۳-۳-۷ ملاحظات کلی

۱-۳-۳-۷

الزامات و مبانی در طراحی و اجرای گودها در این مبحث برای گود برداری‌های کمتر از ۲۰ متر است و اکیداً توصیه می‌شود از احداث گود با عمق بیشتر از ۲۰ متر احتراز شود. در صورت ضرورت احداث گودهای عمیق تر موارد زیر باید انجام پذیرد:

  • ضرورت احداث توسط شورای عالی شهرسازی به تصویب برسد.

  • مقادیر مجاز تغییر شکل‌ها ۲۰٪ کاهش و ضرایب اطمینان پایداری و مقاومتی ۲۰٪ افزایش پیدا کند.

  • تعداد گمانه‌ها نسبت به جدول ۷-۲-۱ پنجاه درصد افزایش پیدا کند.

  • مطالعه جامع جریانهای آب زیرزمینی در محدوده‌ای که شامل ساختگاه می‌شود، در طول دوران گودبرداری، ساخت و بهره برداری از ساختمان انجام پذیرد و گزارش آن ارائه گردد.

  • مطالعه اثرات زیست محیطی احداث این گودها انجام پذیرد.

  • مطالعه کامل بررسی اثر اندرکنش خاک و سازه در شرایط استاتیکی و دینامیکی انجام شود.

  • پایش گود با روش‌های پیشرفته و تجهیزات کامل در دوران ساخت انجام پذیرد و گزارش آن هر دو هفته یکبار ارائه شود.

۲-۳-۳-۷

بر اثر گودبرداری در خاک وضعیت تنش در آن تغییر می‌کند و ممکن است تغییر شکل‌ها و ناپایداری‌های زیر در آن به وجود آید:

  • برآمدگی و تورم کف گود، که می‌تواند در شرایطی به جوشش و ناپایداری کف بینجامد.

  • تغییر مکان جانبی دیواره‌های گود یا ناپایداری دیواره ها

  • نشست زمین در نواحی مجاور گود

تراز سطح آب زیرزمینی و تغییرات آن در هر سه مورد بالا می‌تواند تأثیر گذار باشد و باید کنترل شود.

۳-۳-۳-۷

در بررسی ناپایداری گودبرداری ها، انتخاب و طراحی سیستم‌های نگهدار آن‌ها، موارد زیر باید مدنظر قرار گیرند:

  • نوع ساختار و بافت لایه‌های خاک

  • پارامترهای مقاومت برشی خاک

  • پارامترهای تغییر شکلی خاک

  • عمق و عرض گودبرداری

  • شرایط آب زیرزمینی و آبهای سطحی

  • وجود یا عدم وجود سازه در نواحی مجاور گود و نحوه ساخت و ساز آنها

  • وضعیت سربارهای موجود در کناره گود از قبیل ترافیک خیابان‌ها و غیره

  • کوتاه مدت یا بلندمدت بودن دوران استفاده از گود

۴-۳-۳-۷

به منظور پایدارسازی دیواره گودها باید از روش‌های مناسب مانند موارد زیر استفاده کرد:

  1. ایجاد شیب پایدار

  2. میخ گذاری یا اجرای میل مهار

  3. دیوارهای مهار شده با تیرک از جلو

  4. دیوارهای مهار شده با میل مهار از پشت

  5. استفاده از سیستم‌های نگهبان خرپایی

  6. استفاده از سیستم شمع‌ها و دیوارکهای طره ای

  7. استفاده از سیستم شمع‌های به هم پیوسته با یا بدون مهار

  8. سایر روش ها

۵-۳-۳-۷

در گودبرداری‌ها باید گسیختگی‌ها و تغییر شکل‌های متداول به شرح زیر کنترل شود:

  1. ناپایداری دیواره گود

  2. نشست و تغییر مکان محیط اطراف و ساختمان‌های مجاور گود

  3. ریزش

  4. بالازدگی کف گود بر حسب مورد

  5. جوشش ماسه از کف گود (در صورت بالا بودن سطح آب زیرزمینی در خاک های ماسه ای) بر حسب مورد

  6. مشکلات ناشی از لرزش حاصل از عملیات گودبرداری در سازه‌های اطراف گود

۶-۳-۳-۷

به منظور واگذاری طراحی، اجرا و نظارت گودبرداری و تفویض مسئولیت‌ها به مرجع ذیصلاح، ارزیابی خطر گودبرداری باید طبق الزامات بندهای ۷-۳-۳-۶-۱ تا ۷-۳-۳-۶-۱۱ صورت گیرد.

