هدف این مبحث تعیین حداقل مقررات به منظور تأمین ایمنی، بهداشت کار و حفاظت از محیط زیست در عملیات ساختمانی است. 

مفاد این مبحث در انجام عملیات ساختمانی برای کلیه ساختمان های مشمول قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان لازم الاجراست. 

در این بخش تعاریف زیر به ترتیب حروف الفبا ارائه می شود. سایر اصطلاحاتی که جنبه عمومی ندارد، در جای خود تعریف خواهد شد. برای اصطلاحاتی که در این مبحث تعریف نشده است، معنای عرفی آنها مورد نظر است. 

وجود و پخش یک یا چند آلاینده در هوای آزاد به مقدار و مدتی که بیش از حد مجاز و مقرر باشد و کیفیت آن را به طور زیان آور برای انسان، گیاهان، جانوران و سایر موجودات یا آثار و ابنیه تغییر دهد. 

پخش و انتشار هر گونه صوت، صدا و ارتعاش مربوط به آن که بیش از حد مجاز و مقرر باشد. 

فرایند کلی شناسائی، تحلیل و سنجش ریسک.

اقداماتی که آلاینده های محیط کار را به مقدار کمتر از حدود مجاز مواجهه شغلی کاهش دهد. 

عبارت است از:

درج اطلاعات و خواص هر ماده یا ترکیب شیمیایی روی ظرف یا بسته حاوی آن. 

برگ حاوی اطلاعات ایمنی و بهداشتی ماهیت هر ماده یا ترکیب شیمیایی، شامل اجزای مختلف کاربردی و قابل استفاده در موارد عادی و اضطراری. 

تامین، حفظ و ارتقای سلامت نیروی کار از طریق شناسائی، ارزیابی و کنترل عوامل زیان آور، همچنین مراقبت های بهداشتی و درمانی. 

بیماری که براثر اشتغال در محل کار برای کارگر به وجود آمده یا تشدید شده و عامل اصلی و مرتبط با آن در محل کار به عنوان عامل زیان آور موجود باشد.

مواد جامد، مایع و گاز غیر از فاضلاب که به طور مستقیم یا غیرمستقیم حاصل از فعالیت انسان بوده و از نظر تولید کننده، زائد تلقی می شود.

پوشش حفاظتی فرد از انتهای بالای ران تا سطح کتف، از جنس الیاف یا ترکیبات پلیمری مقاوم دارای قلاب های متصل کننده به تجهیزات سامانه های کار در ارتفاع که همان حمایل بند کامل بدن می باشد.

شخص حقیقی یا حقوقی دارای صلاحیت که از طریق انعقاد قرارداد معتبر با مجری، انجام بخشی از عملیات ساختمانی را عهده دار می شود. 

وسایلی که کارگران، افراد خویش فرما و سایر کسانی که در کارگاه ساختمانی فعالیت می کنند یا وارد کارگاه می شوند، باید متناسب با نوع کار و عوامل زیان آور و مخاطره آمیز کارگاه ساختمانی برای حذف تماس و مواجهه با این عوامل و کاهش مخاطرات استفاده کنند. 

توقف موقت تمام یا قسمتی از عملیات ساختمانی که به هر علت حداکثر تا مدت ۶ ماه به طول انجامد. 

توقف کلیه عملیات ساختمانی که به هر علت بیش از ۶ ماه به طول انجامد. 

رویداد غیر عمد و غیر منتظره که باعث خسارت مالی یا صدمه جانی یا هر دو شود.

رویدادی که در حین انجام وظیفه و به سبب آن برای شاغلان یا در حین کمک رسانی به افراد حادثه دیده در کارگاه ساختمانی یا هنگام ایاب و ذهاب کارگران به کارگاه ساختمانی اتفاق افتد و باعث خسارت مالی یا صدمه جانی یا هر دو شود. 

مقادير حداقل قابل قبول عوامل آلاینده و مخاطره آمیز که توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا سازمان حفاظت محیط زیست تعیین و ابلاغ می شود. 

اقدامات و عملیاتی که به منظور نگهداری و مراقبت از افراد، اشیاء، اموال، ابنیه، وسایل و تجهیزات، گیاهان و جانوران در برابر خطرهای ناشی از عملیات ساختمانی و پیش گیری از حوادث و بیماری های ناشی از این عملیات، اجرا می شود. 

شناسایی و کنترل عوامل تهدید کننده محیط زیست و انجام تمهیدات و اقدامات لازم برای حفظ آن از جمله آلودگی هوا، آب، خاک و آلودگی صوتی ناشی از عملیات ساختمانی. 

شرایطی که دارای احتمال یا امکان آسیب و صدمه به افراد خسارت به وسایل، تجهیزات، بناها و از بین بردن مواد یا کاهش کارایی در اجرای یک عمل از قبل تعیین شده باشد. 

شخص حقیقی دارای پروانه مهارت فنی و صلاحیت ایمنی در امور پیمانکاری که در کارگاه ساختمانی بدون به کارگیری کارگر و طبق قرارداد پیمانکاری، وظیفه انجام بخشی از عملیات ساختمانی را بر عهده می گیرد.

احتمال به وجود آمدن آسیب و صدمه از خطر معین، به عبارتی حاصل ضرب احتمال وقوع یک رویداد یا مواجهه با عوامل زیان آور در پیامدهای حاصل از آن. 

سازه ای که در تجهیز کارگاه ساختمانی برای اجرای عملیات اصلی یا حفاظتی به صورت موقت احداث شود. 

تجهیزات فردی یا عمومی جذب کننده انرژی ناشی از سقوط به منظور کاهش صدمات و جراحات وارد به عامل کار. 

شخص حقیقی دارای صلاحیت در امر برنامه ریزی، اجرا و هماهنگی ایمنی، بهداشت کار و حفاظت محیط زیست و پایش رعایت الزامات مربوط به آن در کارگاه ساختمانی شاغل در مجموعه مجری . 

اولین سطح ایمن زیر جایگاه کار یا سکوی کار در ارتفاع. 

شخص حقیقی یا حقوقی که حسب مورد دارای مدارک زیر باشد: 

مجاورت یا فاصله ای از کارگاه ساختمانی که هر یک از عملیات ساختمانی حسب مورد در آن محدوده تاثیر گذار است و احتمال ایجاد خطر را دارد. 

مجموعه اقداماتی که در راستای اجرای الزامات بهداشتی در کارگاه ساختمانی با هدف پیش گیری از بیماری های شغلی یا سایر بیماری های واگیر و غیرواگیر توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تدوین و ابلاغ می شود. 

شخص حقیقی یا حقوقی مالک یا مالکان ملک مورد ساخت. نماینده یا قائم مقام قانونی مالک یا مالکان که اجرای عملیات ساختمانی و وظیفه تامین ایمنی، بهداشت کار و حفاظت محیط زیست مربوط به آن را طبق قرارداد به مجری واگذار می کند. در صورتی که صاحب کار دارای پروانه اشتغال به کار در زمینه اجرا و صلاحیت ایمنی باشد و خود راساً عملیات اجرائی را عهده دار شود، مجری نیز محسوب می شود. 

تخریب (برچیدن)، خاکبرداری، خاکریزی، گود برداری، حفاظت گود برداری، پی سازی، احداث بناهای موقت و دائم، توسعه، تعمیر اساسی و تقویت و مقاوم سازی بنا، بهسازی، نماسازی، محوطه سازی و ساخت قطعات پیش ساخته در محل کارگاه ساختمانی، حفر چاه ها و مجاری آب و فاضلاب و سایر تأسیسات زیر بنائی. 

کار در خارج از وقت عادی یا از پیش تعیین شده، غیر از کار نگهبانان و کارگران حفاظت و ایمنی.

کار بین ساعت ۲۲ لغایت ۶ بامداد روز بعد. 

شخص حقیقی یا حقوقی که یک یا چند نفر کارگر را در کارگاه ساختمانی به درخواست و حساب خود به کار می گمارد، اعم از اینکه مجری، پیمانکار جزء، یا صاحب کار باشد.

محلی است که یک یا تعدادی از عملیات ساختمانی در آن انجام شود. همچنین در صورت اخذ مجوز از مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان برای انبار کردن مصالح یا استقرار تجهیزات و ماشین آلات در معابر مجاور کارگاه این محل ها نیز جزء کارگاه ساختمانی محسوب می شود. 

شخص حقیقی که در کارگاه ساختمانی به هر عنوان در مقابل دریافت حق السعی به درخواست و به حساب کارفرما کار می کند. 

نهادی است که به منظور ارتقاء سلامت شاغلان و سالم سازی محیط کار با وظایف مشخص و معین طبق آیین نامه "کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار" مصوب وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تایید شورای عالی حفاظت فنی تشکیل می شود. 

وسیله ای از جنس الیاف طبیعی یا مصنوعی یا ترکیبات پلیمری که در ناحیه کمر فرد بسته می شود. 

آسیب تنفسی یا مسمومیت ناشی از گازهای مضر.

ذرات جامد بسیار کوچک و سبک که توسط باد تا مسافت بسیار طولانی جابجا و منتقل می شود. 

اشخاص حقیقی یا حقوقی و دفاتر مهندسی دارای صلاحیت اجرای ساختمان از وزارت راه و شهرسازی، که از طریق عقد قرارداد با مالکان به یکی از اشکال با مصالح، بدون مصالح، دستمزدی یا به صورت پیمان مدیریت مسئولیت انجام عملیات اجرایی را بر اساس مقررات ملی ساختمان ، محتوای پروانه ساختمان، نقشه های مصوب و سایر شرایط و مدارک معتبر منضم به قرارداد بر عهده دارند.

محلی در محدوده کارگاه ساختمانی که در اختیار کارفرمای کارگر باشد و کارگر به درخواست و به حساب کارفرما در آنجا مشغول کار باشد و برای انجام کار به آنجا وارد شود. 

فضای شامل موجودات زنده – انسان، گیاهان و جانوران - مواد غیر زنده – آب، خاک و هوا - منابع طبیعی، عوامل طبیعی و انسان ساخت که بر همدیگر کنش متقابل دارند. 

قرار گرفتن در معرض خطر. 

فعالیت های هماهنگ شامل برنامه ریزی، شناسایی، ارزیابی، تصمیم گیری و اقدامات کنترلی به منظور حذف یا کاهش اثر ریسک، کنترل و بازنگری اقدامات و مستند سازی آنها. 

مرجع تدوین تصویب یا ابلاغ ضوابط و مقررات مشخص که دارای صلاحیت و اختیارات قانونی، طبق قانون مصوب قوه مقننه یا مأذون از آن می باشد. 

مرجع دارای وظیفه قانونی صدور پروانه ساختمان و نظارت و کنترل بر امر ساختمان سازی در محدوده مورد عمل خود. 

معاینه و انجام آزمایش های پزشکی شاغلان در کارگاه ساختمانی طبق مصوبات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و ضبط نتایج آن در پرونده پزشکی شاغل.

املاک یا گذرهای اطراف ملک موضوع احداث بنا که دارای حد مشترک با آن ملک باشد.

شخص حقیقی یا حقوقی دارای صلاحیت نظارت که بر اجرای صحیح عملیات ساختمانی در حیطه مندرج در پروانه اشتغال به کار خود نظارت می کند. 

تابلو، رنگ، نور، روشنائی، صوت، کلام، حرکت دست دارای اطلاعات مربوط به ایمنی، بهداشت و محیط زیست شامل نشانه های تصویری، نورانی، نوری، صوتی و حرکات دست. 

ابزار، ماشین آلات، وسائل دسترسی و تجهیزاتی که در کارگاه ساختمانی استفاده می شود.

مجری قبل از شروع عملیات ساختمانی باید اقدامات زیر را انجام دهد:

مجری موظف است کلیه نقشه های ایمنی، نقشه ها و مشخصات فنی و جزئیات اجرائی وسایل و سازه های حفاظتی موقت را قبل از ساخت، نصب و استفاده، از نظر ایستایی از طریق شخص دارای صلاحیت و با تائید وی تهیه کند. نقشه ها و مشخصات فنی راهرو سرپوشیده، حصار حفاظتی و داربست باید به تایید مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان نیز برسد. 

مجری موظف است تصویر برابر با اصل مجوزها، مکاتبات و مدارک و نقشه های موضوع بندهای ۱۲-۱-۴-۱ و ۱۲-۱-۴-۲ را طی نامه کتبی به ناظر تحویل دهد. 

مجری با عقد قرارداد پیمانکاری با صاحب کار، اجرای عملیات ساختمانی را بر اساس پروانه ساختمان، نقشه های مصوب، مقررات ملی ساختمان و سایر شرایط و مدارک منظم به قرارداد بر عهده می گیرد و پاسخگوی کلیه مراحل اجرای کار به ناظر، مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان و سایر مراجع مربوط می باشد. همچنین مجری می تواند برای انجام هر بخش و یا هر جزء از عملیات اجرایی ساختمان از طریق عقد قرارداد معتبر، نسبت به بکارگیری پیمانکار جزء دارای صلاحیت اقدام نماید.

