۴-۶-۳ اجزای تشکیل دهنده راه خروج

۱-۴-۶-۳ کلیات

اجزای تشکیل دهنده بخش‌های سه گانه راه خروج (مراجعه شود به بند ۳-۶-۳-۱ ) باید با مقررات این بخش مطابقت داشته باشند، مگر آن که در ضوابط اختصاصی راه‌های خروج، بر حسب نوع تصرف، مقررات ویژه و متفاوتی بیان شده باشد که در این صورت مقرراتی باید ملاک عمل قرار گیرد که ایمنی بیشتر را تأمین می‌کند.

۲-۴-۶-۳ درها

درهای راه‌های خروج باید مطابق الزامات این بخش باشند.
در صورتی که برای تأمین اهداف خروج، درهای اضافی نیز تعبیه شود، این درهای اضافی نیز باید مطابق الزامات این بخش باشد. درهای راه‌های خروج باید کاملاً از ساختارها و تزئینات مجاور متمایز باشند، به طوری که این درها به راحتی به عنوان درهای راه‌های خروج قابل تشخیص باشند. بر روی درهای راه‌های خروج نباید آینه یا سایر مواد منعکس کننده نصب شود. این درها نباید با پرده، آویز، تزئینات و مانند آن‌ها پنهان شوند.

۱-۲-۴-۶-۳ درهای خروج بیرونی

ساختمان‌ها یا ساختارهایی که برای تصرف انسانی به کار می‌روند، باید حداقل یک در بیرونی مطابق الزامات این بخش داشته باشند. درهای خروج بیرونی باید مستقیماً به تخلیه خروج یا راه عمومی منتهی شوند.

۲-۲-۴-۶-۳ اندازه درها

حداقل عرض هر یک از بازشوهای درهایی که در راه خروج واقع می‌شوند، باید برای بار تصرف مربوط کافی باشد و دست کم ۸۰ سانتی متر عرض مفید داشته باشد. درهای راه‌های خروج مربوط به تصرف گروه (د-۲) که در مسیر جابجایی تختها قرار دارند، باید دارای حداقل ۱۰۵ سانتی متر عرض آزاد باشند. همچنین عرض هیچ لنگه در نباید از ۱۲۰ سانتی متر بیشتر باشد.

فضاهای با مساحت ۶/۵ متر مربع و کمتر، چنانچه مورد استفاده افراد معلول جسمی قرار نگیرند، استثنائاً مجاز است با درهایی که ۶۰ سانتی متر عرض مفید دارند، به راهروهای دسترس خروج باز شوند.

در درگاه‌های دارای درهای لولایی، عرض آزاد بازشوها باید بین سطح خارجی در باز شده در زاویه ۹۰ درجه، و لبه چارچوب در سمت مقابل (که بائوی پیشنه در بر آن قرار می‌گیرد) اندازه گیری شود. در مواردی که از درهای دو لنگه بدون پایه وسط استفاده شود، دست کم یکی از لنگه‌ها باید دارای ۸۰ سانتی متر عرض مفید باشد.
ارتفاع درها نباید کمتر از ۲۰۵ سانتی متر باشد.

۳-۲-۴-۶-۳ کف یا پاگرد طرفین در

در هر طرف در، باید یک کف یا پاگرد پله قرار داشته باشد. تراز سطح این کف یا پاگرد پله باید در هر دو طرف در یکسان باشد. ایجاد اختلاف سطح در دو سمت درگاهها تا فاصله‌ای دست کم به اندازه عرض بزرگترین لنگه در یا عرض راه پله، هرکدام که بزرگتر است، مجاز نیست، مگر در مورد درهای خروج واقع در جدارهای خارجی خانه‌های یک یا دو خانواری، که پایین‌تر بودن سطح کف بیرونی درگاه‌ها تا حداکثر ۱۷ سانتی متر نسبت به سطح کف درونی درگاه بلامانع است.

پاگرد پله در هر دو سمت درگاه باید تراز باشد، مگر پاگرد پله‌های خارجی که مجاز است شیبی کمتر از ۰/۲۵ واحد عمودی در ۱۲ واحد افقی (شیب ۲ درصد) داشته باشند.

درها در حالت کاملاً باز نباید ابعاد الزامی را بیش از ۱۸/۰ سانتی متر کاهش دهند. زمانی که بار تصرف پاگرد ۵۰ یا بیشتر باشد، درها در هیچ حالتی نباید عرض پاگرد را به کمتر از نصف عرض الزامی کاهش دهند. طول این پاگردها در راستای مسیر پیمایش نباید کمتر از ۱۱۰ سانتی متر باشد، به جز واحدهای مستقل گروه (م- ۲) که در آن‌ها طول ۹۰ سانتی متر کافی است.

۴-۲-۴-۶-۳ نوع بازشدن در

تمام درهای واقع در راه خروج باید از نوع لولایی (که برای باز و بسته شدن، حول محور کناری و در یک جهت می‌چرخند) باشند، و در موارد زیر، درهای لولایی باید موافق جهت خروج باز شوند:

  1. درهای واقع در دوربندهای خروج.

  2. درهای واقع در فضاهای پرخطر.

  3. در جایی که بار تصرف ۵۰ نفر و بیشتر باشد.

تبصره : در موارد زیر استفاده از انواع درهای غیر لولایی برای درهای واقع در راه خروج مجاز است:

  1. در هر یک از تصرفهای پارکینگ خصوصی، اداری، کارخانه و انبارها، با بار تصرف ۱۰ نفر یا کمتر.

  2. در تصرفهای گروه (د-۳)، که به عنوان محل بازداشت استفاده می‌شوند.