۱-۶-۳-۳-۷

جهت ارزیابی خطر گود قائم لازم است هر سه شرط تعیین شده برای هر دسته در جدول ۷-۳-۱ برقرار باشد. در صورتی که هر سه شرط مذکور به طور همزمان برقرار نباشد، خطر گود با توجه به شرطی که بحرانی است تعیین می‌شود. در صورت وجود اختلاف در ارزیابی خطر گود در وجوه مختلف آن، بحرانی ترین وجه به عنوان شاخص انتخاب می‌گردد.

عمق h c از رابطه ۷-۳-۱ محاسبه می‌شود.

فرمول
hc=۲cγkaqγh_{c}=\frac{۲c}{\gamma \sqrt{k_{a}}}-\frac{q}{\gamma }

فرمول (۷-۳-۱)

که در آن:

  • h c برحسب متر، عمقی است که از نظر تئوری، به دلیل وجود چسبندگی در خاک، دیوارۀ جدار گودبرداری می تواند بدون استفاده از سیستم نگهبان پایدار بماند که به آن عمق بحرانی گودبرداری گفته شده است،

  • c چسبندگی خاک بر حسب کیلوپاسکال،

  • γ وزن مخصوص خاک بر حسب کیلونیوتن بر متر مکعب،

  • k a ضریب فشار افقی زمین در حالت محرک و

  • q تنش ناشی از سربار کنارۀ گود بر حسب کیلوپاسکال می باشد.

مقادیر منفی h c معادل صفر در نظر گرفته شود.

۲-۶-۳-۳-۷

اگر فاصله ساختمان مجاور از لبه گود کمتر از عمق گود باشد، باید تنش حاصل از کل بار ساختمان (q) در محاسبات پایداری گود در نظر گرفته شود.

۳-۶-۳-۳-۷

در صورت حضور آب یا رطوبت قابل توجه، به کاهش h c با توجه به اثر آب بر خواص در رابطه ۷-۳-۱ توجه شود.

جدول

مقدار hhc\frac{h}{h_c}

عمق گود از تراز صفر

عمق گود از زیر پی ساختمان موجود در محدوده ناپایداری دیوارۀ گود

خطر گود

کمتر از ۰/۵

کمتر از ۴ متر

صفر

معمولی

بین ۰/۵ تا ۲

بین ۴ تا ۱۰ متر

بین صفر تا ۶ متر

زیاد

بیشتر از ۲

بیشتر از ۱۰ متر

بیشتر از ۶ متر

بسیار زیاد

جدول c-7-3-1جدول ۷-۳-۱ ارزیابی خطر گود با دیوار قائم

h عمق گود مورد نظر است و h c عمق بحرانی بر اساس رابطه ۷-۳-۱ به دست می‌آید.

۴-۶-۳-۳-۷

اگر تراوش آب در گود موجود باشد همواره خطر گود زیاد یا بسیار زیاد است.

۵-۶-۳-۳-۷

اگر خاکی که در آن گودبرداری انجام می‌شود دستی یا فاقد چسبندگی قابل اعتماد باشد، خطر گود با توجه به معیارهای دیگر زیاد یا بسیار زیاد است.

۶-۶-۳-۳-۷

چنانچه ساختمان موجود در حوزه تأثیر ناپایداری گود دارای یکی از مشخصات در بندهای زیر باشد، خطر گود همواره بسیار زیاد در نظر گرفته می‌شود.

  1. ساختمان فاقد انسجام و یکپارچگی کافی برای تحمل نشست‌های افقی و قائم نظیر ساختمان بدون اسکلت یا بدون پی پیوسته بتنی مسلّح (پی‌های نواری و گسترده) یا هرگونه ساختمانی که در آن نشانه آشکار فرسودگی و ضعف در باربری مشاهده گردد.

  2. ساختمان با ارزش فرهنگی و تاریخی

  3. ساختمان با اهمیت بسیار زیاد در استاندارد ۲۸۰۰

  4. ساختمان ۸ طبقه یا بیشتر

۷-۶-۳-۳-۷

در صورت وجود تأسیسات شهری عمده (مانند خطوط اصلی آب، گاز و مخابرات) در مجاورت گود، خطر گود زیاد یا بسیار زیاد ارزیابی می‌شود.

۸-۶-۳-۳-۷

در صورتی که خطر گود مطابق با جدول ۷-۳-۱ معمولی باشد، مسئولیت طراحی گودبرداری بر عهده مهندس طراح ساختمان خواهد بود. البته توصیه می‌شود کارفرما در کنار مهندس طراح در پایدارسازی گود از یک مهندس ذیصلاح استفاده نماید.