در هر کارگاه ساختمانی مجری موظف است اقدامات لازم را به منظور حفظ و تأمین ایمنی، بهداشت کار و حفاظت محیط زیست و رعایت ضوابط مربوط به عمل آورد. 

هرگاه یک یا چند پیمانکار جزء به طور همزمان، در یک کارگاه ساختمانی مشغول به کار باشند، هر پیمانکار جزء در محدوده پیمان خود وظیفه و مسئولیت اجرای مقررات مربوط به ایمنی، بهداشت کار و حفاظت محیط زیست را بر عهده دارد. پیمانکاران جزء که بطور همزمان در یک کارگاه ساختمانی مشغول فعالیت هستند، باید در اجرای مقررات مذکور با یکدیگر همکاری کنند و مجری نیز وظیفه و مسئولیت تامین ایمنی کلی کارگاه ساختمانی و مراقبت و ایجاد هماهنگی بین آنها را دارد. برقراری پوشش بیمه مسئولیت مدنی و شخص ثالث از وظایف و مسئولیت های مجری، پیمانکاران جزء و سایر اشخاص مربوط نمی کاهد. 

مجری و کارفرمایان کارگران در کارگاه های ساختمانی موظفند، فقط اشخاص دارای صلاحیت را بر اساس پروانه اشتغال به کار یا پروانه مهارت فنی یا گواهی ویژه آنان در عملیات ساختمانی به کارگمارند. همچنین شاغلان در کارگاه های ساختمانی باید آموزشهای ایمنی، بهداشت کار، حفاظت محیط زیست، اطفاء حریق و کمک های اولیه را فرا گرفته و حسب مورد دارای گواهی نامه های معتبر باشند. 

مجری و سایر کارفرمایان کارگران در کارگاه های ساختمانی موظفند برای تأمین ایمنی، سلامت و بهداشت کارگران، و سایر افراد حاضر در کارگاه وسایل و تجهیزات لازم را بر اساس مقررات این مبحث تهیه کنند و به آنان تحویل دهند. همچنین چگونگی کاربرد این وسایل و رعایت الزامات مربوط را راساً یا از طریق مراکز آموزشی معتبر به کارگران خود آموزش دهند و در مورد استفاده از وسایل و تجهیزات و رعایت مقررات ایمنی، بهداشت کار و حفظ محیط زیست توسط آنان نظارت کنند. کارگران و تمامی افراد نیز ملزم به نگهداری و استفاده از وسایل مذکور و اجرای مقررات مربوط می باشند. 

مجری در کلیه کارگاه های ساختمانی باید فرد دارای صلاحیتی را به عنوان سرپرست ایمنی، بهداشت کار و حفاظت محیط زیست بطور کتبی به ناظر و صاحب کار معرفی کند. در کارگاه های ساختمانی با زیربنای کمتر از ۲۰۰۰ متر مربع، مجری با داشتن صلاحیت مربوط می تواند راساً این وظیفه را عهده دار شود. تعیین و معرفی سرپرست ایمنی رافع وظایف و مسئولیت های مجری نیست. 

در صورت احتمال وقوع حادثه مجری موظف است تا تأمین ایمنی و حفاظت لازم، فورا کار را در تمام یا قسمتی از کارگاه ساختمانی که مورد ایراد و اعلام خطر یا احتمال بروز حادثه واقع شده متوقف و از ادامه عملیات ساختمانی در موضع خطر خودداری یا جلوگیری کند. همچنین کارگران را از محل خطر دور نموده و اقدامات لازم را برای رفع خطر به عمل آورد. 

در صورت وقوع حادثه منجر به خسارت، جرح یا فوت، مجری موظف است پس از انجام اقدامات فوری برای رفع خطر، مراتب را بطور کتبی به ناظر، مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان و سایر مراجع ذیربط گزارش کند. 

ناظر موظف است مجوز شروع عملیات ساختمانی یا برگ شروع به کار را صرفاً پس از اخذ مجوزهای موضوع بندهای ۱۲-۱-۴-۳ و ۱۲-۲-۴-۹ الف و ۱۲-۸-۱-۲ از مجری، صادر کند و به مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان تحویل دهد. 

کارفرمای کارگر نباید به هیچ کارگری اذن کار به تنهایی در خارج از ساعت عادی یا غیر عادی کار را بدهد. در صورت انجام کار در ساعت غیرعادی، باید روشنایی لازم، امکان برقراری ارتباط و نیز تمام خدمات مورد نیاز کارگران فراهم کند. 

ناظر موظف به نظارت بر اجرا و رعایت مقررات این مبحث در عملیات ساختمانی می باشد. هرگاه ناظر در اجرای عملیات ساختمانی مواردی را خلاف این مبحث مشاهده کند باید ضمن تذکر کتبی به مجری، مراتب را به مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان گزارش دهد. 

شهرداری و سایر مراجع صدور پروانه و کنترل ساختمان و سازمان نظام مهندسی ساختمان استان باید بر عملکرد مجری و ناظر نظارت نموده، در صورت وجود تخلف مراتب را برای رسیدگی و صدور رای به شورای انتظامی نظام مهندسی ساختمان استان اعلام کنند. 

مجری، ناظر، پیمانکار جزء، کارفرمای کارگر، خویش فرما، کارگر و صاحب کار حسب مورد مسئولیت وظایفی را که در این مبحث بر عهده آنان قرار داده شده است، دارا می باشند و در این خصوص شخصا در مراجع ذیربط از حیث انتظامی، مدنی و کیفری پاسخگو خواهند بود.

رعایت و اجرای کلیه مفاد این مبحث به عهده مجری می باشد مگر اینکه در متن مربوطه به صراحت بر عهده شخص یا مرجع دیگری قرار داده شده باشد.

مجری باید شرایط و مخاطرات احتمالی محیط کار و ارزیابی ریسک هایی را که ممکن است از این مخاطرات به وجود آید، شناسائی کند و اقدامات پیش گیرانه مناسب برای حذف مخاطرات احتمالی و به عبارت دیگر "مدیریت ریسک" را انجام دهد. 

مجری موظف است به منظور تامین ایمنی، بهداشت کار و حفاظت محیط زیست در داخل و اطراف کارگاه ساختمانی، مطابق مفاد مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها) با استفاده از نشانه های ایمنی (علائم ایمنی) هشدار دهنده، الزام کننده و آگاه کننده پیام رسانی موثر و مطلوب انجام شود. این امر به نحوی که در شب و روز قابل رویت باشد، الزامی است. 

کارگاه ساختمانی باید با رعایت مفاد بخش ۱۲-۵-۹ به طور مطمئن و ایمن محصور شود و از ورود افراد متفرقه و غیر مسئول به داخل آن جلوگیری گردد. 

تامین ایمنی، بهداشت کار و حفاظت محیط زیست و رعایت الزامات مربوط، در قسمتی از ساختمان در حال احداث یا تعمیر که با اخذ مجوز از مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان بهره برداری می شود، الزامی است. 

حفظ ایمنی، بهداشت کار و حفاظت محیط زیست، در زمانهای "تعلیق کار" یا "تعطیلی کارگاه ساختمانی" الزامی است. 

مسدود یا محدود نمودن موقت پیاده روها و سایر معابر و فضاهای عمومی، برای تخلیه مصالح، وسایل و تجهیزات یا انجام عملیات ساختمانی ممنوع است، مگر با اخذ مجوز از مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان برای مدت معین و با رعایت مفاد بندهای ۱۲-۱-۴-۱، ۱۲-۲-۲-۴ و مفاد بخش ۱۲-۵-۹ و موارد زیر: 

هنگامی که بر اثر عملیات ساختمانی خطری متوجه رفت و آمد عابران یا خودروها باشد، باید با رعایت مفاد بند ۱۲-۲-۲-۱ و با کسب نظر از مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان یک یا چند مورد از اقدامات زیر انجام شود:

در موارد زیر احداث راهروی سرپوشیده موقت در راه عبور عمومی در تمام طول و عرض مجاور کارگاه ساختمانی با رعایت مفاد بخش ۱۲-۵-۴ الزامی است:

در صورتی که راه عبور عمومی محدود یا مسدود شده باشد، باید راه عبور موقت در محل مناسب که به تأیید مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان برسد، ایجاد شود. 

بر روی محل های حفاری که در معابر عمومی برای استفاده از تسهیلات عمومی یا نصب انشعابات صورت می گیرد، باید حسب مورد یک پل موقت عبور عابر پیاده یا تردد خودروها با نرده حفاظتی با مقاومت و ایستایی لازم نصب شود. عرض این پل باید برای عبور عابر پیاده حداقل ۱٫۵ متر یا عرض پیاده رو و برای تردد خودرو متناسب با عرض معبر موجود باشد. سازه این پل و نرده حفاظتی آن باید توسط شخص دارای صلاحیت محاسبه و پس از مهر و امضای وی به تأیید مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان برسد. 

بیرون زدگی هر یک از اجزاء سازه های موقت از قبیل حصار حفاظتی موقت کارگاه ساختمانی، سرپوش حفاظتی و داربست از محدوده بنای در دست ساخت ممنوع است، مگر با رعایت مفاد بندهای ۱۲-۲-۲-۱ و ۱۲-۲-۲-۲ و ۱۳-۲-۲-۳ و شرایط زیر: 

قسمت های مختلف کارگاه ساختمانی و محوطه اطراف آن از قبیل پلکان ها، سطوح شیبدار، دهانه های باز در کف طبقات، چاه های آسانسور، اطراف سقف ها و دیوارهای باز و نیمه تمام طبقات، حفاری ها و گود برداری ها که خطر سقوط افراد را در بردارد، باید تا زمان پوشیده شدن و محصور شدن نهایی با رعایت موارد زیر محافظت شود:

 بارگذاری بیش از حد تعیین شده در نقشه ها، روی هرگونه اسکلت، چوب بست، حفاظ، نرده، پوشش های موقتی، سرپوش دهانه ها و گذرگاه ها و نظایر آن ممنوع است. 

برای تامین ایمنی و جلوگیری از ورود افراد غیر مجاز به کارگاه ساختمانی، باید مراقب یا مراقبانی در تمام طول روز و شب به کار گمارده شود. 

کارگاه ساختمانی یا قسمت های ساخته شده آن، نباید در شرایطی که خطری ایمنی، بهداشت کار و محیط زیست را تهدید کند، به حال خود رها شود. 

برای پیشگیری از آتش سوزی سوختگی و برق گرفتگی رعایت ضوابط زیر الزامی است:

در نگهداری و کار با مایعات قابل اشتعال ضوابط زیر الزامی است: 

هنگام استفاده از وسایل گرم کننده موقت ضوابط زیر باید رعایت شود: 

پخت قیر و آسفالت در کارگاه های ساختمانی باید با رعایت ضوابط زیر انجام شود: 

دیگ بخار و آب گرم اعم از اینکه به صورت موقت یا دائم استفاده شود، باید توسط اشخاص دارای صلاحیت و با رعایت الزامات مبحث چهاردهم مقررات ملی ساختمان (تاسیسات مکانیکی) و "آئین نامه حفاظتی دیگ های بخار" مصوب شورای عالی حفاظت فنی، نصب راه اندازی و بهره برداری شود. همچنین الزامات نگهداشت آنها باید در دوره بهره برداری رعایت شود. 

در برشکاری و جوشکاری با گاز و برق رعایت ضوابط زیر الزامی است: 

در نگهداری و استفاده از سیلندر گاز تحت فشار، رعایت ضوابط زیر الزامی است:

در خصوص خطوط انتقال نیروی برق رعایت ضوابط زیر الزامی است:

در استفاده از وسایل و تجهیزات پیش گیری و مبارزه با آتش سوزی رعایت ضوابط زیر الزامی است:

مجری باید ریسک های بهداشت کار و مخاطرات زیست محیطی شامل کلیه خطرها و عوامل زیان آور ناشی از عملیات ساختمانی را ارزیابی و مدیریت کند و بر اساس اولویت های حاصل از فرایند ارزیابی ریسک مربوط، برنامه های خود را در خصوص کنترل خطرها و عوامل زیان آور در هر یک از محل های کار اجرا کند. 

مجری موظف است کلیه عوامل تهدید کننده و مخرب محیط زیست ناشی از اجرای  عملیات ساختمانی را شناسایی و آنها را ارزیابی و مدیریت کند و بر اساس اولویت های حاصل از فرایند ارزیابی ریسک مربوط، اقدامات و تمهیدات لازم را برای حفاظت محیط زیست به عمل آورد.

اولویت اقدامات کنترلی باید بر انجام اقدامات کنترلی در مبدأ ايجاد خطرها، آلاینده ها و عوامل زیان آور در محل های کار کارگاه ساختمانی، قرار داده شود. 