  3. در واحد مسکونی تکی در تصرف (م- ۲).

  4. درهای گردان، مطابق شرایط بند ۳-۶-۴-۲-۱۱ ، در تمام تصرفها به غیر از گروه (خ).

  5. درهای کشویی افقی، مطابق شرایط بند ۳-۶-۴-۲-۱۲ ، در تمام تصرفها به غیر از گروه (خ)، درهای برقی، مطابق شرایط بندهای ۳-۶-۴-۲-۱۱ تا ۳-۶-۴-۲-۱۳ .
    نیروی باز کردن درهای داخلی لولایی بدون بسته کننده، نباید بیش از ۲۲ نیوتن باشد. در مورد سایر درهای لولایی، کشویی و تاشو، باید چفت وقتی آزاد شود که در معرض نیروی ۶۷ نیوتن قرار گیرد. نیروی ۱۳۳ نیوتنی، باید در را به حرکت در آورد. برای آنکه در به حالت کاملاً باز در آید، باید در معرض نیروی ۶۷ نیوتن قرار گیرد. نیروها باید از سمت چفت بر در وارد شوند.

۵-۲-۴-۶-۳ باز شدن از سمت داخل

در راه‌های خروج، درها باید طوری طرح، ساخته، نصب و تنظیم شوند که در تمام اوقات استفاده از بنا از سمت داخل به آسانی قابل باز شدن بوده و هیچ عامل بازدارنده‌ای مانند قفل، کلون، کشو و غیره، مانع خروج به موقع و فرار متصرفان نشود.

۶-۲-۴-۶-۳ قفل‌ها و چفت‌ها

در موارد زیر، برای جلوگیری از عمل کردن درهای خروج، می‌توان از قفل و چفت استفاده کرد:

  1. محل‌های بازداشت،

  2. در ساختمان‌های با بار تصرف ۳۰۰ یا کمتر، در یا درهای اصلی (واقع در جداره‌های بیرونی) را می‌توان از سمت داخل به وسایل قفل کننده کلیددار مجهز کرد، به شرط آن که:
    ۱-۲. وسیله قفل کننده به آسانی تشخیص داده شود.
    ۲-۲. قفل از انواع ساده انتخاب شود و باز کردن آن مهارت و تلاش خاصی لازم نداشته باشد.
    ۳-۲. هر متصرف باید بتواند بدون نیاز به کلید یا وسیله دیگر، به فوریت در را از داخل باز کند.
    ۴-۲. در مواقع قفل بودن درها، کلید همواره بر روی قفل یا در نزدیکترین فاصله از در به گونه‌ای قرار گیرد که هر متصرف در هنگام خروج، بتواند آن را سریعاً یافته و قفل را باز کند.
    ۵-۲. یک علامت با دوام و کاملاً قابل رویت، در جهت خروج، بر روی در یا مجاور آن با نوشته: "هنگام استفاده از ساختمان این در نباید قفل باشد" نصب گردد. ارتفاع حروف باید ۲۵ میلی متر و حروف به رنگی متضاد با رنگ زمینه تابلو باشند.
    ۶-۲. در غیاب مسئول ساختمان، بتوان امکان باز کردن در را فراهم کرد.

۷-۲-۴-۶-۳ استفاده از کلون یا زنجیر ایمنی

نصب و استفاده از یک کلون، یا زنجیر ایمنی، فقط برای درهای خروج واقع در خانه‌های یک یا دو خانواری و واحدهای مسکونی مستقل، مانند آپارتمان، اتاق‌های هتل، متل، مسافرخانه و مانند آن‌ها مجاز است، مشروط بر آنکه کلون در ارتفاع حداکثر ۱۲۰ سانتی متری از کف تمام شده نصب شود و باز کردن آن از داخل نیازی به کلید نداشته باشد.

۸-۲-۴-۶-۳ چفت و بست درهای دولنگه

چفت، بست و جزئیات اجرایی درهای دو لنگه واقع در راه خروج باید به ترتیبی باشد که برای باز شدن هر لنگه، نیازی به باز کردن لنگه دیگر نبوده و هر کدام از لنگه‌ها، به طور مستقل باز و بسته شود.

۹-۲-۴-۶-۳ وضعیت درهای خود بسته شو و خودکار بسته شو

درهای خود بسته شو واقع در مسیر خروج، مانند درهای واقع در دوربند پلکان‌های خروج، هیچ گاه نباید در وضعیت باز نگهداشته شوند. استثنائاً در بناهایی که محتویات آن‌ها کم مخاطره یا معمولی باشد و نیز در هر مورد که مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان تشخیص دهد، درها را می‌توان از نوع خودکار بسته شو انتخاب کرد، مشروط بر آن که نظام خودکار بسته شدن آن‌ها تأیید شده باشد.

۱۰-۲-۴-۶-۳ کاربرد درهای کشویی، کرکره‌ای و گردان

چنانچه در بخش ضوابط اختصاصی راه‌های خروج، بر حسب نوع تصرف، استفاده از درهای کشویی افقی، کرکره‌ای قائم یا گردان، مجاز اعلام شود، حسب مورد باید با ضوابط عمومی این بخش و همچنین با بندهای ۳-۶-۴-۲-۱۱ و ۳-۶-۴-۲-۱۲ نیز مطابقت داشته باشد.

۱۱-۲-۴-۶-۳ درهای گردان

درهای گردان باید شرایط زیر را داشته باشند:

  1. درهای گردان باید از لحاظ چگونگی نصب، حداکثر تعداد چرخش در دقیقه، عرض مفید و سایر مشخصات، توسط شرکت بازرسی ساخت تأیید شود.