۹-۶-۳-۳-۷

در صورتی که خطر گود مطابق با جدول ۷-۳-۱ زیاد باشد، مسئولیت طراحی گودبرداری باید بر عهده یک شرکت مهندسی ژئوتکنیک ذیصلاح واگذار شود. نظارت بر اجرای عملیات بر عهده ناظر ذیصلاح ژئوتکنیک است.

۱۰-۶-۳-۳-۷

در صورتی که خطر گود مطابق با جدول ۷-۳-۱ بسیار زیاد باشد. مسئولیت طراحی گودبرداری باید توسط یک شرکت مهندسی ژئوتکنیک ذیصلاح، عملیات پایدارسازی گود توسط پیمانکار ذیصلاح و نظارت بر اجرای عملیات توسط ناظر ذیصلاح ژئوتکنیک انجام گردد.

۱۱-۶-۳-۳-۷

حضور ناظر ژئوتکنیک در گودهای با خطر زیاد و بسیار زیاد در طول مدت اجرای عملیات گودبرداری و پایدارسازی گود به صورت تمام وقت و پیوسته در کارگاه ضروری است.

۷-۳-۳-۷ تحلیل پایداری و تغییر شکل گود

۱-۷-۳-۳-۷

در صورت وجود بنا در حوزه تأثیر ناپایداری گود، طراحی‌ها باید با در نظر گرفتن تغییر شکل‌ها انجام پذیرد. در این موارد تنها تأمین پایداری جداره‌های گود کافی نیست. در این موارد تغییر مکان افقی و قائم مجاز باید با توجه به شرایط و ویژگی‌های ذکر شده مطابق بند ۷-۳-۵ تعیین شود.

۲-۷-۳-۳-۷

در خاک‌های بسیار سست، سیستم‌های نگهدارنده باید قبل از شروع عملیات گودبرداری احداث شوند. شمع‌ها و چاه‌های نگهدارنده بتنی در جداره بیرونی گود، دیواره‌های جداکننده، سپرهای فلزی (در صورت امکان استفاده) از این نوع سیستم‌ها هستند.

۳-۷-۳-۳-۷

در خاک‌های با پایداری نسبی خوب می‌توان سیستم‌های نگهدارنده را همراه با انجام گودبرداری، به صورت گام به گام، احداث نمود. در این حالت باید به تغییر شکل گود و تغییر شکل‌های القایی زیر پی ساختمان مجاور توجه ویژه داشت و چنانچه این تغییر شکل‌ها از مقادیر مجاز تجاوز کنند باید از روش ساخت سیستم‌های نگهدارنده قبل از شروع عملیات گودبرداری استفاده نمود.

۴-۷-۳-۳-۷

تحلیل پایداری با روش‌های تعادل حدی و بر اساس روش تنش مجاز انجام می‌گیرد. در این روش، حداقل ضرایب اطمینان به شرط موقت بودن گود (کمتر از یک سال) به شرح جدول ۷-۳- ۳ می‌باشد. استفاده از روش ضرایب بار و مقاومت نیز مجاز است.

۵-۷-۳-۳-۷

برای تحلیل پایداری گود لازم است بار مرده و زنده ساختمان‌ها و ابنیه مجاور به طور کامل در نظر گرفته شود.

۶-۷-۳-۳-۷

برای تحلیل گود در شرایط موقت در نظر گرفتن بار زلزله الزامی نیست.

جدول

نوع

حداقل ضریب اطمینان پیشنهادی برای پایداری کلی

شیب‌های خاکبرداری

۱/۳

پایداری کلی شیروانی

۱/۳

بالا آمدن کف گود

۱/۵

جدول c-7-3-2جدول ۷-۳-۳ حداقل ضریب اطمینان برای پایداری کلی گود موقت

۷-۷-۳-۳-۷

در صورتی که گود موقت نباشد باید نیروی زلزله لحاظ شود و در انتخاب ضریب اطمینان مناسب، دوام مصالح نیز مورد توجه قرار گیرد.

۸-۷-۳-۳-۷

در صورت وجود ساختمان در حوزه تأثیر ناپایداری، ضرایب اطمینان در جدول ۷-۳-۳ باید ۱/۵ در نظر گرفته شود.

۹-۷-۳-۳-۷

باید توجه داشت که در بسیاری از خاکها بر حسب شرایط نوع و بافت خاک و کانی‌های تشکیل دهنده آن، امکان کاهش ضریب اطمینان در طول زمان موجود است. در چنین شرایطی ضریب اطمینان باید متناسباً افزایش یابد.


نظرات (0)

برای ثبت نظر، لطفا وارد شوید یا ثبت‌نام کنید.

در حال بارگذاری نظرات...