برای حذف آلاینده های هوا در مبداء باید اقداماتی به منظور حذف کامل یا کاهش آنها با استفاده از تجهیزات کاهنده آلودگی هوا در حد استانداردهای ملاک عمل سازمان حفاظت محیط زیست و مبتنی بر قانون هوای پاک صورت گیرد. 

مجری باید نتایج شناسایی خطرها، ارزیابی و اقدامات کنترلی بخصوص اقدامات انجام شده در مبدأ ایجاد خطرها و عوامل زبان آور را مستند و نگهداری کند و نسخه ای از آن را به ناظر تحویل دهد.

مواد و ترکیبات شیمیایی که در کارگاه ساختمانی استفاده می شود، باید دارای برچسب و برگ اطلاعات ایمنی مواد باشد و یک نسخه از آن در داخل کارگاه ساختمانی نگهداری و در دسترس باشد.

برگ اطلاعات ایمنی مواد باید شامل نام و نشانی تولید کننده، نام ماده یا ترکیبات شیمیایی، خصوصیات فیزیکی و شیمیایی کاربردها، نحوه استفاده، درجه اشتعال، نحوه مقابله در شرایط نشت، آتش سوزی، مخاطرات بهداشتی برای انسان، قابلیت انفجار و اصولاً هرگونه اطلاعات با ارزش در مقابله و پاسخ در شرایط اضطراری و رعایت اصول ایمنی و بهداشتی مربوط به صورت خلاصه و کاربردی باشد. 

در صورتی که میزان آلاینده های ناشی از عملیات ساختمانی در محل کار و شعاع موثر از حدود مجاز مواجهه شغلی بیشتر باشد، مجری موظف به انجام اقدامات لازم برای کاهش میزان آلاینده ها است.

مجری موظف است برنامه کنترل آلاینده های صوتی را در حدود مجاز مواجهه مجاز در فضاهای بسته از حیث بهداشت کار و در فضاهای باز از حیث حفظ محیط زیست، تهیه و اجرا کند. 

مجری موظف است برنامه های کنترلی برای کاهش آلاینده ها به کمتر از حدود مجاز مواجهه شغلی را به شرح زیر به عمل آورد: 

رها کردن فاضلاب و پسماندهای ناشی از عملیات ساختمانی جز در محل های تعیین شده توسط مراجع دارای صلاحیت، ممنوع است. دفع این گونه مواد و ضایعات باید مطابق با مفاد "قانون مدیریت پسماندها" و "قانون نحوه جلوگیری از آلودگی آب" انجام شود. 

در عملیات ساختمانی به کارگرانی که به طور مستمر با گچ، سیمان یا سایر مواد آلوده کننده تماس مستقیم دارند، باید در هر نوبت کار، یک بار شیر داده شود.

کلیه شاغلان در کارگاه ساختمانی باید دارای کارت سلامت شغلی معتبر از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بوده و استعداد جسمانی و روانی متناسب با کارهای ارجاع شده را داشته باشند. 

مجری باید اقدامات لازم را برای کنترل گرما، سرما، رطوبت و بخار داغ، سر و صدا و ارتعاش، گرد و غبار، دود و سایر عوامل آلوده کننده محیط زیست در کارگاه ساختمانی و شعاع موثر آن به عمل آورد. 

مجری باید نحوه اقدام در وضعیت های بحرانی و خطرناک را با توجه به نوع کار، شرایط محیطی و موقعیت بروز بحران تهیه و تدوین کند تا در شرایط اضطراری به موقع به اجرا گذارد. همچنین در اجرای مفاد مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها) و به منظور آگاهی شاغلان کارگاه ساختمانی و آتش نشانان و سایر نیروهای امدادی باید حداقل یک تابلوی راهنمای واکنش اضطراری در ورودی کارگاه و هر یک از ساختمانها نصب شود. 

مجری باید برای حفظ و تامین سلامتی کارگران از اثر سرمازدگی یا گرمازدگی و سایر عوارض ناشی از سرما یا گرما اقدامات لازم را به عمل آورد. 

حمل و نقل دستی و جابجایی بار باید مطابق با مفاد "آیین نامه حفاظتی حمل دستی بار" مصوب شورای عالی حفاظت فنی و مفاد "آئین نامه بهداشتی حمل دستی بار" مصوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی انجام شود. 

مجری باید در کارگاه های ساختمانی با بعد کارگری بیش از ۲۰۰ نفر شاغل، خانه بهداشت تشکیل دهد و امکانات لازم را برای کمک های اولیه و خدمات بهداشت کار فراهم کند. 

مجری باید در کارگاه های مشمول قانون کار اعم از دائمی، فصلی و موقت که حداقل سه ماه از سال فعالیت دارد و دارای حداقل ۲۵ نفر کارگر باشد، همچنین برای کارگاه های با کمتر از ۲۵ نفر کارگر که نوع کار آنها باید با نظر مشترک بازرس کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و کارشناس بهداشت حرفه ای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ایجاب نماید، کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار را مطابق مفاد آئین نامه مربوط تشکیل دهد و مصوبات آن را اجرا کند.

در هر کارگاه ساختمانی، باید تاسیسات و تسهیلات رفاهی و بهداشتی لازم متناسب با محل، نوع کار، تعداد کارگران، زمان و ساعت کار، طبق مفاد "آئین نامه تاسیسات و تسهیلات بهداشتی" وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی تأمین شود و در دسترس کارگران قرار گیرد. 

در هر کارگاه ساختمانی، مجری موظف است مفاد شیوه نامه های بهداشتی (پروتکل های بهداشتی) را اجرا کند و لوازم بهداشتی حفاظت فردی و جمعی مورد نیاز کارگران را تهیه و در اختیار آنان قرار دهد. 

رعایت مفاد شیوه نامه ها (دستورالعمل ها) شرایط اضطرار اعلامی از سوی کمیته مواقع اضطرار آلودگی هوا و سازمان حفاظت محیط زیست در خصوص فعالیت های عمرانی و بخش ساخت و ساز در شرایط اضطرار آلودگی هوا، الزامی است. 

در تماس با مصالح ساختمانی و استفاده از آنها، رعایت مفاد بخش های ایمنی، بهداشت و ملاحظات زیست محیطی مفاد مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان (مصالح و فرآورده های ساختمانی) الزامی است.

در تمام محل های کار در کارگاه ساختمانی، باید آب آشامیدنی سالم، گوارا و کافی در اختیار کارگران قرار گیرد. همچنین به کارگرانی که برای مدت مدید در گرمای زیاد کار می کنند، باید قرص نمک طعام داده شود. 

آب آشامیدنی باید از منابع بهداشتی تأیید شده تهیه شود و کلیه نکات بهداشتی از نظر سالم نگه داشتن مخازن و ظروف نگهداری آب و لیوان های اختصاصی یا یک بار مصرف رعایت شود. 

اگر در کارگاه ساختمانی، آب برای مصارف غیر آشامیدنی، ذخیره و نگهداری شود، باید با رعایت مفاد مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها) بر روی مخازن و بالای شیرهای برداشت آن، تابلوی «آب آشامیدنی نیست» نصب شود.

در هر کارگاه ساختمانی باید، به تعداد لازم سرویس بهداشتی شامل توالت، روشویی و دوش محصور و مجزا با آب سرد و گرم با رعایت "آیین نامه تاسیسات و تسهیلات بهداشتی" وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی ساخته و آماده شود.

در هر کارگاه ساختمانی باید متناسب با تعداد کارگران، محل سرپوشیده و بهداشتی برای تعویض و نگهداری لباس کارگران فراهم شود. 

در هر کارگاه ساختمانی، باید محل غذاخوری، همچنین محل مناسب و مجزا با وسایل و امکانات مورد نیاز برای کارگرانی که در کارگاه ساکن می شوند، فراهم شود.

در کلیه محل های کار، عبور و مرور، سرویس های بهداشتی، رختکن، غذاخوری، اقامت و استراحت کارگران در کارگاه ساختمانی، باید نور و روشنایی طبیعی یا مصنوعی منطبق با حدود مجاز مواجهه شغلی و در صورت لزوم وسیله روشنایی قابل حمل فراهم شود. 

محل های کار، رختکن، سرویس های بهداشتی، اقامت، استراحت و غذاخوری کارگران، باید بطور طبیعی یا مصنوعی تهویه شود و هوای کافی و سالم برای این محل ها فراهم گردد. 

در هر کارگاه ساختمانی، باید با توجه به نوع کار و متناسب با تعداد کارگران، وسایل کمک های اولیه فراهم شود و افراد در زمینه چگونگی استفاده از آنها، همچنین علائم و تابلوهای مربوط در مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها) آموزش داده شوند.

جعبه کمک های اولیه باید دارای وسایل ضروری اعلام شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که حداقل شامل اقلام زیر است، باشد:

قیچی، سنجاق قفلی، دستکش، گاز استریل، باند، پنبه، چسب زخم، پماد سوختگی، پماد آنتی بیوتیک (جنتامایسین یا تتر اسایکلین)، قرص مسکن (آسپرین یا استامینوفن ساده)، ضدعفونی کننده (بتادین یا ساولن)، صابون ترجیحا صابون مایع یا ماده تمیز کننده دست. 

این جعبه یا جعبه ها باید توسط مجری تهیه و در محل یا محل های مناسب نصب و از هر گونه آلودگی و گردو غبار دور نگه داشته شود و همیشه در دسترس کارگران باشد.

مجری موظف است وسایل ارتباطی برای تماس فوری با مراکز اورژانس و آتش نشانی را در کارگاه ساختمانی فراهم کند. 

مجری موظف است امکانات لازم را در کارگاه های ساختمانی برای امداد و نجات و انتقال اضطراری کارگران آسیب دیده یا کارگرانی که ناگهان دچار بیماری می شوند به مراکز پزشکی، در کارگاه ساختمانی فراهم کند.

تجهیزات حفاظت فردی وسایلی از قبیل کلاه ایمنی، ماسک تنفسی، گوشی حفاظتی و پاپوش است که برای حذف تماس مستقیم افراد با عوامل زیان آور یا مخاطره آمیز در محل کار استفاده می شود. 

کارگران و سایر کسانی که در کارگاه ساختمانی کار و فعالیت می کنند یا به هر دلیل وارد کارگاه ساختمانی می شوند، باید متناسب با نوع عوامل زیان آور محل کار، از این وسائل استفاده کنند. کارفرمایان کارگران در کارگاه ساختمانی موظفند، این وسایل را تهیه کنند و در اختیار افراد مذکور قرار دهند. همچنین استفاده از آنها و رعایت الزامات ایمنی، بهداشت کار و حفظ محیط زیست و نیز نشانه های ایمنی (علائم ایمنی) الزام کننده را طبق مفاد مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان (علائم و تابلوها) به این اشخاص آموزش داده و بر استفاده از آنها نظارت نمایند.

تجهیزات حفاظت فردی از نظر کیفیت مواد مورد استفاده و مشخصات فنی ساخت، باید مطابق با آخرین استانداردهای ملی ایران باشد. در صورت نبودن استاندارد ملی ایران ، باید با سایر استانداردهای معتبر بین المللی که حسب مورد توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی پذیرفته می شود، انطباق داشته باشد.

کلیه تجهیزات حفاظت فردی باید به طور مستمر توسط اشخاص دارای صلاحیت بازرسی و کنترل و در صورت لزوم تعمیر یا تعویض شود و همواره برای تأمین حفاظت کارگران آماده باشد. 

تجهیزات حفاظت فردی که قبلاً استفاده نشده است، باید قبل از اینکه در اختیار کارگر قرار گیرد، توسط اشخاص دارای صلاحیت بررسی و کنترل شود. استفاده از این وسائل فقط با تائید قبلی شخص دارای صلاحیت مجاز است.

در تهیه و استفاده از تجهیزات حفاظت فردی باید ضوابط مندرج در "آیین نامه های حفاظتی کارگاه های ساختمانی"، "وسایل حفاظت فردی" و "ایمنی کار در ارتفاع" مصوب شورای عالی حفاظت فنی رعایت شود. 

در کارگاه ساختمانی که احتمال وارد آمدن صدماتی به سر افراد وجود دارد، باید از کلاه ایمنی منطبق با استاندارد ملی ایران به شماره ۱۴۱۹۶ استفاده کنند. 

برای هر نوع کار در ارتفاع از قبیل جوشکاری یا کابل کشی که امکان تعبیه سازه حفاظتی برای جلوگیری از سقوط کارگر وجود نداشته باشد، باید تجهیزات حفاظت فردی کار در ارتفاع از قبیل پیکربند، طناب مهار (طناب تکیه گاهی) و سایر وسایل متوقف کننده از نوع استاندارد تهیه و به کارگران تحویل داده شود. 