  2. در راه‌های خروج، استفاده از درهای گردان مشروط به رعایت ضوابط زیر است:
    ب-۱ ضوابط خاص راه‌های خروج، بر حسب نوع تصرف، مانع نصب این گونه درها نباشد.
    ب-۲ ظرفیت اختصاص یافته به درهای گردان از ۵۰ درصد کل ظرفیت لازم خروج بیشتر نشود.
    ب-۳- ظرفیت خروج هر در گردان حداکثر ۵۰ نفر در نظر گرفته شود.
    ب-۴ در فاصله ۳/۰ متری از دو انتهای پایینی یا بالایی آن، راه پله یا پله برقی واقع نشده باشد.
    ب-۵ به عنوان بخشی از راه خروج قابل دسترس در نظر گرفته نشود.
    ب-۶ در فاصله حداکثر ۳/۰ متری هر در گردان، در همان دیوار، یک در لولایی منطبق با شرایط بند ۳-۶-۴-۲ نصب شده باشد.
    ب-۷ هر در گردان را باید بتوان به شکل کتابی، با نیرویی کمتر از ۵۸۰ نیوتن، که در محدوده ۷/۵ سانتی متری لبه بیرونی یک بال بر آن اعمال شود، جمع کرد، تا مسیرهای موازی خروج با مجموع پهنای ۹۰ سانتی متر ایجاد شود.
    ب-۸ تعداد گردش در، بر حسب دور در دقیقه، نباید از مقادیر ارائه شده در جدول ۳-۶-۴-۲-۱۱ بیشتر باشد.

جدول

قطر داخلی (سانتی متر)

سرعت گردش (دور در دقیقه)

 

در گردان برقی

در گردان دستی

۲۰۰

۱۱

۱۲

۲۱۵

۱۰

۱۱

۲۳۰

۹

۱۱

۲۴۵

۹

۱۰

۲۶۰

۸

۹

۲۷۵

۸

۹

۲۹۰

۷

۸

۳۰۵

۷

۸

جدول ۳-۶-۴-۲-۱۱ سرعت گردش در گردان

۱۲-۲-۴-۶-۳ درهای کشویی افقی، کرکره‌ها و شبکه‌های قائم

درهای کشویی افقی، کرکره‌ها و شبکه‌های قائم باید شرایط زیر را دارا باشند:

  1. درهای کشویی و کرکره‌های قائم
    نصب درهای کشویی با ریل افقی، و همچنین درها و کرکره‌های ایمنی با ریل قائم، در درگاه‌هایی که بخشی از راه خروج به شمار می‌آیند، مشروط به رعایت ضوابط زیر است:
    الف-۱ درها باید برقی باشند و در صورت قطع برق، به طور دستی و به آسانی کار کنند.
    الف-۲ درهای کشویی افقی از هر دو طرف و درهای کرکره‌ای قائم از سمت داخل باید در تمام اوقات تصرف بدون نیاز به اطلاعات خاص قابل بازشدن باشند و چنانچه عموم مردم در بنا رفت و آمد می‌کنند، به وضعیت کاملاً باز ثابت شوند. درهای کشویی افقی خود بسته شو که نیاز به درجه الزامی محافظت در برابر حریق دارند و درهای واقع در خانه‌های یک یا دو خانواری، از این قاعده مستثنی هستند.
    الف-۳ در مواردی که دو یا چند راه خروج پیش بینی شده است، بیش از نصف ظرفیت کل درگاه‌های خروج به درهای کشویی افقی یا کرکره ای قائم اختصاص داده نشود.
    الف-۴ چنانچه مطابق با الزامات این مبحث، این درها دارای درجه الزامی مقاومت در برابر آتش باشند، در این صورت باید به صورت خود بسته شو یا خود کار بسته شو با فرمان سیستم اعلام حریق عمل نمایند و به برق اضطراری متصل باشد.

  2. درهای شبکه‌ای حفاظتی

    در ساختمان‌هایی با تصرف های (ح)، (ص)، (ک) و (ن)، می‌توان در خروج اصلی درهای شبکه‌ای حفاظتی عمودی یا کشویی افقی نصب کرد، به شرط آنکه از طرف داخل ساختمان و بدون استفاده از کلید یا نیاز به اطلاعات خاص یا تلاش زیاد، در طول مدت تصرف فضا، قابل بازشدن باشد. در مدت تصرف عمومی ساختمان، درهای شبکه‌ای باید به صورت ایمن در حالت کاملاً باز بمانند. در جاهایی که به دو راه خروج یا بیش از آن نیاز است، نباید بیش از نصف خروج‌ها یا درگاه‌های دسترس خروج، به درهای شبکه‌ای حفاظتی عمودی یا کشویی افقی مجهز شوند.

۱۳-۲-۴-۶-۳ اختلال در جریان برق

در تمام مواردی که از نیروی برق برای باز و بسته شدن در استفاده می‌شود (درهای مجهز به سل فتوالکتریک، درهایی که با شاسی دستی و به کمک نیروی برق باز می‌شوند، درهای دارای پادری فشاری و مانند آنها)، در باید به گونه‌ای طرح، نصب و نگهداری شود که در صورت اختلال در جریان یا قطع برق، به روش معمولی و به راحتی قابل باز و بسته شدن باشد. نیروی لازم برای باز کردن دستی این درها نباید از مقدار مشخص شده در بند ۳-۶-۴-۲-۴ بیشتر باشد. نیروی لازم برای به حرکت در آوردن در نباید از ۲۲۰ نیوتن بیشتر باشد. وقتی که نیرو از جهتی که خروج صورت می‌گیرد، به در اعمال می‌شود، باید در بتواند از هر حالتی به حالت باز شدن کامل در آید.

