کرنش تسلیم) باشد.

مقاومت مورد نیاز

strength required

مقاومت یک عضو یا مقطع جهت مقابله با تلاش‌های داخلی ضریب دار ایجاد شده در عضو

منقطه ی B

B-region

بخشی از یک عضو که توزیع کرنش‌های ناشی از خمش در مقطع آن خطی فرض می‌شود.

منقطه ی D

D-region

بخشی از یک عضو با فاصله‌ای کمتر از h از محل ناپیوستگی نیرو یا ناپیوستگی هندسی.

منطقه‌ی گره‌ای

nodal zone

حجم بتن اطراف یک گره که فرض می‌شود نیروهای بستها و بندها در روش خرپایی (روش بست و بند) از طریق آن منتقل می‌شوند.

مهار

anchor

قطعه‌ی فولادی که در بتن در جا نصب و یا در بتن سخت شده کاشته می‌شود؛ و از آن برای انتقال بارها به بتن استفاده می‌گردد.

مهار انبساطی

archor, expansion

نوعی مهار کاشتنی که در آن انتقال بار از طریق اصطکاک جانبی و یا مقاومت تکیه گاهی، و یا هر دو، صورت می‌گیرد.

مهار افقی یا مایل

anchor, horizontal or upwardly inclined

مهاری که به طور افقی و یا مایل به سمت بالا کاشته می‌شود.

مهار پیچی

anchor, screw

مهار پیچی مکانیکی کاشتنی که بار را توسط درگیری بدنه‌ی رزوه‌ها با شیارهای ایجاد شده در بتن سخت شده‌ی پیرامون حفره‌ی ایجاد شده‌ی قبلی، منتقل می‌نماید.

مهار تعبیه شده

anchor, cast in

پیچ‌های سَر دار، گل میخ‌های سَر دار و پچ‌های قلاب دار که قبل از ریختن بتن تعبیه می‌شوند.

مهار چسبی

anchor, adhesive

یک مهار کاشتنی که در سوراخی با قطر کمتر از ۱/۵ برابر قطر مهار در بتن سخت شده کاشته می‌شود؛ و بارهای وارده به مهار را از طریق چسب به بتن منتقل می‌نماید.

مهار زیر چاکی

anchor, undercut

مهار کاشتنی که مقاومت کششی خود را از قفل و پست مکانیکی ایجاد سده در اثر چاک زدن بتن در انتهای جاگذاری خود به دست می‌آورد.

مهار کاشتنی

anchor, post installed

مهاری که در بتن سخت شده کاشته می‌شود. مهارهای چسبی، انبساطی و زیر چاکی نمونه‌هایی از این نوع هستند.

مواد سیمانی

cementitous materials

موادی که در بتن، ملات یا گروت ارزش سیمانی (چسبانندگی) دارند؛ مانند سیمان پرتلند، سیمان‌های هیدرولیکی آمیخته، سیمان انبساطی، خاکستر بادی، پوژولان‌های طبیعی خام یا کلسینه،دوده‌ی سیلیسی و سیمان سرباره‌ای.

میلگردهای آجدار سَر دار

headed deformed bars

میلگردهای آجدار که سرهایی به یک یا هر دو انتهای آن‌ها متصل می‌شود.

ناپیوستگی

discontinuity

تغییر ناگهانی در هندسه‌ی عضو یا بارگذاری آن.

ناحیه‌ی مفصل پلاستیک

plastic hinge region

ناحیه‌ای از عضو خمشی که در آن میلگردها در بارگذاری زلزله به مقاومت تسلیم می‌رسند. این ناحیه در طولی حداقل برابر h از مقطع بحرانی گسترش دارد.

نسبت آب به مواد سیمانی

Water cementitious materials ratio

نسبت وزن آب، به جز آب جذب شده توسط دانه‌ها، به وزن مواد سیمانی در مخلوط.

نسبت تغییر مکان جانبی نسبی طرح

design story drift ratio

تغییر مکان جانبی نسبی طرح طبقه تقسیم بر ارتفاع طبقه.

نشیمن

bracket and corbel

دستکی که برای نشمین انتهای تیر یا دال بر روی ستون یا دیوار پیش بینی می‌شود.

نقطه‌ی قطع آرماتور

cut-off point

محلی که آرماتور در آن جا قطع می‌شود.

یکپارچگی سازه‌ای

structural integrity

توانایی سازه از طریق مقاومت، نامعینی، شکل پذیری و جرئیات آرماتور بندی در توزیع مجدد تنش‌ها برای حفظ پایداری کلی سازه، در صورت بروز آسیب‌های محلی یا تنش‌های قابل ملاحظه‌ی بیش از حد.