قبل از هر بار استفاده از تجهیزات حفاظت فردی کار در ارتفاع، کلیه قسمت ها و اجزاء آنها باید از نظر نداشتن خوردگی، پارگی، بریدگی یا هر گونه عیب و نقص دیگر توسط شخص دارای صلاحیت بازدید و کنترل شود. 

کارگرانی که در عمق چاه کار می کنند، باید مجهز به پیکربند و طناب نجات باشند. انتهای آزاد طناب نجات باید در نقطه ثابتی در بالای چاه محکم شود تا به محض احساس خطر امکان بالا کشیدن و نجات کارگر وجود داشته باشد. 

سامانه های فردی توقف سقوط باید با مفاد استاندارد ملی ایران به شماره ۱۰۳۰۲ و تجهیزات حفاظت فردی در برابر سقوط از ارتفاع و پیکربند تمام بدن با مفاد استاندارد ملی ایران به شماره ۲۰۴۶۷ و پیکربند نشیمن با مفاد استاندارد ملی ایران به شماره ۲۰۴۶۶ منطبق باشد. 

به هنگام کارهایی که نوع کار باعث خطرهایی برای سر، صورت و چشم کارگران می شود، از قبیل: جوشکاری، برشکاری، آهنگری، ماسه پاشی (سند بلاست)، بتن پاشی (شاتکریت) و نظایر آن، باید عینک ایمنی و سپر محافظ صورت منطبق با استاندارد ملی ایران و مناسب با نوع کار و خطر مربوط تهیه و به کارگران تحویل داده شود. 

برای کارگران ماسه پاش، بتن پاش و نظائر آن، باید علاوه بر عینک ایمنی و سپر محافظ سرپوش و سربند حفاظتی نیز تهیه و به کارگران تحویل داده شود. 

در محل های کار که احتمال وجود تابش های نور مانند فرابنفش و مادون قرمز، گردوغبار، گازها و بخارات مضر وجود دارد، باید برای پیشگیری از عوارض چشمی، حساسیت و سوزش چشم کارگران، عینک حفاظتی مناسب تهیه و به کارگران تحویل داده شود. 

وسایل ایمنی برای حفاظت چشم چهره و گردن در مقابل تشعشع حاصل از جوشکاری و عملیات مشابه باید با استاندارد ملی ایران به شماره ۱۷۶۱ منطبق باشد. 

در مواردی که جلوگیری از انتشار گردوغبار، گازها و بخارهای شیمیایی زیان آور یا تهویه محیط آلوده به مواد مزبور از لحاظ فنی ممکن نباشد، باید ماسک تنفسی حفاظتی استاندارد، مناسب با نوع کار، شرایط محیط و خطرهای مربوط، تهیه و به کارگران تحویل داده شود. 

ماسک تنفسی غیر یکبار مصرف که قبلاً استفاده شده است، پیش از اینکه به فرد دیگر داده شود، باید با آب نیم گرم و صابون شسته و کاملاً ضدعفونی شود. 

ماسک تنفسی غیریکبار مصرف در زمانی که استفاده نمی شود، باید شستشو و ضدعفونی شده و در محفظه های در بسته نگهداری شود. 

برای کارگرانی که پای آنان در هنگام کار، در معرض خطر برخورد با اجسام داغ، تیز و برنده یا سقوط اجسام قرار دارد، باید کفش و پوتین ایمنی مطابق با مفاد استاندارد ملی ایران به شماره ۱۱۳۶ ، متناسب با نوع کار و خطرهای مربوط تهیه شود و به کارگران تحویل داده شود. همچنین برای کارگرانی که در معرض خطر برق گرفتگی قرار دارند، باید کفش ایمنی مخصوص عایق جریان برق تهیه و به این کارگران تحویل داده شود.

کفش و پوتین ایمنی باید براحتی قابل پوشیدن و درآوردن باشد. بند آنها به آسانی باز و بسته شود و در موقع کار بند آن باز و رها نباشد. 

در مواردی که کار ساختمانی الزاماً در آب انجام می شود و نیز در عملیات بتن ریزی به منظور حفاظت پای کارگران در مقابل بتن، رطوبت، آب، گل و از این قبیل، باید به تناسب نوع کار، چکمه یا نیم چکمه لاستیکی منطبق با مفاد استاندارد ملی ایران به شماره ۱۳۸۳ تهیه و به آنان تحویل داده شود. 

برای حفاظت دست کارگرانی که با اشیاء داغ، تیز، برنده و خشن یا مواد خورنده و تحریک کننده پوست، سروکار دارند باید دستکش های حفاظتی استاندارد و ساقه دار، متناسب با نوع کار و خطرهای مربوط تهیه و به آنان تحویل داده شود. 

کارگرانی که با دستگاه مته برقی یا سایر وسایلی کار می کنند که قطعات گردنده آنها احتمال درگیری با دستکش را دارد، نباید از هیچ نوع دستکش استفاده کنند. 

به منظور حفظ جان کارگران برق کار که به هنگام کار در معرض خطر برق گرفتگی قرار دارند، باید دستکش عایق جریان برق تهیه و به آنان تحویل داده شود. 

در کارگاه ساختمانی باید لباس کار، متناسب با نوع کار و خطرهایی که کارگر با آن مواجه است، تهیه و به آنان تحویل داده شود. لباس کار باید طوری باشد که موجب بروز حادثه نشود و کارگر بتواند با آن براحتی وظایف خود را انجام دهد. قسمتهایی از لباس کار که در تماس با بدن کارگر می باشد، باید فاقد زبری، لبه های تیز و برجسته باشد تا از تحریک پوست یا عوارض دیگر جلوگیری به عمل آید. 

لباس کار باید متناسب با بدن کارگر استفاده کننده باشد و هیچ قسمت آن آزاد نباشد. جیب های آن کوچک و تعداد آنها کم، همچنین شلوار آن باید بدون دوبل باشد.

برای جوشکاری و کارهای مشابه آن که کارگر در معرض پرتاب جرقه و سوختگی قرار دارد، باید لباس کار استاندارد مقاوم در برابر جرقه و آتش تهیه شود و در اختیار وی قرار گیرد. 

برای کارگری که در هوای بارانی و محیط های بسیار مرطوب یا سرد کار می کند، باید لباس متناسب با نوع کار و محیط تهیه و تحویل وی شود. 

هرگاه در محل کار، کارگر در معرض صداهای مداوم بیش از ۷۵ دسی بل باشد، باید گوشی حفاظتی مطابق با مفاد استاندارد ملی ایران به شماره ۱۸۶۱۱ تهیه و به وی تحویل داده شود. 

حفاظ گوش باید همه روزه تمیز شود، مگر انواع یک بار مصرف آن که بعد از استفاده، در سطل زباله انداخته می شود. گوشی های مشترک قبل از استفاده باید با آب نیم گرم و صابون شستشو و ضد عفونی شود. 

در مواقعی که گوشی حفاظتی استفاده نمی شود، باید شستشو و ضد عفونی و در پوشش مخصوص نگهداری شود. 

برای کار بر فراز یا نزدیکی آب و موقعی که خطر غرق شدن وجود دارد، باید جلیقه نجات مناسب تهیه و به کارگر تحویل داده شود. 

به منظور حفاظت قسمت های پایینی ساق پای کارگری که در معرض پاشش فلزات مذاب یا جرقه های جوشکاری یا برشکاری قرار دارد، باید گتر حفاظتی مناسب تهیه و به کارگر تحویل داده شود.

در طراحی و اجرای قسمت های مختلف وسایل و سازه های حفاظتی که تحت تاثیر بارهای مختلف قرار می گیرد، باید مفاد مبحث ششم مقررات ملی ساختمان ( بارهای وارده بر ساختمان ) رعایت شود. 

حفاظی قائم که باید برای جلوگیری از سقوط افراد در موارد مندرج در بند ۱۲-۲-۳-۱ با ارتفاع سقوط بیش از ۱۲۰ سانتی متر، نصب شود. 

ارتفاع نرده حفاظتی موقت از کف طبقه یا سکوی کار نباید از ۹۰ سانتی متر کمتر و از ۱۱۰ سانتی متر بیشتر باشد. 

مجری موظف است با رعایت این بازه ها و با توجه به نوع کار، محل نصب، ارتفاع و سایر عوامل تاثیرگذار، ارتفاع ایمن نرده حفاظتی موقت را تعیین کند. 

ارتفاع نرده حفاظتی موقت راه پله و سطوح شیب دار نباید از ۷۵ سانتی متر کمتر و از ۸۵ سانتی متر بیشتر باشد. 

نرده حفاظتی در فواصل حداکثر ۲ متر، باید دارای پایه های عمودی باشد و ساختمان و اجزای سازه آن با توجه به مفاد مبحث ششم مقررات ملی ساختمان (بارهای وارد بر ساختمان) و مفاد آیین نامه بارگذاری پل ها "نشریه ۱۳۹ سازمان برنامه و بودجه کشور" دارای چنان مقاومتی باشد که بتواند در مقابل نیروها و ضربه های وارد در تمام جهات مقاومت کند. به علاوه نرده باید مقاومت لازم را برای مواقعی که در معرض برخورد با وسایل نقلیه و سایر وسایل متحرک قرار می گیرد، داشته باشد. 

در اجزای نرده حفاظتی از جمله پاخور، نرده بالایی و نرده میانی، نباید قسمت های تیز و برنده وجود داشته باشد.

حفاظی قرنیز مانند به ارتفاع ۱۵ سانتی متر که باید در طرف باز سکوهای کار و سایر محل های مندرج در بند ۱۲-۲-۳-۱ برای جلوگیری از لغزش و ریزش ابزار کار و مصالح ساختمانی نصب شود. پاخور باید از چوب یا مواد پلاستیکی مناسب به ضخامت حداقل ۲٫۵ سانتی متر باشد. در صورت استفاده از ورق فولادی، لبه های آن نباید تیز و برنده باشد. 

سازه ای حفاظتی که به صورت موقت در پیاده روها یا سایر معابر عمومی برای جلوگیری از خطرهای ناشی از پرتاب شدن مصالح، وسایل و تجهیزات ساختمانی احداث می شود. 

ارتفاع راهروی سرپوشیده نباید کمتر از ۲٫۵ متر و عرض آن نباید کمتر از ۱٫۵ متر باشد. در صورتی که عرض پیاده روی موجود کمتر از ۱٫۵ متر باشد، در این صورت عرض راهروی سرپوشیده باید هم عرض پیاده رو باشد. راهرو سر پوشیده باید فاقد هرگونه مانع باشد. 

سقف راهرو و سایر قسمت های آن باید چنان طراحی و اجرا شود که با توجه به مفاد مبحث ششم مقررات ملی ساختمان (بارهای وارد بر ساختمان) توانایی تحمل هرگونه ریزش و سقوط احتمالی مصالح ساختمانی را داشته باشد. 

لبه های بیرونی سقف راهرو باید دارای دیواره شیب داری از چوب یا فولاد مقاوم به ارتفاع حداقل ۱ متر باشد. این حفاظ باید در سمت لبه بیرونی سقف راهرو حداقل ۳۰ و حداکثر ۴۵ درجه به سمت بیرون، زاویه داشته باشد. 

در صورت استفاده از تخته های چوبی در سقف راهرو، ضخامت آنها باید حداقل ۵ سانتی متر باشد و به ترتیبی در کنار هم قرار داده شود که از ریزش مصالح ساختمانی به داخل راهرو جلوگیری به عمل آید. استفاده از مصالح غیرمقاوم مانند توری سیمی، گونی و از این قبیل ممنوع است. در هر صورت باید تدابیری اتخاذ شود تا از ریزش هرگونه ابزار، مواد و مصالح، آب و ضایعات از سقف و دیواره های بیرونی راهروی سرپوشیده جلوگیری گردد. 

اطراف راهروی سرپوشیده موقت که در مجاورت کارگاه ساختمانی قرار دارد، باید دارای حصار حفاظتی موقت به ارتفاع لازم مطابق مشخصات و ویژگی های مذکور در بخش ۱۲-۵-۹ باشد. 

راهروی سرپوشیده طبق مفاد "آیین نامه ایمنی ساختمان کارگاه ها" مصوب شورای عالی حفاظت فنی، باید دارای ۵۰ تا ۱۰۰ لوکس روشنایی در شب و روز باشد. 

پوششی که برای جلوگیری از آسیب ناشی از سقوط اشیا در دیواره اطراف ساختمان در حال احداث نصب می شود. سرپوش حفاظتی باید چنان طراحی و ساخته شود که در برابر نیروهای وارد مقاوم باشد و در اثر ریزش مصالح یا ابزار بر روی آن خطری متوجه افراد، تجهیزات و مستحدثاتی که در زیر آن قرار دارد، نشود. 