۱۴-۲-۴-۶-۳ سامانه مرکزی کنترل

در مواردی که برای باز و بسته کردن همزمان درها از سامانه مرکزی کنترل کننده استفاده می‌شود، درهای خروج تابع ضوابط متفاوتی است که مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان می‌تواند آنرا تعیین کند.

۱۵-۲-۴-۶-۳ دروازه‌های کنترل گردان

در هر موردی که طبق ضوابط این مقررات، نصب درهای گردان مجاز باشد، نصب دروازه‌های کنترل گردان یا سایر وسایل مشابه که برای کنترل عبور یک طرفه اشخاص مورد استفاده قرار می‌گیرند، در ارتفاع ۷۰ تا ۱۰۰ سانتی متر از کف نیز مجاز است، مشروط بر آن که موقعیت آن‌ها مانع خروج یا فرار به موقع متصرفان نباشد و چرخش آن‌ها به صورت آزاد و موافق خروج صورت گیرد. هر دروازه گردان نباید برای بیش از ۵۰ متصرف به کار گرفته شود و کل عرض خروج اختصاص داده شده به این دروازه‌ها و دیگر درهای گردان نباید از ۵۰ درصد کل عرض خروج لازم بیشتر باشد.

۱۶-۲-۴-۶-۳ آستانه درها

برای درهای کشویی واحدهای مسکونی، ارتفاع آستانه نباید بیش از ۲۰ میلی متر و در سایر درها، بیش از ۱۲ میلی متر باشد. آستانه درهای واقع در مسیرهایی که قابل دسترس بودن آن‌ها برای افراد معلول الزامیست، باید با ضوابط مصوب شورایعالی شهرسازی و معماری ایران منطبق باشند.

تبصره : در تصرف (م- ۲)، ارتفاع آستانه درهای خارجی را، به شرطی که در جزئی از راه خروج الزامی و درگاه جزو مسیر قابل دسترس نباشد، تا ۲۰ میلیمتر می‌توان در نظر گرفت.

۱۷-۲-۴-۶-۳ آرایش استقرار درها

فاصله بین دو در متوالی باید حداقل ۱۲۰ سانتی متر به اضافه عرض در که به درون فضا می‌چرخد، باشد. درهای متوالی یا باید در جهت یکسان یا در جهت خارج از فضای حد فاصل درها بچرخند.

تبصره‌ها:

  1. حداقل فاصله بین درهای برقی کشویی افقی متوالی باید ۱۲۰ سانتی متر باشد.

  2. در واحدهای مسکونی مستقل در گروه (م-۲)، برای درهای توری یا درهایی که برای جلوگیری از اغتشاش هوا روی در اصلی نصب می‌شوند، به حفظ فاصله ۱۲۰ سانتی متر با در اصلی نیازی نیست.

  3. درهای واقع در واحدهای مسکونی مستقل در گروه (م- ۲) به جز درهای واحدهای مسکونی با قابلیت دسترس الزامی.

۱۸-۲-۴-۶-۳ ارتفاع یراق آلات

دستگیره، قفل، چفت و سایر لوازم و ادوات درها که برای باز یا قفل کردن در به وسیله افراد مورد استفاده قرار می‌گیرند، باید در ارتفاع حداقل ۸۵ سانتی متر و حداکثر ۱۲۰ سانتی متر از کف تمام شده نصب شود. قفل‌هایی را که فقط برای امنیت استفاده می‌شوند و در شرایط عادی کاربرد ندارند، می‌توان در هر ارتفاعی نصب کرد.

۳-۴-۶-۳ پلکان

۱-۳-۴-۶-۳ کلیات

تمام پله‌ها و راه پله‌های واقع در راه خروج، به استثنای پله‌های واقع در راهروهای دسترسی به ردیف صندلی‌ها در تصرفهای تجمعی (که تابع ضوابط خاص خود هستند)، باید با ضوابط این بخش مطابقت داشته باشند.

تمام پله‌های واقع در راه خروج، باید دارای ساختاری پایدار و ثابت باشند.

پاخور تمام پله‌ها باید از یک جنس و با یک نوع پرداخت بوده و تدابیر لازم برای ممانعت از لغزندگی، بر روی سطح آن‌ها اتخاذ گردد.

۲-۳-۴-۶-۳ عرض راه پله

هر راه پله باید دست کم ۱۱۰ سانتی متر عرض مفید داشته باشد، مگر آن که مجموع تعداد متصرفان تمام طبقات استفاده کننده از راه پله کمتر از ۵۰ نفر باشد، که در آن صورت، عرض مفید را می‌توان به حداقل ۹۰ سانتی متر کاهش داد. در هیچ قسمت از طول مسیر، نباید عرض راه پله‌ها و پاگردها کاهش یابد.

۳-۳-۴-۶-۳ ارتفاع سرگیر

ارتفاع غیر سر گیر هر راه پله تا سقف بالای آن باید دست کم ۲۰۵ سانتی متر باشد، که از خط فرضی متصل کننده لبه پله‌ها، به صورت عمود اندازه گیری می‌شود. این حداقل ارتفاع باید به طور پیوسته در بالای راه پله تأمین شده باشد و در پایین راه پله، به اندازه یک کف پله جلوتر از پایین‌ترین پله، برقرار باشد. همچنین، حداقل ارتفاع آزاد مذکور باید در عرض کامل راه پله و پاگرد نیز وجود داشته باشد.

۴-۳-۴-۶-۳ اندازه کف و ارتفاع پله

هر کف پله باید حداقل ۲۸ سانتی متر عمق و حداکثر ۲ درصد شیب داشته باشد. ارتفاع هر پله باید حداقل ۱۰ و حداکثر ۱۸ سانتی متر و به گونه‌ای تعیین شود که مجموع اندازه عمق کف پله و دو برابر ارتفاع آن بین ۶۳ و ۶۴ سانتی متر باشد. برای ارتفاع پله، باید فاصله بین لبه جلویی دو کف پله متوالی را به صورت عمودی اندازه گرفت. برای عمق کف پله، باید فاصله بین تصویر قائم لبه پیش آمدگی دو کف پله متوالی را به صورت افقی کاملاً مستقیم اندازه گیری کرد.

۵-۳-۴-۶-۳ یکسانی اندازه‌ها

شکل و اندازه ارتفاع و کف پله‌ها باید یکسان باشد. رواداری بین اندازه بزرگترین و کوچکترین ارتفاع، یا میان بزرگ‌ترین و کوچک‌ترین کف پله نباید در هر خیز (بال) پله‌ها بیش از ۱۰ میلی متر باشد.

تبصره‌ها:

  1. اندازه‌های نابرابر ارتفاع پله‌های راهرویی، مطابق بخش ضوابط اختصاصی تصرف های تجمعی.

  2. در جایی که پایین یا بالای پله به راهی عمومی، پیاده رو یا سواره رویی دارای شیب در جهت عمود بر مسیر حرکت پله، می‌پیوندد، ارتفاع پیشانی بالا یا پایین مجاز است در امتداد شیب، تا ارتفاع کمتر از ۸۰ میلی متر به ازاء هر متر پهنای پله، وحداکثر به میزان ۱۰۰ میلی متر کاهش یابد. در چنین حالتی، تغییر ارتفاع پیشانی بالا یا پایین نباید از یک واحد عمودی در ۱۲ واحد افقی (شیب ۸ درصد) در عرض پلکان بیشتر باشد.

۶-۳-۴-۶-۳ پله‌های قوسی

طرح و استفاده از پله‌های قوسی در راه‌های خروج در صورتی مجاز است که ابعاد آن به صورت زیر باشد: ارتفاع آن برابر حداقل گفته شده در بند ۳-۶-۴-۳-۴ ، اندازه کف (پاخور) هر پله در فاصله ۳۰ سانتی متری از انتهای باریک‌تر کف پله، حداقل ۲۸ سانتی متر، و اندازه کف در باریک‌ترین قسمت آن، حداقل ۲۵ سانتی متر. تفاوت بین بزرگترین عمق کف پله با کوچکترین آن در یک بال پله، در روی یک خط فرضی با فاصله ۳۰ سانتی متر از باریک‌ترین قسمت، نباید از ۱۰ میلی متر بیشتر و اندازه شعاع قوس کوچک‌تر پله نباید از دو برابر عرض آن کمتر باشد.

۷-۳-۴-۶-۳ پله‌های مارپیچ

استفاده از پله‌های مارپیچ در راه‌های خروج تنها در واحدهای مسکونی یا برای فضایی با مساحت کمتر از ۲۳ متر مربع و دارای حداکثر ۵ نفر بهره بردار، مجاز است، مشروط به آن که با رعایت ضوابط زیر طرح شوند:

  1. عرض مفید پله از ۶۵ سانتی متر کمتر نباشد.

  2. ارتفاع هرپله از ۲۴ سانتی متر بیشتر نباشد.

  3. ارتفاع مفید روی پله (قد راه پله) از ۲۰۰ سانتی متر کمتر نباشد.

  4. اندازه کف (پاخور) هر پله، در فاصله ۳۰ سانتی متر از باریک‌ترین قسمت پله، حداقل ۲۰ سانتی متر باشد.

  5. تمام کف پله‌ها یک شکل و یک اندازه باشد.

۸-۳-۴-۶-۳ نصب میله‌های دستگرد

پلکان‌های واقع در راه خروج باید در هر دو طرف مطابق شرایط بند ۳-۶-۴-۵ دارای میله دستگرد (نرده دستگیر) باشند. پیش بینی ونصب میله‌های دستگرد در پله‌های عریض باید مطابق شرایط بند ۳-۶-۴-۵-۲ انجام شود.

۹-۳-۴-۶-۳ دوربند و ساختار پلکان‌های خروج

تمام پلکان‌های داخلی و خارجی بنا، چنانچه به عنوان خروج مورد استفاده قرار می‌گیرند، باید مطابق ضوابط مندرج در بند ۳-۶-۳-۳-۳ دوربند و از دیگر بخش‌ها مجزا شوند و با ضوابط مندرج در بند ۳-۶-۳-۳ نیز مطابقت داشته باشند. ساختار پلکان باید در مطابقت با نوع ساختار ساختمان (بر اساس ضوابط فصل ۳-۳ ) باشد، در عین حال استفاده از دستگردهای چوبی در تمام ساختارها مجاز است. اجزای اصلی سازه ای داخل شفت پلکان باید مطابق با ضوابط بخش ۳-۸-۱۰ محافظت شوند. برای سایر اجزای پلکان داخل شفت دوربند مطابق با ضوابط این مبحث، محافظت به وسیله شفت پلکان کافی بوده و از نظر مقاومت در برابر آتش نیازی به سایر تمهیدات محافظتی برای آن‌ها نیست.

۱۰-۳-۴-۶-۳ ارتفاع طی شده

حداکثر اختلاف تراز دو سطح افقی متوالی شامل کف هر یک از طبقات و یا پاگردها، که با یک سلسله پلکان پیموده می‌شود، ضمن رعایت الزامات مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان ، نباید از ۳۷۰ سانتی متر بیشتر باشد، مگر در راه پله‌های قابل دسترس الزامی برای افراد معلول، که باید با ضوابط بخش ۳-۶-۱۰ منطبق باشد.