کلیه پرتگاه ها و دهانه های باز در قسمت های مختلف کارگاه ساختمانی که احتمال خطر سقوط افراد را در بر دارد، باید تا زمان محصور شدن یا پوشیده شدن نهایی یا نصب حفاظ ها، پوشش ها و نرده های دائمی و اصلی با نرده ها یا پوشش های موقت به طور محکم و مناسب حفاظت شود. 

پوشش حفاظتی موقت باید دارای ویژگی های زیر باشد:

برای جلوگیری از ریزش مصالح و ابزار، همچنین حفظ محیط زیست و زیبایی سیمای شهر، جداره خارجی ساختمان در دست احداث باید با استفاده از پرده های برزنتی یا پلاستیکی با مقاومت کافی پوشانده شود.

سقف موقت که به صورت سکوی کار استفاده می شود، باید از تخته های چوبی با ضخامت ۵ سانتی متر و پهنای ۲۵ سانتی متر باشد. این تخته ها باید بطور محکم به هم بسته شود، به علاوه فاصله تکیه گاه تخته ها نباید بیشتر از ۲٫۴۰ متر باشد. 

در جایی که نصب سکوی کار و نرده حفاظتی در ارتفاع بیش از ۳/۵۰ متر امکان پذیر نباشد، برای جلوگیری از سقوط افراد، باید با رعایت موارد زیر از تورهای ایمنی استفاده شود: 

سازه ای موقت که برای حفاظت از کارگاه ساختمانی و جلوگیری از ورود افراد متفرقه و غیر مجاز به داخل محدوده کارگاه ساختمانی ساخته و برپا می شود. 

ارتفاع حصار حفاظتی موقت از کف معبر عمومی یا فضای مجاور آن، نباید کمتر از ۱٫۹۰ متر باشد. 

حصار حفاظتی موقت باید در فواصل حداکثر ۲ متر دارای پایه های قائم باشد و ساختمان و اجزای آن باید با توجه به شرایط زیر طراحی، ساخته و برپا شود:

ابزار، تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی موضوع این فصل که در عملیات مختلف ساختمانی، استفاده می شود، شامل موارد زیر است: 

مجری موظف است با توجه به نوع عملیات ساختمانی، ابزار، تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی را متناسب با نوع فعالیت اجرایی انتخاب کند. استفاده از ابزار، تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی در غیر از کاربردهایی که برای آن طراحی و ساخته شده است، ممنوع می باشد. 

استقرار تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی در معابر عمومی ممنوع است. در صورتی که طبق بند ۱۲-۱-۴-۱ مجوزهای لازم از مراجع ذیربط اخذ شود. این وسایل نباید در فاصله کمتر از ۱۵ متر از تقاطع مستقر گردد. همچنین این وسائل نباید مانع از دیده شدن علایم راهنمایی و رانندگی یا باعث ایجاد محدودیت در انجام وظایف سازمان آتش نشانی، اورژانس و سایر واحدهای خدماتی شود، مگر در مواقع ضروری با تشخیص و تائید اداره راهنمایی و رانندگی. 

ابزار، تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی باید در موارد زیر توسط اشخاص دارای صلاحیت بازدید، کنترل و سپس از آنها بهره برداری شود:

متصدیان و رانندگان تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی باید آموزش های لازم را طبق قوانین و مقررات مربوط درباره نحوه کار با این وسایل فراگرفته و دارای پروانه مهارت فنی یا گواهی نامه ویژه باشند. 

قسمت های انتقال دهنده نیروی تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی از قبیل تسمه ها، زنجیرها، چرخ دنده ها، محورهای گردنده که امکان درگیری و ایجاد حادثه برای متصدی آن یا سایر افراد را داشته باشد، باید پوشش یا حفاظ مناسب با مقاومت و استحکام کافی داشته باشد. 

قسمت های داغ تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی از قبیل لوله ها و خطوط انتقال بخار و گازهای خروجی، همچنین قسمت های تیز و برنده تجهیزات و ماشین آلات که امکان برخورد یا تماس متصدی یا سایر افراد با آنها وجود داشته باشد، باید محصور یا با پوشش مقاوم حفاظت شود. 

نصب، راه اندازی، تعمیر، آزمایش و تنظیم تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی باید توسط اشخاص دارای صلاحیت انجام شود. 

برای تامین سلامتی افراد و جلوگیری از آلودگی محیط زیست باید دستگاه های مولد برق، تولید هوای فشرده و از این قبیل مجهز به محافظ تعدیل صدا و دود تا حدود مواجهه مجاز شغلی مصوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان حفاظت محیط زیست باشد.

استفاده از تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی در نزدیکی خطوط برق فشار قوی باید با رعایت مفاد بند ۱۲-۲-۴-۹ صورت گیرد. 

ماشین آلات ساختمانی را پیش از شروع به تعمیر، نظافت و روغنکاری باید خاموش کرد. همچنین جریان برق ابزار، تجهیزات و ماشین آلاتی که با برق کار می کند، پیش از شروع به تعمیر، نظافت و روغنکاری باید قطع شود.

تعمیر وسایل و تجهیزاتی که حاوی بخار یا هوای فشرده باشد، تا زمانی که بخار یا هوای فشرده آن ها تخلیه و بی اثر نشده باشد، ممنوع است. 

تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی نباید در نقاطی پارک، نصب و استفاده شود که خطر لغزش دستگاه، ریزش دیوار محل گود برداری یا اشتعال و انفجار گازها و مواد قابل اشتعال و انفجار وجود داشته باشد. 

قبل از استفاده از آن دسته از ابزار، تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی که نیاز به کنترل اتوماتیک فشار، درجه حرارت، ولتاژ، شدت جریان و از این قبیل دارد، باید مراقبت و بررسی لازم به عمل آید که ادوات کنترل در محل خود نصب شده و آماده کار باشد. به علاوه بر روی هر یک از وسایل و ادوات فوق باید ظرفیت بار مجاز، فشار مجاز و نظایر آن درج و روزانه کنترل شود. 

در محل های بسته ای که کارگران در آن مشغول به کار باشند، استفاده از ماشین آلات با موتور احتراقی یا ماشین آلات تولید کننده هر نوع گرد و غبار، دود، گاز و بخار به نحوی که از حدود مجاز مواجهه شغلی بیشتر شود، ممنوع است. مگر اینکه تهویه کافی فراهم شود.

چرخ کامیون ها و ماشین آلات، در زمان خروج از کارگاه ساختمانی باید شستشو، نظافت و تمیز شود. تردد کامیون های بدون گلگیرِ روی چرخ، ممنوع است. 

برای جلوگیری از بروز خطر احتمالی باید پوشش و زره کابل برق، لوله، بست، حفاظ و سایر قسمت های فلزی ابزار، تجهیزات و ماشین آلات برقی، اتصال زمین مؤثر داشته باشد.

سیم اتصال زمین باید دارای ضخامت کافی و در نتیجه مقاومت کم باشد تا جریان برق احتمالی را که بر اثر از بین رفتن یا خراب شدن روکش عایق سیم های داخلی دستگاه و ایجاد اتصال بدنه به وجود می آید، بخوبی به زمین هدایت کند. 

در نقاطی که احتمال آسیب دیدن سیم های اتصال زمین وجود دارد، این سیم ها را باید با وسایل و پوشش های لازم حفاظت نمود. 

تجهیزات و وسایل حفاظت و کنترل برق، از قبیل کلید قطع و وصل، کلید خودکار، فیوز، همچنین تابلو برق و تخته کلید، باید با رعایت ضوابط مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان (طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمان ها) و مفاد "آیین نامه حفاظتی تاسیسات الکتریکی در کارگاه ها" مصوب شورای عالی حفاظت فنی، نصب و استفاده شود.

در استفاده از ابزار، تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی، باید ضوابط مندرج در آیین نامه های مربوط از جمله آیین نامه های مصوب شورای عالی حفاظت فنی به شرح زیر لحاظ شود: 

دستگاه ها و وسایل موتوری بالابر عبارت است از وسایل و تجهیزات ثابت و متحرک موتوری از قبیل جرثقیل ثابت و متحرک، آسانسور موقت حمل بار و نفر که برای بالا بردن، پایین آوردن، جابجایی و نصب قطعات و مصالح، وسایل و تجهیزات ساختمانی و افراد استفاده می شود.

 قسمت های تشکیل دهنده دستگاه ها و وسایل بالابر و اجزاء آنها از قبیل قطعات اصلی، اتصالات، کابل، زنجیر، قلاب بلند کننده، مهار، پایه، پی، تکیه گاه، ریل و کابین باید با رعایت الزامات ایمنی، قواعد فنی، مفاد شیوه نامه ها (دستورالعمل ها) و توصیه های سازنده آن، توسط اشخاص دارای صلاحیت نصب و آماده کار شود.

هر وسیله بالابر دارای ظرفیت بار مجاز، سرعت و زاویه کار مطمئن و مشخص است که این مشخصات باید بر روی تابلویی درج و در محل مناسب بر روی دستگاه نصب شود. باری که حمل می شود و سرعت کار بالابر، به هیچ وجه نباید از ظرفیت بار و سرعت کار مطمئن آن بیشتر باشد. 

طول پیچ ها در دستگاه بالا بر باید به اندازه کافی باشد تا در صورت لزوم بتوان مهره را آچار کشی و محکم کرد. پیچ و مهره قطعات متحرک باید دارای واشرهای فنری باشد تا از شل شدن مهره ها جلوگیری شود. اتصال قطعات بالابر معمول ساختمانی باید طوری باشد که از حرکت جانبی دستگاه جلوگیری شود. به علاوه لازم است دستگاه بالا بر دارای سیستم قطع کننده برای مواقع اضطراری به خصوص سیستم قطع کننده خودکار برای متوقف کردن قلاب در فاصله حداکثر ۲۰ سانتی متری از قرقره وینچ باشد. 

استفاده از آسانسورهای موقت حمل بار و نفر بدون حضور متصدی مربوط ممنوع است. متصدی دستگاه یا وسیله بالابر همزمان با کار بر روی دستگاه مورد نظر، حق انجام کار دیگر را ندارد. 

کابین و محل کار متصدی دستگاه و وسیله بالابر باید: 

قلاب دستگاه و وسیله بالابر باید مجهز به شیطانک باشد تا مانع جدا شدن اتفاقی بار از آن شود. 

حداکثر باری که می توان با هر وسیله بالابر بلند نمود، باید بطور واضح بر روی آن حک شود. همچنین میزان حداکثر بار مجاز زنجیر، کابل و سایر وسایل بستن و بلند کردن بار، باید بر روی پلاک فلزی درج و در محل مناسب بر روی بدنه دستگاه نصب شود و مفاد آن دقیقاً رعایت گردد. 

دستگاه های بالابر ثابت از قبیل جرثقیل های برجی (تاور کرین ها) و آسانسورهای کارگاهی باید با رعایت مفاد بند ۱۲-۶-۲-۲ و موارد زیر، بطور مطمئن در محل نصب خود مهار شود. 

بازدیدهای دوره ای، معاینه فنی و آزمایش قسمت های مختلف دستگاه و وسیله بالابر باید طبق برنامه زیر انجام شود:

تعمیرات اساسی و تعویض قطعات و لوازم اصلی که بر روی دستگاه بالابر انجام می شود، باید در دفتر ویژه ای ثبت و توسط شخص دارای صلاحیت امضاء شود. این دفتر همراه با برگ های گواهی اجازه کار موضوع بند ۱۲-۶-۲-۱۰ پ، باید نزد مالک یا کارفرمای دستگاه بالابر نگهداری و در هنگام لزوم ارائه شود. 

راننده یا متصدی دستگاه و وسیله بالابر باید علاوه بر شرایط مندرج در بند ۱۲-۳-۱-۷ دارای شرایط زیر باشد:

هر دستگاه بالابر علاوه بر متصدی یا راننده، باید دارای یک نفر کمک متصدی یا علامت دهنده نیز باشد. این شخص باید در مورد نحوه علامت دادن با دست یا وسایل هشدار دهنده و نوع علائم مشخص و یکنواخت و نحوه باز و بستن بار آموزش لازم را طبق مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان "علائم و تابلوها" گذرانده و دارای گواهی آن و پروانه مهارت فنی باشد. 

محل استقرار و مسیر حرکت دستگاه بالابر باید قبلاً به دقت بازدید و بررسی شود تا در موقع حرکت و کار، خطری از طریق نشست زمین، برخورد با سایر جرثقیل ها و بالابرها، کابل های برق، لوله های گاز یا تأسیسات و بناهای موجود یا سقوط در محل های حفاری شده و از این قبیل، پیش نیاید. رعایت حریم ایمنی خطوط هوایی انتقال برق الزامی است. 

هیچ باری نباید با دستگاه یا ماشین آلات بالابر از روی معابر و فضاهای عمومی و  خصوصی مجاور کارگاه ساختمانی عبور داده شود. چنانچه این کار اجتناب ناپذیر باشد، این معابر و فضاها باید با کسب مجوز از مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان و راهنمایی و رانندگی و با رعایت مفاد بند ۱۲-۲-۲-۱ و با استفاده از وسایل مناسب محصور، محدود یا مسدود شود.

همچنین باید از علائم هشدار دهنده موثر از قبیل تابلو، پرچم مخصوص یا چراغ چشمک زن نیز استفاده شود. 

در صورتی که ضرورت عبور بار از روی املاک مجاور کارگاه ساختمانی توسط مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان تائید شود، مجری باید پیش از اقدام، اذن مالک یا مالکان آن ملک یا املاک را بطور کتبی اخذ کند و تصویر برابر با اصل آن را به ناظر و مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان تحویل دهد. سپس تمهیدات ایمنی لازم و کافی را به عمل آورد. 

راننده یا متصدی دستگاه و وسایل بالابر در موقع کارکردن دستگاه یا هنگام آویزان بودن بار، مجاز به انجام کار دیگر و رها کردن دستگاه نمی باشد. 

جابجایی و حمل کارگران و افراد با وسایل بالا برنده بار ممنوع است. 

راننده یا متصدی دستگاه بالابر و افراد کمکی و علامت دهنده، در حین انجام کار مجاز به خوردن، آشامیدن و استعمال دخانیات و استفاده از تلفن همراه و از این قبیل که باعث کاهش تمرکز فرد می شود، نمی باشند. 

در هنگام باد و طوفان باید از کارکردن با دستگاه ها و وسایل بالابر خودداری نمود. در چنین مواقعی باید بازوی جرثقیل های برجی (تاور کرین) در حالت آزاد قرار گیرد. افزایش ارتفاع این جرثقیل ها باید در هوای مناسب و با رعایت ایمنی کامل و بدون توقف تا ارتفاع مورد نظر انجام شود. 

بار باید به طور آهسته و ملایم جابجا و بالا و پایین آورده شود، به طوری که در آغاز بلند کردن یا در حین پایین آوردن و توقف، به دستگاه ضربه وارد نشود و کنترل آن نیز برای متصدی به راحتی امکان پذیر باشد. 

در زمان استقرار جرثقیل متحرک، باید از ایستانی و پایداری تکیه گاه جک و نبودن چاه یا حفره با یک گردش آزمایشی دکل، اطمینان حاصل شود.

جام (باکت)، سبد، کابین یا هر گونه وسیله حمل بار، باید متناسب با نوع بار و ظرفیت بالابر انتخاب شود و دارای تعادل کافی باشد.

در استفاده از دستگاه ها و وسایل موتوری بالابر، باید ضوابط مندرج در "آیین نامه حفاظتی وسایل حمل و نقل و جابجا کردن مواد و اشیاء در کارگاه ها" و الزامات مبحث پانزدهم مقررات ملّی ساختمان (آسانسورها و پله های برقی) رعایت شود. 

قفسه آسانسور کارگاهی باید در سراسر ارتفاع بسته باشد و راه دیگری به جز درها و پنجره ها و منافذ نور نداشته باشد. همچنین درب حفاظ دسترسی به کابین آسانسور در طبقات باید مشبک باشد. حداقل ارتفاع و عرض درب کابین با رعایت بند ۱۲-۵-۲-۳ لحاظ شود. درب کابین باید به گونه ای ساخته شود که هنگام کار امکان باز شدن آن وجود نداشته باشد.

قفسه آسانسور کارگاهی که در خارج ساختمان قرار دارد از هر طرف تا ارتفاع سه متر و در سمت رو به ساختمان، در تمام ارتفاع باید بسته باشد.

دیواره قفسه آسانسور کارگاهی باید از یک تیغه سراسری یا یک شبکه فلزی (توری یا میله ای) یا نرده چوبی ساخته شده باشد. اندازه روزنه های شبکه فلزی یا نرده چوبی نباید از ۵ سانتی متر در بعد کوچک خود بیشتر باشد. در جاهایی که امکان ایجاد خطر از اتاقک و وزنه های تعادل و درهای کشویی هست، ابعاد این روزنه ها نباید بیشتر از ۱۲ میلی متر باشد. 

کلید قطع جریان برق باید در داخل اتاقک قرار داده شود. این کلید باید مجزا از دستگاه فرمان و در کنار آن قرار داشته باشد. همچنین کابین آسانسور کارگاهی باید به حسگر کنترل بار برای جلوگیری از اعمال بار بیش از حد مجاز، مجهز شود. 

کابل های برق به جز کابل های مخصوص برق اتاقک آسانسور کارگاهی باید در لوله های عایق قرار داده شود. وسایل برقی داخل قفسه آسانسور یا اتاقک باید در جعبه های بسته قرار داده شود و از اتصال جریان برق یا دسترسی افراد غیر از متصدی، محفوظ باشد.

سقف اتاقک باید کاملاً بسته و مجهز به دریچه خروجی امدادی باشد. دیواره های اتاقک باید از دو طرف یا دست کم از طرف داخل قابل باز شدن باشد. 

آسانسور کارگاهی باید به کنترل کننده مکانیکی سرعت (گاورِنر) مجهز باشد و این کنترل کننده به ترمز ایمنی آسانسور مربوط شود. ترمز ایمنی و گاورنر باید پلمب شود. همچنین نصب ضربه گیر متناسب با نوع و ظرفیت آسانسور کارگاهی الزامی است. 

متصدی آسانسور کارگاهی نباید آسانسور را با در باز به کار اندازد. درها باید دارای سوئیچ های قفل دار برقی باشد تا مانع حرکت آسانسور با درِ باز شود. 

آسانسورهای کارگاهی اعم از مسافری و باری باید هر شش ماه یک بار بر اساس الزامات مبحث پانزدهم مقررات ملی ساختمان (آسانسورها و پله های برقی) و استانداردهای معتبر ، توسط موسساتی که صلاحیت آنها مورد تایید سازمان ملی استاندارد ایران می باشد، بازرسی شود و تصویر گواهینامه ایمنی دستگاه که حاوی نام شرکت، نشانی، نام بازرس و تاریخ اعتبار گواهینامه می باشد در داخل کابین و حداقل یک محل مناسب دیگر نصب شود.

جرثقیل های برجی (تاور کرین) باید مجهز به سیستم اتصال به زمین و صاعقه گیر باشد. 

این وسایل شامل ماشین آلات و دیگر وسایل موتوری است که برای جابجایی مصالح، خاک و ضایعات ساختمانی، همچنین در گود برداری یا تخریب و برچیدن ساختمان و نظایر آن در عملیات ساختمانی استفاده می شود. 

پیش از آغاز کار با این وسایل باید ترمز، جعبه فرمان، لاستیک، چراغ، بوق، برف پاک کن و سایر قسمت های عمل کننده بازدید و بررسی شود تا از سالم و آماده کار بودن قسمت های مذکور اطمینان حاصل شود. ترمزها باید به نحوی نگهداری و تعمیر شود که وسایل موتوری یاد شده با ظرفیت کامل بار، در کلیه مسیرهای ناهموار و شیب دار کارگاه ساختمانی، قابل کنترل باشد. اطراف و زیر این وسایل باید پیش از روشن کردن موتور و حرکت وسیله موتوری بازدید و کنترل شود. 

در کارگاه ساختمانی که از وسایل موتوری خاکبرداری و جابجایی مصالح ساختمانی استفاده می شود، باید راه های ورود و خروج مطمئن و مناسب برای آنها ایجاد شود. همچنین برای مقابله با خطرهای ناشی از حرکت وسایل یاد شده، لازم است علائم و وسایل هشدار دهنده مناسب مخصوصاً در موقع حرکت به سمت عقب فراهم شود. 

بارگیری بیش از حد ظرفیت مجاز وسایل موتوری حمل بار ممنوع است. کلیه بارها باید با وسایل ضروری از قبیل زنجیر، کابل، طناب، توری، چادر برزنت و نظایر آن محکم به بدنه وسیله نقلیه بسته شود تا مانع از سقوط و ریزش احتمالی آنها گردد. همچنین با نصب علائم هشدار دهنده و آگاه کننده نظیر چراغ چشمک زن یا پرچم قرمز باید از بروز حادثه جلوگیری شود. 

در موقع بارگیری وسایل نقلیه موتوری با ماشین آلاتی نظیر جرثقیل، لودر و امثال آنها، کلیه سرنشینان باید وسایل مذکور را ترک و در محل ایمن مستقر شوند، مگر اینکه کابین راننده با ورق های فولادی مقاوم تقویت و محافظت شده باشد. ضمناً در هنگام بارگیری یا تخلیه وسایل نقلیه فوق، باید علاوه بر استفاده از ترمز دستی، از موانع مناسب از قبیل بلوک های چوبی نیز برای جلوگیری از حرکت اتفاقی و مهار وسایل مذکور استفاده شود. 

تدابیر لازم برای جلوگیری از سقوط افراد به داخل قیف های تغذیه شونده مواد و مصالح ساختمانی، باید اتخاذ شود. 

در موقع توقف (پارک) وسایل موتوری گود برداری و خاکبرداری از قبیل لودر، بولدوزر و بیل مکانیکی، باید کف جام (باکت) آنها روی زمین قرار داده شود. 

در شرایطی که به دلیل سستی بستر یا ازدیاد شیب آن، احتمال به خطر افتادن تعادل وسیله موتوری وجود دارد، پیش از شروع عملیات، باید اقدامات ایمنی و حفاظتی لازم به عمل آید. 

در موقع تخلیه یا بارگیری وسایل موتوری در محیط های بسته، باید تهویه لازم و کافی حسب مقادیر حدود مواجهه مجاز شغلی صورت گیرد.

در استفاده از تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی علاوه بر رعایت مقررات مندرج در "آیین نامه های حفاظتی کارگاه های ساختمانی"، "ایمنی کار با ماشین آلات عمرانی - حفاظتی حمل و نقل و جابجا کردن مواد و اشیاء در کارگاه ها"، رعایت مفاد شیوه نامه (دستورالعمل) های ایمنی سازنده دستگاه های مذکور نیز الزامی است.

منظور از وسایل دسترسی، وسایلی است موقتی از قبیل داربست، نردبان، راه پله، راه شیب دار که برای دسترسی افراد به قسمت های مختلف بنای در دست احداث، تعمیر، بازسازی یا تخریب و برچیدن بنا استفاده می شود. 

استفاده از بشکه، جعبه، صندلی، چهارپایه و نظایر آن به عنوان وسیله دسترسی به قسمت های مختلف محل کار ممنوع است. 

داربست سازه ای است موقت شامل یک یا چند جایگاه، اجزای نگهدارنده، اتصالات، تکیه گاه ها، مسیرهای دسترسی و پلکان که در هنگام اجرای عملیات ساختمانی به منظور دسترسی به بنا و تامین ایمنی و حفاظت کارگران و نگهداری مصالح در ارتفاع، استفاده می شود. داربست باید با استاندارد ملی ایران به شماره ۱ - ۱۵۴۴۳ و انواع بست ها و اتصالات داربستی، استاندارد ملی ایران به شماره ۱۰۳۰۵ منطبق باشد.

پلاک داربست که نشان دهنده وضعیت پایداری و ایستانی و ایمنی داربست است، باید در محل مناسب و قابل رویت، در تمامی مراحل برپایی، بهره برداری و برچیدن داربست نصب شود. در این پلاک، رنگ سبز نشانه ی قابلیت بهره برداری و رنگ قرمز نشانه خطر و منع بهره برداری است. 

 قسمت های داربست شامل جایگاه، اجزای نگهدارنده، تکیه گاه ها، اتصالات، مسیرهای دسترسی و پلکان باید با استفاده از مصالح استاندارد توسط شخص یا اشخاص دارای صلاحیت طوری طراحی، ساخته و آماده به کار شود که داربست علاوه بر ایستایی، پایداری و ایمنی لازم، ظرفیت پذیرش ۴ برابر بارهای ثقلی و جانبی وارد را داشته باشد.

قطعات و اجزای داربست باید سالم، ایستا، پایدار و بدون عیب و نقص باشد. همچنین باید از رنگ آمیزی اجزای داربست خودداری شود. 

تخته های چوبی که در جایگاه داربست استفاده می شود، باید صاف بدون هیچ گونه گره، زائده و برجستگی و عاری از مواد چسبنده، لغزنده و هر گونه رنگ باشد. کلیه تخته ها باید ضخامت یکسان داشته و حداقل دارای ۲۵ سانتی متر عرض و ۵ سانتی متر ضخامت باشد. تخته ها باید کل جایگاه کار را پوشش دهد و طوری در کنار یکدیگر قرار داده و مهاربندی شود که به هیچ وجه جابجا نشده و ابزار و مصالح از بین آنها به پایین سقوط نکند. هم پوشانی تخته ها روی هم مجاز نیست. 