۱۱-۳-۴-۶-۳ پلکان برای بام

در ساختمان‌های دارای سه طبقه و بیشتر بالای تراز زمین، حداقل یک پلکان باید تا سطح بام امتداد یابد، مگر آنکه بام شیبی تندتر از چهار واحد عمودی در ۱۲ واحد افقی (شیب ۳۳ درصد) داشته باشد. در ساختمان‌هایی که بام آن‌ها هیچ گونه استفاده‌ای ندارد، دسترسی از طبقه آخر به بام از طریق دیگر امکانات مانند نردبان یا جای پای متناوب، نیز مجاز است در ساختمانی که پلکان بام دارد، دسترس به بام باید از طریق اتاقک خرپشته تأمین شود.

تبصره : در ساختمان‌هایی که بام آن‌ها هیچ گونه تصرف یا استفاده‌ای ندارد، دسترسی به بام از طریق دریچه‌ای با مساحت حداقل ۱/۵ متر مربع و ابعاد حداقل ۶۰ سانتی متر، مجاز است.

۴-۴-۶-۳ شیبراه ها

تمام شیبراه هایی که در راه خروج واقع است، چه در داخل و چه در خارج بنا، باید با ضوابط این بخش مطابقت داشته باشند.

۱-۴-۴-۶-۳ شیب

در صورتی که قابل دسترس بودن شیب راه‌هایی که به عنوان بخشی از راه‌های خروج استفاده می‌شوند الزامی باشد، باید با مقررات شهرسازی و معماری برای افراد معلول جسمی -حرکتی، مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری، مطابقت نماید و در هر صورت، حداکثر شیب مسیر نباید از ۱ به ۸ (۱۲/۵ درصد ) بیشتر باشد.

تبصره : در تصرفهای گروه (ت)، شیب شیبراه‌های راهرویی باید مطابق با شرایط ضوابط اختصاصی تصرفهای تجمعی باشد.

در شیب راه‌های قابل دسترس الزامی، شیب عرضی مجاز نیست. در سایر شیبراه ها، شیب اندازه گیری شده عمود بر جهت تردد نباید از یک واحد عمودی در ۴۸ واحد افقی (شیب ۲ درصد) بیشتر باشد.

۲-۴-۴-۶-۳ ارتفاع طی شده

خیز یا ارتفاع طی شده هر شیبراه، بین دو پاگرد یا سطح افقی متوالی، باید حداکثر ۷۲ سانتیمتر باشد. لذا در اختلاف ارتفاع بیشتر، باید مطابق بند۳-۶-۴-۴-۷ ، در مسیر شیبراه، پاگرد یا پاگردهای میانی قرار گیرد. در هر صورت، حداکثر اختلاف تراز دو سطح افقی که با یک سلسله شیبراه و پاگردهای میانی آن پیموده می‌شود، نباید از ۳۷۰ سانتی متر بیشتر باشد.

۳-۴-۴-۶-۳ حداقل ابعاد شیبراه

حداقل عرض شیبراه واقع در راه خروج نباید کمتر از عرض لازم برای کریدورها وراهروهای گفته شده در بند ۳-۶-۳-۲-۵ باشد. در ساختمان‌هایی که قابل دسترس بودن آن‌ها الزامی نیست، عرض آزاد شیبراه و عرض آزاد میان میله‌های دستگرد (در صورت وجود)، باید حداقل ۹۰/۰ سانتی متر باشد. در تمام قسمتهای شیبراه واقع در راه خروج، بلندی قد غیر سرگیر (ارتفاع بدون مانع) نباید از ۲۰۰ سانتی متر کمتر باشد.

۴-۴-۴-۶-۳ دوربندی شیبراه ها

تمام شیبراه‌های واقع در داخل و خارج بنا، چنانچه جزئی از راه خروج الزامی محسوب شوند، باید همانند آنچه در بند ۳-۶-۴-۳-۹ در مورد پلکان‌ها و راه پله‌ها شرح داده شد، دوربندی، مجزاسازی و محافظت شوند. این شیبراه‌ها و پاگردهای بین آن‌ها باید دارای ساختاری ثابت و پایدار و کفی محکم، یکپارچه، غیر مشبک و غیرلغزنده باشند.

۵-۴-۴-۶-۳ محدودیت‌ها

در هیچ قسمت از طول مسیر خروج، نباید عرض شیبراه‌ها و پاگردهای آن‌ها کاهش یابد. پیش آمدگی در عرض الزامی شیبراه و پاگرد ممنوع است.

۶-۴-۴-۶-۳ نصب میله‌های دستگرد

در هر دو طرف هر شیبراه که ارتفاعی بیش از ۱۵ سانتی متر را طی می‌کنند، باید مطابق ضوابط بند ۳-۶-۴-۵ میله دستگرد نصب شود.

۷-۴-۴-۶-۳ پاگردها

شیبراه ها، در بالا و پایین، نقاط گردش حرکت، ورودی‌ها، خروجی‌ها، و درها، باید پاگرد داشته باشند.

پاگردها باید در هر جهت شیبی کمتر از ۱ واحد عمودی در ۴۸ واحد افقی (شیب ۲ درصد) داشته باشند. تغییرات تراز در سطح پاگرد مجاز نیست.

عرض پاگرد باید حداقل به اندازه عریض‌ترین شیبراه متصل به پاگرد باشد.

طول پاگرد در راستای پیمایش باید حداقل ۱۵۰ سانتی متر باشد، به جز آن که در واحدهای مسکونی مستقل گروه تصرفهای (م- ۲) که قابل دسترس بودن آن‌ها الزامی نیست، مجاز است که پاگردها دارای حداقل طول ۹۰/۰ سانتی متر در راستای پیمایش باشند.