در صورت استفاده از صفحات فلزی برای جایگاه داربست، این صفحات باید بدون هیچ گونه عیب و نقص و عاری از مواد چسبنده، لغزنده و رنگ باشد. این صفحات باید کل جایگاه کار را به طور کامل و پایدار پوشش دهد و طوری مهاربندی شود که به هیچ وجه جابجا نشده و ابزار و مصالح از بین آنها به پایین سقوط نکند. هم پوشانی این صفحات روی هم مجاز نیست. 

 حداقل عرض جایگاه، فاصله تکیه گاه های تخته ها یا صفحات فلزی و بارهای وارد بر آن باید با توجه به "آئین نامه حفاظتی کارگاه های ساختمانی" مصوب شورای عالی حفاظت فنی تعیین شود. 

فاصله تکیه گاه های تخته ها و صفحات، برای کارهای سنگین که شامل کار توام بیش از یک کارگر و قرار دادن مصالح است، حداکثر ۱٫۸۰ متر و برای کارهای سبک ۲٫۳۰ متر است. 

اجزای فلزی داربست شامل اجزای عمودی، افقی و مورب، بست و چفت و سایر قطعات آن باید سالم و بدون خوردگی، ترک و عیب باشد. همچنین اجزای عمودی، افقی و مورب داربست باید مستقیم و بدون خمیدگی باشد.

در هر داربست باید مسیرهای دسترسی و پلکان ایمن منتهی به جایگاه های کار طراحی و اجرا شود. استفاده از نردبان یا اجزای داربست برای دسترسی به جایگاه های کار ممنوع است.

کلیه عملیات نصب، تغییر، تعمیر یا پیاده کردن داربست، باید توسط اشخاص دارای صلاحیت انجام شود. 

داربست باید در موارد زیر توسط شخص دارای صلاحیت بازدید، کنترل و تأیید شود تا از پایداری، ایستائی و ایمنی آن اطمینان حاصل شود:

برای جلوگیری از خطر سقوط کارگران، باید در طرف باز جایگاه کار، نرده حفاظتی مطابق مفاد بخش ۱۲-۵-۲ نصب شود. همچنین برای پیشگیری از افتادن مصالح و ابزار کار از روی کف جایگاه، باید در لبه های باز آن پاخورهای مناسب طبق شرایط مندرج در بند ۱۲-۵-۳ نصب شود. 

در فصل سرما هنگامی که بر روی جایگاه کار مستقر بر داربست برف یا یخ وجود داشته باشد، کارگران نباید روی آن کار کنند، مگر آنکه قبلاً برف و یخ از روی جایگاه برداشته شود. 

از جایگاه داربست نباید برای انباشتن مصالح ساختمانی استفاده شود. فقط قرار دادن مصالحی که برای کوتاه مدت و انجام کار فوری لازم باشد، روی جایگاه داربست مجاز است. در چنین حالتی نیز برای تعادل داربست، بار بر روی جایگاه باید بطور یکنواخت توزیع شود. در پایان کار روزانه، کلیه مصالح و ابزار کار باید از روی جایگاه کار داربست تخلیه شود. 

برای تامین ایستایی داربست و جلوگیری از واژگون شدن آن رعایت موارد زیر الزامی است:

نصب لوح شناسایی با مشخصات ذیل بر روی داربست الزامی است:

در صورت ضرورت نصب داربست در مجاورت خطوط انتقال نیروی برق باید مفاد بند ۱۲-۲-۴-۹ رعایت شود. 

در موقع بالا کشیدن مصالح از روی جایگاه داربست، باید از برخورد مصالح با داربست یا هر مانع دیگر جلوگیری شود.

در موقع پیاده کردن و برچیدن داربست چوبی، کلیه میخ ها باید از قطعات داربست به طور کامل بیرون کشیده شود.

مشخصات فنی داربست باید توسط مهندس محاسب دارای صلاحیت تهیه و تائید شود. یک نسخه از آن به ناظر تحویل داده شود و یک نسخه دیگر در محل کارگاه ساختمانی در دسترس باشد. 

نردبان وسیله ای است ثابت یا متحرک که در عملیات ساختمانی برای دسترسی فرد به تراز بالاتر یا پایین تر استفاده می شود و معمولاً شامل دو قطعه در کنار به نام پایه و قطعاتی غیر لغزنده در وسط به نام پله و متصل به پایه است. 

استفاده از نردبان به عنوان جایگاه کار ممنوع است. 

در استفاده از انواع نردبان رعایت موارد زیر الزامی است: 

استفاده از نردبان یک طرفه با طول بیش از ۴ متر ممنوع است. استفاده از نردبان صنعتی استاندارد با طول حداکثر ۱۰ متر مجاز می باشد. استفاده کننده از نردبان ثابت با طول بیش از ۳ متر باید مجهز به سامانه متوقف کننده از سقوط مانند پیکربند، طناب مهار و تور ایمنی باشد. 

افزودن ارتفاع نردبان با قرار دادن اجسامی از قبیل جعبه یا بشکه در زیر پایه های آن یا اتصال دو نردبان کوتاه به یکدیگر ممنوع است.

نردبان دو طرفه باید مجهز به قید یا ضامنی باشد که از به هم خوردن شیب آن جلوگیری کند. ارتفاع نردبان دو طرفه در حالت باز نباید بیشتر از ۳ متر باشد. 

استفاده از نردبان در هنگام بارندگی و وجود احتمال لغزندگی پایه ها ممنوع است. در صورت لزوم چنانچه نردبان در محلی که احتمال لغزش دارد، قرار داده شود، باید به وسیله گوه یا کفشک لاستیکی شیاردار یا وسایل و موانع دیگر از لغزش و حرکت پایه ها جلوگیری شود. همچنین تکیه گاه بالای نردبان باید دارای پایداری کافی باشد. 

استقرار نردبان یک طرفه قابل حمل باید به گونه ای باشد که زاویه ایجاد شده بین نردبان و سطح مبنا در حدود ۷۵ درجه باشد یا شیب آن طوری انتخاب شود که فاصله بین پایه نردبان تا پای سازه یک چهارم فاصله تکیه گاه فوقاتی بر روی سازه تا سطح مبنا باشد. 

در صورت اجبار در استقرار نردبان یک طرفه قابل حمل در زاویه ای بین ۷۵ تا ۹۰ درجه که تکیه گاه تحتانی با سطح مبنا ایجاد می کند، باید با اتصالاتی به صورت ایمن به سازه یا دیوار، بسته و محکم شود. 

در استفاده از نردبان در کارگاه ساختمانی رعایت مفاد "آیین نامه ایمنی کار در ارتفاع" مصوب شورای عالی حفاظت فنی الزامی است.

در زمان احداث ساختمان برای حمل مصالح، رفت و آمد کارگران و دسترسی به زیر زمین و طبقات، باید حداقل یک راه پله موقت نصب شود و در تمام مدتی که عملیات ساختمانی ادامه دارد، به دقت از آن محافظت و نگهداری شود. 

راه پله موقت باید با رعایت ضوابط و مقررات مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان   (الزامات عمومی ساختمان) و رعایت موارد زیر نصب شود: 

راه شیب دار در کارگاه ساختمانی راهی است که زاویه آن با سطح افق حداکثر ۱۰ درجه و شیب ۱۸ درصد است، و برای عبور و مرور افراد و حمل و نقل وسایل، تجهیزات و مصالح ساختمانی استفاده می شود. 

گذرگاه یا معبر در کارگاه ساختمانی عبارت است از مسیر افقی که بر روی زمین یا کف طبقات یا روی داربست و نظایر آن برای عبور و مرور افراد و حمل و نقل وسایل، تجهیزات و مصالح ساختمانی استفاده می شود.

راه شیب دار و گذرگاه باید دارای ایستائی، پایداری و مقاومت کافی و ضریب ایمنی بارگذاری حداقل ۲٫۵ نسبت به حداکثر بارهای وارد باشد. پوشش کف راه شیب دار و گذرگاه باید با استفاده از مصالح مقاوم و مناسب طوری طراحی و ساخته شود که موجب لغزش و سقوط افراد نشود. در صورت استفاده از تخته چوبی برای پوشش کف، ضخامت آن نباید از ۵ سانتی متر کمتر باشد. اطراف باز راه های شیب دار و گذرگاه هائی که احتمال سقوط افراد در آنها وجود دارد، باید با رعایت مفاد بخش ۱۲-۵-۲ محافظت شود 

عرض راه شیب دار و گذرگاهی که فقط برای عبور افراد ایجاد می شود، باید حداقل ۶۰ سانتی متر باشد. 

راه شیب دار و گذرگاهی که علاوه بر افراد برای عبور چرخ دستی یا فرغون نیز استفاده می شود، باید دارای سطح هموار با حداقل ۱ متر عرض و حداکثر ۱۵ درصد شیب باشد. فاصله عمودی بین پاگردهای متوالی راه شیب دار نباید بیش از ۳٫۵ متر باشد.

عرض راه شیب دار و معابری که برای حمل و جابجایی وسایل سنگین یا وسایل نقلیه استفاده می شود، نباید کمتر از ۳٫۵ متر باشد، به علاوه در طرفین آن باید موانع محکم و مناسب نصب گردد. 

عرض راه شیب دار که در گود برداری ها ایجاد می شود، باید حداقل ۴ متر باشد و جداره های آن نیز باید پایدار شود. 

راه های شیب دار و معابر باید عاری از هرگونه مواد لغزنده شن و ماسه، مصالح و نخاله های ساختمانی و نظایر آن باشد.

هر اقدامی که مستلزم جدا کردن مصالح از ساختمان به منظور حذف، نوسازی، تعمیر، مرمت، مقاوم سازی، بهسازی و بازسازی تمام یا قسمتی از بنا باشد، تخریب و برچیدن نامیده می شود. 

مجری موظف است قبل از شروع عملیات تخریب و برچیدن اقدام های زیر را انجام دهد:

کلیه راه های ارتباطی ساختمان مورد تخریب و برچیدن به استثنای پلکان ها، راهروها، نردبان ها و درهایی که برای عبور کارگران استفاده می شود، باید در تمام مدت تخریب و برچیدن مسدود شود. هیچ راه خروجی نباید قبل از اینکه راه دیگر تأیید شده ای جایگزین آن گردد، تخریب و برچیده شود.

در تخریب و برچیدن ساختمان هایی که بر اثر فرسودگی، سیل، آتش سوزی، زلزله، انفجار و نظایر آن آسیب دیده یا از بین رفته است، برای جلوگیری از ریزش و خرابی ناگهانی، باید دیوارها، پایه ها و ستون ها قبل از برچیدن زیر نظر شخص دارای صلاحیت مهار و شمع بندی شود. 

در صورتی که ارتفاع ساختمان مورد تخریب و برچیدن از ساختمان ها و تاسیسات همجوار بیشتر باشد و امکان ریزش مصالح و ابزار کار به داخل یا روی بناها و تاسیسات مجاور وجود داشته باشد، باید اقدامات لازم از قبیل نصب سرپوش حفاظتی با مقاومت کافی به عمل آید.

هر یک از اجزای سازه و تجهیزات مورد استفاده در تخریب و برچیدن اعم از کف، کف موقت، چوب بست، پله موقت، سقف و سایر اجزای راهروهای سرپوشیده و راهروهای عبور و مرور کارگران، پلکان ها و نردبان ها نباید بیش از $\frac{۲}{۳}$ مقاومت خود، بارگذاری شود. 

میخ موجود در تیر یا تخته ناشی از تخریب و برچیدن باید بلافاصله به داخل چوب فرو کوبیده یا بیرون کشیده شود. 

تخریب و برچیدن ساختمان باید از بالاترین قسمت یا طبقه شروع شود و به پایین ترین قسمت یا طبقه ختم گردد. در موارد خاص که تخریب و برچیدن به طور یک جا با استفاده از مواد منفجره در پی و طبقات از راه دور یا از طریق کشیدن با کابل و واژگون کردن یا از طریق ضربه زدن با وزنه های در حال نوسان انجام می شود، باید تمهیدات لازم ایمنی، بهداشت کار و حفظ محیط زیست متناسب با روش های مذکور به عمل آید.

در پایان هر نوبت کار، قسمت های در دست تخریب و برچیدن نباید در شرایط ناپایدار که در برابر فشار باد یا ارتعاشات آسیب پذیر باشد، رها شود. همچنین با بررسی و کنترل باید اطمینان حاصل شود که کلیه قسمت های باقیمانده از عملیات تخریب و برچیدن و نیز چوب بست ها، شمع ها، سپرها، حائل ها و سایر وسایل حفاظتی، دارای پایداری و ایمنی لازم می باشد.

انباشتن مصالح و ضایعات جدا شده از بنای مورد تخریب و برچیدن در پیاده رو و دیگر معابر و فضاهای عمومی بدون کسب مجوز از مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان ممنوع است. در صورتی که در محل تخریب و برچیدن، زمین و فضای کافی برای انباشتن مصالح و ضایعات وجود نداشته باشد، هر روز مواد جدا شده باید به مکان مجاز دیگر انتقال یابد.

برای حفظ و تامین بهداشت کارگران، عابران و مجاوران کارگاه ساختمانی، همچنین حفاظت محیط زیست در هنگام عملیات تخریب و برچیدن، باید با روش های مناسب از جمله عمليات آبپاشی از انتشار و پراکنده شدن گرد و غیار جلوگیری شود. تخریب و برچیدن در شب به جز در مواقع اضطراری که به تایید مرجع صدور پروانه و کنترل ساختمان می رسد، ممنوع است. 

قبل از تخریب و برچیدن سقف، باید راه های ورودی به طبقه زیر آن طوری مسدود شود، که هیچ کس نتواند از آنها رفت و آمد کند. 

در طاق ضربی، چه هنگامی که دهانه ای در آن ایجاد می شود و چه در هنگام تخریب و برچیدن کلی آن، باید آجرها و مصالح بین دو تیر آهن تا تکیه گاه های طاق در امتداد عمود بر تیر به طور کامل برداشته شود. 

در هنگام تخریب و برچیدن سقفی که از بتن پیش تنیده پیش کشیده یا پس کشیده ساخته شده است، باید توجه کافی به انرژی ذخیره شده در بتن و خطرهای احتمالی ناشی از آزاد شدن آن به عمل آید.

هنگام تخریب و برچیدن سقف طاق ضربی، باید پس از برداشتن قسمتی از آجرها و مصالح بین دو تیر فولادی، روی تیرها یا تیرچه ها، تخته های چوبی سالم به عرض ۲۵ سانتی متر و ضخامت ۵ سانتی متر به طور عرضی و به تعداد کافی قرار داده شود تا کارگران بتوانند روی آنها مستقر شوند و به کار خود ادامه دهند. 

در هنگام تخریب و برچیدن سقف شیروانی یا چوبی، ابتدا باید قسمت پوششی سقف برداشته شود، سپس خرپا یا اسکلت سقف برچیده شود. 

در هنگام تخریب و برچیدن کف و سقف رعایت مفاد "آئین نامه حفاظتی کارگاه های ساختمانی" مصوب شورای عالی حفاظت فنی الزامی است.

هیچ یک از تکیه گاه ها نباید در طبقه ای تخریب و برچیده شود، مگر آنکه کلیه بارهای مربوط به آن قبلاً برداشته شده باشد. 

 تمام یا قسمتی از دیواری که ارتفاع آن بیش از ۲۲ برابر ضخامت آن باشد، نباید بدون مهاربندی جانبی آزاد بماند، مگر اینکه اساساً برای ارتفاع بیشتر محاسبه و ساخته شده باشد. 

قبل از تخریب و برچیدن هر یک از دیوارها باید تا فاصله ۳ متری از آنها کلیه سوراخ هایی که در کف قرار دارد با پوشش موقت با رعایت مفاد بند ۱۲-۵-۶-۲ پوشانده شود. 

تخریب و برچیدن دیوارهای ساخته شده برای نگهداری خاک زمین یا ساختمان مجاور، باید پس از اجرای سازه نگهبان انجام شود. 

در تخریب و برچیدن سازه بتنی اعم از سازه بتنی با سقف تیرچه و بلوک کامپوزیت و دال بتنی رعایت موارد زیر الزامی است:

در صورتی که برای تخریب و برچیدن سازه فولادی ساختمان از جرثقیل یا وسایل مشابه استفاده شود، باید برای حفظ تعادل و جلوگیری از لنگر بار و صدمه به اشخاص، بناها، تاسیسات و تجهیزات یا سازه بنای در حال تخریب و برچیدن، از طناب هدایت کننده استفاده  شود. 

 قبل از بریدن یا باز کردن قطعات فولادی باید اقدامات لازم به منظور جلوگیری از سقوط آزاد آن ها به عمل آید. 

قبل از تخریب و برچیدن دودکش بلند صنعتی و سازه مشابه آن از طریق انفجار یا واژگونی، باید محدوده ای محافظت شده و مطمئن با وسعت کافی در اطراف آن در نظر گرفته شود. 

در صورتی که سازه مذکور به روش های دستی تخریب و برچیده شود، باید از داربست استفاده شود و به تناسب تخریب و برچیدن سازه از بالا به پایین، سکوی داربست نیز به تدریج پایین آورده شود، به ترتیبی که همواره محل استقرار کارگران پایین تر از نقطه بالایی سازه بوده و این اختلاف ارتفاع، حداقل ۵۰ سانتی متر و حداکثر ۱٫۵ متر باشد.

مصالح و ضایعات حاصل از تخریب و برچیدن سازه مورد بحث باید از داخل آن به پایین ریخته شود. برای جلوگیری از انباشته شدن و تراکم مصالح و ضایعات، باید قبلاً دریچه ای در قسمت تحتانی سازه برای تخلیه آن ایجاد شود. تخلیه مواد مذکور باید پس از توقف کار برچیدن، انجام شود. در هر صورت ارتفاع ضایعات حاصل از برچیدن در داخل کوره نباید بیشتر از ۲ متر باشد.

مصالح ساختمانی و ضایعات حاصل از تخریب و برچیدن بنا نباید به طور سقوط آزاد به خارج پرتاب شود. تخلیه این مصالح و ضایعات باید از داخل کانال های مخصوصِ پیش بینی شده انجام شود. 

در صورتی که مصالح قابل اشتعال و احتراق جدا شده از ساختمان مورد تخریب و برچیدن، در همان محل انبار و نگهداری شود، باید وسائل مناسب خاموش کردن آتش به تعداد و مقدار کافی فراهم شود.

ضایعات به دست آمده از مواد رادیواکتیو، آزبست، مواد سمی یا مواد آلوده کننده، باید بر اساس قانون مدیریت پسماند و دستور العمل های سازمان حفاظت محیط زیست جدا از بقیه ضایعات و طبق ضوابط مربوط به دقت نگهداری و بسته بندی شود و سپس به محل مجاز حمل گردد. کارگرانی که در تخریب و برچیدن اینگونه مواد به کار گمارده می شوند باید مجهز به لباس مخصوص باشند. 

مصالح و ضایعات ناشی از تخریب و برچیدن ساختمان نباید روی کف طبقات به صورتی انباشته شود که از ظرفیت باربری مجاز کف طبقه مربوط بیشتر باشد. به علاوه باید از وارد شدن فشارهای افقی ناشی از انبار شدن مصالح و ضایعات به ستون ها و دیوارها جلوگیری شود. 

مصالح و ضایعات ناشی از تخریب و برچیدن نباید به نحوی انباشته شود که برای ساختمان های مجاور یا معابر عمومی مزاحمت و خطر ایجاد کند. این مواد باید در فواصل مناسب بارگیری و به محل های مجاز حمل شود.

منظور از عملیات خاکی عبارت است از: خاکبرداری، خاکریزی، تسطیح زمین، گود برداری، پی کنی، حفاری شمع، حفر شیار، کانال، چاه و مجرای آب و فاضلاب با وسایل دستی یا مکانیکی.

در عملیات خاکی از قبیل گودبرداری و خاکریزی، باید حداقل یک نفر شخص آموزش دیده، کامیون ها و ماشین آلات سنگین را هنگام ورود و خروج و تردد در داخل کارگاه ساختمانی هدایت کند. همچنین برای آگاهی رانندگان، کارگران، عابران و سایر افراد، باید علائم هشدار دهنده قابل رویت در شب و روز و در فاصله لازم در معابر داخل و اطراف کارگاه ساختمانی و محل ورود و خروج کامیون ها و ماشین آلات به کارگاه ساختمانی نصب شود. 

 قبل از شروع عملیات خاکی اقدامات زیر باید توسط مجری انجام شود: 

در اجرای عملیات خاکی رعایت مفاد فصل ۱۲-۶-۱ الزامی است، همچنین در صورتی که در عملیات خاکی از دستگاه برقی مانند الکتروموتور برای هوادهی، تخلیه آب و نظایر آن استفاده شود، این دستگاه ها باید با رعایت مفاد بندهای ۱۲-۲-۴-۹، ۱۲-۶-۱-۱۷ و ۱۲-۶-۱-۱۸ استفاده شود و به وسایل حفاظتی مناسب مجهز باشد. 

چنانچه محل مورد نظر برای عملیات خاکی، نظیر حفر چاه، در معابر عمومی یا محل هایی باشد که احتمال رفت و آمد افراد وجود داشته باشد، باید با اقدامات احتیاطی از قبیل محصور کردن محوطه حفاری، نصب علائم هشدار دهنده و وسایل کنترل مسیر، از ورود افراد به منطقه حفاری جلوگیری شود و دهانه این محل ها در پایان کار روزانه مسدود گردد.

رعایت مقررات زیست محیطی از جمله جلوگیری از آلودگی هوا و آلودگی صوتی ناشی از فعالیت های مربوط، همچنین جلوگیری از آلودگی آب های سطحی و زیرزمینی و مدیریت پسماند الزامی است. 

گود برداری به هرگونه حفاری و خاکبرداری گفته می شود که پائین تر از سطح طبیعی زمین یا تراز زیر پی ساختمان مجاور اجرا شود. 

در صورتی که در عملیات گودبرداری و خاکبرداری احتمال خطر برای پایداری دیواره های گود، دیوارها و ساختمان های مجاور یا مهارها وجود داشته باشد، باید قبل از گود برداری و خاکبرداری ایمنی و پایداری آنها تامین شود. 

در مواردی که عملیات گود برداری در مجاورت معابر، بزرگراه ها، خطوط راه آهن یا مراکز و تاسیسات دارای ارتعاش انجام می شود، باید اقدامات لازم برای جلوگیری از لغزش یا ریزش جداره ها صورت گیرد. 

در موارد زیر باید دیواره های محل گودبرداری، همچنین دیوارها و ساختمان های مجاور، توسط شخص دارای صلاحیت دقیقاً بازدید و کنترل شود و نقاطی که خطر ریزش، لغزش یا تغییر شکل های غیرمجاز به وجود آمده است، باید با استفاده از روش ها و تمهیدات فنی لازم تقویت شود:

برای جلوگیری از بروز خطرهایی نظیر پرتاب سنگ، سقوط افراد، حیوانات، مصالح ساختمانی و ماشین آلات، سرازیر شدن آب به داخل گود و نیز برخورد افراد و وسایل نقلیه با کارگران و وسایل و ماشین آلات حفاری و خاکبرداری، اطراف محل گودبرداری و خاکبرداری باید با رعایت مفاد بخش ۱۲-۵-۲ به نحو مناسب محصور و محافظت شود. در صورتی که عملیات خاکی در مجاورت معابر و فضاهای عمومی صورت گیرد، این حصار باید با رعایت مفاد بخش ۱۲-۵-۹ و در فاصله حداقل ۱٫۵ متر از لبه گود احداث و با علائم هشدار دهنده که در شب و روز و از فاصله لازم قابل رویت باشد، مجهز شود. 

در گود برداری هایی که عملیات اجرایی به علت محدودیت ابعاد با مشکل نور و تهویه هوا مواجه می شود، لازم است روشنایی و تهویه هوا تامین شود. 

مواد حاصل از گود برداری نباید در فاصله کمتر از ۱٫۵ متر از لبه گود ریخته یا انباشته شود. در صورت ریختن یا انباشتن این مواد در پیاده روها و معابر عمومی رعایت مفاد بند ۱۲-۲-۲-۱ الزامی است. همچنین این مواد نباید به نحوی در پیاده روها و معابر عمومی انباشته شود که مانع عبور و مرور یا موجب بروز حادثه گردد. 

محل استقرار ماشین آلات و وسایل مکانیکی همچنین انباشتن خاک های حاصل از گود برداری یا مصالح ساختمانی در مجاورت گود، باید توسط شخص دارای صلاحیت بررسی و حداقل فاصله مناسب تعیین شود، این فاصله باید دقیقاً از لبه گود رعایت شود و هرگز نباید کمتر از ۱٫۵ متر باشد. 

در گود با عمق بیش از ۱ متر، حضور حداقل یک نفر مراقب در خارج از گود با امکان اشراف بر کلیه بخش های گود و ارتباط موثر با افراد داخل گود و سازمان های امداد و نجات الزامی است. 

 در گود برداری، معابر و راه های شیب دار (رمپ) احداثی ویژه وسایل نقلیه، نباید دارای عرض کمتر از ۴ متر و شیب بیشتر از ۱۸ درصد باشد.

مجری موظف است در عملیات گود برداری و پایدارسازی دیواره های گود، مفاد مبحث هفتم مقررات ملی ساختمان (ژئوتکنیک و مهندسی پی) را در انطباق با الزامات این بخش رعایت و تامین نماید.