چنانچه جهت پیمایش، در پاگردهای بین مسیرهای شیبراه، تغییر کند، اندازه پاگرد باید حداقل ۱۵۰ سانتی متر در ۱۵۰ سانتی متر باشد، به جز آن که پاگردهای واحدهای مسکونی مستقل در تصرف (م-۲) که قابل دسترس بودن آن‌ها الزامی نیست، مجاز است که حداقل ۹۰ سانتی متر در ۹۰ سانتی متر باشد.

۸-۴-۴-۶-۳ حفاظ لبه

در هر طرف مسیر شیبراه و پاگردهای شیبراه، باید حفاظ لبه مطابق با تمام شرایط زیر اجرا شود:

  1. نرده گذاری افقی

    در پایین میله دستگرد و در فاصله ۴۰ تا ۴۸ سانتی متر بالاتر از سطح پاگرد یا شیبراه، باید یک نرده افقی (به منظور جلوگیری از سقوط صندلی چرخدار) نصب شود.

  2. مانع یا جدول

    به منظور جلوگیری از انحراف چرخ صندلی چرخدار و نیز کمک برای افراد با ضعف بینایی، باید در سرتاسر لبه طول شیبراه، یک مانع (مانند نرده) یا جدول، در ارتفاع ۱۰ سانتی متر از کف آن، نصب شود.

    تبصره : در اطراف پاگردهای شیبراه که دارای حداکثر ۱۳ میلیمتر افتادگی قائم کناره‌ها (شانه شیب راه)، در محدوده افقی ۲۵ سانتی متری از حدود الزامی پاگرد هستند، نیاز به حفاظ لبه نیست.

۹-۴-۴-۶-۳ سطح شیبراه

سطح شیبراه‌ها باید از مصالح غیرلغزنده ساخته و به طور ایمن و مطمئن ساخته شود.

۱۰-۴-۴-۶-۳ شرایط بیرونی

شیبراه‌های خارج از ساختمان و راه‌های رسیدن به شیبراه‌ها در خارج از ساختمان، باید چنان طراحی شود که آب روی سطح پیاده روی آن‌ها جمع نشود. سطوحی که جزو شیبراه‌ها و پاگردهای خارجی محسوب می‌شوند و در معرض برف و یخ قرار دارند، باید چنان طراحی شود که جمع شدن برف و یخ روی آن‌ها به کمترین حد ممکن برسد.

۵-۴-۶-۳ میله‌های دستگرد

در هر دو طرف پلکان‌ها، و هر جا که در بند ۳-۶-۴-۴ برای شیبراه‌ها لازم دانسته، و در دیگر مواردی که در این مقررات گفته شده است، باید میله دستگرد منطبق با الزامات این بخش، نصب شود. میله دستگرد باید از استحکام و اتصال مناسب برخوردار باشد.

تبصره‌ها : موارد به شرح زیر استثناء هستند:

  1. در راه پله‌ها و شیب راه‌های دسترسی به ردیف صندلی‌ها در تصرف های تجمعی، مطابق ضوابط اختصاصی آنها

  2. پلکان‌های درون واحدهای مسکونی و پلکان‌های مارپیچ، مجاز است که تنها در یک طرف آن‌ها میله دستگرد نصب شود.

۱-۵-۴-۶-۳ ارتفاع

ارتفاع میله‌های دستگرد که از لب پله یا سطح کف تمام شده شیب شیبراه اندازه گیری می‌شود، باید به صورت یکنواخت کمتر از ۸۵ سانتی متر و بیشتر از ۹۵ سانتی متر نباشد.

۲-۵-۴-۶-۳ میله دستگرد میانی

در پهنای الزامی پلکان، تمام قسمت‌ها باید در فاصله حداکثر ۷۵ سانتی متر از یک میله دستگرد قرار داشته باشند، لذا در پله‌های عریض و در زمانی که با نصب میله دستگرد کناری، این شرایط فراهم نشود، نصب میله دستگرد میانی الزامی است. در پله‌های یادمان‌ها، میله‌های دستگرد میانی باید در امتداد مستقیم‌ترین مسیر پیمایش خروج واقع شود.

۳-۵-۴-۶-۳ قابلیت گرفتن میله دستگرد

در مکان‌هایی که قابل دسترس بودن آن‌ها الزامی است، میله‌های دستگرد باید دارای مقطع دایره باشند. قطر خارجی میله دستگرد با مقطع دایره، باید بین حداقل ۳۵ و حداکثر ۴۰ میلی متر باشد، یا آن که قابلیت گرفتن میله دستگرد را به اندازه معادل آن فراهم سازد. اگر میله دستگرد با مقطع غیر دایره در مکان‌هایی نصب شود که قابل دسترس بودن آن الزامی نیست، اندازه محیطی آن باید برابر با حداقل ۱۰۰ و حداکثر ۱۶۰ میلی متر و اندازه قطر آن حداکثر ۵۷ میلی متر باشد. لبه‌های میله دستگرد باید گرد باشد.

۴-۵-۴-۶-۳ پیوستگی

سطحی از میله دستگرد که با دست گرفته می‌شود باید پیوسته و یکنواخت باشد و هیچ گونه انقطاعی توسط بستهای نگهدارنده یا دیگر موانع، در آن وجود نداشته باشد.

تبصره‌ها :

  1. در پاگرد پله درون واحدهای مسکونی، انقطاع میله دستگرد توسط پایه نگهدارنده مجاز است.

  2. در داخل واحد مسکونی، استفاده از اجزای تزیینی پیچکی یا بیرون زده در آغاز حرکت میله دستگرد در پائین ترین کف پله مجاز است.

  3. پایه‌ها یا نرده‌هایی که به سطح پایینی میله دستگرد متصل هستند و از طرفین میله دستگرد، در محدوده ۳۸ میلی متری زیر آن، بیرون زدگی ندارند، عامل منقطع کننده محسوب نمی‌شوند.

۵-۵-۴-۶-۳ امتداد یافتن میله دستگرد

انتهای میله دستگرد باید به سمت یک دیوار، حفاظ یا سطح تردد، چرخیده یا خم شود، یا اینکه تا میله‌های دستگرد خیز مجاور پلکان امتداد داشته باشد (تا از برخورد افراد یا اشیاء و لباس آنان به میله‌های دستگرد جلوگیری شود). در جایی که میله دستگرد بین خیزهای مجاور پیوسته نیست، باید حداقل ۳۰ سانتی متر به صورت افقی از بالاترین پیشانی پله امتداد داشته و پس از پائین ترین پیشانی پله نیز به اندازه عمق یک کف پله ادامه داشته باشد.

تبصره‌ها:

  1. میله دستگرد درون واحد مسکونی که نیازی به قابل دسترس بودن آن نیست، تنها باید از بالاترین ارتفاع پله تا پایین‌ترین ارتفاع آن امتداد داشته باشد.

  2. در تصرفهای گروه (ت)، میله دستگرد پله‌های راهرویی که مطابق با ضوابط اختصاصی تصرفهای تجمعی است.

۶-۵-۴-۶-۳ فاصله آزاد تا سطح مجاور

فاصله آزاد میان یک میله دستگرد و دیوار، یا سطح دیگر، باید حداقل ۴/۰ سانتی متر باشد. میله دستگرد و دیوار یا هر سطح دیگر مجاور میله باید از هر گونه جسم تیز یا برنده عاری باشد.

۷-۵-۴-۶-۳ پیش آمدگی‌ها در راه پله

در نصب میله دستگرد، پیش آمدگی‌ها به درون عرض الزامی در ارتفاع میله دستگرد یا زیر آن، نباید بیش از ۱۲ سانتی متر باشد.

۶-۴-۶-۳ جان پناه‌ها و حفاظ‌ها

هرجا که نصب جان پناه یا حفاظ و دست انداز الزامی اعلام شده باشد، باید در انطباق با مقررات زیر اجرا شود :

۱-۶-۴-۶-۳

ارتفاع دست اندازها یا جان پناه‌ها از سطح فضا یا بامی که دسترسی افراد به آن ممکن است، باید از کف تمام شده بام حداقل ۱۱۰ سانتی متر و از لبه پله یا سطح شیب دار حداقل ۹۰ سانتی متر باشد.

تبصره : در صورتی که جان پناه بام و سایر فضاهای مورد نظر دارای لبه یا پیش آمدگی با پهنای حداقل ۲۰ سانتی متر باشند، ارتفاع جان پناه را می‌توان حداقل ۹۰ سانتی متر در نظر گرفت.

۲-۶-۴-۶-۳

فاصله خالی بین دو نرده عمودی دست انداز و جان پناه نباید بیشتر از ۱۱ سانتی متر باشد. در صورت وجود نرده‌های تزئینی، نباید از هیچ قسمت آن کره‌ای به قطر بیش از ۱۱ سانتی متر عبور کند.

۳-۶-۴-۶-۳

در جان پناه‌ها و دست اندازهای دارای شیشه به هر اندازه‌ای، باید تنها از شیشه ایمن و غیر ریزنده استفاده شود.

۷-۴-۶-۳ دروازه‌ها

دروازه‌هایی که به عنوان جزئی از راه‌های خروج استفاده می‌شوند، باید مطابق با الزامات مربوط به درها باشند.

تبصره : در حصارها و دیوارهای اطراف استادیوم‌ها، استفاده از دروازه‌های کشویی افقی یا لولایی، با عرض بیش از حداکثر تعیین شده برای لنگه‌های در (۱۲۰ سانتی متر) مجاز است.

۱-۷-۴-۶-۳ دروازه‌های استادیوم‌ها

در جاهایی که در هنگام حضور مردم در استادیوم، درهای محیط آن تحت کنترل دقیق قرار دارند، ادوات خروج اضطراری ضرورتی ندارد، به شرطی که بین حصار و فضای محصور استادیوم، فضاهای امن پراکنده‌ای بر اساس ۰/۲۸ متر مربع برای هر نفر، فراهم شده باشد. این فضاهای امن نباید فاصله‌شان از فضای محصور استادیوم کمتر از ۱۵/۰ متر باشد. شرایط راه‌های خروج از فضاهای امن پراکنده مطابق ضوابط خروج بند ۳-۶-۳-۳ است.

۲-۷-۴-۶-۳ کاربری‌های آموزشی

محوطه مدارس مجاز است که دارای حصار و درهای آن به قفل مجهز باشد، به شرط آن که بین ساختمان مدرسه و حصار، فضای پراکنده ایمن بر اساس ۰/۲۸ متر مربع برای هر نفر، وجود داشته باشد. فاصله این فضاها از ساختمان مدرسه نباید کمتر از ۱۵/۰ متر باشد.

۸-۴-۶-۳ سرسره‌های فرار

نصب سرسره‌های فرار با تأیید مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان تنها برای حداکثر ۲۵ درصد ظرفیت راه‌های خروج الزامی و فقط در تصرفهای صنعتی مجاز است.


نظرات (0)

برای ثبت نظر، لطفا وارد شوید یا ثبت‌نام کنید.

در حال بارگذاری نظرات...